Một

Khi Trung đoàn 266 tham gia chiến đấu biên giới, Phạm Thần Quang cũng đang tiến hành cuộc chiến đấu không khoan nhượng cho tương lai và số phận của chính mình.

Bất kể có bao nhiêu cách nói đi chăng nữa, nhưng suy cho cùng, Phạm Thần Quang không thể thăng cấp cán bộ, thực ra chỉ vì một lý do: Vấn đề trình độ văn hóa. Lúc đó có quy định, từ tốt nghiệp trung học cơ sở trở xuống, không được thăng cấp cán bộ. Chuyện người ta đồn đại Chung Thịnh Anh muốn bảo vệ Phạm Thần Quang quả thực là có thật, nhưng vấn đề văn hóa của Phạm Thần Quang lại dẫn đến một vấn đề khác, đó là sửa đổi hồ sơ. Vì chuyện này mà một cán bộ chính trị ở trung đoàn cũng đã nhận kỷ luật. Nếu không phải vì sửa đổi hồ sơ, cho dù trình độ văn hóa có thấp hơn một chút, nhưng nhờ có hoàn cảnh đặc biệt là tham gia chiến đấu, Phạm Thần Quang đã có thể nhận được chế độ đãi ngộ đặc biệt. Thế nhưng, việc sửa đổi hồ sơ lại thuộc về vấn đề có tính chất khác.

Sau khi Sầm Lập Hạo và những người khác được thăng cấp, Phạm Thần Quang phát điên lên, đòi đuổi theo đến biên giới để tìm Phó sư trưởng Chung, động thái ấy ít nhiều mang dáng dấp phô trương thanh thế. Bởi vì Phó sư trưởng Chung đi xem xét địa hình, hành tung bất định, hơn nữa tự ý hành động thì bên trung đoàn cũng sẽ không tha cho cậu ta. Nếu làm lố lên, gán cho cậu ta cái tội phá hoại hoạt động tác chiến thì sẽ gánh hậu quả nặng nề, Phạm Thần Quang sẽ không thực sự làm cái điều ngu ngốc ấy đâu.

Phạm Thần Quang không lên tiền tuyến, bởi vì ban chính trị đã đưa cậu ta vào danh sách những nhân vật trọng điểm, sợ cậu ta nghĩ quẩn mà xảy ra chuyện khi ra đến tiền tuyến. Thế nhưng ở lạiliên đội (đại đội) cũ cũng không thích hợp, đã là nhân vật trọng điểm thì tập trung quản lý lại vẫn tốt hơn. Hơn nữa, Phạm Thần Quang là tay sừng sỏ về huấn luyện nổi tiếng toàn trung đoàn, là tiểu đội trưởng kỳ cựu, lại từng làm quyền trung đội trưởng. Hiện nay đại đội ở hậu cứ chỉ có duy nhất một phó tiểu đội trưởng phụ trách, để Phạm Thần Quang ở lại đại đội, phó tiểu đội trưởng cũng chẳng có cách nào quản lý cậu ta.

Quân đội đến biên giới thực hiện nhiệm vụ, hậu cứ để lại Phó chính trị viên Bành Kỳ Lạc chủ trì công tác ở lại trấn thủ. Toàn trung đoàn tổng cộng hơn năm mươi cán bộ chiến sĩ, ngày đêm đều quay về đơn vị của mình canh gác, trồng rau, nuôi lợn, đến giờ ăn thì tập trung thống nhất ở nhà bếp cơ quan, cuộc sống trôi qua vô cùng thảnh thơi. Phạm Thần Quang hoàn toàn không biết mình đã trở thành "nhân vật trọng điểm", trong cảm nhận của cậu ta, bản thân vẫn là tay sừng sỏ của Trung đoàn 266, là đứng đầu trong Tứ đại kim cương, tự nhiên không cam lòng cứ thế lãng phí thời gian một cách nhàn nhã vô vị như vậy. Cậu ta có sự khác biệt về bản chất so với những lão binh già yếu bệnh tật ở lại hậu cứ. Huống chi, tổ chức đã lên tiếng, mặc dù lần này vì nhiều lý do khác nhau mà chưa thể thăng cấp, nhưng cơ hội vẫn còn, phải chịu được thử thách. Cho nên Phạm Thần Quang rất chú ý nghiêm khắc yêu cầu bản thân, cho dù không đánh trận, cậu ta cũng phải làm cho cuộc sống của mình thật rền vang sôi nổi.

Vì nhân viên ở lại của các đại đội phân tán, việc tập thể dục buổi sáng không được quy chuẩn lắm, lèo tèo thưa thớt. Phạm Thần Quang chủ động tìm Bành Kỳ Lạc đề xuất, nói rằng đóng quân tuy phân tán nhưng lòng không thể phân tán, các đồng chí ở tiền tuyến đang đánh trận, quy củ ở hậu phương không được phai mờ, tóm lại chỉ có một câu, phải chấn chỉnh lại tính chính quy. Phó chính trị viên Bành cảm thấy ý kiến của người lính kỳ cựu này có lý, bèn triệu tập toàn thể nhân viên ở lại họp, tái khẳng định kỷ luật hậu cứ, yêu cầu buổi sáng tập thể dục, buổi tối điểm danh, ban ngày kiểm tra, ban đêm kiểm tra giường ngủ, thỉnh thoảng còn phải tổ chức các hoạt động như kiểm điểm, tập trung khẩn cấp. Phó giáo viên đạo Ngô phụ trách lưu thủ của tiểu đoàn 2 sức khỏe không tốt, ít chỉ đạo hơn, công việc quản lý hành chính cụ thể do Phạm Thần Quang phụ trách.

Phó chính trị viên Bành là cán bộ công tác chính trị lâu năm, có kinh nghiệm quản lý con người. Sự sắp xếp này của ông vừa có ý tận dụng phế vật, vừa có ý an ủi Phạm Thần Quang, ngăn chặn việc cậu ta gây chuyện rắc rối.

Lần này Phạm Thần Quang lại hăng hái hẳn lên, chỉ cần trong tay có ba người để sai bảo, cậu ta liền có thể phát huy vượt mức. Thế là trạm lưu thủ Trung đoàn 266 sau một thời gian chìm trong tĩnh lặng, lại náo nhiệt trở lại. Sáng sớm kèn lệnh vang dội, nhóm người già yếu bệnh tật do Phạm Thần Quang chỉ huy với đội hình nhấp nhô không đều cũng hóp mông hô khẩu lệnh. Ban ngày, Phạm Thần Quang thường hay chủ động đại diện cho Phó chính trị viên Bành và Phó giáo viên đạo Ngô đi kiểm tra các đại đội, xem xét nhà bếp, thăm nom vườn rau, chỉ trỏ chê bai. Những lão binh này vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà không thể tham gia chiến đấu, bản thân đã có chút chột dạ, ai nấy đều kẹp đuôi làm người. Mặc dù rất ghét thái độ ra oai làm dáng của Phạm Thần Quang, nhưng họ lại giận mà không dám nói gì, đành mặc cho cái đồ chó chết này tung hoành quậy phá. Chỉ là sau lưng thì mắng chửi, cái tên kim cương quèn này quả thực không phải thứ gì ra hồn, hệt như Tôn Ngộ Không, vừa được giao cho chức Bật Mã Nhân cái chức quan cỏ con ấy, liền không tìm được phương hướng nữa.

Có một lần, Phạm Thần Quang nhìn thấy một lão binh lưu thủ ở đại đội 4 đang xem một cuốn tạp chí liền tiện tay giật phăng lấy. Nhìn lại, trên bìa là một nữ lang thể hình khỏe mạnh, ăn mặc rất kiệm vải, ngực rất to. Phạm Thần Quang bảo: "Từ nay bớt xem mấy thứ tư bản chủ nghĩa này đi, xem nhiều rồi số ruột nóng nảy, dễ xảy ra chuyện. Mấy thứ này tôi tịch thu."

Lão binh kia không chịu, nói: "Đây là sách báo bán công khai ngoài phố chứ có phải tạp chí đồi trụy gì đâu, dựa vào cái gì mà anh tịch thu? Tôi thấy ý thức tư tưởng của cậu mới có vấn đề ấy, cứ nhìn thấy phụ nữ là nghĩ ngay sang chuyện tà dâm."

Mấy ngày nay quản lý binh lính ở hậu cứ khiến Phạm Thần Quang có một cảm giác thành tựu rất lớn, không ngờ lão binh đại đội 4 này lại dám chống đối, quay về trung đoàn liền báo cáo với Phó chính trị viên Bành, nói: "Thủ trưởng, phải tiến hành chấn chỉnh tác phong kỷ luật thôi, nếu không, phía trước đang đánh trận, phía sau lại giở thói lưu manh, vấn đề sẽ lớn lắm đấy."

Phó chính trị viên Bành trầm ngâm một lúc, có chút không vui, thầm nghĩ cái đồ chó chết Phạm Thần Quang này quả thực nhiều chuyện, ngày nào cũng đến đề xuất ý kiến, cứ như cố vấn của phó chính trị viên không bằng.

Bành Kỳ Lạc chậm rãi nói: "Làm gì mà nghiêm trọng thế?"

Phạm Thần Quang nói: "Thủ trưởng, nghiêm trọng lắm chứ lị, phải phòng ngừa chu đáo từ trước, không thể để hậu viện bốc cháy."

Bành Kỳ Lạc lại suy nghĩ, cảm thấy Phạm Thần Quang tuy đáng ghét nhưng xuất phát điểm vẫn là tốt. Đã đem vấn đề ra rồi, hơn nữa vấn đề quả thực tồn tại, nếu không quản lý thì cũng không ổn. Thế là ông triệu tập Phó giáo viên đạo Ngô cùng các phụ trách lưu thủ của các tiểu đoàn và đại đội đến họp, sau đó nào là giáo dục, nào là kiểm điểm. Quả nhiên phát hiện ra một số chiến sĩ tư giấu tạp chí không lành mạnh.

Trải qua đợt hành động này, Phạm Thần Quang đinh ninh rằng mình rất có tài quản lý bộ đội. Đồng thời, cậu ta còn phát huy sở trường thứ hai của mình, viết một bài báo mang tựa đề 《Tiền phương lập chiến công, hậu viện không bốc cháy》, giới thiệu sự tích trạm lưu thủ của một đơn vị tham chiến nào đó đã nghiêm khắc yêu cầu nhân viên lưu thủ, triển khai chấn chỉnh tác phong kỷ luật, phát hiện vấn đề và xử lý kịp thời.

Bài báo này đã được tờ báo nhỏ của quân khu đăng tải, tiêu đề được sửa thành 《Nơi đây cũng là chiến trường — Trạm lưu thủ của một đơn vị tham chiến hướng dẫn đúng đắn cho chiến sĩ trẻ bồi dưỡng tâm lý tuổi trẻ lành mạnh》, tổng cộng có ba trăm bảy mươi hai chữ.

Đáng lẽ sự việc đến đây là Phạm Thần Quang coi như đã giành được thành công mỹ mãn rồi, nào ngờ Phó chính trị viên Bành sau khi đọc báo xong lại gọi cậu ta lên mắng cho một trận xối xả, nói: "Cậu gan to thật đấy, ai cho phép cậu viết thứ này hả?"

Phạm Thần Quang vốn còn ôm đầy hy vọng Phó chính trị viên Bành sẽ hết lời khen ngợi mình một trận cơ đấy, không ngờ lão Bành lại nổi giận, tức thì ngẩn ngơ cả người.

Phó chính trị viên Bành nói: "Xem ấn phẩm không lành mạnh chỉ là chuyện của cá nhân vài người, cậu làm rùm beng lên thế này, cứ như hơn năm mươi mạng ở trạm lưu thủ đều đang đọc báo chí đồi trụy vậy. Tôi nói cho cậu biết, mấy chục cuốn tạp chí thu được toàn là tạp chí thanh niên lành mạnh, không có cuốn nào đồi trụy cả. Cậu viết như thế thì để các đồng chí ở phía trước nghĩ thế nào hả? Hả, cậu nói xem!"

Phạm Thần Quang ú ớ nói: "Chẳng phải tôi đã viết là dưới sự lãnh đạo của Phó chính trị viên Bành, áp dụng các biện pháp quyết liệt..."

Đồ chó má! Phó chính trị viên Bành đập phắt tờ báo đó lên trước mặt Phạm Thần Quang quát lớn: "Cái gì mà sự lãnh đạo đúng đắn của Phó chính trị viên Bành? Bộ đội đi ra ngoài đã bốn tháng rồi, hóa ra chỉ có tay sừng sỏ kỳ cựu Phạm Thần Quang là kịp thời phát hiện vấn đề, kịp thời đề xuất, kịp thời áp dụng biện pháp, kịp thời ngăn chặn hậu quả xấu. Hóa ra chỉ có cậu là đại diện cho con đường đúng đắn đấy à? Thật là không biết tự lượng sức mình!"

Phạm Thần Quang không ngờ bản thân vắt óc suy nghĩ để làm chút việc nịnh nọt bôi trét cho Phó chính trị viên Bành, cuối cùng lại tạo ra hiệu quả thế này, đúng là người xui xẻo ra rắm cũng dẫm phải gót chân, từ đó trở đi liền ngoan ngoãn hơn rất nhiều. Thế nhưng cậu ta có một nguyên tắc, chỉ cần còn một chút hy vọng, cậu ta tuyệt đối sẽ không rời khỏi Trung đoàn 266, cậu ta phải kiên trì đến cùng, cho dù là tám năm kháng chiến đi nữa. Cậu ta đinh ninh rằng, Chung Thịnh Anh sẽ không mặc kệ cậu ta, tổ chức rất anh minh.

Hai

Tình huống của Địch Nham Đường hoàn toàn trái ngược với Phạm Thần Quang.

Vào cuối thập niên bảy mươi, tác phong sinh sống nam nữ vẫn là một vấn đề vô cùng nghiêm trọng trong quân đội. Thế nhưng bất kể đối với Địch Nham Đường hay Phạm Thần Quang, cơ quan chính trị hai cấp sư đoàn đều rất coi trọng. Chung Thịnh Anh còn từng vì hai người này mà tìm gặp Sư trưởng Trần Cửu Giang. Trần Cửu Giang là một cán bộ lão thành, trình độ văn hóa không cao, nói chuyện thẳng tuột ruột ngựa, trực lai trực khứ, chưa từng quanh co lòng vòng. Sư trưởng Trần nói: "Không có văn hóa thì có thể học văn hóa, không có bằng cấp thì có thể lấy bằng cấp. Thế nhưng, làm cái bụng của con gái người ta to lên rồi, thì có xẹp xuống cũng không còn là cái bụng ấy nữa. Đầu nhỏ chổng lên, đầu lớn cụp xuống."

Chung Thịnh Anh muốn nói với sư trưởng Trần rằng, thực ra cô gái kia không hề mang thai, tuy nhiên việc hai người phát sinh quan hệ là sự thật, nhưng nói những lời này thật vô nghĩa, nói ra cũng chẳng ích gì, cho nên ông không nói nữa.

Chung Thịnh Anh nói: "Tố chất quân sự của hai người này đều vô cùng xuất sắc, thật đáng tiếc."

Sư trưởng Trần nói: "Thiếu đồ tể Trương, chẳng lẽ không có thịt heo cạo lông mà ăn chắc."

Chỉ mấy câu nói ấy đã quyết định việc Địch Nham Đường phục viên ngay trong năm đó.

Không thể đề bạt Địch Nham Đường và Phạm Thần Quang lên được, Tân Trung Dịch cảm thấy đau đứt ruột gan, thế nhưng anh không có cách nào khác, một phó tham mưu trưởng nhỏ bé như anh không thể giải quyết nổi một vấn đề gai góc đến thế. Ban đầu, anh cho rằng Phạm Thần Quang vẫn còn cơ hội, một khi chiến tranh nổ ra, mọi thứ đều phục tùng cho chiến tranh, chiến trường cần những cốt cán chiến đấu cứng cáp, Phạm Thần Quang có thể quá giang chuyến xe tiện lợi của chiến tranh này, nhưng anh không ngờ có kẻ lại bám chặt lấy chuyện Phạm Thần Quang sửa đổi hồ sơ mà không buông.

Còn đối với Địch Nham Đường, Tân Trung Dịch lại càng lực bất tòng tâm. Trần Cửu Giang là một quân nhân lớn lên theo đường lối chính thống, vô cùng coi trọng vấn đề tác phong nam nữ, đối với những cán bộ chiến sĩ dưới quyền phạm lỗi lầm mặt này, từ trước đến nay chưa bao giờ nương tay trừng phạt nghiêm khắc.

Trước khi Địch Nham Đường phục viên rời khỏi Đoàn 66, Tân Trung Dịch đã mời cậu ta một bữa cơm tại nhà. Địch Nham Đường nói: "Phó tham mưu trưởng, có phải anh rất thất vọng về tôi không?"

Tân Trung Dịch nói: "Đương nhiên là thất vọng."

Địch Nham Đường lại nói: "Có phải anh cảm thấy tôi đặc biệt kém cỏi không?"

Tân Trung Dịch nói: "Đúng là kém cỏi. Tuy nhiên, loại chuyện này có chút giống như thiên tai nhân họa, trốn tránh thế nào cũng không tránh được."

Địch Nham Đường nói: "Phó tham mưu trưởng Tân, từ trước đến nay anh chưa từng hỏi tôi nguyên nhân vì sao."

Tân Trung Dịch nói: "Còn phải hỏi nữa sao, nguyên nhân chuyện nam nữ muôn hình vạn trạng nhưng nội dung thì đều giống nhau cả. Tôi không hỏi cậu nữa, bây giờ tôi muốn hỏi là, dự định tiếp theo của cậu tính thế nào?"

Địch Nham Đường cúi gầm mặt không hé răng.

Tân Trung Dịch nói: "Tôi hỏi cậu một câu, cậu cảm thấy cô gái kia có tình cảm sâu đậm với cậu không?"

Địch Nham Đường nói: "Không sâu đậm thì làm sao làm ra chuyện như thế được?"

Tân Trung Dịch nói: "Vậy tôi hỏi lại cậu, theo như tôi được biết, nhà cậu là một trấn nhỏ trong tỉnh, nơi đó rất nghèo. Cậu có bằng lòng ở lại thành phố Chương Nguyên không?"

Địch Nham Đường nói: "Tôi là hộ khẩu nông thôn."

Tân Trung Dịch nói: "Vậy tốt. Tôi hiến cho cậu một chủ ý. Cậu trước tiên phục viên, sau đó kết hôn với cô ấy. Theo quy định chính sách, hôn nhân giữa hai người, hộ khẩu của người chồng và con cái đều theo vợ. Một số công việc, tôi sẽ báo cáo với Phó sư trưởng Chung, quân đội vẫn có thể giúp cậu."

Địch Nham Đường uống cạn nửa bát rượu nói: "Tấm lòng của phó tham mưu trưởng tôi xin nhận, con đường anh chỉ tôi cũng sẽ tuân theo, nhưng xin đừng làm phiền đến tinh lực của thủ trưởng nữa. Chuyện này không vẻ vang gì, tôi sẽ tự mình xông pha."

Tân Trung Dịch vô cùng kích động, cũng uống nửa bát rượu nói: "Là một trang nam nhi. Tuy nhiên cậu không cần phải tự coi thường mình, chuyện này là phúc hay họa, phải xem cách nhìn nhận thế nào. Trước mắt thì không phải chuyện tốt, đã lỡ dở tiền đồ của cậu. Nhưng nếu hai người tâm ý tương thông, kết hôn rồi, chuyện xấu lại hóa thành chuyện tốt."

Địch Nham Đường nói: "Bất kể là chuyện tốt hay chuyện xấu, ông trời ban cho tôi, tôi đều phải gánh vác lấy."

Sau đó, quả nhiên giống như Tân Trung Dịch đã nói, sau khi Địch Nham Đường phục viên, trước tiên về quê nhà làm động tác giả qua loa, chẳng mấy ngày sau liền lặng lẽ quay lại thành phố Chương Nguyên, đi đăng ký kết hôn với Trần Xuân Mai.

Câu chuyện của Địch Nham Đường và Trần Xuân Mai thuộc về câu chuyện tình yêu thông tục.

Nhiều năm sau, Trần Xuân Mai đã nói một câu thật lòng: "Hồi đó tôi là một thiếu nữ lớn tuổi, thiếu nữ lớn tuổi muốn tìm đối tượng là chuyện thiên kinh địa nghĩa. Ban đầu, trong Tứ đại kim cương, ngoại trừ Địch Nham Đường và Phạm Thần Quang điều kiện gia đình kém không nằm trong phạm vi cân nhắc ra, Sầm Lập Hạo và Lưu Doãn Ba đối với tôi mà nói đều như nhau cả. Nhưng bây giờ thì khác rồi, bây giờ Địch Nham Đường là chồng tôi, vợ chồng chúng tôi tình thắm nghĩa sâu vàng cũng không đổi đấy!"

Hôn lễ của Địch Nham Đường và Trần Xuân Mai cơ bản được tiến hành trong bí mật, người làm chủ hôn lại chính là Châu Hiểu Tằng, khách mời phần lớn là người ở trạm văn hóa khu Bắc Giao và người nhà bên ngoại của Trần Xuân Mai, còn có Ngũ đóa hải hà của đoàn ca múa hải quân. Trần Xuân Mai từ sau lần liên hoan đó quen biết Ngũ đóa hải hà xong, liền bắt gặp quan hệ với họ, đặc biệt là sau khi biết chuyện ban đầu Sầm Lập Hạo nhầm lẫn bức thư của cô ta là do Tô Ninh Ba viết, cô ta lại càng cảm thấy giữa họ có duyên phận nào đó, thế nên thường xuyên đến đoàn ca múa hải quân tìm mấy nữ binh chơi đùa.

Ban đầu, Địch Nham Đường cảm thấy mời Ngũ đóa hải hà là không thỏa đáng lắm, cậu ta là một lão binh phạm sai lầm về sinh hoạt, không biết nên đối mặt với mấy nữ binh kia thế nào, cũng chẳng biết người ta có bằng lòng đến hay không. Nhưng Trần Xuân Mai kiên quyết đòi mời, cô ta cảm thấy Ngũ đóa hải hà có thể tham gia hôn lễ của mình chính là thể diện rất lớn, thời kỳ đó nữ binh ở ngoài xã hội vẫn rất được giá. Địch Nham Đường cãi không lại Trần Xuân Mai, đành phải đồng ý, nhưng cậu ta từ chối việc đứng ra mời mọc. Trần Xuân Mai vừa đứng ra, Ngũ đóa hải hà quả thực đã đến ba người, bởi vì Tạ Lam về thăm nhà, Mục Ca ở ngoại tỉnh, những người đến gồm có Vu Yến Yến, Tô Ninh Ba và Tống Cảnh. Tô Ninh Ba lúc ấy đã biết đầu đuôi quá trình Địch Nham Đường và Trần Xuân Mai quen nhau, Trần Xuân Mai là người tâm tính ruột ngựa thẳng thắn, từ sớm đã kể đầu đuôi ngọn ngành với Tô Ninh Ba rồi, Tô Ninh Ba tự nhiên cũng biết chút tâm ý đó của Sầm Lập Hạo dành cho mình, thế nhưng Tô Ninh Ba nghe xong cứ như điếc không sợ súng, từ trước đến nay chưa từng tỏ thái độ gì.

Hôn lễ được tổ chức ngay tại nhà ăn của trạm văn hóa, không phô trương nhưng bầu không khí rất tốt. Tô Ninh Ba còn hát tặng mọi người một bài 《Chiến hạm viễn chinh》, hát đến mức Địch Nham Đường cảm thấy cay sè trong lòng, còn Trần Xuân Mai thì hớn hở vui mừng, cũng hát tặng mọi người một đoạn 《Người A Wa hát bài ca mới》.

Sau đó mọi người hùa vào đòi cô dâu chú rể giới thiệu quá trình yêu đương. Trần Xuân Mai nói: "Nói đến quá trình thì có liên quan đến một cô gái đang ngồi đây..." Vừa nói đến đây, ở dưới liền bị ai đó đá cho một cái, quay đầu nhìn lại, Tô Ninh Ba đang thản nhiên bóc kẹo. Trần Xuân Mai chợt tỉnh ngộ ở hoàn cảnh này mà nói chuyện ấy không thỏa đáng lắm, liền không nói tiếp nữa, đẩy trách nhiệm sang cho Địch Nham Đường, nói: "Tôi ra một câu đố cho mọi người đoán, đoán trúng thì đó chính là quá trình yêu đương của chúng tôi. Người tôi theo đuổi không phải anh ấy, người anh ấy theo đuổi không phải tôi, nhưng chú rể là anh ấy, cô dâu là tôi. Tại sao lại thế nhỉ? Mọi người đoán xem."

Khách mời vắt óc suy nghĩ cũng không đoán ra được ngô ra khoai gì, nhưng đã biết câu chuyện trong này tất nhiên rất phong phú, liền bắt Địch Nham Đường phải khai thật.

Địch Nham Đường ấp a ấp úng nhất quyết không chịu nói, chốc lát bầu không khí có chút giằng co. Thế nhưng Châu Hiểu Tằng lại đứng ra hòa giải, bảo người ta tìm hai bộ phách nhịp giao cho Địch Nham Đường và Trần Xuân Mai gõ. Châu Hiểu Tằng nói: "Bất kể quá trình thế nào, trong sách phách này đều có cả rồi, hai người các cậu bắt đầu đánh đi."

Trần Xuân Mai nói: "Đánh thì đánh, tôi ra câu trước đây."

Thế là không khí lại hoạt động trở lại. Một người nói: "Quân đội nhân dân nhân dân yêu", người kia nói: "Quân đội nhân dân yêu nhân dân", một người nói: "Hây da nhân dân yêu", người kia nói: "Hây da yêu nhân dân", cứ như thế, đem một hôn lễ quy mô nhỏ tổ chức vô cùng rôm rả tưng bừng.

Có kẻ hiếu kỳ đêm đó rình phòng, hôm sau liền ra ngoài ra rả, nói Trần Xuân Mai và Địch Nham Đường tối qua quậy phá kịch liệt, vừa quậy vừa hô "Quân đội nhân dân yêu nhân dân, quân đội nhân dân nhân dân yêu, hây da nhân dân yêu, hây da yêu nhân dân..." Sau này hễ ai đem cặp vợ chồng này ra trêu chọc, chẳng nói gì khác, cứ nhè câu "hây da nhân dân yêu, hây da yêu nhân dân..." mà trêu...

Thời gian hạnh phúc luôn dễ dàng trôi qua, vợ đã có, giường sưởi ấm đã có, thế nhưng trong lòng Địch Nham Đường vẫn cảm thấy trống rỗng. Tan làm về nhà, thường hay ngẩn ngơ nhìn bức ảnh trên tường, hai bên trái phải treo hai bức ảnh, bên trái là ảnh cưới của cậu ta và Trần Xuân Mai, bên phía bên phải là bức ảnh chụp chung của Tứ đại kim cương. Sầm Lập Hạo gầy cao, giống hươu cao cổ, Lưu Doãn Ba trầm tĩnh, giống thư sinh mặt trắng, Phạm Thần Quang vạm vỡ, giống con trâu. Địch Nham Đường trong bức ảnh ấy khí thế hiên ngang, trông tuấn tú hơn cả ba người kia. Thỉnh thoảng nhìn lâu, lại thở dài thườn thượt một tiếng, rồi lặng lẽ bước vào nhà bếp, xắn tay áo giúp vợ rửa rau nấu cơm.

Đêm đoàn quân xuất chinh, người dân thành phố đều đang ngủ say, thế nhưng Địch Nham Đường không ngủ. Ba giờ đêm, cậu ta canh gác ở một ngã tư đường dẫn tới trạm xe lửa, nhìn những chiếc xe quân sự bật đèn pha tắt ngúm, khoác lưới ngụy trang lặng lẽ di chuyển tiến lên sân ga quân sự, nhìn đoàn tàu quân sự xa dần xa dần, nước mắt trào ra khóe mi, chảy dòng dọc qua lớp râu quai nón rậm rạp.

Khi sắp xếp công việc cho Địch Nham Đường, Châu Hiểu Tằng đã đứng ra giúp đỡ xoay sở một thời gian. "Sự kiện gà quay" đã khiến mối quan hệ giữa Trung đoàn 266 và chính quyền đảng phái địa phương khu Bắc Giao có sự cải thiện căn bản, đồng thời cũng khiến Châu Hiểu Tằng nổi bật lên từ vị trí một cán bộ nhỏ bé vô danh tiểu tốt. Lúc Trung đoàn 266 xuất chinh, Châu Hiểu Tằng đã là phó chủ nhiệm văn phòng cầu Kiều khu Bắc Giao rồi.

Công việc đầu tiên của Địch Nham Đường là làm bánh than tổ ong ở xưởng than, công việc này Địch Nham Đường làm thì nhẹ như bỡn, nhưng Châu Hiểu Tằng cảm thấy hơi áy náy, luôn cảm thấy để một vị kim cương của Trung đoàn 266 đi đóng bánh than thì hơi phí tài năng, bèn liên hệ cho cậu ta đến trạm văn hóa trông coi phòng đọc sách, cùng một đơn vị với Trần Xuân Mai. Mãi sau này thời kỳ cải cách mở cửa, hiệu quả hoạt động của trạm văn hóa không tốt, Trần Xuân Mai dứt khoát thầu lại nó, mở một phòng khiêu vũ, chỉ qua vài năm ngắn ngủi, hai vợ chồng đã giàu sụ — đây là chuyện về sau.

Ba

Ngày Trung đoàn 266 về biên chế cũ, thành phố Chương Nguyên có khoảng ba vạn người tự phát đứng hai bên đại lộ trung tâm chào đón. Trên bầu trời thành phố cờ hoa bay phấp phới, chiêng trống vang trời, khắp nơi đều là các khẩu hiệu như "Học tập quân đội con em", "Nhiệt liệt chào đón những người đáng yêu nhất thế hệ mới", khiến các cán bộ chiến sĩ Trung đoàn 266 cảm nhận sâu sắc rằng: Quân đội chỉ có đánh trận thì mới có địa vị, mới được tôn trọng. Không đánh trận, nuôi không người ta, người ta không có lý do gì để nhiệt liệt chào đón anh.

Lần đầu tiên Sầm Lập Hạo gặp riêng Tô Ninh Ba, đã là một tháng sau khi về biên chế cũ. Lúc đó cao trào chào đón và thăm hỏi đã qua đi.

Trận chiến cao điểm 765, xương cổ chân của Sầm Lập Hạo bị cậu ta tự đá gãy một miếng, lúc đó không để ý, điều trị không kịp thời, cứ thế mà đi thọt suốt, lại còn mang theo đại đội nam bắc chinh chiến. Sau khi về biên chế cũ, Trung đoàn trưởng Nhận Quảng Tiên bảo: "Mau đi chữa cho cái chân cho lành đi, cứ thọt thế này thì làm sao làm trung đoàn trưởng được nữa? Sắp phải chuyển ngành rồi đấy."

Sầm Lập Hạo lúc này mới hoảng hốt, vội vàng đi kiểm tra. Bác sĩ bệnh viện sư đoàn nói: "Muộn rồi, miếng xương đó đã bị anh mài nát rồi, nếu anh không muốn làm kẻ thọt thì phải cắm cho anh hai cây đinh thép." Sau khi đinh thép được cắm xong, phiền phức liền kéo đến, một tuần phải đến bệnh viện sư đoàn tái khám một lần. May mà bệnh viện sư đoàn cách Trung đoàn 266 không xa, thuộc bán cầu nam của doanh trại Bắc, cách Trung đoàn 266 chừng hai km, vừa vặn đối diện với cổng đoàn ca múa hải quân.

Hôm đó Sầm Lập Hạo đến bệnh viện sư đoàn kiểm tra cổ chân, tình hình vẫn không khả quan, bác sĩ nói: "Thọt thì chắc là không đến nỗi, nhưng sau này không thể đi đường dài nữa." Ra khỏi cổng bệnh viện sư đoàn, trong lòng Sầm Lập Hạo có chút buồn bã, không thể đi đường dài, thì càng không nói đến chuyện đi dạo công viên. Thời kỳ đó tán tỉnh nhau rất thịnh hành đi dạo công viên, tuổi trẻ măng mà đến công viên cũng không đi nổi, chẳng phải thành kẻ tàn phế một nửa rồi sao?

Đang lúc chán nản, cảm thấy bên cạnh có động tĩnh, quay đầu nhìn lại, một nữ binh mặc áo sơ mi trắng hải quân, đang dắt một chiếc xe đạp, hóa ra lại là Tô Ninh Ba.

Tô Ninh Ba mỉm cười nhìn cậu ta, nói: "Chào anh!"

Cậu ta vội vàng đứng khựng lại, rụt cái chân có khả năng sẽ bị thọt lại phía sau, cũng cất tiếng chào: "Chào cô!"

Tô Ninh Ba nói: "Còn nhận ra tôi không?"

Sầm Lập Hạo vốn muốn nói: Nhận ra chứ, quá nhận ra ấy chứ, nhưng lời đến cửa miệng lại biến thành: "Nhận ra chứ, cô chính là cái cô Tô... Tô, 《Chiến hạm viễn chinh》 phải không?"

Tô Ninh Ba mỉm cười xinh xắn, cô ta đương nhiên nhìn thấu mấy trò tiểu xảo của Sầm Lập Hạo, nhưng cô ta không vạch trần, cô ta nói: "Tôi tên là Tô Ninh Ba, anh không nhận ra tôi, nhưng tôi lại nhận ra anh đấy, Tứ đại kim cương, cao thủ mô tô, anh hùng chiến đấu, tôi ngưỡng mộ anh lắm đấy!"

Sầm Lập Hạo vừa nghe, lập tức hối hận vì mình không nên ra vẻ giả vờ, bết bát đáp: "Hì hì, anh hùng chiến đấu gì chứ, lập chút chiến công nhỏ thôi."

Tô Ninh Ba nói: "Chân của anh làm sao thế?"

Sầm Lập Hạo tiện miệng đáp: "Đá bóng ngã."

Tô Ninh Ba nói: "Vậy sao anh còn đi bộ, chẳng phải anh biết lái mô tô sao?"

Sầm Lập Hạo nói: "Không sao, tôi thích đi bộ."

Tô Ninh Ba nói: "Hay là thế này đi, tôi vừa vặn có việc qua đoàn các anh, tôi cho anh đi nhờ xe nhé."

Sầm Lập Hạo nói: "Không được, ra thể thống gì."

Tô Ninh Ba nói: "Hay là tôi đẩy anh đi, anh đi bộ thế này dễ xảy ra chuyện lắm."

Sầm Lập Hạo đương nhiên không để Tô Ninh Ba đẩy đi rồi, nhưng cậu ta lại sợ hết chủ đề để nói, Tô Ninh Ba sẽ bỏ đi mất, bèn nói: "Hay là thế này, tôi chở cô."

Tô Ninh Ba nói: "Thế sao được, chân của anh đã thành ra thế kia cơ mà."

Sầm Lập Hạo đắc ý cười nói: "Vậy thì cô không biết rồi, tôi không những có thể đi xe một chân, mà còn có thể đồng thời cưỡi ba chiếc xe, một chân cũng có thể buông cả hai tay."

Tô Ninh Ba càng nói không được, Sầm Lập Hạo lại càng nói được. Cậu ta nhớ Lưu Doãn Ba từng nói, Tô Ninh Ba bảo trông cậu ta rất phong độ, hôm nay cậu ta không thể bỏ lỡ cơ hội này, nhất định phải thể hiện phong độ một phen cho Tô Ninh Ba xem.

Tô Ninh Ba thấy Sầm Lập Hạo đầy nhiệt huyết, cũng không tiện dập tắt hứng thú của cậu ta, liền để cậu ta đạp xe.

Lúc Tô Ninh Ba nhảy lên yên sau, động tác rất nhẹ nhàng, Sầm Lập Hạo nói: "Chà, kỹ thuật lên xe của cô giỏi thật đấy, nhẹ như một chú én."

Tô Ninh Ba nói: "Ai cũng bảo Sầm đại đội trưởng là loài máu lạnh, xem ra cũng rất biết nói lời hay ý đẹp cơ mà."

Sầm Lập Hạo nói: "Những gì tôi nói đều là thật lòng." Lại hỏi: "Cô đến đoàn chúng tôi làm gì?"

Tô Ninh Ba nói: "Tìm Lưu Doãn Ba, tối nay anh ấy giảng chủ nghĩa duy vật biện chứng cho tôi."

Sầm Lập Hạo giật mình thon thót, tay lái cũng lạng lách mấy cái, một câu thốt ngay ra khỏi miệng: "Cái gì, cô đi tìm Lưu Doãn Ba á?"

Tô Ninh Ba thản nhiên nói: "Đúng thế, Lưu Doãn Ba từng là giáo viên của tôi, tôi chuẩn bị thi đại học, anh ấy giúp tôi ôn tập chính trị. Sao thế?"

Sầm Lập Hạo lúc này mới phát hiện bản thân thất thố, thế nhưng tâm trạng vẫn lâu ngày không thể bình tĩnh lại được, cố sức nắn lại tay lái, giọng điệu rất lạnh lùng nói: "Sao không mời một giáo viên chuyên nghiệp ấy? Bản thân Lưu Doãn Ba mới chỉ là học sinh cấp ba, hơn nữa lại là trong thời kỳ 'Cách mạng văn hóa', có khi nào làm lỡ việc không?"

Tô Ninh Ba cười nói: "Tôi nghe anh ấy giảng rất hay, đạo lý rất sâu sắc, anh ấy có thể dùng ngôn ngữ và ví dụ thông tục để diễn giải, hơn nữa anh ấy cực kỳ giỏi tổng kết, nắm bắt trọng điểm rất chuẩn xác. Người này tôi thấy sau này sẽ có đại sự phát triển."

Trong lòng Sầm Lập Hạo như bị ai đó cấu một cái, cậu ta suýt chút nữa đã chất vấn Tô Ninh Ba rồi: "Cô từng nghe tôi giảng bài chưa? Tôi giảng cho cô trận chiến Waterloo, giảng cho cô trận đổ bộ Normandy, giảng cho cô đường parabol, giảng cho cô vi tích phân... Cô cái tiểu nha đầu nông cạn này, cô vừa hát 《Chiến hạm viễn chinh》, vừa nghênh ngang diễu võ dương oai trên mặt đất khô cằn ở doanh trại Bắc, cái đồ vô tri này, vô tri..."

Sầm Lập Hạo vừa đạp xe vừa hậm hực, trong lòng tức giận muốn chết, vốn dĩ một chân đạp xe đã có chút bất tiện, trong lòng lại tức tối, chiếc xe bắt đầu đi đường vòng cong queo. Cậu ta cố xốc lại tinh thần nói: "Được chứ, cứ nghe cho kỹ vào, Lưu Doãn Ba còn rất nhiều câu chuyện chiến đấu nữa đấy, cô thích nghe các chú giải phóng quân kể chuyện chiến đấu lắm phải không?"

Tô Ninh Ba hình như không nghe ra ý mỉa mai trong lời nói của Sầm Lập Hạo, ngây thơ nói: "Thế á? Tôi cũng nghe nói Lưu Doãn Ba đánh trận rất dũng cảm, nhưng anh ấy rất khiêm tốn, từ trước đến nay chưa từng chịu kể, con người này rất có tu dưỡng."

Những lời này nếu phát ra từ miệng người khác thì cũng thôi đi, đằng này nó lại được thốt ra từ miệng Tô Ninh Ba, Sầm Lập Hạo kêu rên một tiếng trong lòng, chân đạp hụt một nhịp, đầu xe bỗng nhiên chệch hướng, thịch một tiếng ngã nhào xuống đất. Tô Ninh Ba không đề phòng nên bị hất ngã đè lên chiếc xe, chiếc xe lại đè lên người Sầm Lập Hạo, hơn nữa chân phải của cậu ta còn bị kẹt vào dưới thanh dầm, cổ chân lập tức nhói đau truyền đến...

Tô Ninh Ba kêu thảm một tiếng, hồi lâu mới bò dậy được, vừa bò dậy vừa cười: "Ôi mẹ ơi, nhìn cái kỹ thuật của anh kìa!"

Bốn

Bác Mã của cửa hàng thực phẩm chín Ngôi Sao Đỏ dẫn con gái là Mã Tân đến Trung đoàn 266 thăm hỏi, là có mục đích trọng điểm. Ông phải nhìn cho bằng được Tứ đại kim cương, thật thì phải nhìn, giả cũng phải nhìn. Kể từ sau khi "Sự kiện gà quay" xảy ra, cụ già luôn cảm thấy có lỗi với Trung đoàn 266. Ông nghe nói Tứ đại kim cương thể hiện rất tốt ở tiền tuyến, thăng cấp cán bộ mấy người liền. Cụ già không tìm hiểu tình hình cho thật rõ ràng, cũng không biết những người được cất nhắc là kim cương giả hay kim cương thật, nhưng có một điểm ông hiểu rõ, có thể lập công ở tiền tuyến, có thể được đề bạt làm cán bộ, bất kể cậu ta là kim cương thật hay kim cương giả, đều là kim cương tốt cả. Kim cương thật lập công thăng cấp thì đúng là vàng thật không sợ lửa thử, kim cương giả lập công thăng cấp thì đúng là ngựa lang tử quay đầu vàng đổi chẳng bằng, đều là chuyện tốt cả.

Cô con gái út Mã Tân năm nay hai mươi mốt tuổi, là một thiếu nữ lớn ngập tràn xuân sắc, đến tuổi bàn chuyện cưới hỏi rồi. Bác Mã nghĩ tới nghĩ lui, vẫn muốn tìm một sĩ quan quân đội làm con rể. Chuyện này ông vốn dĩ muốn để con rể cả Châu Hiểu Tằng làm, nhưng con rể cả nói cậu ta bây giờ đi thăm hỏi đều lấy danh nghĩa công cộng, nếu đem chuyện chung thân đại sự của cô em vợ nhào ném vào đó, thì có hơi hướng mượn việc công trả việc tư, khiến người ta ở Trung đoàn 266 xem thường. Bác Mã thầm đoán con rể cả quá mức câu nệ sĩ diện, chi bằng lão tướng ra trận, nói không chừng lại chọn được một người vừa ý.

Thực ra Châu Hiểu Tằng không phải không muốn làm việc thiện này, cậu ta chỉ sợ làm việc thiện này sẽ rắc rối to, cô em vợ thế nào cậu ta thừa biết, những cái khác không có tật xấu gì lớn, dáng người có dáng người, mặt mũi có mặt mũi, chỉ có một khuyết điểm khá nổi bật: hay nói, hai chiếc môi mỏng dính, chuyện gì cũng có phần của cô nàng. Bình thường vợ chồng chị cả cũng đã bóng gió khuyên nhủ rồi, nhưng ông cụ lại bao che, coi cô con gái út như minh tinh vậy. Ông cụ bảo: Hay nói thì có gì không tốt? Hay nói chứng tỏ đầu óc thông minh, có chuyện để nói. Ba viên gạch đập không ra được một tiếng rắm thì tốt lắm chắc? Đó là đồ ngốc nghếch. Châu Hiểu Tằng thừa biết, hiện nay sĩ quan quân đội đang rất có giá, như kiểu Mã Tân đây, người ta chưa chắc đã thèm để mắt tới.

Thứ Bác Mã mang tặng Trung đoàn 266 là hai mươi con gà quay, đựng trên một chiếc xe ba gác, chính ông tự lái, để Mã Tân đi cùng. Mã Tân không vui, nói: "Người ta đi thăm hỏi đều là đơn vị đi, hai bố con mình đi cá nhân thì làm cái trò phô trương ấy làm gì?"

Bác Mã bảo: "Cái này thì con không hiểu rồi, đơn vị thăm hỏi là một chuyện, cá nhân thăm hỏi lại là chuyện khác, ý nghĩa quan trọng hơn nhiều. Con đừng tiếc dăm đồng bạc này, người ta ra trận đánh trận là đầu cài bên thắt lưng quần đấy, giai cấp công nhân chúng ta phải biết sống có lương tâm."

Mã Tân nói: "Con không phải tiếc tiền hay không, con chỉ cảm thấy hai bố con mình cứ thế đi thế này có vẻ không ra làm sao cả, làm không khéo người ta lại còn chẳng thèm đếm xỉa tới."

Bác Mã nói: "Con cứ ngồi lên đi, không thèm đếm xỉa thì bố chịu trách nhiệm."

Mã Tân tuy có chủ kiến, nhưng thấy bố nuôi thật, đành phải ngồi lên xe ba gác, dù sao rảnh rỗi cũng rảnh rỗi, dứt khoát đến quân đội xem náo nhiệt.

Nói Mã Tân hoàn toàn không muốn đi thăm hỏi thì cũng không đúng sự thật. Lứa tuổi này của cô đang là thời kỳ xuân sắc, lần tham gia liên hoan đó, nhìn thấy mấy anh chàng của Trung đoàn 266, ai nấy khí thế hừng hực oai phong lẫm liệt, đã để lại cho cô ấn tượng sâu sắc. Xấu hổ thì xấu hổ thật, nhưng trong lòng có một thứ cảm xúc nào đó đang nảy nở, người khác làu thông chẳng thể thấu suốt được.

Hai bố con mồ hôi nhễ nhại đến cổng lớn Trung đoàn 266, Bác Mã trình bày ý định với lính canh, lính canh lại bảo ông đến phòng thường trực đăng ký. Người lính trong phòng thường trực gọi một cuộc điện thoại, chẳng bao lâu sau liền có một cán bộ bước ra, tự giới thiệu là cán bộ ban chính trị tên là Phan Hóa, nói tâm ý của cụ già chúng tôi xin ghi nhận, nhưng quà thì không thể nhận, bởi vì cấp trên có quy định, không tiếp nhận quà thăm hỏi cá nhân.

Bác Mã vừa nghe liền sốt ruột, nói: "Cá nhân thì cũng phải xem là cá nhân nào chứ, tôi quen Trung đoàn trưởng Chung của các cậu đấy, không tin cậu gọi điện thoại hỏi mà xem."

Cán bộ kia nói: "Trung đoàn trưởng Chung sớm đã là Phó sư trưởng rồi, lại đi Bắc Kinh học tập rồi, điện thoại tôi không tài nào gọi được đâu. Cụ già xin hãy về cho, đợi Phó sư trưởng Chung về, tôi nhất định sẽ chuyển đạt nhã ý của cụ già."

Lúc này Mã Tân cũng bắt đầu châm chọc mỉa mai, nói: "Con bảo bố không tin cơ, bố cứ ngỡ bố là bí thư ủy ban khu vực chắc đây là khu trọng điểm quân sự, người nhàn rỗi miễn vào, chúng ta về thôi."

Mã Tân nói vậy, cán bộ Phan ngược lại cảm thấy có chút áy náy, gãi gãi da đầu nói: "Quả thực là có quy định, nhưng mà... cụ già, trong đoàn các cậu còn quen ai nữa không."

Bác Mã không chút do dự đáp: "Quen Tham mưu trưởng Tân."

Cán bộ Phan nói: "Ý bác là Phó tham mưu trưởng Tân Trung Dịch phải không? Vậy được, tôi gọi điện thoại thử xem sao."

Điện thoại vừa gọi là thông ngay. Tân Trung Dịch nghe nói bố con Bác Mã đến thăm hỏi, bèn phái một tham mưu đón họ đến phòng trực ban bộ tư lệnh. Bác Mã lấy lại được thể diện, vô cùng đắc ý, thân thiết chào hỏi xã giao một trận với Tân Trung Dịch. Hai người bên này còn chưa ngồi xuống, bên kia Mã Tân đã lên tiếng: "Á chà, quy tắc quân đội các anh nhiều thế, lòng tốt của hai bố con tôi thiếu chút nữa thì bị coi như lòng lang dạ sói rồi."

Tân Trung Dịch nói: "Cũng khó trách bọn họ, bên trên có quy định, quà thăm hỏi cá nhân tuyệt đối không được nhận."

Mã Tân nói: "Không nhận quà thăm hỏi thì cũng không thể không cho người ta mặt mũi chứ, để hai bố con tôi đứng phơi ngoài cổng lớn, người khác còn tưởng bố con tôi là Tần Hương Liên đi kiện Trần Thế Mỹ ấy chứ."

Thời kỳ đó hiện tượng cán bộ quân đội sau khi thăng cấp liền rũ bỏ vị hôn thê nông thôn khá nhiều, người tìm đến quân đội để kiện cáo cũng khá phổ biến.

Tân Trung Dịch thấy cô gái này ăn nói không kiêng nể gì, cười bảo: "Làm gì mà nghiêm trọng thế, chẳng phải đã vào được rồi đây sao? Tuy nhiên quà thì quả thực không thể nhận."

Bác Mã sốt ruột, trán nổi gân xanh, nói: "Sao thế, coi thường người khác à? Công gia nhận đồ của công gia, thế thì đồ cá nhân của tôi tôi tặng cho cá nhân."

Tân Trung Dịch nói: "Cá nhân cũng không được nhận."

Mã Tân nói: "Quân đội này chán thật đấy, một chút linh hoạt cũng không có. Bố tôi tối qua bận rộn suốt nửa đêm, nào nhổ lông nào mổ bụng, kho hết nồi này đến nồi khác, trời nóng thế này, có dễ dàng gì đâu? Con còn chẳng nỡ ăn một con đấy."

Càng nói càng bực mình, đứng phắt dậy kéo Bác Mã nói: "Bố, chúng ta đi thôi, người ta không nhận, chúng ta việc gì phải bám lèo bèo thế, thà ở nhà tự mình làm một bữa mặn còn hơn."

Bác Mã nhìn con gái, lại nhìn Tân Trung Dịch, sắc mặt vô cùng khó coi, nói: "Con gái đừng nóng, chúng ta thương lượng lại với Tham mưu trưởng Tân xem sao."

Tân Trung Dịch thầm nghĩ, cô gái này quả nhiên đanh đá, cảm thấy không nhận thì quả thực cũng có chút không tình người cho lắm, liền nói: "Thế thì thế này, trước tiên cứ nhận lại đã, còn việc có tính tiền theo chất lượng hay không thì để sau hãy tính."

Lúc này mới dẹp yên được một trận phong ba quân dân nho nhỏ. Sắp sửa chia tay, Bác Mã đề xuất muốn gặp Tứ đại kim cương. Tân Trung Dịch cười hỏi: "Cụ già muốn gặp vị kim cương nào thế? Bọn họ hiện tại phân tán lắm, không tụ họp lại được đâu."

Bác Mã suy nghĩ một lát rồi nói: "Cái người dùng gạch đập đầu ấy có ở đây không?"

Tân Trung Dịch nói: "Thôi đi, cụ già là đến thăm hỏi quan sát cán bộ chiến sĩ tham chiến mà, Phạm Thần Quang cậu ta có ra tiền tuyến đâu."

Bác Mã có chút không hiểu, bèn hỏi: "Cậu ta có bản lĩnh lợi hại như thế, sao lại không đi đánh trận cơ chứ?"

Tân Trung Dịch cảm thấy trong chốc lát không thể nói rõ ràng với Bác Mã được, bèn nói: "Hay là thế này đi, tôi gọi Sầm Lập Hạo và Lưu Doãn Ba tới, hai người này hiện tại một người là đại đội trưởng, một người là chính trị viên, trên chiến trường đều lập công rồi."

Bác Mã ngẩn ra nửa ngày không hé răng, đột nhiên nổi cơn cùn, nói: "Mặc kệ đại đội trưởng với chính trị viên đi, tôi cứ muốn gặp cái đứa dùng gạch đập đầu ấy, đừng bảo là xảy ra chuyện gì rồi chứ?"

Tân Trung Dịch thầm nghĩ trong lòng: Thật là một lời khó nói hết. Thế nhưng những lời này nói với Bác Mã cũng chẳng thể hiểu nổi. Nghĩ lại, cũng được, vấn đề thăng cấp của Phạm Thần Quang lại một lần nữa vấp phải trắc trở, hơn nữa còn đang đối mặt với việc phục viên, tâm trạng đang cực kỳ tồi tệ, tổ chức vẫn luôn lo lắng cậu ta đi theo con đường cực đoan. Bác Mã muốn gặp cậu ta chưa chắc đã là chuyện xấu, biết đâu lại có thể cải thiện tâm trạng của cậu ta. Thêm vào đó cô gái tên Mã Tân này lại sắc bén mồm mép, nói không chừng có thể giúp làm chút công tác tư tưởng tích cực thì sao.

Tân Trung Dịch nói: "Thế thì được, tôi phái người gọi Phạm Thần Quang tới. Chỉ có điều, cậu ta bây giờ đang ở vào thời kỳ sa sút, không thể thăng cấp được, gánh nặng tư tưởng rất lớn, cô gái cô ăn nói lợi hại đấy, giúp đỡ làm công tác tư tưởng nhé."

Mã Tân nói: "Cậu ta việc gì phải nghĩ quẩn thế nhỉ? Sông núi rộng lớn thiếu gì cỏ thơm, phong cảnh dài lâu hãy nhìn cho rộng, nơi này không giữ người, ắt có nơi giữ người. Cậu ta có một thân bản lĩnh, còn sợ không có đất dụng võ ư? Nam tử hán đại trượng phu, lẽ nào lại không có nổi chút dung lượng dạ dày ấy?"

Tân Trung Dịch ngẩn người nhìn Mã Tân, nghe cô ta tuôn ra một tràng dài như pháo đạn, tức thì vui mừng khôn xiết, thầm nghĩ đây là một quả pháo đấy, để cô ta oanh tạc Phạm Thần Quang, tuyệt đối không phải chuyện xấu.

Thế là vội vàng phái người đi tìm, tìm thế nào mà lại ra một chuyện thót tim: Phạm Thần Quang mất tích rồi.

Năm

Mượn dùng một thuật ngữ quân sự để nói, đạo đạn nhân sinh của Phạm Thần Quang lúc này đã rơi xuống điểm thấp nhất.

Mười tháng trước, cậu ta là đứng đầu trong Tứ đại kim cương của Trung đoàn 266, là tay sừng sỏ huấn luyện, tiểu đội trưởng tiêu binh, hạt giống cán bộ. Lúc đó cậu ta tự tin rằng, cho dù Trung đoàn 266 chỉ cất nhắc một cán bộ từ hàng hạt giống cán bộ đi chăng nữa, thì cũng không thể trượt khỏi tay cậu ta. Thế nhưng, người tính không bằng trời tính, chỉ mới trải qua mười tháng, tất cả mọi thứ đều thay đổi, chuyện cũ không nỡ nhìn lại, ngày hôm qua và ngày hôm nay cách biệt tựa như kiếp khác.

Mười tháng nay, đã xảy ra bao nhiêu chuyện thế này, chiến tranh, nam hạ, lưu thủ, Địch Nham Đường phục viên rồi kết hôn rồi, Sầm Lập Hạo làm đại đội trưởng rồi, Lưu Doãn Ba làm chính trị viên rồi, ngay cả tài liệu phản diện ban đầu là Hàn Vũ Qua, nghe nói cũng lập công trên chiến trường, bây giờ đã vào trường quân sự rồi. Còn cậu ta Phạm Thần Quang thì sao? Cực kỳ bị thế giới này đùa giỡn. Cậu ta thậm chí còn hoài nghi, những vinh quang mà cậu ta giành được ban đầu rốt cuộc có phải là thật không, có phải do cậu ta quá khao khát tiến bộ mà sinh ra ảo giác, có phải cái mụ đàn bà thối tha mang tên thần số mệnh ấy đang đùa giỡn với cậu ta không.

Lúc Tân Trung Dịch phái người tìm cậu ta, cậu ta không hề nhảy sông, cũng không nằm rầy hỏa xa, mà là đơn độc tản bộ trên con đường lớn phía tây sân bay. Cậu ta đi qua Triệu Vương Độ, đi qua cầu Chương Hà, rồi lại quay đầu đi ngược lại qua Triệu Vương Độ, nằm ngửa người trên một bãi cỏ phía tây sân bay nhìn mây trôi trên bầu trời. Bầu trời thật lớn thật lớn, thật cao thật cao, mây trôi mùa hè tựa như sợi khói nhạt, từng chút một hợp tan ly biệt. Đằng xa là nhà máy dệt, mơ hồ truyền đến tiếng máy móc gầm rú.

Đúng thế, tất cả mọi người đều đang sinh sống, có người thảnh thơi, có người bận rộn. Thảnh thơi cũng được, bận rộn cũng xong, nhưng đều là cuộc sống có hương có vị. Chỉ có mỗi cậu ta, trở thành một đứa trẻ bị số mệnh trêu ngươi vứt bỏ, mặt mày tiều tụy, cõi lòng chua xót, toàn thân hôi hám.

Cậu ta không hề cố ý mất tích, cậu ta hoàn toàn cũng không có ý định mất tích, cậu ta chỉ muốn ra ngoài đi dạo mà thôi. Chỉ có điều, đây là lần đầu tiên kể từ khi nhập ngũ, cậu ta rời khỏi doanh trại mà không chào hỏi một tiếng. Cậu ta không hề nghĩ đến chuyện xin phép, xin phép hay không đối với cậu ta mà nói đã chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Trưa hôm nay, đại đội trưởng đã chính thức tìm cậu ta nói chuyện, yêu cầu cậu ta chuẩn bị tâm lý phục viên. Mà trước đó, cậu ta đã nhận được những lời ám chỉ từ Phó tham mưu trưởng Tân và Phó chính trị viên Bành, thậm chí cả Trung đoàn trưởng Nhận Quảng Tiên, Chính trị viên Dương Vạn Huy, rằng cậu ta không còn khả năng thăng cấp cán bộ nữa. Bởi vì sau khi ra tiền tuyến và từ tiền tuyến trở về, đã cất nhắc vài chục cán bộ từ cốt cán chiến đấu, ngoài ra còn phân bổ về hơn hai mươi cán bộ từ trường quân sự, hiện nay cán bộ đã vượt quá biên chế nghiêm trọng, cán bộ của một trung đoàn mà chia ra cho một đoàn rưỡi cũng gần như đủ dùng rồi. Quan trọng hơn là, Quân ủy đã ban hành văn bản hỏa tốc, sau này sĩ quan quân đội hoàn toàn đến từ các trường học, không còn cất nhắc trực tiếp từ chiến sĩ nữa.

Trời ơi, chỉ mới trải qua mười tháng, tất cả mọi thứ đều thay đổi, chuyến xe đó cậu ta không bắt kịp, vậy thì chỉ có thể vĩnh viễn bị bỏ lại phía sau mà thôi.

Thế nhưng, cậu ta có cam tâm không? Đương nhiên là không thể.

Phạm Thần Quang nằm trên bãi cỏ nửa tiếng đồng hồ rồi đứng dậy. Khoảnh khắc đứng dậy ấy, trong lòng cậu ta chợt trào dâng một câu hát — Vùng lên, những người khốn khổ trên đời; vùng lên, những kẻ đói rét bần hàn...

Cậu ta lại bắt đầu tản bộ, vừa tản bộ vừa ngân nga hai câu lời bài hát ấy. Cứ ngân nga như thế, cậu ta cảm thấy trong lòng dễ chịu hơn rất nhiều. Hai câu lời bài hát ấy sinh ra chính là dành cho cậu ta, chính là bức tranh chân thực viết tả tâm trạng hiện tại của cậu ta, kiên định, bất khuất, bi tráng, anh dũng. Phải, cậu ta phải đứng lên, cậu ta chính là người khổ sở nhất trên thế giới này, không ai có thể thấm thía hơn cậu ta cảm giác ngã xuống rồi lại đứng lên là một loại cảm giác như thế nào, lại càng không ai có thể thấm thía hơn cậu ta một con người khổ sở đứng lên mang theo một bầu nhiệt huyết sôi trào mãnh liệt ra sao.

Cậu ta nghĩ những khổ sở mình chịu đựng đã quá đủ rồi. Cậu ta sống trong một gia đình nông công kéo xe kéo, từ khi đi học tiểu học, cậu ta đã vì không nộp nổi học phí mà vô số lần gánh chịu sự nhạo báng của bạn bè và tiếng mắng nhiếc của thầy cô. Không phải cậu ta chưa từng học trung học cơ sở, cậu ta từng học năm nhất cấp hai, thế nhưng vì trong nhà không có lương thực để mang đến trường, cậu ta đã từng ăn lá khoai lang, ăn những bẹ rau thối trong vườn rau của trường, thậm chí vào buổi trưa khi các bạn học khác ăn cơm, cậu ta lén lút chuồn ra thị trấn nhỏ, đến quán cơm nhỏ ăn trộm cơm thừa. Vào lúc cậu ta cần dinh dưỡng nhất thì lại chẳng có dinh dưỡng, cậu ta chỉ học được hai mươi hai ngày rưỡi ở năm nhất cấp hai, vì quá đói không chịu nổi nữa, mới về nhà đi theo bố kéo xe kéo, mỗi ngày kiếm năm hào tiền. Thế nhưng, quãng đời học sinh cấp hai hai mươi hai ngày rưỡi ấy lại không được ghi chép trong hồ sơ của cậu ta, cậu ta tìm đủ mọi cách để người ta ghi chép vào, thì lại trở thành tội danh giả mạo của cậu ta, từ đó kéo số phận tương lai của cậu ta rơi xuống vũng bùn.

Hai mươi hai năm sau, khi Phạm Thần Quang thân hãm chốn ngục tù, cậu ta đã nói một câu kinh thiên động địa với Sầm Lập Hạo đến thăm nuôi rằng: "Cậu biết cậu hơn tôi cái gì không? Cậu chẳng hơn tôi cái gì cả, cậu chỉ hơn tôi đúng một thứ, đó là nền tảng. Cái tôi thiếu chính là nền tảng, kể từ ngày bố tôi đụ mẹ tôi, đụ ra tôi ngày hôm đó, tôi đã vĩnh viễn mất đi cái nền tảng chết tiệt ấy rồi. Cậu là chuyên gia địa hình, cậu nhìn ngọn núi kia kìa, cậu là một cái cây ở hướng dương, điều này quyết định cậu tận hưởng nhiều ánh mặt trời mưa móc hơn tôi. Còn tôi chính là một hạt giống rơi vào hướng âm, mặt trời vĩnh viễn quay lưng về phía tôi, chỗ của cậu đã xuân quang rực rỡ rồi, chỗ của tôi đây tuyết đọng vẫn chưa tan. Tôi không lớn thành rêu phong đã coi như may mắn lắm rồi, tôi lớn thành cái bộ dạng ngày hôm nay, tôi là một cái cây cong vẹo, thế nhưng cậu có biết tại sao tôi lại dị dạng không? Để cậu mọc vươn ra từ khe đá, để cậu vĩnh viễn ngâm mình trong đất đai ẩm ướt tối tăm mà giãy giụa vươn lên thử xem nào!"

Chiều ngày 23 tháng 10 năm 1979, bắt đầu từ 4 giờ 20 phút, Phạm Thần Quang ở cách phía tây Trung đoàn 266 sáu km, đã tâm đồng ý hợp với nhà văn công nhân người Áo thế kỷ XVIII Eugène Pottier, đạt được sự giao lưu sâu sắc đến tận linh hồn. Cậu ta hát đi hát lại 《Quốc tế ca》 trong lòng: Chưa từng có vị cứu tinh nào cả, tất cả hoàn toàn dựa vào chính chúng ta... Đừng nói là chúng ta tay trắng chẳng có gì, chúng ta phải làm chủ thiên hạ...

Bài hát này khiến tâm trào Phạm Thần Quang cuồn cuộn máu nóng sôi trào, cậu ta không kìm được mà cất tiếng ngân nga, hơn nữa càng ngân nga âm lượng càng lớn, cuối cùng dứt khoát cất giọng hát vang lên. Khi hát đến câu "Đây là trận chiến cuối cùng, Quốc tế ca, nhất định sẽ thực hiện", cậu ta lặp đi lặp lại hơn chục lần, mà khi hát đến câu "Một khi đã tiêu hủy chúng sạch trơn, mặt trời đỏ rực chiếu khắp toàn cầu", cậu ta cảm thấy trong cơ thể có một ngọn lửa đang bùng cháy rực rỡ. Vừa hát, nước mắt vừa tuôn rơi đầm đìa.

Vào buổi hoàng hôn rộng lớn mà trống trải, tiếng hát của cậu ta bay đi rất xa rất xa, thấm đẫm qua một tầng ráng chiều vàng óng, được lưu trữ vĩnh viễn trong ký ức của bầu trời.

6 giờ 46 phút, Tân Trung Dịch lái chiếc xe jeep tìm thấy cậu ta.

Sáu

Sầm Lập Hạo ngã một cú ngã sinh ra một câu chuyện tình yêu.

Cú ngã đó đã làm hỏng hoàn toàn cổ chân phải của cậu ta, chiếc đinh thép được cắm ban đầu không chỉ mất đi tác dụng, mà còn trở thành một phần cần phải phẫu thuật loại bỏ. Phẫu thuật thế này bệnh viện sư đoàn không làm được, bèn đến điều trị nội trú tại Bệnh viện dã chiến 103 của đơn vị trú quân. Bác sĩ lắp ráp lại cho cậu ta một số linh kiện, đồng thời cảnh báo cậu ta rằng không được quậy phá lung tung nữa, quậy nữa thì chắc chắn thọt. Cho dù không quậy phá lung tung, sau khi bình phục e rằng hai chân cũng dài ngắn khác nhau. Lần này dọa Sầm Lập Hạo sợ mất mật. Đi đường mà hai chân dài ngắn khác nhau thì sẽ làm tổn hại đến uy phong quân đội. Nghĩ sâu xa hơn, e rằng không chỉ là vấn đề tổn hại uy phong quân đội, làm không khéo mà thành tàn phế thì phải chuyển ngành đấy.

Sầm Lập Hạo ngoan ngoãn nằm viện suốt hai tháng. Đương nhiên, chuyện xấu cũng có thể biến thành chuyện tốt, hai tháng này vừa vặn có thể ôn tập tham gia kỳ thi đại học. Mặc dù đã làm cán bộ, nhưng thời kỳ đó non sông tổ quốc một màu đỏ, đâu đâu cũng là tiếng vang thi đại học. Ngay cả những người biết rõ không thể thi đậu đại học, cũng bắt đầu dự thi các lớp hàm thụ, phóng thụ, phát thanh đại học, dạ đại các loại. Cơn sốt văn bằng chính là cao trào được dấy lên trong niên đại đó. Sầm Lập Hạo vốn dĩ nền tảng đã vững chắc, đương nhiên không cam lòng đeo mãi cái mũ học sinh cấp ba. Hơn nữa ánh mắt của cậu ta còn cao, muốn thi thì thi Đại học Thanh Hoa hoặc Đại học Khoa học Kỹ thuật Trung Quốc.

Sầm Lập Hạo trước đây đi đường có hai thói quen xấu: Một là ngẩng cao đầu, khiến người ta luôn có cảm giác ngạo mạn; hai là sải bước đại bàng, càng khiến người ta có cảm giác ngạo mạn hơn. Lần nằm viện này đã sửa được gần như một rưỡi cái tật xấu ấy. Sau này xuất viện, trong một thời gian rất dài, Sầm Lập Hạo không dám đi bộ bước nhanh nữa, mà đi chậm rãi, có vẻ như mỗi bước đi đều chắc nịch, có phong thái vững vàng ổn định. Do tốc độ bước đi chậm lại, cái đầu cũng không có lý do gì để ngẩng lên cao thế nữa, luôn hóp nhẹ cằm nhìn thẳng phía trước, lại càng ra dáng thâm trầm khó dò hơn.

Ngoài việc có thời gian ôn thi đại học ra và bị ép buộc bồi dưỡng phong độ, trận ngã này còn có một lợi ích quan trọng hơn nữa, đó là thuận lý thành chương thiết lập quan hệ đồng chí với Tô Ninh Ba, rồi lại phát triển quan hệ đồng chí bình thường thành quan hệ đồng chí thân thiết.

Bởi vì trạm lưu thủ đoàn ca múa hải quân không có nhiều việc lắm, lại thêm vì cú ngã đó là do cô và Sầm Lập Hạo cùng ngã, thế nên cô thường xuyên tìm cớ xin nghỉ phép, rồi đến Bệnh viện 103 bầu bạn với Sầm Lập Hạo.

Sau này Tô Ninh Ba trêu chọc Sầm Lập Hạo rằng: "Anh có lẽ là một nguyên liệu quốc phòng có thể nhào nặn thành tài, nhưng đấu tâm cơ với con gái thì anh kém xa rồi." Tô Ninh Ba nói, cô từ sớm đã biết chút tâm tư tiểu xảo của Sầm Lập Hạo rồi, thế nhưng cô không thích cái thái độ chết sĩ diện không thật thà của cậu ta. Thích là thích, yêu là yêu, cậu ta trong mơ còn gọi tên Tô Ninh Ba cơ mà, nhưng khi đối mặt thực tế lại cứ ra vẻ rụt rè làm dáng, cố ý phát âm tên của cô ấp a ấp úng, cứ như cậu ta không thèm để ý đến cô vậy. Tô Ninh Ba nói: "Tôi cứ cố ý nhắc đến Lưu Doãn Ba đấy, cứ muốn để anh ghen đấy. Cái sự ghen tuông của anh lộ liễu quá, ghen chẳng có phong độ chút nào cả."

Sầm Lập Hạo bị cô nói cho đến mức hổ thẹn không chỗ dung thân, nhưng vẫn cứ cố gắng cãi cùn, nói: "Ai ghen chứ? Tôi chỉ cảm thấy cô khá vô tri, khá dễ bị dụ dỗ thôi. Mấy chiêu trò của cái tên Lưu Doãn Ba đó ấy à, hừ, chẳng phải khoác lác đâu, tôi hoàn toàn có thể phụ đạo toán lý hóa cấp ba cho cậu ta đấy, cô có tin không?"

Tô Ninh Ba mỉm cười, chẳng rõ cô có tin hay không, nhưng có thể thấy ở bên Sầm Lập Hạo khiến cô rất vui vẻ. Dù là lúc cô trêu chọc Sầm Lập Hạo hay lúc Sầm Lập Hạo khoác lác, cô đều vô cùng phấn chấn. Sầm Lập Hạo rất thích ngắm Tô Ninh Ba cười, đó là nụ cười nghịch ngợm, tự nhiên, nhưng lại là nụ cười vô cùng thuần khiết và khỏe khoắn. Cô gái này có lẽ vẫn luôn sống trong một môi trường hạnh phúc, điều đó có thể nhìn ra ngay từ đôi mắt trong veo ấy, chẳng hề có chút bóng tối hay tạp chất nào trong đó. Dáng đi của Tô Ninh Ba cũng rất đẹp, điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất cho Sầm Lập Hạo chính là lần cô làm MC cho buổi liên hoan mùng Một tháng Tám của Trung đoàn 266. Cô mặc chiếc sơ mi trắng của hải quân, chắc chắn đã được bóp eo lại cho vừa vặn, đường nét thanh tú, khi điệu bộ vung tay hơi quá đà một chút, ngẩng cao đầu ưỡn ngực nhưng không hếnh cằm, sự tự tin và khiêm tốn, sự phô diễn và kín đáo đều nằm trọn trong những bước đi ấy.

Đôi khi Sầm Lập Hạo cũng thầm nghĩ, một cô gái xinh đẹp nhường này, chỉ dùng để ngắm thôi chứ không thể làm vợ được. Cứ hễ làm vợ, sinh con rồi xuống bếp thì sẽ trở nên tầm thường, sẽ mất đi vẻ đẹp, rồi sẽ làm lu mờ cả sự xinh đẹp ấy.

Giữa biển người thi đại học vô cùng náo nhiệt, Tô Ninh Ba cũng là một thành viên vô cùng thành kính. Bởi vì cô tốt nghiệp cấp ba xong là được tuyển thẳng, lại còn mang cái tiếng "đi cửa sau", nên lúc làm cán bộ cấp trung đội cũng chẳng dám ngẩng cao đầu cho lắm. Cô muốn thi vào học viện mỹ thuật, môn chuyên môn thì cô nắm chắc phần thắng, hồi học tiểu học cô đã là hạt giống của lớp mỹ thuật thiếu nhi thuộc cung văn hóa thành phố nơi đặt căn cứ x, hơn nữa còn được tuyển thẳng vào quân đội với tư cách là nhân viên chuyên ngành mỹ thuật, nhưng ba môn Ngữ văn, Toán học và Chính trị lại là những môn thi bắt buộc, thế nên cô vẫn phải ôn tập.

Môn Ngữ văn của Sầm Lập Hạo tạm ổn, văn phong tàng tang, cậu có thể giúp Tô Ninh Ba viết ra một bài văn lai láng tình cảm, nhưng Tô Ninh Ba lại bảo bài văn kiểu này nhìn thì hay nhưng chẳng thiết thực, làm văn và viết bài luận là hai chuyện khác nhau, phải có tầng có lớp, có trọng điểm, ngữ pháp phải chuẩn, thể câu phải chuẩn, kết cấu cũng phải chuẩn. Bị mấy cái chuẩn gí vào đầu, Sầm Lập Hạo liền cụt hứng, bảo: "Anh chẳng chuẩn chỉnh được thế đâu, em tìm Lưu Doãn Ba đi, người này cái khác thì không dám chắc, chứ mấy cái chuẩn mực thì giỏi nhất, cậu ta có thể huấn luyện đội ngũ chuẩn chỉnh như máy móc, vụ chuẩn mực này anh thua cậu ta rồi."

Tô Ninh Ba liền giả vờ giận dỗi, nói: "Lại ghen tuông rồi."

Sầm Lập Hạo chớp lấy thời cơ, phản công lại: "Nói vậy là anh có giấm để ăn rồi đấy chứ, có giấm sao anh lại không ăn?"

Tô Ninh Ba đáp: "Anh lấy nước tương làm giấm ấy chứ, không phải giấm anh cũng nuốt."

Tuy chưa nói toạc ra, nhưng trong thâm tâm hai người đã có sự ngầm hiểu lẫn nhau.

Phòng bệnh của Sầm Lập Hạo có hai người ở, một người nữa là trung đội trưởng của Trung đoàn 267 tên là Khương Tử Sâm. Mỗi lần Tô Ninh Ba đến, Khương Tử Sâm đều cảm thấy rất khó chịu, tìm cớ chuồn ra ngoài, nhưng Sầm Lập Hạo lại không cho cậu ta chuồn, văn vẻ chống chế rằng: "Làm gì thế làm gì thế? Chúng ta đều là đồng chí cách mạng, lại chẳng có chuyện gì mờ ám giấu giếm cả."

Khương Tử Sâm nói: "Tôi ra ngoài có chút việc."

Sầm Lập Hạo nói: "Có việc thì cũng phải tùy lúc chứ, đợi khách về rồi làm không được sao. Cậu cứ lủi ra ngoài thế, để bác sĩ nhìn thấy lại tưởng tôi đuổi cậu ra ngoài, sau này khách của tôi chẳng dám đến nữa."

Khương Tử Sâm thấy nói cũng có lý, nên thường xuyên cắn răng bám trụ lại phòng bệnh, nhưng ở lâu ngày, ánh mắt của hai người nhìn nhau bắt đầu có vấn đề. Có lúc thì cười ha hả, có lúc lại thì thầm to nhỏ, Khương Tử Sâm đành phải giả vờ ngủ, thường xuyên phải nhịn tiểu. Sau này khi cãi nhau với Sầm Lập Hạo, cậu ta bảo: "Cậu còn nói người ta không giữ công đức, cái hồi cậu với Tô Ninh Ba tíu tít bên nhau ấy, trời thì nóng nực mà tôi phải trùm chăn kín mít không dám ló đầu ra, mồ hôi nhễ nhại đã đành, suýt chút nữa còn bị bức đến viêm bàng quang." Sầm Lập Hạo đương nhiên không nhận cái thói đời này, đáp: "Cậu đáng đời, có rắm thì xả, có nước tiểu thì đi, cái đồ bệnh phu nhà cậu, chết sĩ diện chịu khổ sở, tâm lý kém thì còn trách được ai?" Khương Tử Sâm nói: "Cậu đúng là cái đồ vô lý, tôi làm thế chẳng phải là để tạo không gian yên tĩnh cho hai người, để hai người thấy đường đường chính chính hay sao? Trận nhịn tiểu một tháng rưỡi của tôi coi như đổ sông đổ biển, chẳng được chút tích sự gì."

Sau khi Khương Tử Sâm xuất viện, phòng bệnh có ba ngày Sầm Lập Hạo được độc chiếm. Sầm Lập Hạo biết cơ hội không thể bỏ lỡ, thời gian không quay lại, liền gọi điện thoại mời Tô Ninh Ba đến. Ba ngày đó, ngoài việc đó ra thì cũng chẳng làm gì khác, cả hai đều cảm thấy sắp có chuyện gì đó xảy ra, nhưng càng như vậy, có những lời lại càng không tài nào thốt lên được. Thời gian im lặng nhiều hơn thời gian trò chuyện, lúc này Tô Ninh Ba liền vẽ tranh, vẽ giường bệnh, vẽ Khương Tử Sâm trùm kín đầu, vẽ phong cảnh ngoài cửa sổ.

Khi lái câu chuyện sang chuyện đại đội, Sầm Lập Hạo liền trở nên hoạt bát, nói năng lưu loát như nước chảy mây trôi. Chủ đề cốt lõi là làm đại đội trưởng thế này chẳng có gì thú vị cả, chẳng được đánh trận, bộ đội ngày nào cũng lo sản xuất lo lao động giúp dân, bộ quân phục rách rưới này trông cũng thật khó coi. Giải phóng hơn ba mươi năm rồi mà vẫn y nguyên như cũ, chỉ là có thêm vải terylene, mặc lên người thì hơn dân quân mỗi một ngôi sao năm cánh bằng sắt tây và hai cái cổ áo bằng nhung kẻ, chẳng có chút uy nghi nào của người lính cả. Sầm Lập Hạo bảo, đại đội trưởng của lực lượng chiến đấu phải thế này, phải thế kia, phải mặc thế này, phải trang bị thế kia, phải làm thế này, không được làm thế kia...

Sầm Lập Hạo nói một cách đầy hào hứng, Tô Ninh Ba liền chống cằm lắng nghe như một học sinh, nhân lúc khoảng hở giữa những câu nói của cậu, cô lại cầm bút chì sột soạt vẽ vài nét, cậu bắt đầu nói, cô lại tiếp tục nghe.

Cuối cùng, Sầm Lập Hạo nói đến mức mệt lử, không nói nữa, muốn xuống giường xem Tô Ninh Ba vẽ cái gì. Tô Ninh Ba úp ngược bảng vẽ lại, nêu ra một vấn đề thực tế: "Đã thế anh thấy làm đại đội trưởng ấm ức như vậy, sao anh không chuyển ngành đi?"

Một câu nói gãi đúng chỗ ngứa trong lòng Sầm Lập Hạo, cậu thành thật đáp: "Làm đại đội trưởng thì chán, nhưng làm trung đoàn trưởng, sư đoàn trưởng thì rất hay. Đợi anh làm trung đoàn trưởng, sư đoàn trưởng rồi, anh có thể làm được rất nhiều việc. Thế nên, anh ủng hộ em thi đại học, anh cũng sẽ thi, quân đội sau này chắc chắn mức độ tri thức phải được nâng cao, quân đội không có văn hóa là quân đội ngu ngốc."

Tô Ninh Ba vui vẻ chấp nhận quan điểm của cậu, lúc này Tô Ninh Ba mới cho Sầm Lập Hạo xem bức tranh của mình. Sầm Lập Hạo vừa nhìn liền toét miệng cười — đó là một bức tranh biếm họa, người trong tranh Sầm Lập Hạo đầu to thân nhỏ, một chân dài một chân ngắn, đằng sau mông đeo một khẩu súng lục một cách khoa trương, hai tay cố gắng bám lấy chân ghế, trên ghế viết hai chữ "Đoàn tòa".

Sau này ở sau lưng, Tô Ninh Ba toàn gọi Sầm Lập Hạo là chuẩn tướng, ý không phải nói về quân hàm, mà là có ý chuẩn bị làm tướng quân. Sầm Lập Hạo rất hưởng thụ cách gọi này, nghe lọt tai hơn bốn đại kim cương nhiều.

Khi Lưu Doãn Ba hay tin Sầm Lập Hạo đi xe đạp ngã bị thương, hơn nữa còn ngã cùng với Tô Ninh Ba, cậu ta liền hiểu ra, ở chỗ Tô Ninh Ba, sẽ chẳng còn chuyện gì của cậu ta nữa, ngay cả phép biện chứng cũng chẳng cần cậu ta phụ đạo nữa, cho dù Tô Ninh Ba thực sự cần, Sầm Lập Hạo cũng sẽ ngăn cản.

Nhiều năm sau, khi Lưu Doãn Ba tổng kết lại điểm khác biệt giữa cậu ta và Sầm Lập Hạo, lý do cậu ta luôn chậm hơn Sầm Lập Hạo nửa nhịp trong rất nhiều vấn đề, đó là vì cậu ta suy nghĩ thấu đáo rồi mới hành động, còn Sầm Lập Hạo lại hành động rồi mới suy nghĩ. Lưu Doãn Ba làm việc luôn có phương pháp và trình tự rõ ràng. Một, việc này có làm được không? Hai, việc này nên làm thế nào? Ba, việc này nên làm vào lúc nào? Bốn, việc này làm đến mức độ nào? Năm, nếu việc này không thành thì thu dẹp thế nào? Cậu ta phải đợi tất cả các mặt đó được luận chứng rõ ràng rồi mới ra tay. Trước khi chính thức hành động, cậu ta tuyệt đối không hấp tấp, lại càng không phù phiếm.

Nào ngờ cứ luận chứng qua luận chứng lại thế này, thì mọi chuyện đã nguội lạnh từ bao giờ, Sầm Lập Hạo đã nhanh chân đến trước. Nguyên tắc của Sầm Lập Hạo là: có thể làm được hay không chưa bàn tới, nhưng nhất định phải nghĩ tới; hôm nay không làm được không có nghĩa là ngày mai không làm được, nhưng hôm nay không nghĩ tới thì vĩnh viễn không bao giờ làm được. Chỉ cần nghĩ tới rồi, có cơ hội là có thể làm.

Nói tóm lại một câu: Ra tay trước chiếm ưu thế.

Hồi Sầm Lập Hạo nằm viện, Lưu Doãn Ba từng đến thăm, hôm đó Tô Ninh Ba cũng có mặt, cậu ta tỏ ra vô cùng lúng túng, còn Sầm Lập Hạo thì vô cùng đường hoàng cởi mở nói: "Thực tiễn lại một lần nữa chứng minh, phép biện chứng của chính trị viên Lưu là chân lý đúng đắn trong mọi hoàn cảnh, chuyện xấu có thể biến thành chuyện tốt, tôi đây là trong cái rủi có cái may đấy, ngày nào cũng được ngủ ngon, chẳng phải ra đường quét dọn đường phố nữa."

Hồi đó đang phong trào xây dựng văn minh tinh thần quân dân kết hợp, bộ đội có đến nửa thời gian là làm việc thiện cho địa phương đóng quân.

Lưu Doãn Ba thừa biết ẩn ý trong lời nói của Sầm Lập Hạo ám chỉ điều gì, cậu ta vốn dĩ định nói: "Chưa chắc đâu, tai họa biết đâu lại là phúc, mà phúc cũng chưa chắc không phải là họa, làm việc khéo quá hóa vụng thì cũng phù hợp với tinh thần biện chứng đấy chứ!" Nhưng Lưu Doãn Ba đã không thốt lên lời, nói vậy thì cay nghiệt quá.

Lưu Doãn Ba nghĩ tới nghĩ lui, cuối cùng cũng thông suốt, chẳng có gì to tát cả, gái đẹp thiếu gì chứ, không có Tô Ninh Ba thì vẫn còn Chiết Ninh Ba, Mân Ninh Ba, Cám Ninh Ba, chẳng có lý gì mà phải treo cổ trên một cái cây cả. Phép biện chứng quả thực không thể xem thường, Sầm Lập Hạo từ trước đến nay luôn cậy tài khinh người, phách lối hống hách, cứ cho cậu ta một Tô Ninh Ba đi, để cậu ta đắc ý đi, để cậu ta ra oai đi, để cậu ta thấy mình là nhân vật số một thiên hạ đi, biết đâu có ngày nào đó ngã từ trên trời xuống, ngã sứt đầu mẻ trán thì cậu ta mới biết thế nào là lễ độ.

Bảy

Mùa đông năm ấy, tình yêu của Sầm Lập Hạo và Tô Ninh Ba bước vào giai đoạn cao trào.

Thành phố Chương Nguyên nằm ở phía đông núi Thiên Đô, là một vùng đồng bằng rộng chưa đầy trăm cây số vuông. Cứ đến mùa đông, gió tây buốt giá từ núi Thiên Đô tràn qua, quẩn quanh trong lòng chảo nhỏ gầm thét lượn vòng qua lại. Chỉ qua mấy hiệp, cái oi ấm sót lại của mùa thu đã tan biến sạch sành sanh, không khí lạnh buốt cứng ngắc tựa những mảnh băng. Đến lúc này, việc huấn luyện cũng diễn ra ngắt quãng, phần lớn là hoạt động trong nhà. Những ngày nghỉ lễ và chủ nhật, Sầm Lập Hạo sẽ bịa ra vài lý do, bắt chính trị viên và các phó đại đội trưởng phải bám trụ ở đại đội, còn bản thân thì tranh thủ chuồn ra ngoài gặp Tô Ninh Ba.

Lấy đại đội của Sầm Lập Hạo ở Trung đoàn 266 làm tâm, vẽ một bán kính năm cây số làm hình tròn, hướng chính nam cách đường chim bay chưa đầy một cây số là trường trượt tuyết, từ trường trượt tuyết đi về phía nam chưa đầy ba cây số là sông Chương. Địa điểm hẹn hò của Sầm Lập Hạo và Tô Ninh Ba không nằm ở trường trượt tuyết, cũng chẳng thể ở Trung đoàn 266, mà ở ngay bờ sông Chương phía nam. Sông Chương là một con sông ranh giới, phía nam là khu đô thị Chương Nguyên, phía bắc là khu ngoại ô phía bắc, khúc cua hướng về phía tây là nhà máy sợi Chương Nguyên, vòng cua hướng lên phía bắc chừng bốn năm cây số chính là độm Triệu Vương. Ôm trọn khúc sông uốn lượn là một gò đất rộng lớn vô định, trên đó không có nhà dân cũng chẳng có công trình kiến trúc nào, chỉ có vài cái cây tạp mọc thưa thớt. Nơi này hiếm bóng người qua lại, có lẽ là một góc bị thành phố và nhân gian lãng quên, chẳng mảy bởi lãng mạn chút nào, ngược lại còn hoang vắng, thậm chí có phần u ám. Thế nhưng Sầm Lập Hạo và Tô Ninh Ba lại thổi bùng vào gò đất tựa hoang đảo này một thứ nhiệt huyết sục sôi. Ánh nắng mùa đông xám xịt, trong không khí còn vương vấn những hạt bụi cát nhỏ li ti. Hai người miền Nam bước đi trên con đường gần như chẳng phải là đường ở miền Bắc, bước đi ở một góc khuất xa lạ chẳng ai mún ngó ngàng tới của thành phố này, trong lòng liền dâng lên những cảm xúc khác lạ của miền đất khách quê người. Đó không chỉ đơn thuần là tình yêu, mà còn có cả một thứ huyết mạch văn hóa tầng sâu hòa quyện trong mạch máu tình yêu, khiến nó mang nhiều hàm lượng hơn.

Kể từ đó, hai người thường xuyên lui tới gò đất ở bờ bắc này, và đặt tên cho nó là Diên An — thánh địa tình yêu của cặp đôi Sầm - Tô. Trong những ngày tháng đong đầy ước mơ và lý tưởng ấy, họ thậm chí còn lên sẵn kế hoạch cho kết tinh tình yêu của mình. Một khi có con, bất kể trai hay gái, đều sẽ được đặt tên là Sầm Tô. Thật là một cái tên hay làm sao, đẹp đẽ tựa như một bài thơ.

Đêm trước Tết Dương lịch, tuyết rơi dày đặc, ngàn cây vạn cành hoa lê nở rộ. Sầm Lập Hạo xin nghỉ phép, đi đường tắt từ cổng tây vội vã đến cổng tây trường trượt tuyết, Tô Ninh Ba đã đứng đợi ở đó từ lâu, cả hai đều vũ trang đầy đủ đồ bông. Ngày hôm ấy, cả Trung Quốc đang đón lễ, chẳng ai hay biết trên đời này vẫn còn một sân bay không có máy bay cất cánh mà chỉ dùng để yêu đương. Ngày hôm nay, sân bay rộng mười mấy cây số vuông ấy đều thuộc về họ. Họ giống như Thiếu Kiếm Ba và Bạch Như trong "Lâm hải tuyết nguyên", tay trong tay tung hoành ngang dọc trên đường băng phủ một lớp tuyết mỏng. Họ vẫn cảm thấy chưa đã thèm, họ muốn đi trượt băng, trượt trên băng thật sự. Họ phó mặc bản thân cho dòng sông Chương, thỏa sức vui đùa, thỏa sức quậy phá, lăn lộn bò trườn trên mặt băng, một người ngồi trên mặt đất để người kia đẩy đi như xe kéo. Mệt rồi thì nằm ngửa trên mặt băng trợn ngược mắt, thở hồng hộc, rồi nằm sóng soài cạnh nhau, để những bông tuyết to tướng như hoa nhung từng chút từng chút một vùi lấp cơ thể. Niềm vui ấy, chẳng ai có thể thấu hiểu nổi ngoài họ.

Hai người một người đầu quay về hướng bắc, một người đầu hướng về phía đông, lấy đầu làm điểm giao nhau, ghép lại thành chữ "Nhân", nằm sấp trên mặt băng, nhìn nhau đắm đuối giống như hai sinh vật đang mở trừng trừng đôi mắt.

Sầm Lập Hạo hỏi: "Có sợ không?"

Tô Ninh Ba đáp: "Sợ gì chứ?"

Sầm Lập Hạo bảo: "Sợ băng tan, rồi chúng ta cùng nhau chìm xuống."

Tô Ninh Ba nói: "Cứ thế này đi, chìm xuống luôn cũng được. Khi ấy lại có thêm một câu chuyện tình yêu thiên địa xoay vần ra đời."

Sầm Lập Hạo hỏi: "Biết câu chuyện "Ngọa băng cầu lý" không?"

Tô Ninh Ba đáp: "Biết chứ, một người con hiếu thảo, vì muốn nấu canh cá cho người mẹ đang bệnh nặng, đã cởi trần lao xuống sông, định dùng thân nhiệt để làm tan băng."

Sầm Lập Hạo nói: "Tinh thần thì đáng khen, nhưng cách làm thì quá ngu ngốc. Phá băng bắt cá, có cả vạn cách, thế mà tên ngốc này lại chọn cách ngu ngốc nhất."

Tô Ninh Ba đáp: "Anh nói không đúng! Anh bảo có vạn cách, đó là dùng ánh mắt của con người thời nay để nhìn. Thời cổ đại mà, khoa học kỹ thuật chưa phát triển, người ta giải quyết vấn đề đều có sự hạn chế của thời đại."

Sầm Lập Hạo cười bảo: "Anh thấy câu chuyện này là một thứ cỏ độc, có hại đối với người Trung Quốc. Lẽ ra nên biên soạn câu chuyện về một người con hiếu thảo, vì muốn để mẹ già được uống canh cá, đã vắt óc nghĩ đủ mọi cách: dùng củi lửa phát minh ra cái lò, dùng cái lò phát minh ra cái ấm nước, dùng cái ấm nước phát minh ra ống dẫn nước, dùng ống dẫn nước phát minh ra ống hơi, rồi cứ thế tiến xa hơn, động cơ hơi nước tự khắc sẽ ra đời, không biết là sớm hơn James Watt bao nhiêu năm."

Tô Ninh Ba nói: "Anh lúc nào cũng nâng cao quan điểm được, đến người cổ đại mà cũng chê bai cho được."

Sầm Lập Hạo bảo: "Thật đấy, em phải ngẫm nghĩ cho kỹ vào, nó có hại thật đấy. Em thử nghĩ xem, một câu chuyện Ngọa băng cầu lý đã cảm động biết bao thế hệ, bao nhiêu con người? Người ta khi bị cảm động, trong vô thức đã tiếp nhận một ám thị về phương thức hành vi. Mặc dù người đời sau sẽ không còn nằm trên băng cầu cá nữa, nhưng trong tiềm thức, họ vẫn đồng tình chứ không hề phê phán hành vi ngu ngốc ấy, bởi vì có sức mạnh của luân lý đạo đức che lấp đi sự ngu ngốc. Ít nhất nó mang tính tiêu cực, không khuyến khích con người ta suy nghĩ ra những cách hay. Trong thành ngữ có mấy điển tích rất hay, ví dụ như 'Lâm uyên tiện ngư, bất như thoái nhi kết võng' (Đứng bên vực thèm cá, chẳng bằng lui về đang lưới), thế mới là thiết thực. Gặp vấn đề thì phải nghĩ cách, nghĩ cho kỹ cách làm, chứ không phải cứ mãi than thân trách phận. Nếu trong văn hóa của chúng ta có nhiều câu chuyện như thế này, nhiều người đồng tình, nhiều người hành động như thế, thì khoa học kỹ thuật của chúng ta đã phát triển vượt bậc rồi."

Tô Ninh Ba nói: "Sau này nếu anh không tranh thủ làm đến chức lữ đoàn trưởng, sư đoàn trưởng thì quả là Thượng đế đã mất công vô ích. Đi trượt băng với bạn gái mà vẫn không quên lo cho đất nước, thương dân chúng."

Sầm Lập Hạo mặt dày vô sĩ đáp: "Đương nhiên rồi, kết hợp giữa việc yêu đương và lòng ưu thời mẫn thế sẽ làm tăng thêm sức nặng của tình yêu đấy."

Tô Ninh Ba bảo: "Đừng nói nữa, nghe này."

Sầm Lập Hạo hỏi: "Cái gì?"

Tô Ninh Ba nói: "Em nghe thấy tiếng của anh rồi, một bài thơ trữ tình tuyệt diệu."

Sầm Lập Hạo hỏi: "Nghe hay không? Phát ra từ trong bụng anh đấy, toàn là Dương xuân bạch tuyết."

Tô Ninh Ba khúc khích cười đáp: "Dương xuân bạch tuyết gì chứ, toàn là tiếng ục ục, tiếng nhu động của ruột, còn cả tiếng tim đập thình thịch thình thịch nữa."

Sầm Lập Hạo nói: "Đó chính là tiếng trống trận đấy, là lệnh động viên, chuẩn bị phát động tiến công về phía em đây."

Tô Ninh Ba bảo: "Tấn công em mà cần động tĩnh lớn thế cơ à, cứ làm như em là nước Mỹ không bằng."

Sầm Lập Hạo nói: "Đừng nói nữa, nghe đi."

Tô Ninh Ba hỏi: "Nghe cái gì, nghe ruột em nhu động à?"

Sầm Lập Hạo hỏi: "Biết con sông này có lịch sử bao nhiêu năm không?"

Tô Ninh Ba đáp: "Chắc là không vượt quá trái đất đâu nhỉ?"

Sầm Lập Hạo bảo: "Anh chợt nghĩ, sông ngòi có lẽ chính là mạch máu của trái đất. Anh có thể nghe thấy nhịp đập của trái đất, nếu em là bác sĩ thì còn có thể bắt mạch cho trái đất được đấy."

Tô Ninh Ba nói: "Thế thì em thành Thượng đế mất rồi, ngoài Thượng đế ra, chẳng ai có cách nào bắt mạch cho trái đất cả."

Sầm Lập Hạo nói: "Sông ngòi còn là một cuộn băng ghi âm nữa cơ, vào lúc đêm khuya thanh vắng, ở những nơi không một bóng người, giống như chúng ta hôm nay vậy, áp tai vào mặt sông để lắng nghe, em có thể nghe thấy tiếng bước chân của lịch sử. Em có nghe thấy không?"

Tô Ninh Ba đáp: "Em chẳng nghe thấy tiếng bước chân của lịch sử nào cả, nhưng em nghe thấy tiếng của một nhà thơ: Mùa đông đã đến, liệu mùa xuân còn ở đâu xa?"

Sầm Lập Hạo nói: "Con sông Chương này không phải là con sông bình thường đâu, có sách vở ghi chép lại hẳn hoi đấy, hồi thế kỷ trước trước Công nguyên nơi này từng là chiến trường. Tần tướng Bách Uế tung mưu giận dữ, Triệu tướng Triệu Viện giận dữ xuất chiến, mười vạn đại quân tro bay khói diệt, Triệu vương bỏ cả quân đoàn độc mã vượt sông trốn chạy..."

Tô Ninh Ba tiếp lời: "Mùa xuân đến rồi, trăm hoa đua nở, liễu rủ gió đưa hai bên bờ sông Chương, đến lúc đó, hai chúng ta sẽ ngồi bên bờ sông, nghe băng tuyết tan chảy, nghe dòng nước róc rách chảy trôi."

Sầm Lập Hạo bảo: "Mỗi một con dòng sông đều là một cuốn sách, dòng nước nông choèn giống như bìa sách, từng trang từng trang trên lòng sông đều là con chữ..."

Tô Ninh Ba ngắt lời: "Đừng có nhắc đến lịch sử chiến tranh của anh nữa. Nhìn kìa, phía bắc chúng ta có một mảnh đất rộng lớn thế này mà chẳng ai dùng tới, sau này chúng ta sẽ xây nhà ở đây, trồng cây táo, đoạn gần bờ sông thì làm một bến tàu nhỏ, anh câu cá, em trồng hoa."

Sầm Lập Hạo cười bảo: "Lại muốn tạo ra một chốn đào nguyên thâm sơn cùng cốc rồi đấy à, nam cày nữ dệt nghe thì lãng mạn đấy, đừng nói là cách biệt với thế giới, đến việc cách biệt một nửa với thế giới thôi em cũng chẳng chịu nổi đâu."

Tô Ninh Ba đốp chát lại: "Người không chịu nổi nhất có lẽ chính là anh mới đúng, anh vẫn còn đang tơ tưởng đến chuyện làm sư đoàn trưởng, lữ đoàn trưởng cơ mà!"