(Năm)

Chí Ma đi vào thư phòng. Cha đã ngồi sẵn trong một chiếc ghế vòng gỗ hồng sắc đợi anh.

Chí Ma đứng buông thõng tay.

"Con ngồi đi." Cha nói.

Chí Ma ngồi xuống trước mặt cha, nhìn vào mắt ông.

"Mấy ngày nay, có đang viết lách gì không?"

"Dạ... không viết gì cả."

"Bận lắm à?"

"Không bận, không bận..." Chí Ma vội vàng nói thêm, "Đang ấp ủ một tác phẩm."

Cha gật đầu vẻ thấu hiểu. "Được."

"Vợ con đâu?" Cha lại hỏi.

"Cô ấy... vẫn khỏe..."

"Nghe nói, ngày nào nó cũng dậy rất muộn, có chuyện đó không?"

"Sức khỏe cô ấy không tốt... trước đây... trước đây..." Chí Ma ngập ngừng, "Ừm..."

"Trước đây làm sao?"

"Trước khi ly hôn... từng bị sảy thai một lần... tổn thương nguyên khí, sức khỏe vẫn luôn không tốt."

"Ừ, ra là vậy." Cha lại gật đầu. "Ta là nghĩ, gần đây sức khỏe của chính ta cũng không tốt, trở nên lười biếng, mắt mũi, trí óc đều không còn được như trước. Vợ con có thể giúp ta trông coi việc ở tiền trang không? Thật ra cũng không cần nó phải đích thân chạy đôn chạy đáo, chỉ cần mỗi ngày xem qua sổ sách của ông Trần, hỏi han tình hình, quản lý một chút là được rồi. Nói cho con biết, ông Trần không phải là người đáng tin cậy lắm. Chỉ là ông ấy giúp ta bao nhiêu năm nay, nhất thời cũng không tìm được người thích hợp thay thế. Haiz, sau khi Ấu Nghi đi rồi, một gánh nặng đều do chính ta gồng gánh, thực sự quá mệt mỏi. Bây giờ nó đã về nước, nhưng cũng không thể tới Hạp Thạch được..." Ông lão nói, vẻ mặt có chút bi cảm.

"Không được đâu, cha, không được. Để Tiểu Mạn quản sổ sách, còn khó hơn cả bảo cô ấy đọc tiếng Phạn. Cô ấy từ trước đến nay sợ nhất là tiền bạc sổ sách. Trước đây, cô ấy chưa bao giờ cho phép người làm báo cáo sổ sách với mình, cứ hễ nghe thấy những con số là cô ấy lại đau đầu..."

Ông lão thở dài một tiếng thật dài từ lỗ mũi. "Thật là một con búp bê Tây, chỉ được cái mã ngoài, không dùng được việc gì." Ông thầm nghĩ trong lòng.

"Được rồi, không làm khó nó. Chỉ là ta rất lo lắng, một khi ta và mẹ con trăm tuổi, gia nghiệp này ai sẽ gánh vác?"

"Nói lời này còn sớm quá, cha!"

"Con đúng là đứa trẻ ngốc, thật là mọt sách." Ông lão cười khổ một tiếng. "Đây là chuyện sớm muộn thôi. Còn nữa, con phải khuyên Tiểu Mạn dậy sớm ngủ sớm, tạo thói quen sinh hoạt lành mạnh. Trong bụng nó cũng không phải ít chữ nghĩa, "Trị gia cách ngôn" chắc chắn từng đọc qua rồi. Bây giờ, không nói đến chuyện bảo nó 'quét dọn sân vườn', thì 'sáng sớm thức dậy' cũng có ích cho sức khỏe mà. Tuổi còn trẻ, mới hai mươi mấy tuổi, cứ ốm yếu, mềm nhũn ra, càng ngày càng không động đậy nổi. Sau này tuổi tác cao hơn, lẽ nào còn để con hầu hạ nó?"

"Dạ, sau này con sẽ khuyên cô ấy tập luyện..."

Cha lại cười một cái. "Tập luyện thì cũng không cần phải làm. Chỉ là hai chữ cần, kiệm, dù ở trong hoàn cảnh nào cũng không thể quên đi dù chỉ một phút."

"Vâng. Con biết rồi."

"Con đi đi."

Sau khi Chí Ma đi, ông lão họ Từ lại thở dài mấy tiếng thật nặng nề. Sau một thời gian quan sát, ông đã hoàn toàn thất vọng về Tiểu Mạn. Trong lòng ông, Chí Ma chỉ là một đứa trẻ ngốc đi nhầm đường, một gã mọt sách; nếu có người vợ như Ấu Nghi quản lý gia đình, nâng đỡ đứa con ngốc này, ông cũng không có gì phải lo lắng. Bây giờ, lòng ông lại treo ngược lên.

Chí Ma trở về phòng, Tiểu Mạn vội hỏi: "Chuyện gì vậy?"

"Không có chuyện gì," Chí Ma nói nhẹ tênh, "Cha nói muốn em tới quản lý việc ở tiền trang..."

Tiểu Mạn lắc đầu quầy quậy. "Á, sao được chứ, vậy chẳng phải lấy mạng em sao? Anh trả lời thế nào?"

"Yên tâm! Tiểu Long của anh, anh đã thay em từ chối rồi. Anh ghét nhất những kẻ đầy đầu toàn tiền bạc, khắp người mùi tiền, sao có thể để em dính phải thứ mùi hôi hám đó chứ!"

"Cha nói sao? Ông cụ có giận không?"

"Không giận, không nói chuyện này nữa, Tiểu Long, anh lại muốn nhờ em làm vài việc mà em có thể làm được đây!"

"Anh lại nghĩ ra cách gì để trị em nữa đây?"

Chí Ma cười nói: "Sao có thể gọi là trị em! Em nghe anh nói, vừa nãy, anh bỗng nghĩ, tại sao chúng ta không cùng nhau viết một tác phẩm? Đây chính là sự tưởng niệm tốt nhất cho tình yêu của chúng ta."

"Ôi, anh lại đang đố khó em rồi... Em á, thay anh chép bản thảo thì còn đảm đương nổi, chứ nói đến tác phẩm, em biết viết làm sao được!"

"Không, không, không," Chí Ma nhiệt tình nói, "Nhất định phải hợp tác. Sự kết hợp của sinh mệnh tất có kết tinh, sinh con là kết tinh, cùng viết tác phẩm cũng là kết tinh, hơn nữa còn là kết tinh vĩ đại và cao cả hơn."

"Em... làm khó em quá, em thực sự không biết viết."

"Sự thông minh, tài tình, trí tưởng tượng, văn tài của em, anh đều hiểu. Anh tin tình yêu của chúng ta nhất định sẽ khơi dậy niềm đam mê viết lách của em."

"Được rồi, viết thì viết." Tiểu Mạn bất đắc dĩ nói. Cô đứng dậy nắm tay Chí Ma đi ra ban công, ngồi xuống ghế mây. "Anh nói đi, viết... gì đây?"

"Viết một vở kịch đi," Chí Ma châm một điếu thuốc, ngả người ra sau lưng ghế mây, phun ra từng vòng khói xám xanh lên bầu trời cao xanh ngắt. "Anh luôn có hứng thú sâu đậm với kịch nghệ, năm ngoái từng làm một thời gian tạp chí kịch, tự cảm thấy đã chạm được một chút đường hướng..."

"Nội dung thì sao?"

"Anh đã ấp ủ trong đầu từ rất lâu rất lâu rồi... là một bi kịch. Nhân vật chính là một thợ đá, một tay đục tượng Phật cừ khôi. Họ, cứ cho ông ta họ Biện đi; anh từng tới Sơn Tây, vùng đó người họ Biện rất nhiều, hơn nữa, Sơn Tây có hang đá Vân Cương nổi tiếng, vừa khéo liên quan đến nghề nghiệp của ông ta... Anh thợ đá họ Biện này tay nghề cao siêu, dân làng truyền tai nhau rằng, tượng Phật ông đục đến đêm khuya, phía sau đầu sẽ xuất hiện vòng hào quang. Vợ ông thợ đá mất đã nhiều năm, để lại một đứa con - là trai hay gái cũng chẳng sao, sau này tính tiếp. Ông vô cùng yêu vợ, dĩ nhiên đem hết tình cảm dồn hết vào đứa con..." Anh búng tàn thuốc, tiếp tục nói, "Nhà hàng xóm có một góa phụ yêu mị, hiểm độc, ả giở đủ mọi chiêu trò để quyến rũ ông thợ đá, sau khi hai người kết hôn, ả nghĩ ra một phương kế hiểm độc để hành hạ đứa con của ông, cuối cùng, ả ra tay độc ác rồi cùng gian phu bỏ trốn. Ông thợ đá hối hận đan xen, rút dao tự sát... Đây chỉ là khung sườn của câu chuyện, còn cần bồi đắp thêm nhiều chi tiết để tạo nên xung đột bi kịch..." Chí Ma nói xong, vứt điếu thuốc, ngồi thẳng người nhìn Tiểu Mạn, "Nghe ý kiến của em xem."

Tiểu Mạn nghiêng đầu, chớp mắt, vừa nghĩ vừa nói: "...Đứa trẻ đó... ừm, vẫn là con trai thì tốt hơn. Nó sở hữu một đôi mắt đẹp y hệt mẹ mình, ông thợ đá nhìn đôi mắt này liền nhớ tới người vợ đã khuất. Nhớ thương người vợ đã khuất, lại càng thích nhìn đôi mắt khiến ông mê mẩn này. Lòng căm hận của ả góa phụ kia cũng tập trung biểu hiện ở sự ghen tị, thù hận đôi mắt này. Cuối cùng, ả, không giết đứa trẻ, mà là làm mù mắt nó... Anh nói xem, như vậy được không?"

"Ý tưởng hay!" Chí Ma nắm lấy hai tay Tiểu Mạn, "Thật hay! Thêm một ông lão mù nữa, miệng nói ra những lời tiên tri linh ứng đáng sợ, lại tượng trưng cho số phận của đứa trẻ, tạo thêm chút không khí bí ẩn..."

"Cái này là anh học từ Shakespeare đó!" Tiểu Mạn vui vẻ reo lên.

"Không có bắt chước thì làm sao có sáng tạo chứ!"

Tiểu Mạn chạy vào phòng lấy hai quả quýt ra, lại ngồi xuống bên cạnh Chí Ma.

Chí Ma dùng quả quýt trong tay gõ vào đầu gối Tiểu Mạn. "Tên của ông thợ đá, cứ gọi là Biện Dân Cương đi, 'Hỏa diễm Côn Cương, ngọc thạch tịnh phần' (Ngọn lửa đốt Côn Sơn, ngọc đá đều thiêu rụi)."

"Tên vở kịch cứ dùng luôn tên này đi! Kịch Shakespeare nhiều vở cũng đều dùng tên nhân vật chính đó, 'Macbeth', 'Othello', 'Hamlet'..."

"Ý hay! 'Biện Côn Cương', nhìn qua, thật đúng là giống một tác phẩm dịch đấy." Chí Ma lại dùng quýt gõ cô hai cái, "Tiểu Mạn, đã nói là hợp tác, em cũng phải động bút đấy nhé."

"Nói thì được, động bút thật thì em chịu. Vẫn là anh viết, em tham mưu cho anh."

"Thế này gọi là hợp tác gì? Anh viết màn một, em viết màn hai, chúng ta viết chéo nhau, cuối cùng anh sẽ tổng hợp lại, được không?"

"Không được, không được, sau này thực sự đem đi công diễn, người ta nhìn cái là biết ngay, màn một, ba thì khá, màn hai, bốn thì tệ hại, thế là hỏng."

"Vậy thì, anh viết, em sửa, tổng được chứ? Nói thật lòng, viết kịch bản anh thực sự phải trông cậy vào em đấy. Chẳng phải em thường cười anh nói tiếng Bắc Kinh mà cứ lẫn giọng quê Hạp Thạch đó sao? Em là người Bắc Kinh gốc, cứ trông vào em sửa giọng Nam giọng Bắc của anh thành toàn giọng Bắc chuẩn là được."

"Em không có bản lĩnh lớn như thế đâu." Tiểu Mạn bỏ một múi quýt vào miệng, "Viết xong thì làm thế nào?"

"Viết xong, một mặt giao cho nhà sách xuất bản, một mặt để Dư Thượng Nguyên mang đi dàn dựng."

"Đến lúc đó anh lại có thể phấn mực đăng trường (lên sân khấu) rồi. Có định mời Chitra năm nào tới đóng vai góa phụ lẳng lơ đó không?"

Sắc mặt Chí Ma trầm xuống. "Tiểu Mạn, anh không thích em đùa như vậy."

Tiểu Mạn biết mình lỡ lời, vội vàng cụp mắt, nhẹ nhàng nói: "Xin lỗi anh."

"Quả quýt này chua quá, không ngon rồi." Chí Ma nói xong liền đi vào phòng.

Tiểu Mạn cầm quả quýt trên tay cân nhắc, rồi ném nó từ trên ban công xuống.

(Sáu)

Ba ngày sau, Chí Ma đặt bản thảo màn một đã viết xong trước mặt Tiểu Mạn, và chuẩn bị sẵn bút mực cho cô.

"Phu nhân, xin hãy động bút."

"Ma, hôm nay không được, em đau đầu dữ lắm. Mai đi."

Ngày hôm sau, cô viết được nửa trang, liền kêu lên: "Anh sờ tim em xem, đập mạnh chưa này."

"Được rồi, được rồi, phu nhân, anh thực sự chịu thua em rồi, đi nằm đi, lát nữa lại một ngày không ăn cơm đấy." Chí Ma đi tới lấy cây bút trong tay cô, đỡ cô nằm xuống giường, nhìn cô lắc đầu, một nụ cười khổ.

Vở kịch cứ như vậy viết viết dừng dừng, dừng dừng viết viết, mãi vẫn chưa hoàn thành, mà vở kịch cuộc đời lại phải đổi cảnh thay màn.

Một ngày nọ, Gia Lân từ thị trấn hoảng hoảng hốt hốt chạy về, vừa vào cửa đã kêu lên: Quân đội của Tôn Truyền Phương đánh tới phía Nam rồi, Hàng Châu đã trống không một nửa thành.

Để tránh chiến loạn, cả nhà đi tàu thủy tới Thượng Hải.

Ông lão Từ Thân Như suy nghĩ kỹ càng, quyết định cùng phu nhân của Tiền đi tàu tới Bắc Kinh, sống cùng Ấu Nghi - người mới từ Đức trở về và đang dạy học ở Bắc Kinh; lý do có hai: Một, như vậy, cháu đích tôn Tích Khải (A Hoan) có thể đoàn tụ với mẹ; hai, Thượng Hải không có nhà ở đủ rộng rãi, ông không muốn phải chung sống chật chội với Tiểu Mạn.

Cuộc sống tân hôn ba tháng, kết thúc như một giấc mơ. Phải rồi, con người không thể mãi sống trong mơ, bắt buộc phải đặt hai chân xuống mặt đất cứng rắn, từng bước từng bước đi về phía trước. Đường dài thăm thẳm, trên đường có lúc sẽ có những phong cảnh tuyệt mỹ mà trong mơ cũng không thấy được, có lúc cũng sẽ có những gập ghềnh trắc trở mà trong mơ không thể nào có.

Vợ chồng Chí Ma tới Thượng Hải, tình cờ gặp Lương Thực Thu và Dư Thượng Nguyên đang dạy học ở Đại học Đông Nam Nam Kinh cũng vì tránh chiến loạn mà kết bạn chạy tới Thượng Hải, Hồ Thích, Văn Nhất Đa, Nhiêu Mạnh Kham ở Bắc Kinh cũng vì nhà trường nợ lương lâu ngày, cuộc sống khốn khó mà tới Thượng Hải. Cùng lúc đó, Phan Quang Đán, Lưu Sĩ, Trương Vũ Cửu v.v. cũng vừa từ nước ngoài du học trở về đang cư trú ở ven sông Thượng Hải. Thế là, Chí Ma và Hồ Thích bàn bạc quyết định mở một hiệu sách và sáng lập một tạp chí tại Thượng Hải; Chí Ma liền mời Dư Thượng Nguyên, Phan Quang Đán, Văn Nhất Đa, Nhiêu Mạnh Kham, Lương Thực Thu v.v., mở ra Tân Nguyệt Thư Điếm, lại sáng lập tạp chí nguyệt san "Tân Nguyệt".

Tháng năm, cuốn "Tự Phẫu" của Chí Ma được Tân Nguyệt Thư Điếm xuất bản, tháng sáu, anh dịch cuốn "Candide" của Voltaire, do Bắc Tân Thư Cục xuất bản.

Mùa thu, vợ chồng Chí Ma thuê nhà số 11, biệt thự sân vườn đường Hoàn Long. Chí Ma nhận lời mời của Trương Thọ Dung, Trương Hâm Hải, tới Đại học Quang Hoa mới thành lập đảm nhiệm chức giáo sư các môn biên dịch, tiểu thuyết tiếng Anh, đồng thời kiêm nhiệm chức giáo sư tiếng Anh tại Học viện Luật Đại học Đông Ngô.

Chí Ma thích giảng bài, sinh viên thích nghe lớp của giáo sư Từ. Bất kể là Quang Hoa hay Đông Ngô, chỉ cần ngày hôm đó có tiết của giáo sư Từ Chí Ma, sinh viên trong khoa và ngoài khoa đều ùn ùn kéo đến, chen chúc kín cả giảng đường lớn.

Đối diện với đám đông nam nữ thanh niên đang mở to đôi mắt, lộ rõ vẻ ngưỡng mộ và chăm chú, lòng Chí Ma cảm động, phấn chấn; anh quên mất đây là lớp học, đắm mình vào cảnh giới của thơ ca.

Ánh mắt anh hướng ra ngoài cửa sổ, hoặc nhìn lên trần nhà, ý tứ bay bổng, hoa rơi loạn xạ; khi thì dùng tiếng Anh lưu loát ngẫu hứng ngâm nga những bài thơ Anh nổi tiếng mà anh đã tuyển dịch, khi thì dùng tiếng Quốc ngữ pha lẫn giọng quê mà dịch, giải thích; tâm hồn các sinh viên dần dần mở ra...

"...Byron, Shelley và Keats, sống cùng một thời đại, họ mỗi người chiếm giữ một thiên địa: Tự do, Tình yêu, Cái đẹp. Trong lĩnh vực của riêng mình, họ đều là những người không thể vượt qua..."

"Nhưng, sự thô khoáng, phóng khoáng của Byron cản trở ông thưởng thức vẻ đẹp thuần túy mang màu sắc lý tưởng chủ nghĩa của Keats; cảm giác và tinh thần quá tinh tế của Keats lại khiến ông khó chấp nhận sự vĩ đại, hùng tráng của Byron. Shelley, chính là người trung gian giữa hai người họ. Khí chất lãng mạn của ông khiến ông và Byron kết thành bạn tốt, sự chuyên tâm theo đuổi nghệ thuật của ông lại khiến ông và Keats trở thành tri kỷ... Chư quân hiểu được ba vị thi nhân này, thì nắm được tinh túy của chủ nghĩa lãng mạn thế kỷ XIX..."

Mùa xuân lại đến. Chí Ma dẫn sinh viên ra khỏi lớp học, tìm một góc tĩnh mịch trong khuôn viên trường, hoặc là khu rừng có lá xanh che rợp, hoặc là bên bờ suối róc rách chảy, mọi người tùy ý tản ra ngồi, Chí Ma lấy từ trong lưới ra hơn mười quả táo to (được bạn bè mang từ Thanh Đảo đến, ủ trong hầm), mỗi người một quả, vừa gặm những quả táo thơm ngọt, vừa bàn luận về vũ trụ, nghệ thuật, nhân sinh.

"...Tôi thường nghĩ, con người luôn không tự giác mà tạo ra đủ loại ràng buộc, lồng sắt cho thân xác và tâm hồn mình. Tại sao phải giam mình trong một căn phòng, thầy giáo trước bảng đen chỉ tay múa chân, nước miếng bay tứ tung, học sinh từng đứa ngồi ngay ngắn tại chỗ, cúi đầu nghe giảng chứ? Các em không thấy thế này thật ngột ngạt sao! Tại sao không tới trong vòng tay của thiên nhiên, tự do tự tại, không chút gò bó mà thảo luận về học vấn khiến chúng ta say mê, kích động? Con người, chỉ khi thân tâm ở trong tình trạng tự do, vui vẻ, trí tuệ và tư duy của anh ta mới có thể phát huy ra năng lượng lớn nhất..." Chí Ma chỉ vào bầu trời xanh cao vời vợi, khu rừng lay động trong gió, dòng suối róc rách, "Nhìn xem, trong cảnh giới tốt đẹp thế này, các em nói xem, đối với việc các em hiểu một bài thơ hay, một bài văn hay, chẳng phải có nhiều sự khai sáng hơn so với ngồi trong lớp học trầm lắng kia sao?"

Chí Ma yêu thích cuộc đời giảng dạy này, bởi vì đây cũng là bộc bạch nỗi lòng, đây cũng là một loại sáng tạo, đây cũng là một loại giao lưu giữa tâm hồn với tâm hồn. Anh cảm thấy đây là một trong những hình thức có giá trị nhất của hoạt động sinh mệnh.

Thế nhưng, khi anh tan lớp trở về nhà, thường là kiệt sức, nằm liệt trên ghế sofa dài. Đến đêm, anh lại vực dậy tinh thần, vặn đèn bàn, làm thơ viết văn, đến tận đêm khuya.

Gánh nặng này, đối với một Chí Ma văn nhược mà nói đã đủ nặng rồi.

"Ma, dạo này anh gầy đi trông thấy, em thực sự lo lắng thay cho anh, anh cứ liều mạng thế này, sẽ sụp đổ mất." Tiểu Mạn đi tới, đặt một tay lên vai anh, buồn bã nói. "Không liều mạng không được chứ, cưng của anh."

"Em bảo, bỏ tiết ở Đại học Đông Ngô đi, chỉ dạy Quang Hoa thôi, thế nào? Như vậy có thể đỡ vất vả hơn nhiều."

"Đỡ vất vả thì đỡ vất vả, nhưng, thu nhập lại ít đi. Mấy tháng ở Hạp Thạch đó, ăn, ở, dùng đều không phải lo nghĩ; sau khi cha họ lên Bắc Kinh, chưa từng gửi trợ cấp thêm..."

"Bớt dạy học tiết kiệm được thời gian và tinh lực, viết thêm chút bản thảo, chẳng phải được sao?"

Chí Ma buông bút và điếu thuốc trong tay, quay đầu lại nắm lấy tay Tiểu Mạn. "Không, Mày của anh. Anh dạy học như thế này, dù rất mệt, nhưng anh có niềm vui. Thấy các sinh viên hiểu mình, tin tưởng mình, thích nghe mình giảng bài, anh nhận được sự cảm động, nhận được an ủi, nhận được khích lệ. Đối với văn học, đối với thơ ca, đối với tâm hồn của những thi nhân bất hủ, anh thường có những lĩnh hội và cảm nhận đặc biệt của riêng mình, đây là điều mà bất kỳ cuốn sách nào cũng không có, anh muốn kể cho những người bạn trẻ tuổi hơn mình nghe, như những bí mật vậy..."

"Thật ư? Dạy học cũng có niềm vui lớn đến thế sao?" Tiểu Mạn ngạc nhiên mở to mắt.

"Cái này phải xem em dạy thế nào... dùng sự nhiệt thành nhất trong nội tâm, dùng trí tuệ lớn nhất trong não bộ, dùng những từ ngữ thích đáng và có sức biểu cảm nhất trong miệng, đem mật ngọt do chính mình hái phấn hoa bằng tâm huyết tạo ra mà mớm cho những người bạn trẻ, nhìn thấy họ được nuôi dưỡng, dần dần trưởng thành, thế mới gọi là niềm vui, sự thỏa mãn và hưởng thụ chứ!"

"Ừm, Ma, khi nào, cho em tới nghe anh giảng bài, được không?" Tiểu Mạn nép vào người anh, "Anh dạy nhiều sinh viên thế, chẳng lẽ không dạy em sao?"

"'Khi nào'? Muốn đi, ngày mai đi luôn! Em ngồi trong lớp học, thì nguồn cảm hứng của anh đã ở ngay trong tầm tay rồi!" Chí Ma nói, "Ừm... nhưng mà, Tiểu Long ngoan của anh ơi, em có dậy nổi không? Anh sợ lúc anh đang giảng bài, em vẫn còn đang ngủ khò khò đấy!"

"Anh lại làm cụt hứng của em rồi!" Tiểu Mạn bĩu môi, "Từ ngày mai bắt đầu, em không bao giờ ngủ nướng nữa. Em muốn đặt một thời gian biểu sinh hoạt, sáng sớm thức dậy, quét dọn sân vườn..."

Chí Ma ha ha cười lớn. "Quyết tâm như vậy, em ít nhất đã hạ tới hai mươi lần rồi đấy!"

"Tại sao anh lúc nào cũng nghĩ em theo hướng xấu thế nhỉ?" Tiểu Mạn có vẻ giận, "Hai mươi lần trước không tính. Cứ xem lần thứ hai mươi mốt này đi."

Chí Ma thu lại nụ cười, nói: "Tiểu Mạn, mấu chốt là em phải ngủ sớm một chút. Mấy ngày trước, em đều đi đâu vậy? Về muộn thế này, đừng nói là dậy sớm nghe anh giảng bài, đến sức khỏe cũng không chịu nổi đấy, em nhìn em xem, mấy tháng ở Hạp Thạch nuôi béo mầm ra, vừa tới Thượng Hải đã gầy đi rồi. Anh là bận mà gầy, em là chơi mà gầy."

"Còn không phải là tại họ tới rủ em đánh bài, khiêu vũ, xem kịch sao... Anh bận từ sáng tới tối, em một mình ngồi ngẩn ngơ ở nhà, không buồn chết mới là lạ. Buổi tối, anh muốn đọc sách viết bài, em ở nhà, càng làm anh xao nhãng..."

"Ồ, thật hiếm có, em lại còn biết nghĩ cho anh!"

"Đừng mỉa mai người ta, được không?"

"Không mỉa mai, không mỉa mai. Sau này, buổi tối em cố gắng ít ra ngoài thôi. Anh đọc sách viết chữ, em hoặc là ở bên anh, hoặc là nghe đĩa hát, radio, có được không? Như vậy, anh cũng không cô đơn..."

"Haiz, Thượng Hải người quen bạn bè quá nhiều, người ta người này gọi điện người kia gọi điện rủ rê, không đi thì thôi, đắc tội người ta, nói em Lục Tiểu Mạn mắc bệnh ngôi sao..."

Chí Ma nhún vai, không nghĩ ra lời gì để nói nữa.

(Bảy)

Chí Ma vẫn như cũ dạy học, viết lách, dịch sách, Tiểu Mạn vẫn như cũ dự tiệc, đánh bài, xã giao.

Một ngày nọ, Chí Ma trở về nhà, đã là lúc lên đèn. Sau khi ăn cơm tối xong, Tiểu Mạn mang theo vẻ ngập ngừng, nói với Chí Ma: "Ma, vừa nãy... ừm, Thụy Quân đã qua đây. Cậu ấy nói lại có một lần diễn từ thiện, muốn em tham gia... rạp hát đã liên hệ xong rồi, ở Rạp hát Olympic. Hát vở 'Ngọc Đường Xuân', từ 'Khởi giải' đến 'Hội thẩm'." Nói đoạn, cô chăm chú quan sát phản ứng trên mặt Chí Ma.

Sau khi tới Thượng Hải, Tiểu Mạn đã tham gia không ít lần diễn kịch từ thiện để quyên góp cứu trợ nạn dân. Tiểu Mạn vốn từng học kịch ở Bắc Kinh với vài vị tiên sinh lớn tuổi, tới Thượng Hải, lại nhiệt tình tham gia các hoạt động diễn từ thiện, cộng thêm danh tiếng của cô trong giới xã giao thượng lưu, bây giờ lại trở thành phu nhân của Từ Chí Ma, cho nên đương nhiên lọt vào hàng ngũ những người sành kịch (danh phiếu).

Chí Ma khẽ gật đầu. "Em thích thì cứ đi diễn đi."

"Em muốn anh đồng ý hai chuyện."

Chí Ma ngồi trên ghế sofa, tay cầm một chén trà nóng. Nghe câu này của Tiểu Mạn, anh cười xòa. "Chuyện gì mà vừa tới đã hai chuyện rồi? Bắt anh bán năm mươi vé xem kịch, rồi tặng một lẵng hoa lớn hả?"

"Không, quan trọng hơn nhiều. Anh nhất định phải đồng ý." Tiểu Mạn đi tới, ngồi lên tay vịn ghế sofa.

"Nói ra nghe xem nào." Chí Ma uống một ngụm trà.

"Chuyện thứ nhất, muốn anh diễn cùng em, đóng vai Vương Kim Long."

"Cái gì, bảo anh đóng Vương Kim Long?" Chí Ma giật nảy mình, ngồi thẳng người, "Phu nhân tốt của anh ơi, em đây chẳng phải đang đố khó anh sao? Anh tuy thích nghe Kinh kịch, nhưng không biết hát đâu!"

"Anh quên rồi à? Trước đây ở Bắc Kinh, chẳng phải anh từng cùng em diễn vở 'Xuân Hương náo học' rồi sao?"

"Đó tính là diễn kịch gì chứ! Khi đó anh đóng là ông thầy đồ cổ hủ, nghịch ngợm tí thôi. Bây giờ bảo anh đóng Vương Kim Long trong 'Ngọc Đường Xuân', thì sao được chứ."

"Hì hì," Tiểu Mạn tức giận đi tới trước bàn trang điểm ngồi xuống, quay người lại phía Chí Ma nói, "Em biết, trong Kinh kịch không có nhân vật kiểu như 'thần tình yêu', không phát huy được cảm hứng đại thi nhân của anh!"

"Xem em lại nói lời xằng bậy này rồi. Để anh suy nghĩ đã. Được không?"

"Vậy cứ quyết định thế nhé. Tô Tam của em, Vương Kim Long của anh, Lam Bào của Thụy Quân. Cậu ấy nói, có đại thi nhân anh phấn mực đăng trường, đó mới gọi là đông khách chứ."

Chí Ma bất đắc dĩ lắc đầu. "Vương Kim Long thực sự không được. Cố gắng lắm thì chỉ đóng Hồng Bào thôi."

"Được, Hồng Bào thì Hồng Bào."

"Vậy thì, chuyện thứ hai, chắc không đến mức bảo anh đi múa ballet hay đi dây thép đấy chứ?"

Tiểu Mạn lại về bên cạnh Chí Ma. "Ma, lần diễn xuất này rất long trọng, em muốn làm một bức trướng, còn phải làm một bộ phục trang và chiếc gông bạc mà Tô Tam đeo khi khởi giải."

"Tốn không ít tiền nhỉ?"

"Ừm."

"Việc này, có chút làm khó đấy." Chí Ma gãi đầu nói, "Lương ở trường, đều đã nhận trước rồi; chỗ cha thì em cũng biết đấy, một đồng cũng không lấy được. Lần từ Hạp Thạch tới Thượng Hải, lộ phí còn là lấy từ chỗ cậu đấy."

"Những thứ này... em biết. Chẳng phải anh... còn..."

"Còn gì?"

"Còn số Bảng Anh mà Lowes Dickinson gửi tới sao?"

"Sao em lại nghĩ tới số tiền này!" Chí Ma có chút không vui.

Sự thật là, khi họ còn đang đắm say trong sự dịu dàng của tuần trăng mật, bạn bè đã bắt đầu quan tâm tới tương lai của họ rồi. Hồ Thích từng viết một lá thư cho Lowes Dickinson: "Tôi có chút lo lắng về tương lai của vợ chồng Chí Ma... Nơi họ ở hiện tại là một thị trấn nhỏ vô cùng lạc hậu, không có chút hơi thở hiện đại nào. Tân phu nhân của Chí Ma vô cùng thông minh, nhưng chưa được giáo dục một cách hệ thống. Cô ấy có thể nói tiếng Anh, tiếng Pháp, có thể vẽ tranh, cũng có thể ca hát. Nhưng nếu hai vợ chồng họ ở cái nơi nhỏ bé đó quá lâu, sẽ bị tổn hại không ít. Tài năng đa phương diện của họ sẽ bị lãng phí một cách vô hình. Ở đây những người đầu óc chứa đầy thói quen truyền thống, không hề thưởng thức sự phát triển của tài năng cá nhân; họ coi những người trẻ tuổi thế hệ sau chỉ là bạn đánh mạt chược tốt... Nếu chúng ta có thể tìm ra cách đưa vợ chồng Chí Ma tới Anh hoặc vùng khác ở châu Âu, để họ có hai ba năm thời gian học hành chút ít, thì tốt quá rồi..."

Lowes Dickinson nhanh chóng bày tỏ đồng ý với kiến nghị của Hồ Thích, và lên kế hoạch công việc và cuộc sống cho vợ chồng Chí Ma sau khi tới châu Âu, rất nhanh đã gửi tới hai trăm năm mươi Bảng Anh làm lộ phí cho họ.

Chí Ma vô cùng hưng phấn, chuẩn bị cùng Tiểu Mạn song song đi châu Âu. Thế nhưng, Tiểu Mạn lại không có ý định xuất ngoại. Lý do của cô rất nhiều: say sóng, không chịu nổi sự lắc lư trên biển; cơ thể yếu ớt nhiều bệnh, không rời được thuốc Đông y; bản thân là học vẽ tranh Trung Quốc, nước ngoài không có thầy giỏi; không thích giao tiếp với người Tây, không rời được người thân bạn bè... vân vân. Chí Ma thuyết phục nhiều lần đến khô lưỡi, đều không có kết quả.

Thực ra, trong lòng Chí Ma hiểu rõ, đây là một kiểu lười biếng của Tiểu Mạn. Cô không có ý định thay đổi thói quen cuộc sống thoải mái, dễ chịu đã hình thành bao năm nay, không muốn tốn sức lực để thích ứng với môi trường mới và hình thành những thói quen mới.

Một nỗi lo âu thầm kín dần dâng lên trong lòng Chí Ma. Anh hiểu rõ Tiểu Mạn có thiên phú cực cao, quả thực là người có thể đào tạo, nhưng mặt khác anh cũng thấy cô sống lâu trong cảnh giao tiếp thù tạc; môi trường này, cuộc sống này, sẽ dần dần mài mòn sự cầu tiến của cô, chôn vùi sự thông minh tài trí của cô.

Điều đáng sợ nhất là, điều này, sẽ khơi dậy một luồng khí lạnh không tương hợp giữa họ...

Chí Ma hiểu dụng ý của Thích Chi và Lowes Dickinson, trong dụng ý này ngưng tụ một tấm chân tình.

Anh muốn nỗ lực, kéo Tiểu Mạn ra khỏi những người bạn ảnh hưởng tới cô, khiến cô thực sự trở thành người bạn đời cùng chung chí hướng, cùng chung sự nghiệp, cùng chung nhịp đập trong cuộc sống của mình. Cho nên, khi nghe thấy Tiểu Mạn nói muốn dùng số Bảng Anh đó làm phục trang diễn kịch, anh kinh hãi.

"Số tiền đó, tuyệt đối không được động vào..." Anh đổi một giọng điệu ôn hòa hơn nói: "Em nhất định muốn, anh sẽ nghĩ cách khác."

Tiểu Mạn giận rồi. Cô chớp mắt nhìn Chí Ma, trên mặt lộ ra vẻ thất vọng tràn trề. Vừa nhìn thấy vẻ này của cô, Chí Ma lập tức mềm lòng. Anh nhớ tới năm đó vì muốn giành quyền kết hợp với mình, Tiểu Mạn với cơ thể ốm yếu đã phải tranh đấu bao nhiêu và trải qua bao nhiêu đau khổ, anh thấy hổ thẹn.

Chí Ma nâng khuôn mặt Tiểu Mạn lên. "Được, được, đồng ý với em. Tạm thời, cứ mượn trước một phần từ số tiền đó đi. Sau này, anh sẽ nghĩ cách bù đắp lại. Được không? Tiểu Long của anh?"

Tiểu Mạn phá lên cười sau khi đã khóc.

Hai ngày sau Lễ Giáng sinh năm 1927, vở "Ngọc Đường Xuân" được diễn ra như dự định. Đương nhiên lại là một phen chấn động; tiếng vỗ tay, lẵng hoa, những bài báo tán dương...

Tuy nhiên, lòng Chí Ma lại u uất.

Sự u uất này không đến từ sự thiếu hụt âu yếm giữa vợ chồng, không đến từ sự tổn hại của cảm hứng sáng tạo, mà đến từ việc cảm thấy mình đang bị một lực vô hình lôi kéo, không biết sẽ bị lôi tới nơi nào...

Anh viết trong nhật ký: "Tôi muốn vào tiết Đông chí một mình tới một nhà thờ hẻo lánh nghe vài khúc thánh ca Giáng sinh, nhưng tôi lại khoác lên mình bộ lễ phục cồng kềnh lên sân khấu diễn loại kịch tầm thường không thoải mái; tôi muốn trong đêm đông sương dày trăng nhạt một mình viết vài dòng thơ tới từ nơi ấm áp của tính linh, nhưng tôi lại theo chân mọi người tới phòng khiêu vũ quét sáp để ngưỡng mộ đôi giày tất sáng bóng của các tiểu thư..."

Chí Ma vùi đầu vào công việc. Trong khoảng thời gian này, anh xuất bản hai tập thơ "Paris đích lân trảo", "Phỉ lãnh thúy đích nhất dạ", tiếp đó lại cùng Văn Nhất Đa, Nhiêu Mạnh Kham, Diệp Công Siêu, Lương Thực Thu, La Long Cơ v.v. bắt tay chuẩn bị tạp chí nguyệt san "Tân Nguyệt". Anh dùng công việc để xua đi sự u uất và phiền muộn của mình.

Chí Ma yêu Tiểu Mạn sâu sắc, sâu sắc. Anh nhìn tình yêu và nhân sinh thông qua cặp kính cận thị sâu dày như hai miếng thủy tinh lý tưởng, nhìn thấy chính là cảnh giới lý tưởng cao cả nhất, thuần khiết, thơ mộng, thần thánh. Thực ra cảnh giới này chỉ là ảo ảnh trong khúc xạ tâm hồn của chính anh. Ở đó, người yêu là thần linh trên bàn thờ, vĩnh viễn mang theo nụ cười khai sáng tâm trí bạn, lắng nghe lời cầu nguyện của bạn, dùng sự dịu dàng vĩnh hằng đó xoa dịu tâm hồn bạn, mang tới cho bạn niềm vui và sự ấm áp vô tận... Tuy nhiên, một khi tiếp xúc với thực tế. Khi thần linh bị thay thế bởi một người phụ nữ bằng xương bằng thịt, sự hoàn mỹ của tính thần linh liền tan biến, nối tiếp đó là vô số vấn đề trong cuộc sống thực tế khiến người ta phiền lòng, khiến người ta bó tay không cách nào... Tình yêu là một sợi dây liên kết, có thể kết nối tâm hồn và thể xác của hai người lại với nhau, nhưng khó có thể khiến thói quen cuộc sống, sở thích, mục tiêu nhân sinh của họ ngay lập tức trở nên hoàn toàn ăn khớp. Người ôm yêu cầu quá lý tưởng hóa đối với cuộc sống thực tế, thì không thể không và hối tiếc.

Chí Ma chính là đang mắc kẹt trong tâm trạng này.

Lương của hai trường đại học, nhuận bút nhận được từ việc xuất bản vài cuốn sách, đã không đủ cho chi tiêu khổng lồ của gia đình. Chí Ma phiền não rồi. Người cha già vì thành kiến đối với Tiểu Mạn, vẫn khóa chặt két sắt, từ chối trợ cấp. Chí Ma vốn từ trước tới nay không thèm quan tâm tới tiền bạc bắt đầu cảm thấy sự gian nan của cuộc sống.

(Tám)

Chớp mắt đã tới tiết Thanh minh năm 1928. Thời tiết vừa ấm lại lạnh, có lúc mưa phùn lất phất.

Chí Ma và Tiểu Mạn từ Thượng Hải trở về Hạp Thạch.

Ngày hôm sau, sau khi tế quét mộ bà nội, hai người tới dưới suối Bạch Thủy ở Tây Sơn. Nơi đây, chôn cất hài cốt của cậu bé Peter nhỏ - người đã qua đời vì bệnh và được Ấu Nghi đưa về quê an táng vào mùa đông năm ngoái.

Chí Ma vừa tới trước mộ Peter nhỏ, liền không kìm được mà nghẹn ngào.

Tiểu Mạn đi theo sau anh, đặt một bó hoa đào vừa hái được một cách kính cẩn trước mộ.

Chí Ma lấy khăn tay, tháo kính ra, lau đi những giọt nước mắt đang lăn dài. Tiểu Mạn ôm chặt cánh tay anh, nép đứng bên cạnh anh.

Tây Sơn vào tháng tư, sớm đã được bao phủ bởi sắc xanh đậm nhạt khác nhau. Một mảnh rừng tre mới mọc rậm rạp gần như trong suốt, nhẹ nhàng đung đưa trong gió nhẹ, dấy lên từng lớp sóng nhỏ. Hoa mơ đã sớm nở qua, những chiếc lá non nhăn nheo vẫn chưa hoàn toàn mở ra; những cánh hoa đào rơi trải đầy mặt đất, có đỏ có trắng; vô số loài hoa dại không tên đua nhau nở, dày đặc bò khắp các triền dốc, khiến con suối trong lành mát mẻ hiện lên vẻ trong xanh đặc biệt.

Hai người đứng lặng lẽ rất lâu trước ngôi mộ của đứa trẻ chỉ sống được ba tuổi. Gió mát thổi rối mái tóc của họ. Tiểu Mạn không quay đầu nhìn Chí Ma bên cạnh, nhưng cô cảm nhận được sự tái nhợt trên khuôn mặt anh, cảm nhận được sự trang trọng trong vẻ mặt anh.

Cái chết, khiến linh hồn đã tĩnh lặng trở nên cao lớn, khiến người thân còn sống tràn đầy kính trọng đối với họ. Bởi vì bất kể là thọ chung chính tẩm, hay là chết yểu, bất kể là do tai bay vạ gió hay do bệnh tật, sự bị tước đoạt sinh mệnh luôn có sự tàn nhẫn vô cùng. Mà những người bất hạnh mất đi sinh mệnh, mặc dù bản thân họ có lẽ đã đạt được sự giải thoát vĩnh hằng, nhưng âm dung tiếu mạo (dáng vẻ, nụ cười) và hành động sự tích của họ để lại trong lòng người thân cốt nhục, vì hoài niệm, vì bi mẫn, luôn không ngừng được thanh lọc, thăng hoa - huống chi lúc này họ đang đối diện với linh hồn của một đứa trẻ thuần khiết vô tội.

Lúc này, tư duy của Chí Ma đã vượt qua nỗi đau thấu xương vì mất con, bay lên hướng tới bí ẩn thâm sâu khó lường của sinh tử. Cái chết, có lẽ chính là một vẻ đẹp kỳ diệu không thể tả?

Bởi vì chỉ cần trong khoảnh khắc, linh hồn đã ra khỏi thể xác, bay tới vùng đất không thể biết - nơi đó có lẽ là một thiên địa tốt đẹp hơn nhân gian? Không một ai từng lĩnh hội được phong cảnh của nó, mà người đã lĩnh hội được rồi, lại không thể nào kể cho chúng ta nghe cảm nhận nữa. Một vị triết gia cổ đại nói: "Chúng ta không cần sợ hãi cái chết, vì nó không liên quan gì tới chúng ta, lúc chúng ta ở thì nó chưa tới, mà lúc nó tới thì chúng ta đã không còn nữa." - Nó, rốt cuộc có liên quan gì tới chúng ta hay không? Lúc này, Chí Ma bỗng nhiên nảy sinh một sự tò mò mạnh mẽ đối với cái chết. Sắc mặt anh dần dần giãn ra.

Tiểu Mạn cảm nhận được sự thay đổi tâm lý của anh, khẽ nói: "Ma, chúng ta đi thôi?"

Chí Ma "ừ" một tiếng, định thần lại.

"Ma, em mừng là nỗi đau của anh đã giảm bớt rồi."

"Ừ?" Chí Ma kinh ngạc quay đầu nhìn Tiểu Mạn, "Sao em biết?"

"Tâm của hai chúng ta là thông nhau mà. Anh khó chịu, tim em liền đau nhói; anh vui vẻ, cơ thể và tâm trạng của em đều cảm thấy nhẹ nhàng..."

"A, Mày, Mày của anh!" Chí Ma lầm bầm, nắm chặt tay Tiểu Mạn.

Dọc theo đường núi đi trở lại, họ không nói gì nữa. Vòng ra khỏi Tây Sơn, bước lên một con đường đá, Chí Ma bỗng nói: "Mày, nói cho em biết, anh luôn rất ngưỡng mộ Shelley, anh càng hâm mộ cái chết của ông ấy. Thật đấy, đây là một vẻ đẹp và sự thần kỳ không thể diễn tả bằng lời. Anh hy vọng sau này có thể đạt được sự giải thoát trong khoảnh khắc như ông ấy, để người đời sau nhắc tới liền gửi gắm sự đồng cảm và bi mẫn vô hạn..."

"Tại sao anh lại nói lời này? Không! Không cho phép anh nói!" Tiểu Mạn đột nhiên hét lên, trong mắt đã chứa lệ, "Không cho phép anh nói nữa!"

Chí Ma chết lặng.

Anh nhìn thấy khuôn mặt Tiểu Mạn trở nên tái xám, trong mắt lộ ra một nỗi sợ hãi và đau khổ chưa từng thấy. Anh vô cùng cảm động: "Xem này, một câu đùa làm sao dọa em thành ra thế này? Được, anh không nói nữa là được chứ..."

Trở về nhà, tâm trạng Tiểu Mạn vẫn chưa hồi phục, Chí Ma nói: "Mạn, đừng nghĩ tới câu nói đó nữa, sao em lại yếu đuối thế?"

"Ma," Tiểu Mạn buồn bã nói, "Con người, không thể nói bậy bạ, nhất là loại lời nói này... vừa nãy, lúc anh nói, em bỗng nhiên nảy sinh một ảo giác, dường như số phận cả đời em cứ thế mà định đoạt..." Nói đoạn, trong mắt Tiểu Mạn lại trào lệ.

"Mạn, em thật là mê tín! Nói một tiếng chết, là sẽ chết sao?"

Tiểu Mạn lao tới bịt miệng anh. "Anh lại thế rồi!"

Chí Ma ôm Tiểu Mạn vào lòng, vuốt ve cô nói: "Mạn, những thứ đó, chẳng qua là đùa thôi, không thể coi là thật được. Em yêu anh như vậy, không rời xa được anh, anh cảm thấy vô cùng ấm áp... Nhưng, trong cuộc sống, chúng ta nên nỗ lực thực tế, khiến tâm chúng ta thực sự gần gũi, em nói xem, có nên không?"

"Cái đó còn phải nói sao!"

"Vậy thì, nỗ lực thực tế của em đâu?"

"Lại muốn hợp tác kịch bản hả?" Tiểu Mạn ngẩng đầu, mở đôi mắt đẫm lệ nhìn Chí Ma.

"Không!" Chí Ma ôn hòa cười: "Cần gì cứ phải là hợp tác kịch bản cơ chứ. Anh chỉ cần em phấn chấn tiến thủ, bớt dành thời gian vào những trò chơi và xã giao vô nghĩa, làm chút công phu thiết thực..."

Tiểu Mạn không nói gì nữa.

"Em lại mấy ngày không cầm bút rồi? Anh đã nói với mấy người bạn về tranh của em, họ đều muốn cầu lấy mặc bảo của em đấy. Lần trước Nhất Đa, Tùng Văn mang tới mặt quạt, em đã vẽ cho họ chưa?"

"Ôi, chết thật, em quên mất rồi. Ngày mai em vẽ một mạch luôn, anh mang đi gửi cho họ nhé - nhưng mà, đã lâu không cầm bút, đều lạ tay rồi, chỉ sợ vẽ không tốt, làm hỏng thư pháp của những danh gia mặt sau đó."

"Vẽ tranh ấy, cũng giống như luyện công vậy, cũng là nắm đấm không rời tay, khúc hát không rời miệng, nhất định phải bỏ công khổ luyện. Sau này, chỗ tiên sinh Hạ Thiên Kiện phải tới lui nhiều, mỗi lần mang chút bài tập tới, nhờ ông phê sửa chỉ bảo; như vậy, không cần mấy năm, Lục Tiểu Mạn sẽ là họa sĩ danh tiếng trong nước thôi!"

Tiểu Mạn hưng phấn gật đầu. Chí Ma vô cùng vui vẻ.

Việc nhà khiến Chí Ma hơi yên lòng, việc nước lại khiến anh kích động lên.

Từ Chí Ma là một thi nhân lãng mạn, anh không phải là nhà chính trị, cũng không phải là nhà lý luận; thế nhưng, anh thường không kìm lòng được mà xuất phát từ sự tin phụng của mình đối với dân chủ tự do của giai cấp tư sản, để nhìn nhận chính trị, phát biểu chính kiến.

Anh trước năm 1925 trước khi tới Liên Xô, từng tán dương cách mạng vô sản Liên Xô, nhưng sau khi tới Liên Xô, ở Moscow, anh tận mắt chứng kiến nỗi khốn khổ trong cuộc sống của trí thức, tận mắt nhìn thấy cảnh tượng nhân vật thượng tầng xã hội cũ sau khi bị cơn bão cách mạng cuốn xuống tầng đáy xã hội, hiểu được sự suy tàn của văn hóa cũ, giống như André Gide, anh lại hoang mang rồi. Sợ hãi rồi, phản cảm rồi.

Trong bài "Liệt Ninh kỵ nguyệt - đàm cách mệnh" (Tháng giỗ Lenin - bàn về cách mạng), anh trần thuật quan điểm cách mạng của mình như thế này:

"Bất luận là ai, bất luận là sức mạnh gì, chỉ cần anh ta có thể giúp chúng ta di dời một khối u mê đè lên linh tính của chúng ta, có thể cho chúng ta một ý thức tự giác mới, có thể khai sáng thiên tài và sức mạnh tiềm ẩn của chúng ta để làm công việc sáng tạo chân chính, xây dựng cuộc sống thực sự của con người và văn hóa sống - bất luận là ai, chúng ta nói, chúng ta đều bái phục. Lenin, Chúa Jesus, Rockefeller, Gandhi, đạo Jesus, chủ nghĩa bái kim, Ngộ thiện xã, Đảng Cộng sản, Tam Dân chủ nghĩa; - cái gì cũng được, chỉ cần anh ta có thể giúp chúng ta thực hiện được điều mà chúng ta cần nhất lý tưởng nhất - một quốc hồn được phát hiện lại." Anh một mặt kính trọng Lenin, nói, "Sự vĩ đại của ông, có như sự vĩ đại của Chúa Jesus, là không thể phủ nhận... Tinh thần của ông thậm chí có thể nói là sôi sục giữa vũ trụ, ít nhất trong trăm năm tới là tuyệt đối sẽ không tiêu tan." Nhưng, đồng thời anh lại nói: "Nhưng tôi lại không hy vọng chủ nghĩa của ông được truyền bá. Tôi sợ ông... Sắt, không chỉ là tay ông, tim ông cũng là sắt." Anh miêu tả cách mạng Liên Xô như thế này: "Họ tin rằng thiên đường là có, có thể thực hiện được, nhưng ở giữa thế giới hiện tại và thiên đường đó lại ngăn cách bởi một biển, một biển máu, nhân loại bơi qua biển máu này, mới có thể lên bờ bên kia. Họ quyết định thực hiện biển máu đó trước."

Thần kinh yếu ớt của Từ Chí Ma run rẩy trước bạo lực cách mạng đang phá hủy thế giới cũ.

Nhưng, dù như vậy, trong những vấn đề cụ thể ở cuộc sống thực tế, biểu hiện của Chí Ma chứng thực anh là một người yêu nước chân thành. Điều anh yêu không phải là đảng phái và chính phủ nắm quyền lúc bấy giờ, anh yêu là Trung Hoa đang ký thác tình cảm dân tộc của chính mình. Do đó, trước ngoại xâm và phản ứng yếu nhược của chính phủ hôn quân, anh phẫn nộ mà không thể tự chủ.

Ngày 3 tháng 5 năm 1928, quân Bắc phạt công chiếm Tế Nam. Quân đội thúc giục quân đội Nhật Bản đã xâm nhập Sơn Đông trước đó rút phòng. Quân Nhật vô lý từ chối, thế là xảy ra xung đột quân sự. Nhật Bản phái đại quân tới Sở Giao thiệp lục soát, sát hại nhân viên giao thiệp Thái Công Thời cùng hơn mười người, lại đưa ra năm yêu cầu, chưa đợi phía Trung Quốc trả lời, liền hướng về thành Tế Nam nã pháo dữ dội, quân dân ta thương vong vô số. Sau đó quân Nhật liền chiếm đóng Tế Nam và dọc tuyến đường sắt Giao Tế. - Đây chính là "Thảm án Tế Nam" gây chấn động Trung ngoại.

Anh dưới đèn vùi đầu viết nhật ký: "Mấy ngày nay tôi lần đầu tiên trong đời vì việc nước mà khó chịu. Tuy rằng năm đầu tiên tôi ở Mỹ, nhận được tin tức về 'Phong trào Ngũ Tứ', từng 'tình cảm kích động không thể tự chủ' qua. Ba năm trước từ châu Âu về, từng vô cùng 'phiền muộn' qua, nhưng lần này tình hình khó chịu có chút khác. Lần đầu tiên là phản xạ tác dụng thuần túy tình cảm, phong trào yêu nước của thanh niên trong nước đã kích động ngọn lửa yêu nước tương tự trong lồng ngực tôi, lần thứ hai là quan sát lý tính ảnh hưởng tới tinh thần, rõ ràng đây là con đường tự sát, rõ ràng đây là con đường mở ra sự hỗn loạn vô tận, những đại lãnh tụ Quốc dân đảng kia lại không tiếc sức lực để khai phá, kết quả là tự vả vào mặt mình liên tục. Lần này vừa không phải là vấn đề thuần túy tình cảm, cũng không phải là hiện tượng lý tính giải phẫu, một mặt người Nhật tất nhiên đáng ghét, hành động của họ, thái độ của họ, căn bản không coi chúng ta là 'người', chưa nói tới quốc gia và chủ quyền, cũng như ngoài ra tất cả danh từ thể diện, đây chẳng phải là 'ức hiếp người quá đáng' sao? Có huyết tính ai mà nhịn được? Nhưng nói ngược lại, chính phủ ở trên cũng thực sự tệ hại, Tổng tư lệnh không thể phát lệnh, Bộ trưởng Ngoại giao là chuyên gia lừa bịp, Chính phủ Trung ương là nơi thu dung hôn quân già nua, không có một việc nào chúng ta bị người ta sỉ nhục mà không thể truy nguồn tới sự hôn quân của chính chúng ta, nhưng ngọn lửa này đã đốt lên rồi, ngôi nhà sụp xuống không chỉ đè chết đảng viên đang chính, sự sỉ nhục từ bên ngoài là mọi người đều chia sẻ, cái này từ đâu mà nói? Chúng ta không phải không muốn tận chút trách nhiệm, nói vài câu với nước ngoài, nhưng không có 'chân lý' thì không có tráng khí, lời của chúng ta chưa kịp thốt ra, đã bị cái lưỡi của chính mình đè nén rồi, chúng ta vừa không thể hoàn toàn nhậm tình cảm thu xếp lương tâm mà nói dối ra bên ngoài, lại không thể vạch trần chân tướng sự thật mà nói thật ra bên trong, đây là tình thế tiến thoái lưỡng nan của giai cấp trí thức chúng ta hiện nay."

Đêm đã khuya, Tiểu Mạn lặng lẽ đi tới, đặt tay lên vai anh: "Ma, còn chưa nghỉ ngơi sao?"

Mặt Chí Ma đỏ bừng. "Nghỉ ngơi? Chúng ta còn tâm trạng nào mà an an ổn ổn nằm xuống nghỉ ngơi chứ?" Anh bực dọc nói.

Tiểu Mạn giật mình. "Xảy ra chuyện gì vậy? Tâm trạng anh không bình yên thế này?"

Chí Ma đẩy một tờ "Tin tức báo" và cuốn nhật ký vừa viết xong tới gần phía Tiểu Mạn, không nói một lời. Anh cầm lấy một điếu thuốc, nhưng quẹt mấy que diêm đều không châm được thuốc.

Tiểu Mạn đọc xong báo và nhật ký, dịu dàng nói với Chí Ma: "Chuyện này, cũng đáng để anh nổi cáu sao? Chuyện quốc gia, chúng ta bách tính bình dân, quản được sao? Đừng nghĩ nhiều như thế nữa. Nổi cáu hại thần, làm hỏng thân thể là chính mình thôi."

Chí Ma thở dài một tiếng: "Không đúng, Tiểu Mạn. Mấy câu này anh viết em có thấy không?"

"'Ngôi nhà sụp xuống không chỉ đè chết đảng viên đang chính, sự sỉ nhục từ bên ngoài là mọi người đều chia sẻ'. Làm một người Trung Quốc, văn minh mấy ngàn năm tất nhiên là vinh quang của chúng ta; nhưng để chính phủ như vậy làm chủ, bắt chúng ta bách tính ăn không hết thiệt, đổ không hết vận đen, chịu không hết sỉ nhục, lại là nỗi bi ai và nhục nhã lớn nhất của chúng ta!"

Tiểu Mạn hiểu ý gật đầu. Cô tuy chưa từng hỏi tới chính cục thời sự, nhưng lòng yêu nước và tinh thần chính nghĩa của Chí Ma lại khiến cô khâm phục. Cô cảm thấy, đây cũng là một phần đáng quý trong nhân cách của anh.

(Chín)

Thị trấn Hạp Thạch tĩnh mịch, huyên náo như nước sôi sùng sục. Người giàu nhất địa phương, Hội trưởng Thương hội Hạp Thạch Từ Thân Như năm mươi chín tuổi, tổ chức mừng thọ sáu mươi, yến tiệc khách khứa đầy nhà.

Hai đôi nến đỏ hơn cân thắp sáng như đuốc, ngọn lửa hừng hực; từ cổng lớn cho tới sảnh đường, chỗ nào cũng giăng đèn kết hoa, những thứ này, đều tăng thêm vẻ đắc ý hỷ khí trên khuôn mặt rạng rỡ của ông thọ ngồi ngay ngắn trong chiếc ghế thái sư ở giữa sảnh đường, mặc trường bào áo khoác mới tinh.

"Thân công thọ tỷ nam sơn!"

"Thân công phúc thọ vô cương!"

Lời chúc tụng, lời chúc mừng, như những cánh bướm xuyên hoa, vỗ cánh bay đi, khách khứa chắp tay vái chào, lớp hậu bối lần lượt quỳ lạy ông thọ; lễ vật mừng thọ bày kín nửa sảnh đường.

Chí Ma và Tiểu Mạn từ Thượng Hải vội về mừng thọ cha. Chí Ma mặc trường bào mới chế, khuôn mặt đầy hỷ khí, Tiểu Mạn ăn mặc đoan trang, trang điểm nhẹ nhàng; hai người song song quỳ xuống trước mặt cha, lạy ba lạy, sau đó đứng hầu một bên.

Kể từ năm đó chạy nạn rời quê, hai ông bà lão ở Bắc Kinh sống cùng Ấu Nghi một thời gian, thành kiến và sự chán ghét của Từ Thân Như đối với Tiểu Mạn ngày càng sâu sắc. Ông có được cơ hội thường xuyên quan sát, thường xuyên so sánh. Ông càng ngày càng cảm thấy Ấu Nghi là nàng dâu lý tưởng nhất trong lòng ông, do đó càng ngày càng cảm thấy đau lòng và thất vọng khi Tiểu Mạn tiếp nhận vị trí này. Tiểu Mạn quá được lòng Chí Ma, ông phản cảm; Tiểu Mạn không thể làm một người vợ chủ quản gia nghiệp, ông phản cảm; sự lười biếng ốm yếu của Tiểu Mạn, ông phản cảm; Tiểu Mạn đến nay chưa sinh con nối dõi cho nhà họ Từ, ông cũng phản cảm; sự ham chơi tiêu tiền của Tiểu Mạn, ông càng phản cảm. Cho nên, sau khi vợ chồng Chí Ma rời Hạp Thạch, ông vẫn luôn vô cùng kiên quyết từ chối cấp bất kỳ khoản trợ cấp nào cho họ. Ông cho rằng đó là một cái hố không đáy do một mình Tiểu Mạn đào ra, nếu không ngăn chặn, sẽ làm rò rỉ hết tất cả những gì ông gom góp cả đời.

Hôm nay, hai vợ chồng đặc biệt vội về mừng thọ ông, Tiểu Mạn lại cung kính, ôn thuận như vậy, thêm vào đó trước mặt bao nhiêu khách khứa bạn bè như thế này, ông tự nhiên không thể lộ ra vẻ không vui nữa.

Ông quay đầu vẫy vẫy tay về phía hai người, ra hiệu họ cứ tùy tiện ngồi xuống.

Tiểu Mạn tuy quen xã giao, nhưng trong dịp hôm nay, cô không khỏi lộ ra vẻ khá gò bó. Năm đó bố chồng quyết định lên Bắc Kinh sống cùng Ấu Nghi, đây là một sự bẽ mặt và đả kích cực lớn đối với cô; bố chồng quyết tâm cắt đứt trợ cấp cho đứa con trai yêu quý, thực ra cũng là một mũi tên sát thủ phóng về phía cô; những điều này, vẫn luôn khiến cô tự mình phiền não, nhưng cũng đành giấu trong lòng, bởi vì đối với điều này Chí Ma cũng thực sự bó tay, ngược lại khổ cho Chí Ma, chỉ đành liều mạng làm việc để duy trì cuộc sống, đêm ngày không nghỉ. Cô còn có thể kể khổ với ai? Cô khao khát có thể đạt được một cơ hội, khiến bố chồng mẹ chồng thay đổi cách nhìn về cô, khiến bản thân có thể biểu hiện sự hiếu thuận hiền thục, khiến Chí Ma và cha xóa bỏ ngăn cách tình cảm. Thế nhưng cô vẫn luôn không đạt được cơ hội như vậy.

Hôm nay, sắc mặt cha già rốt cuộc cũng còn khá. Điều này khiến Chí Ma mừng không tự kìm được, cũng khiến Tiểu Mạn cảm thấy đôi chút an ủi.

Đêm xuống, trong đại sảnh đèn đuốc huy hoàng, tiếng trống nhạc vang dội, tiếng đàn sáo du dương. Sau khi ăn uống no say, có tiết mục giải trí tại gia: đàn từ, đại cổ và hí khúc bản than Thượng Hải; màn cuối là kinh kịch do hai chị em Viên Hán Vân, Viên Mỹ Vân được Chí Ma, Tiểu Mạn đặc biệt mời từ Thượng Hải đến.

Họ hát vở "Vũ Gia Pha". Một trích đoạn vừa dứt, tiếng vỗ tay như sấm dậy.

Đột nhiên, không biết là ai hô lên: "Thiếu phu nhân hát một đoạn đi!"

Tiểu Mạn ngẩn người, quay đầu nhìn Chí Ma, không biết phải làm sao.

Mấy người hùa theo: "Thiếu phu nhân hát một đoạn đi!"

"Hát đi!"

"Tôi không biết hát, hát không hay..." Tiểu Mạn đỏ mặt, lắc tay, chỉ muốn trốn.

"Thiếu phu nhân hát xướng ở Thượng Hải danh tiếng lẫy lừng, báo chí đều đã đăng rồi!"

"Thiếu phu nhân cứ hát chay một đoạn góp vui đi!"

Thân bằng quyến thuộc đều ồn ào cả lên.

Tiểu Mạn nhìn Chí Ma.

Chí Ma là người ưa náo nhiệt, dễ nhượng bộ, không muốn làm mất hứng người khác. Chàng khẽ gật đầu, trong ánh mắt có ý khích lệ.

Tiểu Mạn nghĩ, hôm nay công công mừng thọ, mọi người lại xúi giục cô hát như vậy, Chí Ma cũng không phản đối, nếu không hát thì quả là sai lầm lớn. Để lấy lòng và khiến công công vui vẻ, hát thì hát vậy.

Cô bước tới trước mặt tay trống, nói nhỏ vài câu, rồi khoan thai bước ra giữa sân khấu; sau một đoạn dạo đầu bằng hồ cầm, cô hòa theo tiếng đàn, hát một đoạn "Vũ Trụ Phong" đầy nhu hòa uyển chuyển.

Tiếng reo hò và tiếng vỗ tay liên hồi.

Từ Thân Như nhìn cô con dâu này, nếp nhăn nơi chân mày trong lòng lại siết chặt. Ông thích kinh kịch, nhưng không hẳn là coi trọng xướng ca vô loài, càng không thích con dâu biết hát xướng. Ông biết hôm nay Tiểu Mạn ra hát một đoạn là để góp vui, cho nên trên mặt vẫn treo nụ cười nhàn nhạt, nhưng trong lòng lại nghĩ: Chí Ma lấy một người vợ thế này, nó có thể hạnh phúc mãn nguyện đến cùng được sao?

Sự kỳ thị sâu sắc đối với giới xướng ca khiến cái nhìn của ông đối với con dâu càng trở nên tệ hơn.

Hai chị em Viên Hán Vân, Viên Mỹ Vân ở trong nhà Chí Ma. Sau khi buổi tiệc tan, họ tụ tập trong phòng khách của căn nhà mới để uống trà, cắn hạt dưa, ăn kẹo bánh.

Viên Mỹ Vân tuổi vừa hơn mười, sinh ra đã có đôi lông mày thanh tú, mắt to, da dẻ trắng ngần, môi đỏ răng trắng, dung mạo cực giống Tiểu Mạn, cho nên Tiểu Mạn nhận cô bé làm nghĩa nữ.

"Nghĩa mẫu, người hát hay quá!" Mỹ Vân cười nói, "Sau này con không bao giờ dám hát chung với người nữa!"

"Con bé này cái miệng khéo nói thật!" Tiểu Mạn đánh nhẹ vào người cô bé, "Ta đâu có tính là biết hát xướng? Chỉ là theo mấy vị lão tiên sinh ậm ừ vài câu thôi mà."

"Mỹ Vân không phải là lời khách sáo đâu ạ." Viên Hán Vân nói, "Nghĩa mẫu người hát chữ chuẩn hơi tròn, vận vị vô cùng đậm đà..."

"Giọng ta không tốt." Tiểu Mạn nói.

"Giọng người rất tốt, chỉ là trung khí không được đầy đủ lắm... tại người không luyện đó thôi."

"Ta lấy đâu ra tâm trí mà ngày nào cũng luyện giọng?" Tiểu Mạn cười nói, "Ta lại chẳng sống bằng nghề hát xướng!"

Chí Ma lúc ngồi chỗ này, lúc lại sang phía bàn đánh bài của lão thái gia, lão thái thái ngồi; lúc này, vừa bước vào, nghe thấy câu này của Tiểu Mạn, liền cười nói: "Nếu em mà sống bằng nghề hát xướng, thì anh đây không cần phải dạy học nữa, cứ ngồi không hưởng tiền lương cũng đủ sung sướng cả đời rồi!"

Tiểu Mạn liếc xéo chàng một cái: "Anh cũng đến hùa với con bé kia để chọc ghẹo em!"

"Ôi, nghĩa mẫu, con đâu có chọc người!" Mỹ Vân vội nói, "Người nói vậy, con gánh không nổi tội đâu ạ!"

"Ta cũng đâu có chọc con." Chí Ma ngồi xuống, nhón một quả táo mật bỏ vào miệng, "Em muốn tạo hình có tạo hình, muốn dáng dấp có dáng dấp, muốn kỹ năng hát có kỹ năng hát, điểm nào thua kém người xuất thân từ trường lớp đâu?"

Hai chị em họ Viên vỗ tay tán thưởng.

"Không nói với anh nữa, uống chút rượu vào là lại điên điên khùng khùng." Tiểu Mạn nói xong, lại quay sang Mỹ Vân, "Hôm qua con bảo là đã đồng ý với ông Trịnh đi đóng phim rồi?"

"Dạ vâng. Đã thỏa thuận xong rồi ạ. Chờ ông ấy viết xong kịch bản, con sẽ đến thử ống kính."

"Điều này thật thú vị! Lên sân khấu hát xướng, hát xong là thôi, nhiều nhất là để lại vài chiếc đĩa hát, người già đi là chẳng còn gì nữa. Quay thành phim điện ảnh thì lại lưu giữ được..." Tiểu Mạn nói.

"Thực ra, nghĩa mẫu, người cũng có thể đi đóng phim mà. Người nói quốc ngữ chuẩn như vậy, lại am hiểu văn học, người lại đẹp, vừa lên màn ảnh là thành đại minh tinh, không được thì cứ tìm con!" Mỹ Vân nói.

"Con nói ta làm được ư?" Tiểu Mạn động tâm rồi.

"Chắc chắn là được! Chỉ sợ người không chịu thôi!" Mỹ Vân hào hứng nói, "Người mà chịu, ngày mai con đi nói với ông Trịnh, ông ấy không vui mừng mới là lạ!"

Hán Vân cũng hùa theo: "Dựa vào danh tiếng này của người, diễn một vai chính thì cả thành Thượng Hải đều phải chấn động ấy chứ!"

"Vậy, con gặp ông Trịnh thì cứ nhắc với ông ấy một tiếng cũng được..." Tiểu Mạn nói xong, lại nhìn Chí Ma. Chí Ma không tiếp lời.

Qua nửa đêm, Chí Ma và Tiểu Mạn về phòng nghỉ ngơi. Sau khi rửa mặt xong, Chí Ma tựa vào đầu giường, nhìn Tiểu Mạn nói: "Em bảo Mỹ Vân đi nói với ông Trịnh, là thực sự muốn đi đóng phim à?"

"Không tốt sao? Đóng phim với đóng kịch nói, chẳng phải đều là nghệ thuật cả à?" Vừa nãy Chí Ma không bày tỏ thái độ, trong lòng Tiểu Mạn đã không vui rồi.

Chí Ma nghe ra trong câu này của Tiểu Mạn có gai, liền nói: "Sao em lại không hiểu rõ đạo lý này cơ chứ? Trước đây chúng ta diễn hoạt kịch, là tính chất du nghệ, là mấy người bạn cùng nhau đùa vui, người xem cũng đa số là bạn bè trong giới văn nghệ... còn đóng phim điện ảnh là một hành vi thương mại, là phương tiện kiếm tiền của ông chủ công ty phim ảnh!"

"Em không hiểu rõ, chỉ có mình anh là hiểu rõ thôi." Tiểu Mạn dỗi nói, "Cái khác mà anh nói là sự khác biệt về tác dụng khách quan, nhưng dựa theo kịch bản diễn kịch, thể hiện nhân sinh, bản chất chẳng phải vẫn như nhau sao?"

"Đừng tranh cãi với anh nữa, Tiểu Mạn!" Chí Ma hơi nổi giận, "Điều anh hy vọng ở em không phải là ra vẻ trên sân khấu, trên màn ảnh! Anh hy vọng em viết lách, vẽ tranh, có tiến bộ và thành tựu trong học vấn, học nghiệp!"

"Anh coi thường người đóng kịch."

"Tại sao anh lại coi thường người đóng kịch?" Chí Ma ngồi bật dậy, "Anh không thừa nhận! Anh vốn dĩ luôn cho rằng bất cứ ai về mặt nhân cách đều bình đẳng..."

"Vậy tại sao anh không tán thành việc em đi đóng phim?"

"Em tưởng đóng phim thật sự thú vị đến thế sao? Bà xã của anh! Dưới ánh đèn thủy ngân, đạo diễn hết không hài lòng cái này đến không hài lòng cái kia, một cảnh quay phải diễn đi diễn lại năm bảy lần, sự hành hạ này đủ để em chịu khổ đấy! Anh từng tham quan trường quay phim, anh tận mắt chứng kiến cảnh thê thảm của những diễn viên đó! Hơn nữa, đóng phim phần lớn là vào ban đêm, có khi còn thức đêm đến tận sáng, em chịu nổi không?"

"Việc em thích làm thì em chịu nổi." Cái tính bướng bỉnh của Tiểu Mạn nổi lên.

Câu nói này càng khiến Chí Ma vô cùng tức giận. "Hừ, lại nói đúng trọng tâm rồi đấy! Em chính là cái tính bướng bỉnh này!"

"Bướng bỉnh thì đã làm sao? Anh miệng thì luôn nói tự do, nhưng lại trách em bướng bỉnh, đến chút tự do này em cũng không có sao?"

"Hừ!" Chí Ma tức không nói nên lời, "Việc gì anh không chiều ý em? Có bao giờ anh tước đoạt tự do của em chưa?" Tiếp đó, chàng hơi kiềm chế sự kích động của bản thân, đổi sang giọng điệu ôn hòa hơn nói, "Tiểu Mạn, ít nhất em cũng phải nghe lời khuyên một chút chứ, hả? Em luyện chữ, anh tán thành, nhưng trung bình một ngày em viết không nổi ba chữ tiểu cách khải; vẽ tranh, anh khuyến khích, nhưng một năm em khó mà đặt bút vẽ được vài nét; em bảo anh có thất vọng hay không, em bảo anh có khó chịu hay không?"

Tiểu Mạn không nói gì nữa, cô ngồi trên chiếc ghế đẩu trước bàn trang điểm, không nhúc nhích.

Chí Ma xuống giường xỏ dép bước tới nắm tay Tiểu Mạn, Tiểu Mạn hất tay chàng ra, quay đầu sang phía khác.

"Tiểu Mạn, đừng giận nữa, mình bình tĩnh nói chuyện đi..."

"Không nói, không nói, không nói!"

"Ai, Tiểu Mạn, em cũng phải nghĩ cho anh với chứ! Anh suốt ngày, rát cổ họng đi dạy học, thức dưới ánh đèn viết bản thảo, nếu không phải vì muốn em sống tốt hơn, không phải vì muốn chúng ta không chịu khổ cực, thì là vì cái gì? Chúng ta liều chết liều sống giành lấy cuộc hôn nhân này, nếu không phải vì muốn tranh giành hạnh phúc mỹ mãn thật sự thì vì cái gì? Bây giờ, tất cả đã có được, chúng ta càng nên tay trong tay tiến tới, có thành tựu trong sự nghiệp, đó mới là hạnh phúc đích thực!"

Tiểu Mạn không nói gì.

Chí Ma tiếp tục nói: "Em bỏ bê chính nghiệp, lại còn muốn đi đóng phim điện ảnh gì đó, bảo anh phải nói sao đây! Em nghĩ xem, vợ của giáo sư Từ Chí Ma, ra màn ảnh lộ diện làm một minh tinh điện ảnh, thế này không phải bị người ta cười chê sao?"

"Anh đây rõ ràng là coi thường người đóng kịch còn gì."

"Ai, anh phải giải thích thế nào để em mới hiểu được đây? Em không hiểu, mấy lão ông chủ công ty phim ảnh đó là hạng người gì? Em đi giao du với những kẻ này thì có chỗ nào tốt?"

Mặc cho chàng hết lời khuyên nhủ tâm huyết, Tiểu Mạn vẫn bĩu môi, mặt hầm hầm, ngồi trên ghế đẩu không chịu lên giường.

Chí Ma một đêm không chợp mắt. Chàng chỉ cảm thấy trong lòng lạnh giá.