“Kỳ lạ thật! Tôi ở đây một tháng cầm năm mươi đồng, lại còn phải xin gia đình sáu mươi đồng, có lúc vẫn không đủ. Cha tôi ở Đông Bắc có năm cơ nghiệp, tổng thống tiền nhiệm mời ông làm Tổng trưởng Nông Thương, cô đoán ông nói thế nào? ‘Chỉ dựa vào việc lúc tổng thống còn trẻ cùng tôi đọc sách nghịch ngợm như thế, bây giờ bảo tôi làm việc dưới quyền ông ấy, tôi không vứt cái mặt mũi đó đi được!’ Cô nói xem ông cụ cố chấp biết bao nhiêu! Cho nên bây giờ thà cho tôi nhiều tiền hơn, chứ không cho phép tôi bước vào giới chính trị, nếu không tôi cũng đã sớm làm thứ trưởng rồi!”
Vương Đức lại vỡ lẽ: Trách gì Tiểu Sơn tao nhã thế, hóa ra người ta là con nhà giàu, con nhà giàu mà lại chịu khó đọc sách, hoàn toàn không có thái độ kiêu ngạo, thì thật quá đáng nể!
“Đại Sinh!” Tiểu Sơn tiếp tục nói: “Cậu nếu thực sự có thể tiết kiệm tiền, sao không cất giữ lại? Tớ không cất giữ tiền, nhưng luôn bảo các bạn bè làm, ai có thể bảo đảm mọi chuyện mãi mãi thuận buồm xuôi gió; có chút tích lũy, là sự bảo đảm nhất!” Lam Tiểu Sơn tiện tay từ trong túi áo lấy ra mấy cuốn sổ nhỏ bìa đỏ khua khoáng trước mặt Vương Đức, rồi lại bỏ vào túi áo. Vương Đức phảng phất nhìn thấy trên những cuốn sổ đỏ nhỏ đó in chữ vàng tựa như hàng chữ “Đại Đồng Ngân Hàng”. Lam Tiểu Sơn tiếp tục nói: “Tớ coi thường tiền bạc, nhưng không phản đối người khác tích lũy tiền, bởi vì giàu nghèo khác nhau, không thể vơ đũa cả nắm được. Trong năm cơ nghiệp của cha tớ, một cái chính là ngân hiệu, cho nên bạn bè rất hay nhờ tớ làm giúp việc gửi tiết kiệm cho họ! Đại Sinh! Cậu nếu có ý định gửi tiền, không kể số lượng nhỏ thế nào, tớ có thể giúp cậu!” “Được! Đợi tớ qua một hai tháng nữa, chỉnh tề lại quần áo, nhất định nhờ cậu làm giúp.” Vương Đức trong lòng không biết ca tụng Tiểu Sơn thế nào cho phải. Người có tiền mà lại có thể thông cảm với người không có tiền, nếu không phải là người có học vấn, có hàm dưỡng, sao có thể có kiến giải cao minh thế này.
“Mua quần áo làm gì? Cậu nhìn tớ này!” Tiểu Sơn vén chiếc áo dài bằng lụa Hà Nam kia lên, “Chính là chiếc áo dài này, tớ còn chê nó hoa hòe, nếu không phải có lúc đi gặp người quan trọng, chiếc áo choàng này tớ hoàn toàn không mặc! Trong bụng có học vấn, không ở chỗ mặc đẹp hay xấu.”
“Vậy thì tháng sau lương của tớ xuống sẽ nhờ cậu gửi giúp tớ hai đồng vào ngân hàng!”
Vương Đức không dám nói nhiều, bởi vì mỗi câu nói đều bị Tiểu Sơn phê bình đến mức thành khẩn đâm thấu tâm can.
“Cậu cũng có thể tự mình đến ngân hàng cơ mà!”
“Từ trước tới nay tớ chưa từng đến ngân hàng.”
“Giao cho tớ cũng được, may là sổ tiết kiệm, tự cậu cầm, tự nhiên không đến mức không yên tâm!”
“Cậu cầm hộ tớ, còn đáng tin hơn cả tớ, làm sao lại không yên tâm chứ!”
“Tự nhiên, năm cuốn này toàn là phiếu gửi tiết kiệm của bạn tớ, không một cuốn nào là của bản thân tớ.” Tiểu Sơn lại chỉ chỉ túi áo của mình.
Tiểu Sơn lại nói thêm vài chuyện khác, Vương Đức tăng trưởng không ít kiến thức. Sau đó Tiểu Sơn vào thành có việc, Vương Đức bắt đầu làm công việc của mình.
Vương Đức thực sự thích rồi! Từ nhỏ đến nay ngoài thúc phụ của Lý Ưng ra, vẫn chưa gặp được ai có học vấn giống Lam Tiểu Sơn. Cho dù lấy thúc phụ của Lý Ưng ra so với Lam Tiểu Sơn, vị lão nhân kia vẫn kém một chút kiến thức mới. Lấy Lý Ưng ra so với Tiểu Sơn, Lý Ưng chẳng qua chỉ là một người bạn tâm tình hợp ý, về mặt học vấn thì chẳng thu được ích lợi gì, mà Tiểu Sơn, chỉ có Tiểu Sơn, mới là người bạn tốt chân chính có đạo đức học vấn hoàn mỉ mọi bề!
Vương Đức vui vui vẻ vẻ làm xong việc, vừa đi vừa hát bước vào thành. Gió vẫn rất lớn, trên đường vẫn rất vắng lặng, nhưng niềm vui là thứ vũ khí sắc bén phá tan mọi bóng tối; mà có bạn tốt lại là niềm vui lớn nhất trên đời, tâm cảnh của Vương Đức sao lại không như vậy.
Triệu cô mẫu lại rụng mất một chiếc răng, ngẫu nhiên lúc rụng răng, chính là đêm trừ tịch âm lịch; bà cho rằng đây là điềm lành đón cũ nghênh mới, thế là vui vui vẻ vẻ chuẩn bị món ăn năm mới. Lý Tĩnh cũng bận rộn theo. Triệu cô phụ nửa đêm mới về, ba người cười nói một lúc. Triệu cô mẫu kể với chồng rằng bà đã rụng một chiếc răng. Ông cười đáp sẽ lắp cho bà một chiếc răng vàng, giả sử năm tới Thần Tài phù hộ tiệm kiếm được nhiều tiền hơn. Bà sợ nuốt phải vàng, khăng khăng không chịu. Thế là đành thôi.
Vương Đức về nhà ăn Tết, mua cho cha một con cá sống, dài hai thước. Mua cho thúc phụ của Lý Ưng một con gà béo lớn. Lão Vương cười đến mức khóe mắt chân mày túm lại một chỗ không nỡ tách ra, bắt đầu thừa nhận con trai có chí khí biết kiếm tiền. Ông đem cá giết chết, vảy cá ném ra ngoài cửa, đông cứng trên mặt đất, để mà khoe khoang với hàng xóm rằng con trai ông vậy mà mua được một con cá sống dài hai thước nhảy nhót tưng bừng.
Lý Ưng cũng về nhà thăm thúc phụ, mua ít đồ ăn để lấy lòng thúc phụ. Thế nhưng lão nhân họ Lý vẫn lầm lì không nói năng gì, trong lòng như có nỗi phiền muộn khổ sở vô hạn.
Tôn Bát gia dẫn Tiểu Tam, Tiểu Sáu một ngày vào thành tới năm sáu lần, mua sắm đủ loại hàng Tết. Tiểu Tam, Tiểu Sáu lén lút ăn trộm năm quả táo tàu trên đĩa bánh nêm cúng Phật, Tiểu Tam bị mẹ đánh cho một trận, Tiểu Sáu chạy sang viện phía tây kéo tổ phụ Tôn Thủ Lưu Bị ra nói khó hộ, mới coi như thoát khỏi nguy hiểm.
Lão Trương tính sổ đòi nợ, đến tận sáng tinh mơ mới xong việc. Bản thân vậy mà uống liền một chén rượu giống như phát điên, ăn hai quả trứng gà đáng giá ba đồng đồng một quả. Hơn nữa còn cho vợ ăn một bữa cháo gạo trắng — một bữa cháo gạo trắng ăn cho no căng bụng! Lão Trương vì tuổi tác, chí khí có phần tiêu sầu, hành vi có phần điên cuồng! Thật sự cho vợ ăn một bữa cháo gạo trắng!
Cha con Long Thụ Cổ cũng không đốt hương, cũng không nghênh thần, chỉ là bị pháo nổ trên đường làm cho không thể ngủ được. Cha con ngồi sưởi lò lửa, trò chuyện một hồi, lại chơi một ván bài phé.
Nam Phi Sinh gần đây đã đổi chức vụ khuyên học viên (học vụ đại nhân) từ “thử lý” thành “thực nhậm”. Thân hữu đến tặng lễ chúc mừng không thiếu người, anh ta đem chiếc vòng vàng của vợ đem cầm ba mươi đồng, mới trả hết quà cáp, bận rộn biết bao. Niềm vui có thể khiến con người bận rộn, bận rộn cũng sinh ra niềm vui, Nam đại nhân tự nhiên cũng bận cũng vui, hoặc là vừa bận vừa vui! Tiên sinh Lam Tiểu Sơn đại trừ tịch mà vẫn nghiên cứu “tâm lý học thực vật”, ngâm thơ đến nửa đêm lại làm thêm mấy bài thơ. Tiên sinh Lam rốt cuộc khác với người thường!
Mỗi người có sinh thú và sự nghiệp khác với người khác của mình, không thể giống nhau, cũng không cần thiết phải giống nhau. Thế nhưng đối với ngày Tết dường như bất kể ai cũng không thể tránh khỏi một phen cảm khái, giống như đồng hồ điểm đến một thời điểm nhất định liền kêu lên một tiếng hoặc mấy tiếng. Sinh mạng giống như cỗ máy đo thời gian!
---❊ ❖ ❊---
“Tân hỉ! Tân hỉ! Đa đa phát tài!” Mọi người đều nói như vậy.
“Đại địa hồi xuân, nhân thọ năm phong, phúc tự thiên lai,……” Giấy đỏ chữ đen dán như thế trên cửa.
Năm mới! Chẳng lẽ không phải?
Vui vẻ! Sao lại không?
Chúc mừng năm mới! Ai dám không đi?
“!” Đúng vậy! “?” Tự rước lấy phiền muộn!
Chẳng lẽ không nói cho ngươi biết thế giới chính là một cục hỗn độn như thế sao?
Ốc sên cồng chiếc vỏ cứng nặng nề, cồng lấy!
Voi ngốc (thực ra trong lòng không ngốc) cắm đôi ngà dài và thô, cắm lấy! Con người khiêng cái xã hội nặng nề và cũ kỹ, khiêng lấy!
Nóng thì cởi áo dài, lạnh thì mặc áo bông, thông minh hơn ốc sên quanh năm suốt tháng mặc bộ áo khoác nhỏ màu xám rất nhiều!
Xã hội biến thành giống như vỏ ốc sên, sinh mạng có lẽ càng kiên cố hơn. Mùa hè lộ ra chiếc sừng nhỏ, mùa đông đi ngủ đông, chẳng lẽ không thoải mái sao?
Trong chốc lát làm sao có thể biến thành ốc sên, vậy thì, chờ đấy!
Người đầu tiên đến nhà Tôn Bát chúc Tết, ai cũng đoán được chính là lão Trương. Tôn Bát gần đây chịu sự cảm hóa của lễ giáo mới, khá biết dùng “cúi đầu” thay cho “dập đầu”, một chút cũng không mất lễ phép. Thế nhưng lão Trương lại chủ trì: Đã là chúc tết âm lịch thì không nên dùng lễ mới. Thế là nhất định phải dập đầu với Tôn Bát. Ông không đợi Tôn Bát khách sáo, đã sớm cung kính quỳ rạp xuống đất dập ba cái đầu. Sau đó lại kiên quyết đòi hành lễ với Tôn Bát tẩu. May mà Tôn Bát còn hiểu chuyện: Lão Trương là thầy giáo, tuyệt không có lý nào lại đi hành lễ với nữ quyến của gia chủ học trò; hết lời khuyên can can ngăn, lão Trương mới không mấy vui vẻ mà dừng lại.
Trung Quốc là quốc gia lễ giáo số một thiên hạ. Ngay cả người Trung Quốc văn minh không biết chữ cho lắm cũng có thể nói một câu: “Lễ nhiều không trách.”
Tôn Bát nhận lễ của lão Trương, trong lòng vô cùng áy náy; nghĩ ngợi nửa ngày, gọi Tiểu Tam, Tiểu Sáu vào, bảo chúng hành lễ với lão Trương, coi như đáp lễ.
Tiểu Tam, Tiểu Sáu vẫn còn nhỏ tuổi, không hiểu lắm về chuyện cung kính nhường nhịn tiến lùi, không ai muốn dập đầu với thầy giáo. Tôn Bát cưỡng ép chúng, Tiểu Tam dập một cái đầu đứng dậy là chạy mất, Tiểu Sáu đặt tay xuống đất, chỉ nhẹ nhàng gật đầu mấy cái. Thầy giáo lại không để ý chuyện đó, đằng nào cũng có người quỳ trước mặt, coi như oai phong không nhỏ.
Hai người ngồi xuống trò chuyện phiếm, nói qua nói lại, lại nhắc đến chuyện lão Trương ngày đêm tính toán.
“Bát gia, đại hỉ! Lão Long đã đồng ý mức giá ngài đưa ra rồi!”
“Thật chứ?” Tôn Bát phảng phất như nghe được chuyện vạn lần không ngờ tới!
“Thật! Bây giờ chỉ đợi ngài chọn ngày lành! Tiền tự nhiên là đưa cho ông ta trước ngày lành!”
“Ông ta phải đưa giấy biên nhận cho tôi, hoặc lập hôn thư chứ!” Tôn Bát hỏi.
“Bát gia! Chỉ có mỗi chuyện này là có lỗi với ngài, tôi đã nói đến rát cả cổ, lão Long thế nào cũng không chịu viết hôn thư! Ông ta cũng có lý do của ông ta, người theo đạo như bọn họ không cúng Thần Tài, cũng giống như không cúng Tôn Sức Nương Nương, Nguyệt Hạ Lão Nhân vậy! Ông ta không đòi ngài đến nhà thờ làm lễ cưới, đã là nhượng bộ rồi!” Lão Trương cau mày, trong lòng như đau đớn vô cùng.
Tôn Bát thấy lão Trương đáng thương như vậy, ngại không tiện truy vấn tiếp, nhưng vẫn không thể không hỏi:
“Không có hôn thư, cái gì làm bằng chứng?”
Lão Trương cúi đầu, không trả lời.
Tôn Bát cũng không hỏi thêm nữa.
“Hay là làm thế này,” trong mắt lão Trương thực sự chứa hai giọt nước mắt nhân tạo. “Bát gia. Ngài tin tưởng tôi thì giao tiền cho tôi, đợi ngài rước người về rồi, tôi lại giao tiền cho lão Long. Ông ta biết tiền ở trong tay tôi thì không thể không yên tâm. Bát gia, ngài thấy thế nào? Bằng không nữa, tôi gả cô vợ mới của tôi cho ngài, giả sử ngài ôm cái ổ trống, bị lừa!”
“Vợ mới của ngài? Trương tiên sinh anh quả thực rất có tâm, sao trước đây không nói cho tôi biết?”
“Trước đây từng nói với ngài rồi, tôi cũng có ý định này, bây giờ tuy có bảy tám phần, rốt cuộc vẫn chưa định chắc chắn.”
“Con gái nhà ai?”
“Tôi chỉ có thể nói với ngài, cô ấy ở thôn mình, đợi định đoạt hẳn hoi rồi, tôi sẽ nói cho ngài tên họ của cô ấy. Tôi rất mong ngài và tôi có thể kết hôn cùng một ngày cho xôm trò, chỉ là nhất thời không thể làm xong, sợ ngài không đợi nổi tôi.”
“Lại một hai tháng nữa vẫn không xong á?”
“Không dám nói.”
“Làm nhanh lên, cùng vui một thể!” Tôn Bát cười nói.
Người tốt khi bị ác ma thử thách, thay đổi còn nhanh hơn cả người xấu. Tôn Bát nói cứ như chuyện mua bán con gái buôn bán nhân khẩu là chuyện cơm bữa thường ngày vậy, không chỉ một chút cũng không thấy kỳ lạ, mà còn giục người ta làm nhanh lên. Trên đời không sợ quỷ mặt xanh, chỉ sợ người tốt ngốc mặt vàng. Bởi vì bọn họ có thể, và cũng tình nguyện, làm nô bộc cho ác ma, nghe theo sự sai sử của ác ma, vô tri vô giác mở rộng thế lực cho ác ma. Xã hội vĩnh viễn không thể trong sạch, không phải vì yêu ma quậy phá, mà là do đám người tốt ngốc nghếch say sưa mơ màng phá phách bừa bãi. Ác ma có thể dùng đao dùng súng để xua đuổi, mà người tốt ngốc nghếch thì đang lặng lẽ khoét hang dưới gốc cây.
Tôn Bát là một người tốt, một kẻ ngốc tốt, chỉ duy nhất anh ta chịu để lão Trương cưỡi lên lưng mà đi. Lão Trương nếu may mắn có cơ hội hối hận, Tôn Bát có lẽ còn ngăn cản hắn. Lão Trương hiểu rõ bản thân mình là kẻ có thể thiện có thể ác, mà Tôn Bát thì giống như một cục than đen, bản thân không biết mình vì sao lại đen, hơn nữa cũng không nhớ nổi vì sao lại không đen nữa, bởi vì anh ta vốn không có tim.
“Nhanh thôi! Tôi đang giục làm đây! Đại khái trước tết Đoan Ngọ là có thể thỏa đáng!” Lão Trương nói.
“Được, tôi chuẩn bị phần của tôi, cậu đi lo nhanh phần của cậu đi! Khi nào giao tiền, tôi nghe tin của cậu. Cứ theo chủ ý của cậu mà làm!”
Lão Trương lại hiến cho Tôn Bát rất nhiều chủ ý, cách chuẩn bị mọi thứ thế nào, Tôn Bát đều khắc ghi từng chút một trong lòng, coi như kim chỉ nam.
Lão Trương cáo từ ra về, Tôn Bát tiễn hắn ra tận ngoài cửa lớn, lúc chia tay dặn dò lão Trương: “Đừng để thúc phụ và Bát tẩu của cậu biết đấy!”
Triệu Tứ là hạng người nào? Tìm ở quán trà tửu lâu không thấy hắn, tìm ở công viên văn xã không thấy hắn…. Trước mặt chúng ta, hắn chỉ là kẻ ngã gãy chân ở Đức Thắng Kiều, sau đó giới thiệu Lý Ưng vào Cứu Thế Quân. Chỉ biết hắn là Triệu Tứ, còn cha mẹ, ông bà của hắn, khi mọi người hỏi đến hắn, hắn chỉ cười một tiếng rồi nói: “Họ đều qua đời theo các cụ rồi.” Còn về phần Triệu phu nhân, chúng ta cũng chỉ có thể cảm nhận từ trên lý tưởng rằng hình như nên có một người phụ nữ như vậy, mà trên thực tế, Triệu Tứ lại nói: “Dựa vào cái mặt tiền này của tao, thêm một chiếc áo dài vải thô màu xanh, mà cũng đòi lấy vợ sinh con á?”
Triệu Tứ trước khi biến thành một phu xe kéo, cũng là một người có tiền và tự do. Từ những lời bàn tán của hàng xóm láng giềng, chúng ta vẫn có thể thu thập được một số sự thật mà bây giờ Triệu Tứ nhất quyết không chịu thừa nhận. Nghe nói thời niên thiếu hắn cũng khá bảnh bao, hơn nữa cực kỳ được lòng người trong làng xóm. Hắn từng vào ngày mùng hai Tết cúng Thần Tài, mua hơn tám mươi con cá chép sống nhỏ, đặt trong một cái giỏ tre lớn, đi từng nhà đem tặng hàng xóm, bởi vì họ không có tiền hoặc tiếc tiền mua cá chép sống cúng thần. Hắn từng mang chim ưng bụng trắng, dắt chó săn đuôi vàng, khoác áo da cừu tua dài, mang theo rượu trắng thịt bò khô, vào sâu trong vòng vây núi Bắc Sơn để bắt chồn trắng nhỏ; loại màu xám hoặc vàng rơm, nhìn thấy cũng không bắt. Hắn từng mặc áo dài vải mông xí trắng, giày sa tanh xanh, tõm một tiếng nhảy xuống con sông nhỏ bên ngoài Tây Trực Môn để cứu một cô gái lớn đang tự vẫn. Các bạn xem mọi người cười hắn kìa! Hắn từng tụ tập những đứa trẻ trốn học gặp nhau ngoài thành, đến bãi sậy bắt loài chim sậy nhỏ mỏ vàng, sau đó cùng nhau đến quán ăn mỗi người ăn ba mươi chiếc sủi cảo nhân thịt cừu quả bí xanh, ăn xong là tán gác…. Việc người thường thích, hắn không thích; việc người thường không thích, hắn lại thích. Việc người thường tính toán cho bản thân, hắn không tính toán; việc người thường không tính toán cho người khác, hắn đều lo toan hết.
Niềm vui của hắn còn chưa tận, mà tiền của hắn đã sạch túi! Số tiền bình thường cho người khác, bởi vì hắn không hy vọng đòi lại, cho nên bây giờ cũng không đòi về được; hơn nữa những kẻ từng chịu ơn huệ của hắn, bây giờ còn không thèm chào hỏi hắn hơn cả những kẻ chưa từng nhận tiền của hắn. Đã mấy lần, hắn tiến lên định chào hỏi họ một tiếng vất vả, họ liền ngoảnh cổ đi, quay lưng cho hắn ngắm cái gáy. Thế là Triệu Tứ đi ra ngoài thành, nhặt một đống gạch vỡ, dùng vôi trắng vẽ một vòng tròn trên tường thành, luyện tập sức cổ tay và nhắm bắn, chuẩn bị ném vào gáy bọn họ.
Trong suy nghĩ của Triệu Tứ, đây chẳng qua chỉ là một trò chơi: Lúc có tiền thì dùng sủi cảo đùa giỡn các người, lúc không có tiền thì dùng gạch vỡ đùa giỡn các người, bản chất vốn dĩ là giống nhau. Ai ngờ những kẻ đầu óc không cứng cáp kia, chỉ có thể hưởng thụ sủi cảo, chứ không chịu nổi gạch vỡ. Có một lần quả nhiên đã đập vỡ đầu một người khiến máu đỏ đặc sệt vốn thuộc về động vật ừng ực trào ra ngoài. Thế là Triệu Tứ bị cảnh sát bắt vào ngục tối, làm lao dịch ba tháng.
Người bình thường đối với những kẻ từng ngồi tù, thường hay tiện tay ban cho một danh hiệu mỹ miều là “thổ phỉ”, mà bọn thổ phỉ đối với những kẻ từng ngồi tù, lại trao cho cái tên đẹp đẽ là “hán tử tốt”. Bên nào đúng? Không dám nói.
Triệu Tứ lúc bị xích bằng xích sắt lớn, không hề cảm thấy mình là thổ phỉ, cũng không tự nhận mình là hảo hán. Bởi vì nếu là thổ phỉ, những việc ác của hắn ở đâu? Nếu là hảo hán, sao lại bị người ta dùng xích sắt trói chó điên khóa lại?
Thế nhưng hắn dần dần vỡ lẽ: Có tiền chính là hảo hán, không có tiền chính là thổ phỉ, từ giàu mà nghèo chính là từ hảo hán biến thành thổ phỉ. Hắn cũng hiểu ra: Tất cả danh từ mà con người dùng hằng ngày vốn không có tiêu chuẩn cố định không thay đổi, mà là có một số thứ khác ẩn giấu đằng sau những danh từ đó. Hắn hoàn toàn không thay đổi thái độ trước đây của mình, hắn chỉ muốn hiểu rõ rốt cuộc thế nào mới được tính là một hảo hán. Mà việc thân nhập ngục tù, ngược lại giống như cho hắn một cơ hội tốt để suy ngẫm sâu xa. Có tiền là hảo hán? Không có tiền là thổ phỉ? Hắn lại một lần nữa đánh giá lại!
Hắn lại ngộ ra một đạo lý ngốc nghếch. Làm hảo hán không nhất thiết phải dựa vào tiền, quả thực chịu liều mạng vì người khác, có lẽ còn lợi hại hơn việc đem tiền cho người ta. Giả sử không mua cá chép phân phát cho hàng xóm, mà làm giúp họ vài việc tốn sức lao động, có lẽ họ đã không đối xử với mình như cá chép —— cá chép là động vật máu lạnh, đương nhiên không thể khơi gợi thiện cảm của động vật máu nóng.
Hắn nghĩ đến đây, liền đi tìm những người bạn tù để thảo luận vấn đề này. Có người bảo hắn, giúp đỡ người khác là tự chuốc lấy sự tẻ nhạt, tiền bạc và tâm sức không có gì khác biệt, bởi vì kẻ không muốn giúp người, sau khi nhận sự giúp đỡ của người khác sẽ không dùng cái tâm không muốn giúp người của mình để suy nghĩ thấu đáo rằng người ta có cái tâm yêu thương người. Không mưu cầu lợi lộc, ai thèm không công làm việc giúp người khác! Có người cười cợt nói một cách khinh miệt, giả như mày ném hòn gạch vào đầu thủ tướng nội quốc, mày sớm đã đến doanh trại quân đội Pháp, hoặc đại sứ quán Hà Lan để hưởng phúc rồi. Dùng gạch đập người bình thường cũng giống như đem tiền cho họ, chẳng sinh ra kết quả tốt đẹp gì cả. Có người nói, rốt cuộc tiền bạc vẫn hữu dụng, dùng tiền mua danh tiếng là hàng thật giá rẻ; sự thất bại trước kia của mày, là do mày tiêu tiền không đúng chỗ, chứ không phải tiền không chịu giúp mày làm hảo hán. Ở đại nhậm Chính Dương Môn cho kẻ ăn mày nửa đồng đồng, còn có thể diện hơn là ở Bắc Thành Căn bố trí nguyên bộ áo bông; kẻ nửa đêm ra đường xin ăn là loại đáng chết đói tự nhiên, kẻ thông minh mà muốn làm hảo hán ai thèm đi bố thí tiền làm người tốt trong bóng đêm nửa đêm chứ!……
Triệu Tứ hoang mang rồi, thế nhưng lúc đêm về thanh vắng, hắn vẫn tự cảm thấy mình nghĩ đúng. Thế là sau khi ra tù, buổi sáng hắn mang những món đồ lặt vặt trong nhà ra chợ sớm để bán, buổi chiều liền tìm cách giúp đỡ người khác, để thực hiện lý tưởng làm hảo hán của mình.
Có một lần hắn giật lấy chiếc gáo múc nước của một công nhân vệ sinh để tưới nước ra giữa đường giúp người ta, bị cảnh sát đấm cho mấy phát, và sau đó nghe nói người công nhân vệ sinh kia cũng bị sa thải. Có một lần hắn đi mua đồ giúp nhà hàng xóm, hắn phải bù thêm mười mấy đồng tiền xe, thế nhưng kết quả là hàng xóm đều đồn ầm lên rằng Triệu Tứ mua đồ giúp người ta mà kiếm được tiền! Có một lần hắn đi mời bác sĩ giúp một người phụ nữ đau ốm vào giữa đêm, bác sĩ ngái ngủ kê đơn sai thuốc, mà mọi người lại đều trách móc Triệu Tứ vận rủi đến mức liên lụy cả bác sĩ nổi tiếng kê đơn sai thuốc!……
Hắn nản lòng rồi! Triết lý nghĩ ra trong ngục đến bây giờ coi như đã được chứng minh hoàn toàn, sai bét nhè! Xả thân cứu người cũng phải chọn đúng cơ hội, bằng không, mày có cắt thịt của mình cho người ta ăn, người ta có khi còn bảo trong thịt của mày chứa vi khuẩn truyền bệnh.
Đồ đạc của hắn bán sạch rồi, bây giờ là vấn đề sống chết của bản thân hắn! Hắn quả thực là một lão ngốc, đến lúc sinh tử vẫn còn nghĩ cái con đường kiếm ăn nào có thể kiếm cơm mà lại vừa làm việc tốt. Hắn không thể không đi kéo xe kéo rồi, thế nhưng hắn vẫn cứ nghĩ, kéo xe kéo là một việc anh dũng biết bao: Người ta có việc gấp, mình kéo họ chạy, đây chẳng phải là hy sinh thân mình cứu người sao!
Ha ha! Người ngồi xe lên xe giống như thuê được một con bò tót nhỏ có hai cái chân, xuống xe ném tiền xuống đất, không cần nói một câu “Làm phiền” hay “Vất vả rồi”! Còn khó chịu hơn nữa là, những người quen thuộc trước kia, cho đến cả những người từng chịu ơn của Triệu Tứ, khi nhìn thấy hắn chạy như bay trên đường, họ liền la hét: “Triệu Tứ! Cẩn thận băng trên đường đấy, đừng để rớt cái tai vào trong cổ họng đấy, rớt vào rồi thì sau đó bất tiện nghe mắng lắm đấy!” Những nhà sư đạo sĩ mà hắn từng quen biết gọi hắn là thí chủ, là người thiện, bây giờ lại mặt dày mày dạn nói với hắn: “Thằng kéo xe kia, cửa miếu không phải là nơi đỗ xe, cút ngay!” Khi Triệu Tứ dừng xe bên ngoài miếu để đợi những người đến thắp hương.
Thực ra cái danh hiệu “kéo xe” hay “phu xe kéo” này cũng có ý nghĩa giống hệt như việc người ta gọi người dạy học là “giáo viên”, vị tiên sinh ở Nam Hải kia là “tổng thống”, Triệu Tứ tuyệt đối không bận tâm về điểm này. Chỉ có điều đôi khi cảnh sát gọi hắn là “khiếp bát nghĩa”, “ngốc đang đang”…… Triệu Tứ không khỏi nổi giận, bởi vì đối với những danh từ này, hắn hoàn toàn không tìm ra ý nghĩa; hơn nữa hình như người nghèo thì có thể tùy ý bị người ta gọi trâu gọi ngựa mà hoàn toàn không có lực kháng cự.
“Con người là vạn vật linh trưởng bị đồng tiền cai quản!” Lão Trương thật sự quá đúng! Triệu Tứ không có tư duy triết học như lão Trương, chỉ thô lỗ nói: “Không có tiền thì không tính là con người!”
Con người ta vào lúc khốn cùng đến cực điểm hoặc giàu có đến cực điểm, tín ngưỡng tôn giáo rất dễ xâm nhập; bản chất đều giống nhau, đều là muốn sống, muốn sống cho nhiều vào!
Thế nhưng Triệu Tứ thì sao, người tin Khổng giáo mặc kệ hắn, người tin Lữ Tổ phớt lờ hắn, đệ tử cửa Phật chế nhạo hắn. Cứ thế, hắn hoàn toàn không có cơ hội phát động lòng nhiệt tình đối với tôn giáo.
Không may thay, lại có cái Cứu Thế Quân nông cạn nhất và mang hơi hướng phương Tây hoan nghênh hắn giống như hoang nghênh những người khác, hơn nữa lại gọi hắn là “tiên sinh”. Thế là Triệu Tứ đầu hàng, nói theo chiều hướng nhỏ, ba bốn năm nay, chưa từng nghe thấy có ai gọi mình một tiếng “tiên sinh”. Thực ra Triệu Tứ cũng ngốc, gọi một tiếng “tiên sinh” thì tính là gì chứ? “Tiên sinh” và “không phải tiên sinh” khác biệt ở chỗ nào? Mà Triệu Tứ lại cứ có cái hư vinh ấy chứ! Kẻ ngốc!
Người có học vấn thì chê Ki-tô giáo là một tôn giáo hiếu chiến thích đánh đấm. Còn trong suy nghĩ của Triệu Tứ: “Học lấy chút thói hiếu chiến, ngang ngược y hệt như lũ quỷ sứ, đội Chúa của người phương Tây lên đầu để đánh người phương Tây, có gì mà không được!” Ngốc nghếch thay Triệu Tứ! Giống như những người Trung Quốc bình thường khác không hiểu đại thừa Phật pháp, lại còn ngốc hơn người Trung Quốc bình thường, đi tin đạo ngoại quốc!
Triệu Tứ từ khi gia nhập Cứu Thế Quân, liền một nửa kéo xe cho Long Thụ Cổ, một nửa giúp đỡ giáo hội làm việc, kiếm tiền không nhiều lắm, nhưng quả thực có chút thú vui; dù kém cỏi đến đâu, người trong hội cũng gọi hắn một tiếng “tiên sinh”.