Tôi tản bộ giữa thành phố tôi yêu, nhìn những cửa hàng và công ty - mà ngoại trừ với khách du lịch - dường như đóng băng từ những năm năm mươi không có lấy chút ý định hiện đại hóa. Trời lạnh nhưng không có gió, tạ ơn Chúa, nên thời tiết dễ chịu. Cố cho đầu óc khỏi vướng bận và trấn tĩnh lại, tôi dừng chân ở một hiệu sách, một cửa hàng thịt và một cửa hàng quần áo. Mỗi lần bước ra đường, tôi đều cảm thấy như nhiệt độ thấp giúp tôi biến thành ngọn lửa.

Ta có thể rèn luyện cho bản thân yêu người đàn ông phù hợp với mình không? Dĩ nhiên là có thể. Vấn đề là quên đi kẻ không phù hợp, kẻ đi vào cánh cửa để ngỏ mà không xin phép.

Chính xác thì tôi muốn gì ở Jacob? Tôi đã biết ngay từ đầu rằng quan hệ của chúng tôi sẽ không đi đến đâu, nhưng cũng chưa bao giờ tưởng tượng nó sẽ kết thúc theo cách bẽ bàng như vậy. Có lẽ tôi chỉ muốn thứ mình đã có: phiêu lưu và vui thú. Hoặc có lẽ tôi muốn nhiều hơn nữa - sống với anh ta, giúp anh ta thăng tiến trong sự nghiệp và cho anh ta sự an ủi dường như anh ta không nhận được từ người vợ, và cái cảm xúc mà trong những cuộc hẹn hò đầu tiên anh ta than vãn là thiếu thốn. Để lôi anh ta ra khỏi gia đình, như cách chúng ta ngắt hoa khỏi vườn nhà ai đó, rồi trồng lên đất nhà tôi, dù biết hoa không thể sống được khi bị đối xử như vậy.

Tôi bị một con sóng ghen tị đánh úp, nhưng lần này không có nước mắt, chỉ có giận dữ. Tôi dừng bước và ngồi xuống ghế chờ tại một trạm xe buýt ngẫu nhiên. Tôi nhìn những người đến rồi đi, ai nấy đều bận bịu trong thế giới của riêng họ, thế giới nhỏ vừa bằng màn hình những chiếc điện thoại thông minh mà họ không tài nào rời tai rời mắt.

Những chiếc xe buýt đến rồi đi. Mọi người xuống xe, rảo bước, có lẽ vì trời lạnh. Những người khác chậm chạp lên xe, không muốn về nhà, không muốn đến nơi làm việc hay đến trường. Nhưng không ai tỏ ra giận dữ hay hào hứng; họ không vui cũng chẳng buồn, chỉ là những linh hồn tội nghiệp đang máy móc thực hiện nhiệm vụ mà vũ trụ này giao phó vào ngày họ sinh ra.

Sau một lúc tôi cũng thư thái được đôi chút. Tôi đã nhìn ra vài mảnh bối rối nội tâm. Một trong những mảnh đó là lý do giải thích tại sao nỗi căm hờn này đến rồi đi, như những chuyến xe buýt ở trạm này. Tôi có thể đã đánh mất điều quan trọng nhất trong đời: gia đình. Tôi đã thua trong cuộc chiến kiếm tìm hạnh phúc, và điều này không chỉ làm tôi hổ thẹn, nó còn không cho tôi thấy đường tiến lên phía trước.

Còn chồng tôi? Đêm nay, tôi cần nói chuyện thẳng thắn với anh và thú nhận tất cả. Tôi cảm thấy điều này sẽ giúp tôi tự do, dù tôi phải gánh chịu hậu quả. Tôi mỏi mệt vì nói dối - với anh ấy, với sếp của tôi, với bản thân.

Tôi chỉ không muốn nghĩ đến nó lúc này. Hơn bất cứ điều gì khác, chính nỗi ghen tuông đang gặm nhấm suy nghĩ của tôi. Tôi không thể rời khỏi trạm xe buýt này, như thể có sợi xích buộc vào người tôi. Sợi xích nặng và khó kéo đi.

Có nghĩa là cô ta thích nghe những câu chuyện về sự phản bội trong khi lên giường với chồng mình, và làm y như anh ta đã làm với tôi ư?

Đáng lẽ khi thấy anh ta lấy bao cao su ở bàn đầu giường, tôi phải nhận ra rằng anh ta có những phụ nữ khác. Đáng lẽ qua cách anh ta làm tình với tôi, tôi phải biết mình chỉ là một người thêm vào trong bộ sưu tập của anh ta.

Đã nhiều lần tôi rời khách sạn khốn kiếp đó và cảm thấy như vậy tự nhủ mình sẽ không bao giờ gặp lại anh ta - dù vẫn biết rằng đấy chỉ là một lời nói dối nữa của tôi và nếu anh ta gọi điện, tôi sẽ luôn sẵn sàng, bất cứ lúc nào và bất cứ ở đâu anh ta muốn.

Đúng, tôi biết hết thảy những điều đó. Vậy mà tôi cứ cố thuyết phục bản thân là tôi chỉ tìm kiếm tình dục và đôi chút phiêu lưu. Nhưng không đúng. Hôm nay tôi nhận ra rằng, phải, tôi đã yêu, dù tôi có chối bỏ điều đó trong những đêm mất ngủ và những ngày trống trải. Yêu cuồng si.

Tôi không biết phải làm gì. Tôi đoán - thực ra là tôi chắc chắn - rằng những người đã kết hôn luôn có những cuộc tình bí mật. Chuyện đó bị cấm đoán, và đùa bỡn với điều bị cấm đoán khiến cuộc sống thú vị. Nhưng ít người đi xa hơn thế; chỉ một phần bảy, theo một bài báo tôi từng đọc. Và tôi nghĩ chỉ một phần trăm có khả năng nhầm lẫn đến mức bị cơn hoang tưởng cuốn đi, như trường hợp của tôi.

Với đại đa số, nó chẳng là gì khác ngoài một mối quan hệ chóng vánh, và ta thừa biết ngay từ đầu là nó sẽ chẳng kéo dài. Một chút cảm xúc sẽ khiến cho tình dục khêu gợi hơn và để được nghe câu “anh yêu em” gào lên ngay lúc cực khoái. Không gì hơn nữa.

Và nếu chồng tôi có tình nhân thì sao? Tôi sẽ phản ứng thế nào? Sẽ là phản ứng cực đoan. Tôi hẳn sẽ nói đời bất công, rằng tôi là đứa vô giá trị, và tôi đang già đi. Tôi hẳn sẽ gào thét cay đắng, tôi hẳn sẽ khóc không thôi vì ghen tuông, mà thực ra là ghen tị - anh có thể, còn tôi không thể. Tôi hẳn sẽ bỏ đi, đóng sầm cửa, và mang lũ trẻ về nhà bố mẹ.

Vài ba tháng sau, tôi sẽ hối tiếc và cố tìm lý do để quay lại, tưởng tượng rằng anh cũng muốn như vậy. Sau bốn tháng, tôi sẽ sợ hãi trước khả năng phải làm lại tất cả từ đầu. Sau năm tháng, tôi sẽ tìm ra cách đề nghị quay lại “vì các con,” nhưng đã quá muộn: anh sẽ sống với nhân tình, một phụ nữ trẻ trung hơn nhiều, xinh đẹp và đầy năng lượng, người đã bắt đầu giúp cuộc sống của anh vui vẻ trở lại.

Điện thoại đổ chuông. Sếp hỏi thăm con trai tôi. Tôi bảo đang ở trạm xe buýt và tôi nghe không rõ, nhưng mọi chuyện đều ổn và tôi sẽ sớm có mặt tại tòa soạn.

Một người trong cơn sợ hãi không bao giờ nhìn thấy thực tế, họ muốn trốn trong những tưởng tượng của mình. Tôi không thể tiếp tục như thế này quá một tiếng nữa. Tôi phải trấn tĩnh lại. Công việc đang chờ tôi và có lẽ sẽ giúp tôi.

Tôi rời trạm xe buýt và bắt đầu quay lại ô tô. Tôi nhìn những chiếc lá khô trên mặt đất. Ở Paris, chúng hẳn đã được quét đi rồi, tôi nghĩ. Nhưng chúng tôi đang ở Thụy Sĩ, một thành phố giàu có hơn nhiều, và chúng vẫn ở đó.

Những chiếc lá đã có lúc là một phần của cái cây, giờ đây rơi xuống đất để chuẩn bị cho một mùa nghỉ ngơi. Cái cây đó có nghĩ đến lớp áo choàng xanh che phủ nó, cho nó ăn và giúp nó thở không? Không. Nó có nghĩ đến những con côn trùng sống trên nó, giúp thụ phấn cho hoa và giúp tự nhiên sinh động không? Không. Cái cây chỉ nghĩ cho bản thân nó; một số thứ, như lá và côn trùng, sẽ rũ bỏ khi cần thiết.

Tôi như một trong những chiếc lá dưới đất kia, nó sống mà cứ nghĩ cuộc đời này là vĩnh cửu, rồi chết đi mà không biết tại sao; nó yêu mặt trời mặt trăng, nó ngắm những chiếc xe buýt và những chuyến xe điện chạy qua đã lâu, vậy mà không ai đủ tử tế cho nó biết rằng mùa đông tồn tại. Người ta thưởng ngoạn những chiếc lá, cho đến một hôm chúng ngả vàng và cái cây tiễn biệt chúng.

Nó không nói “Hẹn gặp lại” mà nói “Vĩnh biệt,” biết rằng những chiếc lá sẽ không bao giờ trở lại. Nó gọi gió giúp lá rời cành và mang chúng đi xa. Cái cây biết nó chỉ có thể lớn nếu nó nghỉ ngơi. Và nếu nó lớn lên, nó sẽ được tôn trọng. Và có thể sinh ra thêm nhiều hoa đẹp hơn nữa.

* * *

Đủ rồi đấy. Công việc là liệu pháp tốt nhất lúc này, khi tôi đã khóc hết nước mắt và nghĩ đến mọi việc cần nghĩ. Nhưng tôi vẫn không gỡ bỏ được khúc mắc nào.

Tôi xuống phố, cho xe chạy ở chế độ tự lái và thấy một người cảnh vệ mặc sắc phục đỏ xanh dùng máy quét biển số xe của tôi.

“Xe của cô đây à?”

“Vâng.”

Anh ta tiếp tục công việc. Tôi không nói gì. Biển số đã được quét vào hệ thống. Nó được gửi về trụ sở để xử lý và sẽ in ra một bức thư có dấu cảnh sát, bỏ trong phong bì bóng kính. Tôi sẽ có ba mươi ngày để nộp 100 franc, nhưng tôi cũng có thể khiếu nại hình phạt này và chi 500 franc thuê luật sư.

“Cô đã đỗ quá ba mươi phút. Thời gian tối đa ở đây là nửa tiếng.”

Tôi chỉ gật đầu. Tôi thấy anh ta ngạc nhiên - tôi không cầu xin anh ta dừng lại và hứa rằng tôi sẽ không bao giờ làm như vậy nữa, tôi cũng không chạy đến ngăn anh ta lại khi thấy anh ta đứng đó. Tôi không có một phản ứng nào mà anh ta quen gặp.

Một tấm vé từ chiếc máy chạy ra, như thể chúng tôi đang ở trong siêu thị. Anh ta bỏ nó vào phong bì nhựa (để khỏi bị hư hại) rồi bước đến gài phong bì vào sau thanh gạt. Tôi nhấn nút trên chìa khóa và đèn nháy sáng, ám chỉ rằng cửa xe vẫn mở.

Anh ta nhận ra điều mình vừa làm thật ngốc nghếch, nhưng cũng như tôi, anh ta làm việc ở chế độ tự động. Sau khi âm thanh báo cửa không khóa khiến anh ta giật mình, anh ta bước đến đưa phong bì cho tôi. Cả hai chúng tôi đều vui vẻ quay đi. Anh ta không phải giải quyết khiếu nại, và tôi nhận được điều mình đáng phải chịu: một hình phạt.

* * *

Lúc này tôi còn chưa biết - nhưng tôi sẽ sớm khám phá ra chồng tôi đang áp dụng biện pháp kiềm chế cao độ hay anh thực sự chẳng hề quan tâm đến chuyện đã xảy ra.

Tôi về nhà đúng giờ sau một ngày thu thập thông tin về những điều vớ vẩn nhất trên đời: đào tạo phi công, thừa mứa cây Giáng sinh ngoài chợ, áp dụng cơ chế điều khiển bằng điện tử tại những điểm giao cắt đường sắt. Điều này làm tôi vui cực độ, bởi vì tôi đang không ở trong tình trạng, cả thể chất lẫn tinh thần, phù hợp để nghĩ quá nhiều.

Tôi chuẩn bị bữa tối giống như trăm ngàn buổi tối khác chúng tôi sống cùng nhau. Chúng tôi dành chút thời gian xem ti vi trong khi bọn trẻ lên phòng riêng, bị cuốn theo máy tính bảng và những trò chơi video trong đó chúng ra tay giết khủng bố hoặc quân lính tùy từng ngày.

Tôi cho đĩa vào máy rửa. Chồng tôi sẽ cố cho bọn trẻ đi ngủ. Cho tới lúc ấy, chúng tôi chỉ nói chuyện công việc trong ngày. Tôi không thể biết điều đó có bình thường như mọi ngày không hay hôm nay là ngày đặc biệt lạ vì tôi có bao giờ để ý đâu. Tôi sẽ sớm biết thôi.

Trong khi anh ở trên gác, tôi thắp lò sưởi lần đầu tiên trong năm nay. Ngắm nhìn ánh lửa tôi bỗng thấy lòng mình dịu lại. Tôi sắp tiết lộ một điều mà tôi nghĩ anh đã biết rồi, nhưng tôi cần mọi sự hỗ trợ trong tầm tay. Tôi mở một chai rượu và chuẩn bị một đĩa gồm nhiều loại pho mát. Tôi nhấp ngụm đầu tiên rồi nhìn chăm chú vào ngọn lửa. Tôi không cảm thấy lo lắng hay sợ hãi. Sống hai mặt thế là đủ rồi. Hôm nay dù có xảy ra bất cứ chuyện gì, thì đó cũng là điều tốt hơn cho tôi. Nếu cuộc hôn nhân của chúng tôi chấm dứt, cứ để nó chấm dứt; nó sẽ chấm dứt vào một ngày mùa đông, trước Giáng sinh, trong khi chúng tôi cùng ngắm lò sưởi và trò chuyện như những người lịch sự.

Anh xuống nhà, thấy quang cảnh mà tôi đã chuẩn bị, và không hỏi gì. Anh chỉ ngồi xuống ghế cạnh tôi và cũng nhìn ngắm ngọn lửa. Anh uống rượu. Tôi định tiếp đầy ly của anh, nhưng anh xua tay, như muốn nói đủ rồi.

Tôi đưa ra một nhận xét ngu ngốc: nhiệt độ hôm nay dưới không. Anh gật gù.

Dường như tôi sẽ phải là người khơi mào.

Em thực sự hối tiếc về chuyện xảy ra tối qua...

“Đó đâu phải lỗi của em. Người phụ nữ đó thật quái lạ. Em đừng bao giờ rủ anh đến những cuộc như thế nữa.”

Giọng anh có vẻ bình tĩnh. Nhưng từ bé tôi cũng đã học được rằng trước khi cơn bão kinh khủng nhất ập đến, luôn có một khoảnh khắc gió ngừng thổi, và mọi chuyện dường như tuyệt đối bình thường.

Tôi đẩy vấn đề đi xa hơn. Marianne đã phơi bày sự ghen tuông đằng sau cái mặt nạ tự do, hiện đại của cô ta.

“Đúng vậy. Ghen tuông cho chúng ta biết: ‘Em có thể mất mọi thứ em đã vất vả mới đạt được’. Nó làm chúng ta mù quáng, không thấy được những điều khác, không thấy được những khoảnh khắc chúng ta đã vui thú trải nghiệm, những quãng thời gian hạnh phúc và những mối ràng buộc được tạo ra trong những dịp đó. Tại sao nỗi căm hờn đó có thể xóa sạch quá khứ của một cặp vợ chồng được nhỉ?”

“Anh đang dọn đường cho tôi nói mọi điều tôi cần nói.” Anh tiếp tục: “Ai cũng có những ngày họ buộc phải nói rằng: ‘Ồ, cuộc đời tôi không được như tôi mong đợi.’ Nhưng nếu cuộc đời hỏi em đã làm gì cho đời, em sẽ nói sao?”

“Đó có phải câu hỏi cho em không.”

“Không. Anh đang tự hỏi bản thân. Chẳng có chuyện gì xảy ra mà không cần đến nỗ lực. Em phải có niềm tin. Và để được như vậy, em phải phá bỏ những rào cản định kiến, điều đó lại đòi hỏi em phải có can đảm. Để có được can đảm, em phải chế ngự nỗi sợ hãi. Và cứ thế, cứ thế. Chúng ta không thể quên rằng cuộc đời luôn đứng về phía chúng ta. Nó cũng muốn tốt hơn lên. Hãy giúp cuộc đời!”

Tôi rót thêm rượu cho mình. Anh cho thêm củi vào lò. Bao giờ tôi sẽ có đủ can đảm thú nhận đây?

Nhưng dường như anh không muốn tôi nói ra.

“Mơ mộng không giản đơn như vẻ ngoài của nó. Ngược lại, nó có thể khá nguy hiểm. Khi mơ mộng, chúng ta đã khởi động những cỗ máy đầy sức mạnh, và không thể nào giấu được ý nghĩa thực sự của cuộc đời cho riêng mình nữa. Khi mơ mộng, chúng ta cũng đã lựa chọn phải trả cái giá nào?”

Lúc này đây, càng nghe tôi càng thấy thêm nhiều nỗi đau mình gây ra cho cả hai.

Tôi nâng ly rồi nói rằng có một chuyện khiến tâm trí tôi rối bời. Anh đáp rằng chúng tôi đã nói về điều đó vào bữa ăn tối hôm trước, khi tôi mở lòng và cho anh biết nỗi sợ bị trầm cảm. Tôi giải thích rằng đó không phải điều tôi muốn nói đến. Anh ngắt lời tôi và tiếp tục mạch suy nghĩ của anh:

“Theo đuổi giấc mơ cũng có cái giá của nó. Nó có thể đồng nghĩa với việc từ bỏ thói quen và nó khiến chúng ta gặp khó khăn, hoặc nó có thể khiến chúng ta thất vọng, v.v... Nhưng dù cái giá phải trả là thế nào chăng nữa, nó cũng không bao giờ đắt bằng cái giá của những người ngoài cuộc. Bởi lẽ một ngày nào đó, chúng ta sẽ nhìn lại rồi nghe lòng mình nói: ‘Ta đã lãng phí cuộc đời’.”

Anh ấy không làm cho mọi chuyện dễ dàng hơn chút nào. Cứ giả sử những điều tôi nói không phải dại miệng mà là một sự việc cụ thể, có thực, có nguy cơ xảy ra thì sao?

Anh bật cười.

“Anh kiểm soát được cơn ghen tuông liên quan tới em, và anh vui vì điều đó. Em biết tại sao không? Vì anh luôn phải tỏ ra mình xứng đáng với tình yêu của em. Anh phải đấu tranh cho cuộc hôn nhân của chúng ta, cho cuộc sống chung của chúng ta, theo những cách chẳng liên quan gì đến con cái chúng ta. Anh yêu em. Anh sẽ chịu đựng mọi chuyện, bất kể là gì, để có em bên cạnh. Nhưng anh không thể ngăn được một ngày nào đó em sẽ ra đi. Nên nếu như ngày đó tới, em được tự do ra đi tìm kiếm hạnh phúc của riêng mình. Tình yêu anh dành cho em mạnh hơn tất cả, và anh sẽ không bao giờ ngăn cản việc em được hạnh phúc.”

Mắt tôi nhòa lệ. Đến giờ này, tôi vẫn không dám chắc anh ấy thực sự đang nói gì. Đây chỉ là một cuộc trò chuyện về chủ đề ghen tuông, hay anh đang gửi cho tôi một thông điệp.

“Anh không sợ phải cô đơn,” anh nói tiếp. “Anh chỉ sợ phải sống mà huyễn hoặc bản thân, sợ nhìn vào thực tại theo cách anh muốn nó diễn ra chứ không phải như nó thực sự diễn ra.”

Anh cầm tay tôi.

“Em là ân phước của đời anh. Anh có thể không phải người chồng tốt nhất trên đời, bởi anh hiếm khi bày tỏ cảm xúc của mình. Và anh biết em cần điều đó. Và anh cũng biết vì chuyện này, em có thể không nghĩ rằng em quan trọng với anh, em có thể cảm thấy bất an, hay những thứ tương tự. Nhưng không phải thế. Chúng ta ngồi trước đống lửa này nói về mọi chuyện, ngoại trừ lòng ghen tuông. Bởi vì anh không hứng thú với chuyện đó. Có lẽ sẽ hữu ích nếu chúng ta đi nghỉ cùng nhau, chỉ hai chúng ta thôi? Đón năm mới ở một thành phố khác, một nơi khác với những nơi ta đã đến.”

Nhưng còn bọn trẻ thì sao?

“Anh chắc ông bà sẽ vui lòng chăm sóc chúng?”

Và anh kết luận:

“Khi yêu nhau, ta phải sẵn sàng làm bất cứ điều gì. Bởi vì tình yêu như chiếc kính vạn hoa, thứ chúng ta dùng làm đồ chơi khi còn bé. Nó là một chuyển động liên tục và không bao giờ lặp lại chính mình. Nếu không hiểu được điều đó, em sẽ phải chịu đau khổ vì một điều gì đó thực sự chỉ tồn tại để giúp chúng ta hạnh phúc. Và em biết ai sẽ khổ sở nhất không? Những người như người phụ nữ kia, luôn lo lắng xem người khác nghĩ gì về hôn nhân của mình. Điều đó với anh không quan trọng. Điều quan trọng nhất là em nghĩ gì?”

Tôi ngả đầu tựa vào vai anh. Mọi điều tôi phải nói đã chẳng còn quan trọng rồi. Anh ấy biết chuyện gì đang xảy ra và có thể xử lý tình huống theo cách mà tôi không bao giờ làm được.