Một

Đoàn tàu rệu rã ngân lên câu hát rệu rã, ì à ì ạch nghiến qua Hoàng Hà, lại nghiến qua Trường Giang. Mùa đông bị bỏ lại phía sau, mùa xuân ùa vào từ khung cửa sổ đoàn tàu, phong cảnh hai bên bờ đường sắt và dòng nước cứ ào ào chảy ngược từ Nam ra Bắc rồi lùi dần.

Trung đoàn 266 cuối cùng cũng tiến sát chiến tranh.

Ngồi trong toa xe chở hàng kín mít, Sầm Lập Hạo nghĩ, con người là một loài động vật kỳ lạ, một khi đã mặc quân phục vào, con người ta lập tức sẽ có vài phần suy nghĩ về chiến tranh, có vài phần ham muốn chiến tranh, thậm chí còn có cả vài phần lãng mạn của giấc mộng xuân nơi chiến địa. Khi ngắm nhìn phong cảnh miền Nam kiều diễm ngoài cửa xe, anh quả thực không liên tưởng nhiều đến việc bản thân sắp được sử dụng ra sao hay chuyện hy sinh đổ máu thế nào, có lẽ nội tâm anh đang chống lại những suy nghĩ tăm tối ấy. Anh đang ở độ tuổi tràn đầy sinh khí, ham muốn tấn công và phá hoại vô cùng vượng phát, dù đã vô số lần tự tổ chức chiến đấu trong tưởng tượng, nhưng chưa từng nếm trải sự lợi hại của một cuộc chiến tranh đạn thật súng thật, trong lòng không những không có khái niệm cụ thể, mà còn có rất nhiều suy nghĩ may rủi và phi thực tế. Anh tưởng tượng bản thân có thể trổ hết tài năng trong một cơ hội trời cho, và nhanh chóng trưởng thành thành một người chỉ huy trẻ tuổi xuất sắc cấp cao hơn. Anh thậm chí còn giả thiết một cách hoang đường rằng, một nữ tình báo viên xuất sắc của quân đội chúng ta mưu trí thâm nhập vào nội bộ kẻ thù, phối hợp chặt chẽ với anh - một tiểu đoàn trưởng hoặc trung đoàn trưởng còn trẻ tuổi - đánh một trận chiến xinh đẹp làm chấn động cả nước và thu hút sự chú ý của thế giới, rồi cùng nhau bước lên đỉnh cao công huân...

Suốt dọc đường này, tư duy của Sầm Lập Hạo luôn phình trướng trong đủ loại giả thiết hạnh phúc, trong lòng trào dâng một mùa xuân hoa nở rộ. Nhưng khi đường biên giới ngày càng đến gần, bầu không khí chiến tranh cũng ập vào mặt, tình cảm lãng mạn của anh mới dần dần bị sự căng thẳng của thực tế thay thế.

Ngày thứ ba, bộ đội đã đến một ngôi làng tên là Sơn Vĩ nằm trên biên giới, hạ trại ngay dưới chân núi ngoài làng.

Đêm đầu tiên đặt chân đến biên giới là một đêm rất khó ngủ.

Vạn vật chìm trong tĩnh lặng, lúc này chính là mùa sinh ra cảm hứng.

Vào đầu đêm, đại đa số binh sĩ đều nhắm nghiền mắt nhưng tâm trí lại rộng mở. Các binh sĩ nghĩ nhiều hơn đến tương lai, trong khi các cán bộ lại tập trung quan sát thực tại trước mắt hơn. Đây mới thực sự là ban đêm. Đêm tối thực sự chính là ban ngày sáng nhất, trong đêm tối thực sự không tài nào thấy được một chút ánh sao, không có tiếng ếch kêu dế gỉn, thậm chí không có cả hương thơm của lá và sự ngọt ngào của hoa cỏ. Trong đêm tối thực sự, mọi thứ đều biến mất, duy chỉ có những luồng suy nghĩ muôn màu muôn vẻ là tung hoành ngang dọc trong bóng tối bao la. Chỉ khi bước vào màn đêm thực sự, ta mới có thể kết nối tư tưởng với ngàn xưa, dạo chơi khắp tám cõi... Không có tiếng ngáy, chỉ có những đường nét tư duy in trên vách lều giống như dải lụa màu Lập Hạo.

Sầm Lập Hạo lúc này bắt đầu suy ngẫm về những vấn đề thực tế, anh thả cơ thể dài ngoằn ngoèo của mình lên chiếc ván giường vừa cứng vừa ẩm ướt, hai tay đan vào nhau lót sau đầu, đăm đăm nhìn bóng tối trước mắt, hoàn toàn không có chút buồn ngủ nào. Anh lại nhớ tới câu hỏi mà Chung Thịnh Anh đã ra cho họ bốn tháng trước: Sợ chết hay không?

Trong tình huống bình thường, không ai yêu thích cái chết cả. Thế nhưng cái chết sẽ không vì mọi người chán ghét nó hay sợ hãi nó mà thức thời rời đi, một sự thật hiển nhiên là, kể từ khoảnh khắc sinh mệnh chúng ta ra đời, cái chết giống như cái đuôi của chúng ta bám chặt lấy phía sau, thứ duy nhất mà chúng ta dùng cạn sức lực cả đời để làm thực ra chỉ có một việc, đó là vứt bỏ cái đuôi đáng ghét mà chúng ta thừa biết là không tài nào vứt bỏ được ấy, cho đến một ngày dầu cạn đèn tắt, chúng ta bị cái đuôi này quật ngã xuống đất là cùng.

Ồ sinh mệnh ơi, thể xác bình thường của chúng ta, loại hợp chất carbonhydrate bị bắn là thủng, bị đóng băng là nứt, bị lửa đốt là cháy khét này mới mẻ manh làm sao. Quãng đời của chúng ta phải đi qua bao nhiêu thời gian? Ba mươi năm, năm mươi năm, tám mươi năm, mấy vạn ngày đêm, mấy chục mấy trăm vạn giờ, hàng ngàn hàng vạn triệu phút giây, không thể nói là không dài đằng đẵng. Chưa nói đến chuyện đánh nhau, cho dù là đang đi trên con đường lớn gió yên sóng lặng, chỉ cần trong một phần vạn giây của quá trình dài đằng đẵng ấy, có một hòn đá bị bánh xe ô tô phóng nhanh hất văng lên, rồi rơi từ trên đỉnh đầu xuống, thì sinh mệnh này - cho dù là sinh mệnh vĩ đại hay cao quý đến đâu - cũng sẽ nhanh chóng tàn lụi. Phải, nguy hiểm của cái chết vẫn luôn tồn tại trong từng phần vạn giây, thanh kiếm Damocles chưa từng rời khỏi đỉnh đầu chúng ta, thế nhưng trong rất nhiều ngày, nó không hề vội vã rơi xuống, mà điềm đạm bình tĩnh đi theo chúng ta, dõi theo chúng ta, dò xét chúng ta với vẻ mặt đầy quái gở, để cho chúng ta sống một cách thong thả không vội không chậm, thậm chí có người còn sống đến bảy tám mươi tuổi hoặc lâu hơn thế, quả thực là một kỳ tích. Đương nhiên, cuối cùng thì nó vẫn sẽ rơi xuống, nhân vật kiệt xuất đến đâu cũng không đỡ nổi mũi nhọn của nó.

Chúng ta không sợ chết là vì chúng ta biết đời người ai rồi cũng phải chết, chúng ta sợ chết là vì chúng ta hy vọng kết thúc quá trình đời người một cách trọn vẹn, thế nên sợ chết hay không sợ chết đều có lý do của nó.

Hai

Đội hình tháp tùng thứ nhất đã đến biên giới, đoàn tàu của đội hình thứ hai vẫn đang chen chúc bò về hướng Nam, đi rồi lại dừng. Lưu Doãn Ba lúc bấy giờ nghĩ, xem ra mặt trận hình như chưa căng thẳng lắm, bởi vì tàu quân sự vẫn phải nhường đường cho tàu khách. Nếu căng thẳng rồi, thì khi ấy mọi thứ sẽ phải nhường đường cho chiến tranh.

Tình hình của binh lính khá phức tạp. Là một cán bộ công tác chính trị, ngay từ khi nhậm chức, anh đã tiếp quản công việc nắm bắt diễn biến tư tưởng, hơn nữa còn lấy việc quan sát biểu cảm, tư tưởng, thậm chí là sự riêng tư của con người làm trách nhiệm của mình, đến nỗi sau này Sầm Lập Hạo từng châm chọc anh là một nhà phân tích tâm lý học Sigmund Freud mang đặc sắc Trung Quốc, đây là chuyện phía sau.

Nhiều năm sau nhớ lại, Lưu Doãn Ba vẫn có thể nhìn rõ những gương mặt với muôn vàn biểu cảm khác nhau ấy. Cảnh tượng để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong anh chính là đôi mắt của một người lính già. Người lính già đó tên là Lý Mộc Thắng, gần như suốt dọc đường anh ta đều im lặng. Sự ít nói cùng ánh mắt lo âu của anh ta đã bộc lộ nỗi sợ hãi trong nội tâm, mà trong điều kiện lúc bấy giờ, sợ hãi dĩ nhiên bị coi là một thứ cảm xúc kém vinh quang. Sau đó Lý Mộc Thắng phát hiện Phó chính trị viên Lưu vẫn luôn quan sát mình, thế là anh ta liền điều chỉnh cảm xúc, cố tỏ ra xốc nổi tinh thần, gia nhập vào hàng ngũ đánh bài chém gió, thậm chí còn miễn cưỡng kể một câu nói đùa.

Thế nhưng, dưới cái nhìn của Lưu Doãn Ba, mọi nỗ lực của anh ta đều là công cốc. Trên thế giới này, thứ khó che giấu nhất có lẽ chính là nỗi sợ hãi, đằng sau những lời cười cợt gượng gạo và những hành động ra vẻ ta đây ấy, cán bộ công tác chính trị luôn có thể bắt trọn được thứ cảm xúc sợ hãi ngày một đậm dần. Đương nhiên, người bộc lộ thứ cảm xúc này không chỉ có một mình anh ta, trong quãng thời gian dài đằng đẵng mấy ngày mấy đêm ấy, chỉ có nỗi sợ hãi là tỏ ra chân thật nhất. Những vẻ hào sảng, phóng khoáng hay quyết tâm viết huyết thư đại loại thế đều ít nhiều mang theo một số thành phần giả dối hoặc làm theo thủ tục công việc. Sợ hãi giống như một chiếc búa, gần như từng phút từng giây đều nện vào tâm hồn con người ta. Chỉ là trên bức tường hồi âm của những tâm hồn khác nhau, chất âm bật ngược trở lại có sự khác biệt mà thôi.

Ánh mắt và tư duy của Lưu Doãn Ba đều vô cùng nhạy bén.

Sau chặng đường dài bôn ba vất vả, đội hình thứ hai cũng đã tiến sát biên giới vào bốn ngày sau. Trong một bản làng làm bằng trúc, đại đội tạm thời tổ chức một cuộc họp bí mật. Thành phần tham dự cuộc họp, ngoài các tiểu đội trưởng và trung đội trưởng ra, còn có một số cựu binh thể hiện tích cực. Đầu tiên là chính trị viên làm công tác động viên, tiếp đó là đại đội trưởng công bố nhiệm vụ cảnh giới và đưa ra yêu cầu, cuối cùng, giữ các tiểu đội trưởng và trung đội trưởng lại, cuộc họp chính bước vào tầng nấc cơ mật.

Cuộc họp mang tính cơ mật chủ yếu do Lưu Doãn Ba chủ trì kiêm diễn giả chính, Lưu Doãn Ba nói: "Chúng ta bắt đầu quan sát nghiên cứu từ trước khi xuất phát, trên dọc đường đi này chúng ta vẫn tiếp tục quan sát nghiên cứu, có một số đồng chí tâm trạng sa sút, phải đề phòng xuất hiện vấn đề về mặt ý chí. Các tiểu đội trưởng, trung đội trưởng và cốt cán chiến đấu phải đặc biệt lưu ý và giúp đỡ họ."

Không còn nghi ngờ gì nữa, Lưu Doãn Ba cũng đã nghĩ đến câu hỏi mà Chung Thịnh Anh đã ra cho họ. Anh trả lời thế nào thì chỉ có một mình anh biết. Thế nhưng, đó là giấy trắng mực đen, đó là thứ cần phải được kiểm chứng bằng da bằng thịt, nếu không, thì đó chỉ là thứ vứt đi. Sợ chết hay không? Đó không phải là một câu nói khẳng định hay phủ định đơn giản là có thể làm rõ được vấn đề, đó là một đề tài vĩnh cửu trong lịch sử chiến tranh từ xưa đến nay, anh hùng và kẻ nhát gan chính là dùng mấy chữ này làm ranh giới phân định. Thế nhưng, bạn lại không thể không thừa nhận, sợ chết là điều tất yếu, chỉ là, với tư cách là một người lính, đặc biệt là với tư cách là một cán bộ công tác chính trị, khi sắc mặt của người khác tái nhợt, sắc mặt của bạn tuyệt đối không được tái nhợt; khi đôi chân của người khác mềm nhũn, đôi chân của bạn tuyệt đối không được mềm nhũn. Không phải là không sợ, mà là không được phép sợ, là không dung thứ cho việc sợ. Vậy thì, khi cái chết thực sự giáng lâm, tư thế của bạn nên là như thế nào?

Nửa tháng trước, khi Chủ nhiệm chính trị trung đoàn tìm anh để nói chuyện, nói là muốn đề bạt anh làm Phó chính trị viên, anh lúc ấy vậy mà lại ngạc nhiên nói: "Tôi là cán bộ quân sự, sao lại có thể đổi ngành chứ?" Chủ nhiệm cười nói: "Cậu một tiểu đội trưởng, chưa thể gọi là cán bộ quân sự hay cán bộ công tác chính trị được, hướng nào thích hợp cho sự phát triển của cậu, thì cậu phát triển theo hướng đó."

Kể từ lúc đó, anh bắt đầu nghiên cứu bản thân xem mình có thích hợp phát triển theo hướng công tác chính trị hay không. Sau đó anh phát hiện ra là mình thích hợp, quân đội là để đánh giặc, mà đánh giặc thì phải do con người đánh, con người có kỹ chiến thuật thậm chí là nghệ thuật chiến tranh, thế nhưng, nếu con người hèn nhát, hoặc tư duy không lành mạnh, thì kỹ chiến thuật và nghệ thuật ấy sẽ bằng không. Sự giải thích của binh pháp cổ đối với hai chữ huấn luyện chính là, luyện là kỹ chiến thuật, còn huấn chính là tư tưởng ý chí và trách nhiệm, thế nên, huấn còn quan trọng hơn luyện. Cho nên Chủ tịch Mao mới nói, thứ quyết định thắng bại của chiến tranh là con người chứ không phải vũ khí vật chất.

Mùa xuân năm 1979, tại một ngôi làng nhỏ ở biên giới phía Nam, Lưu Doãn Ba bắt đầu sự thăm dò bước đầu của mình với tư cách là một người làm công tác tư tưởng chính trị.

Ba

Sau khi tiến vào chiến khu, Chung Thịnh Anh đã quay trở lại Trung đoàn 266, trực tiếp tọa trấn chỉ huy. Trận chiến đầu tiên là đánh chiếm thành phố G, Chung Thịnh Anh dẫn dắt phân đội chỉ huy chưa đầy ba mươi người, lập đài quan sát ở cao điểm 829 cách tiền duyên thành phố G của địch chỉ hai cây số, phối hợp với Trung đoàn 266 và tiểu đoàn lựu pháo thuộc trung đoàn pháo binh của sư đoàn, chỉ huy pháo binh bắn trực tiếp và bắn gián tiếp, các phân đội bộ binh tấn công kiểu nhảy cóc vô cùng chuẩn xác giữa các đợt hỏa lực, luồn sâu chia cắt, đánh rất có nghề.

Trận chiến đó, Trung đoàn 266 thương vong ít nhất.

Đài quan sát của trung đoàn được đặt trong đống đổ nát của một tòa nhà, sau khi chiến đấu nổ ra, Sầm Lập Hạo có chút luống cuống tay chân, lúc này anh mới biết được rằng, sự không sợ hãi trên bản quyết tâm thư và sự không sợ hãi giữa mưa bom bão đạn có sự khác biệt rất lớn. Anh cắn răng cùng với các nhân viên tham mưu khác, trốn sau bức tường đá căng thẳng tác nghiệp trên bản đồ, tiếp nhận tọa độ mục tiêu do các phân đội bộ binh thông báo, cung cấp phần tử bắn cho pháo binh. Trong lúc bận rộn, mọi người chợt nghe thấy tiếng ra lệnh truyền miệng truyền đến từ đỉnh đầu, ngẩng đầu lên, thứ mà Sầm Lập Hạo nhìn thấy lại chính là một đôi gót giày của Chung Thịnh Anh — Chung Thịnh Anh đang đứng trên bức tường đổ nát để trực tiếp quan sát tình hình chiến trường. Sầm Lập Hạo không kìm được mà đứng dậy, sự căng thẳng và hoảng loạn đã tan biến hơn nửa trong khoảnh khắc ấy. Xuất phát từ một thứ bản năng, hay là sự tò mò, anh muốn nhìn rõ gương mặt của Phó sư đoàn trưởng Chung, nhưng anh chỉ có thể nhìn thấy tấm lưng của Trung đoàn trưởng, đó là một bờ vai rộng lớn, ngược hướng ánh sáng, sừng sững tựa ngọn núi cao trên đỉnh đầu anh. Lúc ấy khắp bầu trời chiến trường tiếng súng tiếng pháo đan xen, đạn bay như châu chấu, trên cao điểm 829 liên tục vang lên tiếng đạn bắn vào vách đá va chạm tạo ra âm thanh, Chung Thịnh Anh ở ngay trong đó mà vững như bàn thạch, hai tay giơ cao ống nhòm phóng đại lớn, liên tục hạ đạt mệnh lệnh, đôi lúc còn đan xen một loạt tiếng hô phấn khích "Lên rồi! Lên rồi!", thỉnh thoảng còn chửi thề vài câu.

Kể từ sau bữa đó, Chung Thịnh Anh cùng với đôi gót giày phi thường ấy đã khắc sâu vào tận đáy ký ức của Sầm Lập Hạo.

Nếu nói trước đây Chung Thịnh Anh đánh giá cao Sầm Lập Hạo chỉ vì sự lĩnh hội kỳ lạ và thành tích huấn luyện của tên nhóc này, chỉ là sự yêu thích dành cho một người lính giỏi, thì sau trận chiến lần này, sự coi trọng của Chung Thịnh Anh đối với Sầm Lập Hạo đã là đặc biệt rồi, hơn nữa còn bồi dưỡng anh như một vị tướng tài.

Chiều hôm đó, sở chỉ huy tiền tiêu của Chung Thịnh Anh sau khi hoàn thành nhiệm vụ, đang chuẩn bị rút về trận địa, lại bị một trung đội tăng cường của lực lượng đặc biệt đối phương lén lút thâm nhập vào sâu trong hậu phương của bản bộ chặn lại. Dưới quyền Chung Thịnh Anh hầu hết là nhân viên chỉ huy cơ quan, chỉ có một khẩu đại liên và mười khẩu súng trường, số còn lại toàn là súng ngắn, khả năng sát thương ở cự ly ngoài năm mươi mét cực kỳ yếu, Trưởng ban trinh sát cùng hai nhân viên tham mưu, một cán sự, ba chiến sĩ đã hy sinh trong trận đấu súng. Hỏa lực của đối phương rất mãnh liệt, ép tới từ ba hướng, có khí thế muốn tiêu diệt gọn sở chỉ huy nhỏ bé này. Tình hình lúc bấy giờ vô cùng nguy cấp, Chung Thịnh Anh giơ súng ngắn, trực tiếp tổ chức phản công, thế nhưng sức ít địch nhiều, lại thêm đường đi không lối thoát. Trong sự tuyệt vọng, mọi người gần như đã chuẩn bị sẵn tâm lý đồng vu gia tận với địch.

Lúc này, Sầm Lập Hạo lại nhìn thấy đôi gót giày ấy. Anh nghĩ, bài kiểm tra thực sự cuối cùng đã đến, nếu để một vị Phó sư đoàn trưởng hy sinh hoặc bị bắt làm tù binh, thì Trung đoàn 266 sẽ mất mặt lớn.

Đôi giày vải mà Chung Thịnh Anh mang đã rất cũ rồi, dính rất nhiều bùn đất màu đỏ của miền Nam, thế nhưng, trong mắt của Sầm Lập Hạo, chúng giống như những lá cờ đỏ, tung bay phần phật trong gió dưới ánh mặt trời. Trái tim trẻ tuổi của Sầm Lập Hạo bị tình cảm dạt dào như thủy triều lấp đầy, phình trướng và cuối cùng được thắp sáng, một ngọn lửa nam tính trào dâng bốc thẳng lên trời cao.

Tất cả những điều này giống như diễn ra trong giấc mơ, thời khắc ngàn cân treo sợi tóc, Sầm Lập Hạo đứng phắt dậy đứng bên cạnh Chung Thịnh Anh, đồng thời đẩy Chung Thịnh Anh một cái, vượt quyền hạ đạt nhiệm vụ cho bảy chiến sĩ như Trung đội trưởng trung đội cảnh vệ Nhất ban, chỉ huy hai tiểu đội chiến đấu nhảy xuống từ vách đá cao hơn hai trượng, xuất kỳ bất ý xuất hiện ở sườn đối phương, bắn phá dữ dội, thu hút hỏa lực của địch, yểm hộ cho Chung Thịnh Anh cùng những người khác rút lui xuống dưới một tảng đá khổng lồ. Ngay sau đó, Trung đội trưởng cảnh vệ cũng dẫn theo hai chiến sĩ xuất kích từ sườn phải, hô ứng với Sầm Lập Hạo, tạo thành thế gọng kìm bao vây địch.

Trong loại chiến đấu giáp lá cà đó, mưu lược và chiến thuật hoàn toàn dựa vào việc tùy cơ ứng biến, thứ dựa vào chủ yếu là một bầu hào khí coi cái chết tựa lông hồng. Ngõ hẹp gặp nhau dũng giả thắng, đặt vào chỗ chết rồi sau đó mới có thể sinh tồn, cục diện chiến trận chính là thay đổi trong hai phút đồng hồ anh hùng đến đột ngột ấy. Anh đánh cho đối phương một đòn không kịp trở tay, một con đường máu được mở ra giữa tiếng gầm thét dữ tợn. Anh đã thành công, hơn nữa ngoài việc Trung đội trưởng trung đội cảnh vệ Nhất ban bị ngã rụng một chiếc răng cửa lúc rút lui và xương cẳng tay trái của một chiến sĩ bị gãy, thì không có thêm thương vong nào mới.

Đánh xong trận đó, Chung Thịnh Anh không hề che giấu mà nói với Trung đoàn trưởng Trung đoàn 266 Nhậm Quảng Tiên và Chính ủy Dương Vạn Huy rằng: "Tên nhóc này có gan, thăng chức trước, gửi vào trường sau, cho dù cậu ta chỉ có cái dũng của kẻ thất phu, tôi cũng phải bồi dưỡng cậu ta mười năm."

Bốn

Trong chiến dịch thành phố G, đại đội 5 nơi Lưu Doãn Ba công tác đảm nhận nhiệm vụ đánh thâm trung, hành động cùng họ là Phó tham mưu trưởng Tân Trung Dịch.

Hành động lần này tuy vô cùng gian khổ, nhưng với tư cách là Phó chính trị viên, sự gian khổ của Lưu Doãn Ba còn nằm ở chỗ, anh phải quản lý cho tốt bốn "đối tượng trọng điểm".

Trong lúc luồn sâu, họ đã bị một lực lượng nhỏ của đối phương phục kích tại cao điểm số 107, ngay lúc đó một chiến sĩ đã hy sinh, ba người bị thương. Đại đội trưởng định dẫn người đi lùng sục núi, chính trị viên phân tích rằng, binh lực của đối phương sẽ không vượt quá một tiểu đội, là để trì hoãn hành động của quân ta, không thể ham chiến, tốt nhất là nên nhanh chóng vượt qua.

Hai người có ý kiến hơi bất nhất, liền đợi Tân Trung Dịch đưa ra quyết định. Tân Trung Dịch nói: "Phó chính trị viên Lưu nói thử xem."

Lưu Doãn Ba thừa biết, đánh đấm kiểu gì thì Tân Trung Dịch đã nắm chắc trong lòng rồi, chẳng qua là cho anh một cơ hội mà thôi. Lưu Doãn Ba nói: "Đánh giằng co thì chắc chắn không được, nhưng không đánh thì chắc chắn cũng không xong, làm vậy sẽ để lại hậu hoạ cho tiểu đoàn 3 là lực lượng đi sau. Tôi thấy có thể làm thế này, dùng một tiểu đội giả vờ tiến vào, dụ địch lộ diện hỏa lực, chủ lực vừa đánh vừa rút, lại dụ hỏa lực của địch bám theo. Tôi dẫn một tiểu đội ẩn nấp đợi địch. Đợi chúng hoàn toàn lộ diện, hai bên kẹp công, tiêu diệt gọn trong một mẻ."

Tân Trung Dịch nói: "Về mặt lý thuyết là khả thi, tôi thấy cứ làm vậy đi." Thế là triển khai bố trí đâu ra đấy, rồi bắt đầu hành động.

Đến khi đánh thật rồi, sự việc diễn ra không hề trình tự ngăn nắp như kế hoạch của Lưu Doãn Ba, nhưng vì nguyên tắc và phương châm chung đã nắm rõ, nên đánh đấm tương đối tự chủ, quả nhiên đã chơi một chiến thuật "bọ ngựa bắt ve sầu, chim sẻ rình sau", sau đó kiểm điểm chiến quả, đối phương có sáu cái xác.

Trận chiến này đã giúp Lưu Doãn Ba thể hiện rất xuất sắc.

Sau khi chiến dịch thành phố G kết thúc, bộ đội tiến sâu vào hậu phương. Đường cái ở miền Nam chật hẹp gập ghềnh, cực kỳ khó đi, thường xuyên bị tắc ở khúc cua nào đó, mấy tiếng đồng hồ không nhúc nhích được chút nào.

Có một buổi trưa lại bị kẹt dưới một ngọn núi, một chuyện đã xảy ra.

Đối diện ngọn núi là một ngôi làng, cư dân tự nhiên sớm đã chuồn mất tăm mất tích từ lâu, thế nhưng vẫn còn mấy con trâu cày đang thơ thẩn ngoài trời mà không hề hay biết. Những con vật quanh năm suốt tháng chăm chỉ này không hề nhận thức được sự nguy hiểm của chiến tranh đang đến gần, vẫn đang tìm mồi kiếm ăn theo lệ cũ.

Ngay lúc ấy, một nòng súng từ một nơi nào đó trong đội ngũ đang ách tắc lặng lẽ chĩa ra.

Sau một tiếng nổ đục ngầu, con trâu cày dưới ruộng nước đằng xa giống như bị giật mình, tiếp theo nhảy dựng lên lao đi, phương hướng thì mù mịt. Thế nhưng sau đó lại là một tràng tiếng súng, con trâu cày rốt cuộc cũng không nhảy nữa, cái thân hình đồ sộ đổ rạp xuống bùn nước, ban đầu là quỵ một chân, nhưng lại cố sức ngẩng cao đầu, nhìn về phía đại đội 6 của Lưu Doãn Ba. Nó đại khái là muốn nhìn cho rõ khuôn mặt ấy trong khoảng thời gian cuối cùng, muốn xem rốt cuộc là ai, vì nguyên nhân gì mà thúc đẩy kẻ đó ra tay độc ác với nó như vậy. Nó ở trên thế giới này vốn dĩ đâu có làm chuyện gì tổn hại đến lợi ích của con người chứ, nó vẫn luôn nhẫn nhục chịu khó cày bừa như thế, rốt cuộc nó đã dây dưa với ai ở chỗ nào cơ chứ? Thế nhưng nó vĩnh viễn không thể nhìn thấy gì cả, Lưu Doãn Ba lúc ấy trong lòng dâng lên một trận run rẩy, anh thậm chí còn lo lắng con trâu cày đó cuối cùng nhìn thấy người là mình.

Lưu Doãn Ba tức giận tìm kiếm kẻ nổ súng, hóa ra là Lý Mộc Thắng. Anh nhìn thấy đôi mắt của Lý Mộc Thắng, đôi mắt từng vô cùng im lặng và hèn hạ trong chuyến tàu quân sự ấy. Anh ta chính là "đối tượng trọng điểm" mà Lưu Doãn Ba đã dặn dò và ám chỉ các tiểu đội trưởng, trung đội trưởng phải "lưu ý" và "giúp đỡ".

Trong lòng Lưu Doãn Ba dâng lên một tia chán ghét, nhưng anh không ngăn cản Lý Mộc Thắng, anh vẫn đang quan sát anh ta, thậm chí còn bình tĩnh quan sát. Anh nhìn thấy đôi mắt của Lý Mộc Thắng vẫn đang sợ hãi, nói chính xác hơn là đang dũng cảm trong nỗi sợ hãi. Khi Lưu Doãn Ba và mấy chiến sĩ khác nhìn anh ta, đặc biệt là khi anh ta nhìn thấy Phó chính trị viên Lưu không hề ngăn cản mình — anh ta đã hiểu thái độ của Phó chính trị viên Lưu thành sự ngầm đồng ý — trên mặt anh ta thoáng qua một nét đắc ý, giơ khẩu súng trong tay lên, lại chĩa mục tiêu về phía một con trâu cày khác.

Lúc này anh ta nghe thấy một tiếng quát mắng, có người đang ngăn cản anh ta. Thế nhưng anh ta không dừng hành động chiến đấu của mình lại. Thế là có một miếng lương khô cứng ngắc ném thẳng trúng mặt anh ta. Anh ta ngẩn người, khi nhận ra người ném mình là ai, liền ngoan ngoãn đặt súng xuống, mang theo vẻ mặt ngơ ngác.

Người dùng lương khô ném anh ta, chính là Lưu Doãn Ba.

Lưu Doãn Ba cuối cùng cũng nhịn hết nổi rồi. Vốn dĩ, anh vẫn muốn tiếp tục nghiên cứu của mình xem tên lính hèn nhát này có tâm lý như thế nào, thế nhưng, khi anh phát hiện ra một con trâu cày vô tội khác sắp phải trả giá bằng mạng sống cho sự nghiên cứu của hắn ta, anh không thể im lặng được nữa.

Năm

Sầm Lập Hạo nhậm chức đại đội trưởng đại đội 1 trong trận chiến cao điểm 765, đại đội trưởng đại đội 1 đã bị mìn thổi bay xác ở khu vực Đông Ban Bản.

Trận chiến cao điểm 765 là một trận đánh nhỏ, thực chất là một trận chiến pháo binh, sau khi kết thúc thì bộ binh xông lên, sự kháng cự gặp phải vô cùng yếu ớt, không có thương vong gì đáng kể là đã giải quyết xong xuôi. Ngược lại, hỏa lực cản trở ở cao điểm số 2 sườn phía tây cao điểm 765 lại kéo dài rất lâu, Sầm Lập Hạo phái người leo lên, lại bị đánh bật trở lại, cuối cùng phải dùng đến súng phun lửa, thế nhưng đối thủ cứ như lũ chuột cống, đổi chỗ một cái là lại đánh tiếp. Sầm Lập Hạo nổi giận đùng đùng, điều hai khẩu súng cối lên, vác thẳng lên lưng chừng núi, đục một bệ đỡ lực đẩy ở hang đá, trực tiếp bắn phẳng, coi pháo như súng mà bắn, thổi bay toàn bộ các ổ hỏa lực trong hang núi. Mấy tên địch chạy tháo thân, Sầm Lập Hạo sớm đã chuẩn bị sẵn, bắt sống mấy tên địch đó. Nhìn lại, toàn là cựu binh, tuổi đều xấp xỉ gần ba mươi.

Trận chiến lần này, Sầm Lập Hạo còn bị thương nữa, nhưng lại chẳng mấy vẻ vang gì cho cam. Khi dọn dẹp chiến trường, có một chiến sĩ chạy hớt hải đến báo cáo, nói trong chiến lợi phẩm có một quả đạn pháo, hình như đã lắp ngòi nổ, không dám động bừa. Vừa nói chiến sĩ ấy vừa run lẩy bẩy, giống như nhìn thấy ma. Sầm Lập Hạo xuất thân từ pháo binh bộ binh, bèn trực tiếp kiểm tra, vừa nhìn liền nổi trận lôi đình, hóa ra đầu đạn pháo không có ngòi nổ, mà là mũ bảo vệ bằng nhựa. Sầm Lập Hạo sầm mặt chửi tên lính sợ đến suýt tè ra quần ấy, mắng là đầu heo, kiến thức cơ bản không hiểu, tác phong quân nhân không có, vừa nói vừa xông lên, đá một cú vào quả đạn pháo, nói: "Mày sợ cái khỉ gì, mày có lấy lựu đạn đập thì cũng chẳng nổ nổi đâu." Nói xong lại đá thêm một cú nữa, cú đá này còn chưa kịp thu về, liền kêu thảm một tiếng rồi ngã nhủm xuống đất, y tế viên vội vàng chạy qua, nói là bị trật khớp rồi. Chung Thịnh Anh nghe tin Sầm Lập Hạo đá đạn pháo làm bị thương chân liền cầm điện thoại mắng cho Tân Trung Dịch một trận, nói: "Cắt chức cái tên Sầm cọp này cho tôi, bắt nó phải kẹp chặt cái đuôi lại cho tôi. Con mẹ nó chứ quá ư là liều lĩnh, cậu cho nó quả nguyên tử hừm nó cũng dám đá ấy chứ, không uốn mềm cái xương của nó đi e là sẽ xảy ra chuyện."

Tân Trung Dịch y nguyên truyền đạt lại lời của Chung Thịnh Anh cho Sầm Lập Hạo, Sầm Lập Hạo lúc ấy cười xòa, cười vô cùng đắc ý, vênh váo hống hách quát tháo, áp giải tù binh xuống núi cứ như đuổi đàn cừu vậy.

Tù binh toàn mặc thường phục, Sầm Lập Hạo hoài nghi bọn họ chưa chắc đã là nhân viên vũ trang chuyên trách, trong đó còn có một người phụ nữ, tầm tuổi đôi mươi, da rất trắng, mặc chiếc áo vải lụa màu vàng bên trên, quần dài đen rộng thùng thình bên dưới. Bị bắt làm tù binh rồi mà cô ta hình như vẫn chẳng thèm bận tâm lắm, hai tay bị trói quặt ra sau, mắt bị bịt dải vải đen, bước chân lại đi vô cùng thuần thục.

Đi song song với tù binh, Sầm Lập Hạo không khỏi cảm thán, những người này đều được rèn luyện từ trong chiến tranh ra cả, cho dù có phải là quân nhân hay không, thì tố chất quân nhân cũng không tồi. Mấy năm sau Sầm Lập Hạo vẫn chưa quên, đây là một nữ tù binh rất xinh đẹp, da trắng nõn, đôi mắt đen láy, lúc mấy tên lính bịt khẩu trang cho cô ta, cô ta thậm chí còn cười với Sầm Lập Hạo nữa, sau này Sầm Lập Hạo vẫn luôn không hiểu rõ, nụ cười của cô ta là nụ cười lạnh hay là cười nhạo, nhưng vào lúc đó, cảm thán của Sầm Lập Hạo là nụ cười ấy rất bình tĩnh, thậm chí còn mang theo vài phần quyến rũ. Cảm giác này khiến trong lòng anh vô cùng khó chịu suốt một khoảng thời gian khá dài.

Ngay lúc đại đội 1 áp giải tù binh tiến về khu vực tập kết, một chuyện ngoài ý muốn đã xảy ra. Trên đường lớn có mấy chiến sĩ hộ ổng thương binh đi tới, một người trong số đó nhìn thấy tù binh, đột ngột nhảy phắt xuống từ trên xe, dũng mãnh xông vào đội hình đại đội 1, túm lấy một tên trong số tù binh, đấm đá túi bụi, vừa đánh vừa mắng, thậm chí còn mang theo cả tiếng khóc nức nở: "Quân giặc các ngươi, mày sát hại đồng bào biên giới của tao, mày hại chiến sĩ của tao — tao muốn trả thù, tao muốn..." Vừa tố tội vừa dùng hết sức nện những cú đấm trời giáng lên người và mặt tên tù binh ấy, thứ thù hận và phẫn nộ to lớn ấy quả thực không thể kìm chế nổi.

Lúc bấy giờ các chiến sĩ đại đội 1 đều ngây người ra, Sầm Lập Hạo cũng ngẩn ngơ, không hiểu tên cựu binh này đã chịu phải kích thích gì.

Dưới những đòn đánh đầy uy lực của tên cựu binh ấy, mũi và khóe miệng của tù binh đều rỉ chất dịch ra. Mấy chiến sĩ đại đội 1 không nhịn được nữa, đây là tù binh do bọn tao bắt được, mày dựa vào cái gì mà đánh đấm đòi sống đòi chết thế hả, nhỡ đánh chết thì tính sao đây? Bắt một tù binh có thể lập công hạng Nhì, nhỡ đánh chết rồi, thì công hạng Ba cũng dẹp luôn. Ba chiến sĩ đại đội 1 xông lên một lượt, đẩy tên cựu binh đó ra, nói: "Có bản lĩnh thì mày tự đi mà bắt, mày bắt được rồi, muốn đánh thế nào thì đánh, đừng có lấy chiến quả của bọn tao ra để ra oai, đánh chết người thì mày có đền nổi không?"

Tên cựu binh kia vẫn đang sục sôi căm hờn, mồm mép không ngớt đòi trả thù cho chiến sĩ đã hy sinh.

Lúc này Sầm Lập Hạo khập khiễng bước tới, lạnh lùng nhìn tên lính đó, hỏi: "Thuộc bộ phận nào thế?"

Tên lính đáp: "Đại đội 5."

Sầm Lập Hạo nói: "Ồ, đại đội 5 à, Phó chính trị viên Lưu Doãn Ba đồng chí của các anh vẫn còn sống chứ?"

Tên lính đáp: "Phó chính trị viên Lưu vẫn còn sống, thế nhưng mấy đồng chí của bọn tôi đã hy sinh... Tao muốn trả thù!"

Sầm Lập Hạo khinh bỉ nói: "Mẹ kiếp mày muốn trả thù, tối hôm qua mày đi đâu mất tích rồi, sao mày không vác theo một khẩu súng mà xông lên trận địa của bọn tao?"

Tên lính nói: "Tối hôm qua bọn tôi đang chiến đấu đẫm máu với quân địch..."

Sầm Lập Hạo nói: "Chiến đấu đẫm máu cái con khỉ khô nhà mày. Hôm qua chỗ nào có chiến sự mà tao lại không biết chứ?"

Tên lính nói: "Tao đánh quân địch thì có gì sai?"

Sầm Lập Hạo nói: "Tay hắn đều bị trói lại rồi, mày còn giở oai phong gì trước mặt hắn nữa? Mày nhìn thấy chưa, mày đánh cho khóe miệng hắn chảy cả máu rồi đấy, thế mà hắn ngay cả một tiếng rên rỉ cũng không thèm rên, hắn đang cười lạnh đấy, hắn coi thường mày kìa."

Tên lính đỏ bừng mặt, lẩm bẩm nói: "Anh bao che cho địch, anh lăng mạ đồng chí của mình, anh..."

Sầm Lập Hạo nói: "Đúng là mẹ kiếp thấp hèn hết chỗ nói, cút ngay!"

Tên lính đại đội 5 trợn mắt nhìn Sầm Lập Hạo, gương mặt méo mó vẫn đang cố sức phẫn nộ, miệng lẩm bẩm lầm bầm: "Kẻ địch — anh bao che cho kẻ địch, chẳng lẽ... kẻ địch giai cấp... không nên thế ư..."

Sầm Lập Hạo nói: "Mẹ kiếp nhà mày, có vẻ như chỉ có mỗi mẹ kiếp nhà mày là có thù dân tộc hận giai cấp thôi nhỉ. Tên này là đội trưởng đặc công, tao thả hắn ra, cho hắn một khẩu súng, mày có dám tỷ thí một phen với hắn không?"

Tên lính nói: "Anh áp bức đồng chí, bao che cho kẻ địch."

Sầm Lập Hạo nói: "Được, mày vẫn còn muốn tìm xui xẻo nữa phải không? Người đâu, cởi trói trên người vị huynh đài này ra, để hắn tỷ thí quyền cước cận chiến một phen với vị đồng chí dũng cảm của chúng ta nào."

Tên lính vừa thấy Sầm Lập Hạo có vẻ như muốn làm thật, lập tức nói: "Đại đội các anh không phân biệt rõ lập trường, tao sẽ đi mách cấp trên tội các anh."

Sầm Lập Hạo cười xòa, rút súng ngắn chơi đùa hai vòng trong tay, bất ngờ chĩa thẳng vào chỗ hiểm của tên lính, bóp cò hai phát, tên lính cả kinh, ôm khư khư chỗ hiểm rồi cắm cổ chạy, vì quá căng thẳng nên bị thứ gì đó vấp phải, ngã nhũm xuống một cái, trèo dậy rồi tiếp tục chạy.

Mấy ngày sau Sầm Lập Hạo và Lưu Doãn Ba gặp nhau, nhắc đến chuyện này, Lưu Doãn Ba cười ha hả, cười xong rồi nói: "Tên đó tên là Lý Mộc Thắng, nhát gan như chuột, gan dạ như trâu."

Sầm Lập Hạo cười hỏi: "Có phải thần kinh có vấn đề không?"

Lưu Doãn Ba nói: "Có vấn đề gì chứ? Hắn ta là đang ngụy trang tiến bộ đấy. Tôi nghiên cứu tên này mấy ngày nay rồi, sự nhát gan thái quá ắt sẽ dẫn đến sự giả dối thái quá. Những kẻ hèn nhát chỉ có duy nhất một thứ vũ khí, đó chính là sự giả dối. Hắn ta chỉ có thể dựa vào việc ra vẻ ta đây để che đậy bản thân, nịnh bợ người khác, tự tạo cho mình một không gian sinh tồn vừa vặn, tạo ra lý do để tiếp tục sống tiếp. Hắn nhát gan, nhưng hắn lại muốn thể hiện sự dũng cảm, anh không cho hắn đánh tù binh, thì bảo hắn đi đánh ai bây giờ?"

Sáu

Cuộc chiến này đến cũng vội vã, đi cũng vội vã.

Khi một đội quân dính đầy bụi đường rút ra từ chiến tuyến phía Nam, ngồi trên chuyến tàu quân sự dài đằng đẵng, một nghìn người có một nghìn thứ tâm trạng, đại đa số mọi người đều mang theo niềm cuồng hỉ vì khải hoàn trở về, cũng có sự may mắn vì thoát chết trong gang tấc, lại có cả nỗi bi thương tưởng nhớ các đồng chí đã hy sinh. Những người này đều là người của một đơn vị, thế nhưng theo thời gian trôi qua, những người quen thuộc ấy Sầm Lập Hạo đều không nhớ rõ, thế nhưng lại khắc ghi mãi mãi một gương mặt xa lạ.

Đó là một gương mặt điềm tĩnh, ngăm đen, thô ráp, đôi mắt không lớn, đeo một cặp kính dày, ngồi ở một góc im lặng không nói một lời, trước mặt đặt một chiếc túi đen cồng kềnh. Người này thần sắc có chút già nua, khoảng chừng tầm bốn mươi tuổi, Sầm Lập Hạo không quen biết ông ta, người khác giới thiệu rằng người này là một phóng viên chiến trường, đã chụp rất nhiều bức ảnh. Lúc đi qua cầu Trường Giang, Sầm Lập Hạo đã ngồi cùng một chỗ với ông ta, trò chuyện rồi mới biết ông ta chẳng phải phóng viên gì sất, chụp ảnh chỉ là nghề tay trái, thân phận thực sự là giảng viên Học viện Chỉ huy Lục quân Quân khu, tên là Phạm Giang Hà, đi theo sát một quân đoàn nào đó, không biết vì nguyên nhân gì, mà ở một trạm binh mã thuộc địa phận Hồ Nam đã bị chuyến tàu binh lính đi trước bỏ lại.

Sầm Lập Hạo nói: "Đã là giảng viên của học viện chỉ huy, thì nên đến toa xe của thủ trưởng trung đoàn chứ, ở đó có mấy chiếc giường nằm đấy."

Phạm Giang Hà xua tay liên hồi, dặn dò Sầm Lập Hạo đừng làm ồn, ông muốn ở cùng các chiến sĩ, nghe những âm thanh trẻ trung.

Hai người trò chuyện về chiến đấu, cụ thể đến một chiến dịch nào đó, Phạm Giang Hà đột nhiên không đầu không đuôi nói một câu: "Không được, cứ tiếp tục thế này thì không ổn đâu, phải thay đổi tình trạng này thôi."

Sầm Lập Hạo hỏi ông có ý gì, Phạm Giang Hà liền mở lòng trò chuyện, nói: "Lần tham chiến này đã nói lên rất nhiều vấn đề, thời gian hòa bình quá dài, hơn nữa lại trải qua một thời kỳ 'Cách mạng Văn hóa' dài đằng đẵng chẳng làm nên tích sự gì ngoài mấy chuyện phá phách vô lối, quân đội đã suy giảm nghiêm trọng sức chiến đấu. Lần tham chiến này đã kiểm nghiệm tác phong chiến đấu và thực lực chiến đấu của bộ đội, khoảng cách với yêu cầu của thực chiến quá lớn. Trận địa phòng thủ của một tiểu đoàn tăng cường phía đối phương, mà phải dùng đến binh lực của từ hai trung đoàn trở lên mới đánh nổi, lại còn phải dùng ít nhất hỏa lực của một cụm pháo binh và một trung đoàn bảo đảm vật chất. Cứ thế này, thương vong của quân ta còn lớn hơn đối phương. Đây vẫn chỉ là giao thủ với một quốc gia nhỏ, nếu mà đánh với siêu cường quốc, thì quả thực không thể tưởng tượng nổi. Về mặt tác phong chiến đấu, thắng thì dựa vào chiến thuật biển người, lùi thì hỗn loạn ô hợp không thành đội hình. Suốt cả thời kỳ chiến tranh, chiến quả tích lũy do hướng mà tôi đi theo báo cáo tầng tầng lớp lớp lên, vậy mà lại gấp ba lần tổng binh lực của đối phương, nói cách khác, theo chiến quả do phía ta tính toán, toàn bộ binh lực của đối phương đã bị chúng ta tiêu diệt ba lần rồi. Nào có chuyện như thế này chứ? Đây chẳng phải là chuyện cười lớn nhất thiên hạ hay sao? Đây chẳng phải là mở mắt nói lời nói dối hay sao? Điều đặc biệt đáng sợ là, không ít người chỉ huy tiền tuyến của chúng ta thừa biết trong chiến quả này có chứa quá nhiều nước lã, thế nhưng không một ai đứng ra vạch trần, cứ thế an tâm hưởng thụ việc bình công lập thưởng. Trung đoàn mà tôi đi theo, làm rầm rộ chuyện bình công lập thưởng và phong liệt sĩ, thế nhưng lại rất ít người quan tâm đến các vấn đề. Điều này rất nguy hiểm."

Sầm Lập Hạo lúc ấy kinh ngạc đến mức ngây người. Hướng mà Phạm Giang Hà nói thì anh biết, đó là một trận chiến tương đối quan trọng trong cuộc chiến tranh đó, đã sản sinh ra rất nhiều công thần.

Phạm Giang Hà nói: "Các chiến sĩ đổ máu hy sinh, việc bình công lập thưởng là điều nên làm, thế nhưng chúng ta nên suy ngẫm một vấn đề, đó là bớt tạo ra một chút trí tuệ chiến tranh, tạo ra ít liệt sĩ đi một chút. Phóng đại đối thủ, phóng đại chiến quả là một loại chất ăn mòn, làm giả dối che đậy thành tích chiến trận như thế, không nghi ngờ gì nữa chính là chôn giấu mầm họa cho quân đội, vấn đề này một ngày chưa được giải quyết, thì mầm họa này sẽ ngày một lớn dần lên. Đến một ngày nào đó, chúng ta sẽ phát hiện ra quân đội không thể đánh giặc được nữa, thì khi đó phải làm sao đây? Bắt đầu từ bây giờ, công việc hàng đầu của quân đội chính là nghiên cứu bài học kinh nghiệm, tìm ra vấn đề, giải quyết vấn đề. Chỉ có tìm ra vấn đề, mới có thể nâng cao sức chiến đấu. Tôi nhất định phải phản ánh vấn đề này, nếu không thì chết cũng không nhắm mắt."

Tâm hồn Sầm Lập Hạo cảm nhận được sự chấn động mạnh mẽ vào khoảnh khắc ấy, đồng thời cũng vô cùng kính trọng vị giảng viên đen đúa có vẻ ngoài chẳng có gì nổi bật trước mắt. Dù anh biết tình huống mà Phạm Giang Hà nói chỉ là vấn đề cục bộ, không đại diện cho tình hình của toàn bộ các đơn vị tham chiến, thậm chí còn cảm thấy câu nói "chết không nhắm mắt" của Phạm Giang Hà có phần cực đoan, thế nhưng, anh vẫn bị cảm động bởi nỗi lo âu sâu sắc và sự suy ngẫm chân thành của Phạm Giang Hà. Dù ở góc độ nào đi nữa, Phạm Giang Hà cũng là một người lính đáng được tôn trọng.

Anh đã xin địa chỉ liên lạc của Phạm Giang Hà, sau khi về đơn vị thường xuyên thư từ qua lại với Phạm Giang Hà. Phạm Giang Hà nói ông đã viết những vấn đề suy ngẫm được ở tiền tuyến thành báo cáo, trình lên thủ trưởng K - Phó tư lệnh phụ trách tác chiến huấn luyện của quân khu, thủ trưởng K lúc ấy vừa tròn năm mươi tuổi, nổi danh trong và ngoài quân đội với hình ảnh phái trẻ trung sắc sảo, năng nổ và nói là làm, thủ trưởng K rất coi trọng, chỉ đạo thư ký tóm tắt thư của Phạm Giang Hà để in ấn, gửi cho các thủ trưởng khác của quân khu chuyền tay đọc.

Chẳng bao lâu sau, quân khu quả nhiên đã ban hành một văn bản, trích dẫn những vấn đề mà Phạm Giang Hà phản ánh, yêu cầu các đơn vị nhìn thẳng vào sự thật, nghiêm túc tổng kết bài học kinh nghiệm, tìm ra khoảng cách.