Khi khoác chiếc áo choàng dòng Carmelite bước đến Lungarno Acciaoli vào khoảng sáu giờ rưỡi, nàng được Dechartre chào đón bằng một ánh nhìn khiêm nhường khiến nàng xúc động. Mặt trời lặn nhuộm tím dòng Arno. Họ lặng thinh một hồi. Trong khi bước dọc theo hàng dinh thự đơn điệu để đến cây cầu cũ, nàng là người lên tiếng trước.

“Anh thấy đấy, tôi đã đến. Tôi nghĩ mình nên đến. Tôi không cho rằng mình hoàn toàn vô tội trong chuyện đã xảy ra. Tôi biết: tôi đã làm những gì định mệnh đã an bài để anh trở thành như bây giờ đối với tôi. Thái độ của tôi đã gieo vào đầu anh những ý nghĩ mà lẽ ra anh đã không có.”

Chàng nhìn nàng như thể không hiểu. Nàng tiếp lời:

“Tôi đã ích kỷ, tôi đã thiếu cẩn trọng. Anh làm tôi thấy dễ chịu; tôi thích sự hóm hỉnh của anh; tôi không thể sống thiếu anh. Tôi đã làm những gì có thể để thu hút anh, để giữ anh lại. Tôi đã lả lơi—không phải một cách lạnh lùng hay giả dối, mà chỉ là lả lơi.”

Chàng lắc đầu, phủ nhận rằng mình từng thấy bất kỳ dấu hiệu nào như vậy.

“Phải, tôi đã lả lơi. Nhưng đó không phải thói quen của tôi. Chỉ với anh tôi mới như vậy. Tôi không nói là anh đã cố lợi dụng điều đó, dù anh hoàn toàn có quyền, cũng không nói rằng anh kiêu ngạo về điều ấy. Tôi chưa từng thấy vẻ kiêu ngạo ở anh. Có thể là chính anh cũng không nhận ra. Những người đàn ông ưu tú đôi khi lại thiếu sự nhạy bén. Nhưng tôi biết rất rõ rằng mình đã không cư xử đúng mực, và tôi xin lỗi anh. Đó là lý do tôi đến đây. Hãy là bạn tốt của nhau, khi còn chưa quá muộn.”

Chàng lặp lại, với giọng trầm buồn dịu dàng, rằng chàng yêu nàng. Những giờ phút đầu tiên của tình yêu ấy từng rất êm đềm và hạnh phúc. Chàng chỉ ao ước được gặp nàng, rồi lại gặp nàng lần nữa. Nhưng chẳng bao lâu sau, nàng đã làm chàng bối rối. Tai ương ập đến bất ngờ và mãnh liệt một ngày trên sân thượng Fiesole. Và giờ đây, chàng không đủ can đảm để chịu đựng và lặng im. Chàng đến đây mà không có mục đích cố định nào. Nếu chàng nói về niềm đam mê của mình, thì đó là vì bị thúc ép và trái với ý muốn của bản thân; do sự thôi thúc mãnh liệt muốn được nói về nàng ngay với nàng, vì với chàng, nàng là người duy nhất trên thế giới này. Cuộc sống của chàng không còn nằm trong bản thân chàng nữa, mà nằm ở nơi nàng. Vậy nên, nàng phải biết rằng chàng yêu nàng, không phải bằng sự trìu mến mơ hồ, mà bằng sự cuồng nhiệt tàn nhẫn. Than ôi! trí tưởng tượng của chàng thật chính xác và rõ rệt. Chàng thấy nàng không ngơi nghỉ, và nàng hành hạ chàng.

Và rồi chàng cảm thấy họ có thể có những niềm vui khiến cuộc sống trở nên đáng sống. Sự tồn tại của họ có thể là một tác phẩm nghệ thuật, đẹp đẽ và kín đáo. Họ sẽ cùng nhau suy tư, thấu hiểu và cảm nhận. Đó sẽ là một thế giới kỳ diệu của những cảm xúc và ý tưởng.

“Chúng ta có thể biến cuộc đời thành một khu vườn tuyệt đẹp.”

Nàng vờ như cho rằng giấc mơ ấy thật ngây thơ.

“Anh thừa biết tôi dễ bị mê hoặc bởi trí tuệ của anh. Việc được gặp và nghe anh nói đã trở thành một nhu cầu. Tôi đã để anh thấy quá rõ điều đó rồi. Hãy tin vào tình bạn của tôi và đừng dằn vặt bản thân nữa.” Nàng chìa tay ra cho chàng. Chàng không nắm lấy mà đáp lại một cách cộc lốc:

“Tôi không cần tình bạn của cô. Tôi không muốn nó. Tôi phải có được cô trọn vẹn hoặc không bao giờ gặp lại nữa. Cô biết rõ điều đó mà. Tại sao cô lại chìa tay ra với tôi kèm theo những lời lẽ giễu cợt? Dù cô muốn hay không, cô đã khiến tôi yêu cô đến tuyệt vọng. Cô đã trở thành tai ương, nỗi đau và sự tra tấn của tôi, vậy mà cô lại muốn tôi làm một người bạn dễ chịu. Lúc này cô thật lả lơi và tàn nhẫn. Nếu không thể yêu tôi, hãy để tôi đi; tôi sẽ đi, không biết đi đâu, để quên cô và hận cô. Vì trong tôi đang âm ỉ nỗi căm hận và giận dữ với cô. Ôi, tôi yêu cô, tôi yêu cô!”

Nàng tin những gì chàng nói, sợ rằng chàng có thể bỏ đi, và sợ nỗi buồn khi phải sống thiếu chàng. Nàng đáp:

“Tôi đã gặp anh trên đường đời. Tôi không muốn mất anh. Không, tôi không muốn mất anh.”

Vừa rụt rè lại vừa mãnh liệt, chàng lắp bắp; những lời nói nghẹn lại nơi cổ họng. Chạng vạng buông xuống từ những ngọn núi xa xăm, và những tia nắng cuối cùng trở nên nhợt nhạt ở phía đông. Nàng nói:

“Nếu anh biết cuộc đời tôi, nếu anh thấy nó trống rỗng thế nào trước khi gặp anh, anh sẽ biết anh có ý nghĩa gì với tôi, và sẽ không nghĩ đến chuyện bỏ rơi tôi.”

Nhưng, với giọng điệu bình thản cùng tiếng váy sột soạt trên mặt đường, nàng khiến chàng bực bội.

Chàng kể cho nàng nghe nỗi khổ của mình. Giờ đây chàng đã biết đến căn bệnh thần thánh của tình yêu.

“Sự duyên dáng trong tư tưởng, lòng can đảm tuyệt vời, niềm kiêu hãnh cao quý của cô, tôi hít hà chúng như hương thơm. Mỗi khi cô nói, tôi ngỡ như tâm trí cô đang phảng phất trên đôi môi kia. Tâm trí cô đối với tôi chỉ là hương thơm tỏa ra từ vẻ đẹp của cô. Tôi vẫn giữ bản năng của một người nguyên thủy; và cô đã đánh thức chúng. Tôi cảm thấy mình yêu cô với sự đơn sơ hoang dại.”

Nàng nhìn chàng dịu dàng và không nói gì. Họ nhìn thấy ánh đèn đêm và nghe thấy những bài hát ai oán vọng tới gần. Và rồi, như những bóng ma bị gió đuổi theo, những người sám hối mặc đồ đen xuất hiện. Thánh giá đi trước họ. Đó là những Huynh đệ của Lòng Thương xót, tay cầm đuốc, hát những bài thánh ca trên đường tới nghĩa trang. Theo phong tục Ý, đoàn đưa tang bước đi rất nhanh. Những cây thánh giá, quan tài, cờ phướn dường như nhảy múa trên bến vắng. Jacques và Therese đứng nép vào tường để nhường đường cho đám tang.

Cơn lũ đen đã đi qua. Có những người đàn bà đang khóc đằng sau chiếc quan tài được khiêng bởi những bóng ma mặc đồ đen với đôi giày nặng nề.

Therese thở dài: “Chúng ta giày vò bản thân trên cõi đời này để làm gì chứ?”

Chàng nhìn như thể không nghe thấy, và nói: “Trước khi biết em, anh không hề bất hạnh. Anh yêu cuộc sống. Anh được giữ lại trong đó nhờ những giấc mơ. Anh thích những hình thái, thích tâm trí trong các hình thái ấy, những vẻ ngoài vuốt ve và nịnh nọt. Anh có niềm vui được nhìn ngắm và mơ mộng. Anh tận hưởng mọi thứ và chẳng phụ thuộc vào cái gì. Những ham muốn của anh, phong phú và nhẹ nhàng, anh thỏa mãn mà không chút mệt mỏi. Anh quan tâm đến mọi thứ và không ước muốn điều gì. Con người chỉ đau khổ vì ý chí. Khi không biết, anh đã hạnh phúc. Ôi, cũng chẳng nhiều nhặn gì, chỉ đủ để sống thôi. Giờ đây anh chẳng còn niềm vui sống. Những thú vui, niềm hứng thú mà anh từng dành cho những hình ảnh của cuộc đời và nghệ thuật, sự giải trí sống động khi dùng đôi tay mình tạo nên những dáng hình trong mơ—em đã làm anh mất tất cả và chẳng để lại cho anh ngay cả sự hối tiếc. Anh không muốn lấy lại sự tự do và thanh thản của mình nữa. Với anh, hình như trước khi biết em, anh chưa hề sống; và giờ đây khi cảm thấy mình đang sống, anh lại không thể sống xa em hay gần bên em. Anh còn khổ sở hơn cả những kẻ ăn mày chúng ta đã thấy trên đường đến Ema. Họ còn có không khí để thở, còn anh chỉ có thể hít thở bằng em, người mà anh không có được. Tuy vậy, anh vẫn thấy vui vì đã biết em. Chỉ riêng điều đó đã đáng giá trong sự tồn tại của anh rồi. Lúc nãy anh cứ ngỡ mình căm ghét em. Anh đã lầm; anh tôn thờ em, và anh cảm ơn em vì nỗi đau mà em đã gây ra cho anh. Anh yêu tất cả những gì đến từ em.”

Họ đang tiến gần đến hàng cây đen ở lối vào cầu San Niccola. Phía bên kia sông, những cánh đồng mờ ảo phô bày vẻ buồn bã, càng tăng thêm bởi màn đêm. Thấy chàng bình tĩnh và đắm chìm trong nỗi lười biếng êm đềm, nàng nghĩ rằng tình yêu của chàng, vốn đầy ảo tưởng, đã tan biến theo những lời nói, và những ham muốn của chàng chỉ còn là một giấc mộng. Nàng không ngờ chàng lại chịu buông xuôi nhanh đến vậy. Việc thoát khỏi mối nguy hiểm mà nàng từng sợ hãi lại khiến nàng có chút hụt hẫng.

Nàng chìa tay ra cho chàng, lần này mạnh dạn hơn trước. “Vậy thì, hãy làm bạn nhé. Muộn rồi. Chúng ta về thôi. Đưa tôi đến chỗ xe ngựa. Tôi sẽ là người bạn tuyệt vời như tôi từng là với anh. Anh không hề làm tôi khó chịu đâu.”

Nhưng chàng dẫn nàng ra phía những cánh đồng, vào nơi ngày càng vắng vẻ của bờ sông.

“Không, tôi sẽ không để cô đi mà chưa nói cho cô điều tôi muốn nói. Nhưng tôi không còn biết phải nói sao nữa; tôi không tìm ra từ ngữ nào. Tôi yêu cô. Tôi muốn biết rằng cô là của tôi. Tôi thề với cô rằng tôi sẽ không sống thêm một đêm nào nữa trong nỗi kinh hoàng của sự nghi ngờ này.”

Chàng ôm siết nàng vào lòng; và tìm kiếm ánh sáng từ đôi mắt nàng qua lớp khăn che mặt tối tăm, nói: “Em phải yêu anh. Anh muốn em yêu anh, và đó là lỗi của em, vì chính em cũng đã khao khát điều đó. Hãy nói rằng em là của anh. Hãy nói đi.”

Khẽ tách mình ra, nàng đáp, giọng yếu ớt và chậm rãi: “Em không thể! Em không thể! Anh thấy đấy, em đang thành thật với anh. Lúc nãy em đã nói là anh không làm em khó chịu. Nhưng em không thể làm theo ý anh được.”

Và khi nghĩ đến người vắng mặt đang chờ đợi mình, nàng lặp lại: “Em không thể!” Cúi người về phía nàng, chàng lo âu nhìn sâu vào mắt nàng, đôi tinh tú kép đang run rẩy và tự che khuất. “Tại sao? Em yêu anh, anh cảm nhận được, anh thấy được điều đó. Em yêu anh. Tại sao em lại đối xử bất công với anh như vậy?”

Chàng kéo nàng lại gần, muốn đặt linh hồn mình, cùng với đôi môi, lên đôi môi đang bị che khuất của nàng. Nàng nhanh chóng thoát khỏi chàng, nói: “Em không thể. Đừng đòi hỏi gì thêm. Em không thể là của anh.”

Đôi môi chàng run rẩy, gương mặt chàng co rúm lại. Chàng thốt lên: “Em có người yêu, và em yêu hắn. Tại sao em lại trêu đùa anh?”

“Em thề với anh là em không hề muốn trêu đùa anh, và nếu em có yêu một ai trên đời này, thì đó chắc chắn là anh.” Nhưng chàng không còn nghe nàng nói nữa.

Và chàng chạy về phía những cánh đồng tối tăm. Dòng Arno tạo thành những vũng nước, nơi ánh trăng nửa khuất lấp soi rọi chập chờn. Chàng bước qua nước và bùn, với những bước chân nhanh, mù quáng, như của kẻ say. Nàng hoảng sợ và thét lên. Nàng gọi chàng. Nhưng chàng không ngoảnh đầu lại và không đáp lời. Chàng bỏ chạy một cách liều lĩnh đến đáng báo động. Nàng chạy đuổi theo. Chân nàng bị đá làm đau, chiếc váy nặng trĩu vì nước, nhưng chẳng mấy chốc nàng đã đuổi kịp chàng.

“Anh định làm gì vậy?”

Chàng nhìn nàng, thấy nỗi sợ hãi trong mắt nàng. “Đừng sợ,” chàng nói. “Anh không nhìn đường. Anh cam đoan là anh không hề có ý định tự sát. Anh tuyệt vọng, nhưng anh vẫn bình tĩnh. Anh chỉ cố chạy trốn khỏi em thôi. Xin em tha lỗi. Nhưng anh không thể nhìn thấy em thêm nữa. Hãy để anh đi, anh cầu xin em. Vĩnh biệt!”

Nàng đáp, giọng bồn chồn và run rẩy: “Đi nào! Chúng ta sẽ làm những gì có thể.”

Chàng vẫn ủ rũ và không trả lời. Nàng lặp lại: “Đi thôi!”

Nàng khoác tay chàng. Hơi ấm sống động từ bàn tay nàng làm chàng phấn chấn. Chàng nói: “Em thực sự muốn vậy sao?”

“Em không thể rời xa anh.”

“Em hứa chứ?”

“Em đành vậy.”

Và, trong nỗi lo âu và đau khổ của mình, nàng gần như mỉm cười khi nghĩ rằng chàng đã đạt được mục đích nhanh đến thế chỉ bằng sự điên rồ của mình.

“Ngày mai nhé?” chàng hỏi dò.

Nàng đáp nhanh, theo bản năng phòng vệ: “Ồ, không; không phải ngày mai!”

“Em không yêu anh; em hối hận vì đã hứa rồi.”

“Không, em không hối hận, nhưng mà—”

Chàng nài nỉ, chàng cầu xin nàng. Nàng nhìn chàng một lát, quay đầu đi, ngập ngừng, rồi nói, giọng nhỏ nhẹ: “Thứ Bảy.”