Sau bữa tối, trong phòng khách của những chiếc chuông, dưới ánh đèn bị che khuất bởi những chụp đèn lớn chỉ cho phép một thứ ánh sáng lờ mờ len qua, bà Marmet nhân hậu đang sưởi ấm bên lò sưởi, trên đầu gối bà là một con mèo trắng. Buổi tối trời trở lạnh. Bà Martin, đôi mắt vẫn còn vương vấn ánh vàng, những đỉnh núi tím biếc và những hàng cây cổ thụ của Florence, mỉm cười trong vẻ mệt mỏi đầy hạnh phúc. Bà đã đi cùng cô Bell, Dechartre và bà Marmet đến tu viện Chartrist ở Ema. Và giờ đây, trong men say của những viễn cảnh ấy, bà quên đi những nỗi lo âu của ngày hôm trước, những lá thư phiền toái, những lời trách móc xa xôi, và chẳng nghĩ ngợi gì trên đời ngoài những tu viện được chạm khắc và tô vẽ, những ngôi làng với mái ngói đỏ, và những con đường nơi bà thấy sắc xuân vừa chớm nở. Dechartre đã tạc cho cô Bell một bức tượng sáp nàng Beatrice. Vivian đang vẽ những thiên thần. Khẽ cúi người xuống phía cô, Hoàng tử Albertinelli vuốt ve bộ râu của mình và ném những cái nhìn xung quanh như thể đang tìm kiếm sự ngưỡng mộ.

Đáp lại một suy ngẫm của Vivian Bell về hôn nhân và tình yêu:

"Phụ nữ buộc phải lựa chọn," chàng nói. "Với một người đàn ông được nhiều phụ nữ yêu, trái tim nàng sẽ chẳng bao giờ yên ổn. Còn với người đàn ông mà chẳng phụ nữ nào để mắt tới, nàng cũng chẳng thể hạnh phúc."

"Anh yêu," cô Bell hỏi, "anh mong ước điều gì cho một người bạn thân thiết với anh?"

"Anh mong rằng, Vivian, người bạn đó sẽ được hạnh phúc. Anh cũng mong nàng được bình yên. Nàng phải bình yên trong tâm thế khinh miệt sự phản bội, những nghi ngờ tủi hổ và lòng thiếu tin tưởng."

"Nhưng này anh yêu, vì Hoàng tử đã nói rằng phụ nữ không thể vừa có hạnh phúc lại vừa có sự an toàn, vậy hãy nói cho em biết người bạn của anh nên chọn gì?"

"Người ta chẳng bao giờ lựa chọn cả, Vivian; chẳng bao giờ. Đừng bắt anh phải nói ra suy nghĩ của mình về hôn nhân."

Đúng lúc đó, Choulette xuất hiện, mang theo phong thái lẫy lừng của những kẻ hành khất mà các thị trấn nhỏ thường lấy làm tự hào. Ông vừa chơi briscola với mấy người nông dân trong một quán cà phê ở Fiesole.

"Monsieur Choulette đây rồi," cô Bell nói. "Ông ấy sẽ dạy chúng ta nên nghĩ gì về hôn nhân. Tôi muốn lắng nghe ông ấy như lắng nghe một bậc tiên tri vậy. Ông ấy không nhìn thấy những điều chúng ta thấy, nhưng lại thấy được những điều chúng ta không thấy. Monsieur Choulette, ông nghĩ gì về hôn nhân?"

Ông ngồi xuống và giơ một ngón tay lên không trung theo kiểu Socrates:

"Có phải tiểu thư đang nói đến sự kết hợp trang nghiêm giữa nam và nữ? Theo nghĩa này, hôn nhân là một bí tích. Nhưng than ôi, đôi khi nó lại gần như một sự báng bổ. Còn về hôn nhân dân sự, đó chỉ là một thủ tục hình thức. Việc xã hội chúng ta đặt nặng nó là một điều ngu ngốc, thứ mà phụ nữ thời xưa hẳn sẽ phải bật cười. Chúng ta mắc phải định kiến này, cũng như bao định kiến khác, là nhờ tầng lớp tư sản, nhờ những trò hề điên rồ của đám tài phiệt mà người ta gọi là Cách mạng, thứ nghe có vẻ đáng ngưỡng mộ với những kẻ đã trục lợi từ nó. Hôn nhân dân sự, thực tế, chỉ là việc đăng ký hộ tịch, giống như bao việc khác mà Nhà nước đòi hỏi để nắm chắc tình trạng của công dân: trong mọi quốc gia được tổ chức tốt, ai ai cũng phải được liệt kê vào danh mục. Về mặt đạo đức, việc đăng ký trong một cuốn sổ cái lớn này thậm chí chẳng có lấy cái đức tính là xui khiến một người vợ tìm nhân tình. Ai lại đi nghĩ đến việc phản bội một lời thề đã tuyên trước mặt vị thị trưởng chứ? Muốn tìm thấy niềm vui trong ngoại tình, người ta phải là người mộ đạo."

"Nhưng thưa Monsieur," Therese nói, "chúng tôi đã làm lễ cưới trong nhà thờ."

Sau đó, với giọng điệu đầy chân thành:

"Tôi không thể hiểu nổi làm thế nào một người đàn ông lại có thể quyết định kết hôn; cũng không hiểu nổi làm sao một người phụ nữ, sau khi đã đủ tuổi để biết mình đang làm gì, lại có thể phạm phải sự điên rồ đó."

Vị Hoàng tử nhìn bà với vẻ nghi hoặc. Chàng thông minh, nhưng lại không thể hình dung nổi việc người ta có thể trò chuyện mà không có mục đích, một cách vô tư, và chỉ để bày tỏ những ý tưởng chung chung. Chàng tưởng tượng rằng Nữ bá tước Martin-Belleme đang gợi ý cho mình những dự định mà bà muốn chàng cân nhắc. Và vì đang nghĩ đến việc tự vệ cũng như trả đũa, chàng nhìn bà bằng ánh mắt tình tứ và nói bằng giọng điệu lịch thiệp đầy trìu mến:

"Madame, bà thể hiện niềm kiêu hãnh của những phụ nữ Pháp xinh đẹp và thông tuệ, những người mà sự phục tùng luôn gây cảm giác khó chịu. Phụ nữ Pháp yêu tự do, và không ai xứng đáng với tự do hơn bà. Tôi đã sống ở Pháp một thời gian ngắn. Tôi đã biết và ngưỡng mộ xã hội thanh lịch của Paris, những phòng trà, những lễ hội, những cuộc trò chuyện, những vở kịch. Nhưng ở vùng núi của chúng tôi, dưới những tán cây ô liu, chúng tôi lại trở nên chân chất. Chúng tôi khoác lên mình phong thái của thời đại hoàng kim, và hôn nhân đối với chúng tôi là một khúc ca đồng quê đầy tươi mới."

Vivian Bell ngắm nghía bức tượng nhỏ mà Dechartre đã để lại trên bàn.

"Ôi! Chắc chắn Beatrice trông là như thế này rồi. Và ông có biết không, Monsieur Dechartre, có những kẻ độc ác nói rằng Beatrice chưa từng tồn tại?"

Choulette tuyên bố ông muốn được xếp vào hàng ngũ những kẻ độc ác đó. Ông không tin Beatrice có thực hơn những quý bà khác, những người mà qua họ, các nhà thơ cổ xưa chuyên hát về tình yêu đã mượn để đại diện cho một ý niệm kinh viện nào đó, một cách tinh vi đến nực cười.

Mất kiên nhẫn trước những lời khen ngợi không dành cho mình, ghen tị với Dante như ghen tị với cả vũ trụ, một người đàn ông tinh tế của văn chương, Choulette tiếp lời:

"Tôi ngờ rằng người em gái nhỏ của các thiên thần ấy chưa từng sống, ngoại trừ trong trí tưởng tượng của nhà thơ. Nó dường như là một phép ngụ ngôn thuần túy, hay đúng hơn, là một bài tập số học hoặc một đề tài chiêm tinh. Dante, một bác sĩ giỏi của Bologna và có nhiều mặt trăng trong đầu, dưới chiếc mũ chóp nhọn của mình—Dante đã tin vào giá trị của những con số. Nhà toán học đầy nhiệt huyết đó đã mơ về những con số, và Beatrice của ông ta chính là bông hoa của số học, chỉ vậy thôi."

Và ông châm tẩu thuốc.

Vivian Bell thốt lên:

"Ồ, đừng nói như vậy, Monsieur Choulette. Ông làm tôi buồn lắm, và nếu bạn chúng ta, Monsieur Gebhart, nghe thấy ông nói thế, ông ấy sẽ không hài lòng về ông đâu. Để trừng phạt ông, Hoàng tử Albertinelli sẽ đọc cho ông nghe khúc ca mà trong đó Beatrice giải thích về những vết đốm trên mặt trăng. Hãy cầm lấy cuốn Thần Khúc đi, Eusebio. Đó là cuốn sách màu trắng ông thấy trên bàn đấy. Mở nó ra và đọc đi."

Trong lúc Hoàng tử đọc, Dechartre, đang ngồi trên chiếc ghế dài gần Nữ bá tước Martin, nói về Dante đầy hào hứng, ca ngợi ông là nhà điêu khắc vĩ đại nhất trong số các nhà thơ. Anh nhắc Therese nhớ về bức tranh họ đã cùng xem hai ngày trước, trên cánh cửa nhà thờ Servi, một bức bích họa gần như đã bị xóa nhòa, nơi người ta khó mà nhận ra hình bóng nhà thơ đội vòng nguyệt quế, thành Florence, và bảy vòng tròn. Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ làm người nghệ sĩ ấy thăng hoa. Nhưng bà chẳng nhận ra điều gì cả, bà không hề cảm động. Và rồi bà thú nhận rằng Dante không thu hút mình. Dechartre, vốn quen với việc bà chia sẻ mọi ý tưởng về nghệ thuật và thi ca với mình, cảm thấy kinh ngạc và có chút không hài lòng. Anh nói lớn:

"Có rất nhiều điều vĩ đại và mạnh mẽ mà nàng không cảm nhận được."

Cô Bell ngẩng đầu lên, hỏi đó là những điều gì mà "người yêu dấu" lại không cảm nhận được; và khi biết đó là thiên tài Dante, cô thốt lên, vẻ giận dữ giả vờ:

"Ồ, anh không tôn vinh người cha, bậc thầy xứng đáng với mọi lời tán tụng, vị thần ấy sao? Em không yêu anh nữa, người yêu dấu ơi. Em ghét anh."

Và, như để trách móc Choulette và Nữ bá tước Martin, cô nhắc lại lòng mộ đạo của người công dân Florence nọ, kẻ đã lấy từ trên bàn thờ những ngọn nến vốn được thắp để tôn vinh Chúa Kitô, rồi đặt chúng trước bức tượng bán thân của Dante.

Vị Hoàng tử tiếp tục phần đọc còn dang dở. Dechartre vẫn kiên quyết cố gắng khiến Therese phải ngưỡng mộ những điều mà nàng không biết. Chắc chắn anh sẽ dễ dàng hy sinh Dante và tất cả các nhà thơ trên thế giới vì nàng. Nhưng khi ở cạnh anh, điềm tĩnh và là một đối tượng khát khao, nàng đã chọc tức anh, gần như chính anh cũng không nhận ra, bởi nét quyến rũ từ vẻ đẹp rạng rỡ của nàng. Anh khăng khăng áp đặt lên nàng những ý tưởng, những niềm đam mê nghệ thuật, thậm chí cả sự tưởng tượng và tính khí thất thường của mình. Anh khăng khăng bằng giọng trầm, với những câu chữ ngắn gọn và đầy vẻ gây hấn.

Nàng nói:

"Ồ, sao anh bạo liệt thế!"

Rồi anh cúi xuống sát tai nàng, và bằng một giọng đầy nồng nhiệt, dù anh đã cố làm cho dịu lại:

"Nàng phải đón nhận ta cùng với tâm hồn của chính ta!"

Therese cảm thấy một nỗi run rẩy của nỗi sợ hãi pha lẫn niềm vui sướng.