Thứ tư

Từ Chí Ma đi lại giữa Nam Kinh và Thượng Hải, dạy học tại hai nơi là Đại học Trung ương và Đại học Quang Hoa.

Phương thức sinh hoạt của Tiểu Mạn trước sau vẫn không có thay đổi gì lớn. Cơ thể cô lúc nào cũng mềm nhũn, mệt mỏi rã rời, vì thế chán chường trăm bề, việc viết chữ hay vẽ tranh đều bỏ bê cả. Từ Chí Ma khuyên can hết lời cũng vô ích.

Lại sợ nói nhiều sẽ làm tăng thêm áp lực tinh thần cho cô, không có lợi cho sức khỏe, đành phải nói ít đi. — Để thuận tiện cho việc ra ngoài giao thiệp và xem kịch, Tiểu Mạn đã bán đi một phần trang sức, sắm một chiếc ô tô, thế là số lần ra ngoài lại càng nhiều hơn, Từ Chí Ma đối với chuyện này cũng đành chịu hết cách.

Trong tình bạn, anh luôn có thể cảm nhận được sự ấm áp của nhân sinh.

Nam Kinh. Mùa thu, trên những tán ngô đồng xanh rờn mới điểm xuyết vài chiếc lá vàng, Từ Chí Ma nhận lời mời của Trần Mộng Gia (nhà thơ trẻ quen biết tại Đại học Trung ương) và Phương Thuần Đức, đến nhà Cửu cô của Vê-đức là nữ sĩ Phương Lệnh Nho để tụ họp trò chuyện.

Đến giờ lên đèn, Từ Chí Ma bước vào nhà họ Phương.

Phương Lệnh Nho đây là lần đầu tiên gặp Từ Chí Ma. Anh mặc một chiếc áo dài màu xám, bước chân thanh thoát đẩy cửa bước vào, Phương Lệnh Nho vừa nhìn thấy phong thái thanh tú của Từ Chí Ma liền liên tưởng ngay đến thần thái và dung mạo của những thiên tài thi ca đời cổ như Lý Trường Cát hay Đỗ Mục Chi.

Ở giữa những người bạn — dù là quen lâu hay mới quen, Từ Chí Ma vẫn luôn bộc lộ lồng ngực, thổ lộ tâm can một cách chân thành.

“Tiên sinh Từ, chính tác phẩm và sự dạy bảo của ngài cùng tiên sinh Nhất Đa đã giúp chúng tôi nhận biết thơ, yêu thích thơ và đến gần với thơ,” Trần Mộng Gia cung kính nói.

“Không thể nói vậy,” Từ Chí Ma chân thành nói, “Giữa bạn bè với nhau, luôn có sự thấm nhiễm và ảnh hưởng lẫn nhau... Nói thật lòng, mấy năm nay, cuộc sống của tôi không chỉ cực kỳ bình thường, mà đơn giản là đã rơi vào tận cùng của sự khô kiệt, nếu không nhờ quen biết các cậu — chính sự nhiệt tình với thơ ca của các cậu đã vô hình trung cổ vũ lại trái tim thơ đang thoi thóp của tôi... Tôi còn phải cảm ơn các cậu mới đúng!”

Phương Thuần Đức và Trần Mộng Gia nhìn nhau. Phương Thuần Đức đỏ mặt nói: “Tiên sinh nói quá lời rồi. Chỉ là, giai đoạn này, tác phẩm của tiên sinh quả thật ít hẳn đi.”

“Sao lại có thể không ít chứ? Cuộc sống ở Thượng Hải như thế đấy...” Nói đến đây, anh khựng lại, thở dài một hơi, “Hây! ... Nói cho cùng, thơ ca, chính là một thứ tinh thể của sinh mệnh, tình cảm, tri giác, ý thức được tiết ra từ trong tính linh. Đã là một nhà thơ, anh ta bắt buộc phải có một môi trường nuôi dưỡng và vun trồng cho ánh sáng tính linh của mình thăng hoa... Chim sơn ca không có bầu trời cao mây trắng, chim sơn ca không có bụi cây suối mát trong rừng, nếu nhốt nó vào một cái lồng chật chội dơ bẩn rồi đem đặt cạnh ngôi chợ ồn ào bên đại điện Thành Hoàng miếu, thử hỏi nó có hát ra được những khúc ca hay ho không?”

Phương Lệnh Nho hơi nghe ngóng được về cuộc sống những năm gần đây của Từ Chí Ma, sợ nói tiếp nữa sẽ khơi gợi lại nỗi buồn của anh, liền xen vào nói: “Ơ hay, cảnh đẹp ý vui thế này và cơ hội hiếm có thế này, ngồi lỳ trong nhà thì thật là uổng phí quá, chúng ta ra vườn tản bộ một lát, có được không?”

Từ Chí Ma tức khắc phấn khởi hẳn lên. “Hay quá! Hay quá! Ra vườn thôi.”

Trời cao mây nhạt, trăng sáng sao thưa. Mấy thân cây lớn vươn những nhánh tay khổng lồ cùng với những chùm lá rậm rạp che kín cả bầu trời, khiến vầng trăng sáng và mây trôi lúc ẩn lúc hiện. Dế mũi, dế trũi cứ rả rích cất tiếng ca; trong không khí tỏa ra một thứ mùi của đất ẩm. Từ Chí Ma duỗi vai vươn ngực, hít sâu mấy hơi, tinh thần liền phấn chấn trở lại.

Họ chậm rãi bước lên đài cao ở phía sau vườn, một lão gia nhân nhà họ Phương lẽo đẽo đi theo sau họ.

Đứng trên đài cao, có thể phóng tầm mắt nhìn thấy dòng sông lớn thông với sông Trường Giang ở đằng xa, trong nước sông phản chiếu những đám mây chiều lướt qua vầng trăng sáng, làn gió nhẹ lại làm chúng khẽ dập dờn.

“Lão nhân gia, ngài tuổi tác đã cao, có biết cây cầu đằng kia được xây từ thời đại nào không?” Từ Chí Ma hướng về phía lão gia nhân mà hỏi.

“Thưa tiên sinh, hồi nhỏ tôi nghe các bậc trưởng bối kể lại, nó được xây từ thời Chu Hồng Vũ, không biết có đúng không ạ?”

Từ Chí Ma cười lớn. “Gần đúng, gần đúng! Nhắc đến cây cầu này, còn có cả một câu chuyện đấy...” Tiếp theo đó, anh hào hứng kể lại lịch sử của cây cầu lớn cho mọi người nghe.

Phương Lệnh Nho, Phương Thuần Đức, Trần Mộng Gia đều im lặng. Họ đều cảm nhận được rằng, tâm trạng của tiên sinh Từ cứ hễ tiếp xúc với tự nhiên — dẫu chỉ là một mảnh vườn nhỏ nhoi giữa chốn đô thị ồn ào náo nhiệt, là lập tức trở nên thư thái ngay.

Từ Chí Ma quay đầu lại hướng về phía họ mà nói: “Thực sự cảm ơn các cậu hôm nay đã mời tôi đến. Ở đây, ở giữa những bạn bè, trong bầu không khí đàm đạo về thơ ca, tôi dường như đã tìm lại được thế giới của chính mình — đó là thế giới đã trở nên xa xôi, lạ lẫm lắm rồi!”

“Chí Ma,” Lệnh Nho nói, “Vậy thì anh hãy thường xuyên đến đây trò chuyện, ngồi chơi nhé! Nếu anh thích, nơi này chính là nhà của anh...”

Từ Chí Ma nắm lấy tay cô. “Cảm ơn cậu! Tôi nhất định sẽ đến thường xuyên. Từ nay về sau tôi sẽ đến khu vườn đáng yêu này của các cậu để ‘bàn chuyện thơ’.”

Họ đứng đó, thưởng ngoạn, cảm thán, đàm luận.

“Trời tối lạnh rồi,” lão gia nhân nói, “Tiên sinh, tiểu thư vào nhà ngồi thôi. Phơi sương lạnh mùa thu, không tốt cho sức khỏe đâu ạ.”

Trở lại phòng khách, Từ Chí Ma nửa tựa vào ghế sô-pha, hút thuốc, kể cho mọi người nghe những điều tai nghe mắt thấy ở Ấn Độ.

“Chà! Người chưa từng đặt chân đến đó, đối với thứ phong tình dị quốc ấy, dù thế nào cũng không thể tưởng tượng nổi! ... Buổi tối nằm trên giường, xuyên qua khung cửa sổ, có thể nhìn thấy dã thú chạy loạn trong những khu rừng rậm dưới ánh trăng... Cậu thậm chí còn cảm thấy hươu nai đang đi vòng quanh chiếc giường ngủ của mình ấy chứ...”

“Thế ư?” Lệnh Nho nói, “Có nhiều dã thú thế cơ à?”

“Tất nhiên! Rừng cây đó, những cây gỗ đó, đều là nguyên sinh, mấy ngàn năm chưa từng bị chặt phá.”

“Có mãng xà không?”

“Có!” Từ Chí Ma lớn tiếng nói, “Người Ấn Độ, múa rắn là một tài nghệ giỏi... Trên đường lớn, người biểu diễn múa rắn thổi lên một loại kèn ống, rắn hổ mang sẽ uyển chuyển nhảy múa theo thứ âm nhạc kỳ bí ấy...”

“Nơi như thế thực khiến người ta ngưỡng mộ làm sao!”

“Trên đường cái, phụ nữ đầu đội vò nước, chân đeo vòng... Thần ngưu đi lại khắp nơi, không ai đuổi cả...”

Lúc nào không hay đêm đã khuยาย, Từ Chí Ma hứng thú trò chuyện vẫn chưa cạn, lưu luyến quên cả lối về.

“Hôm nay tôi vui lắm! Đã lâu lắm rồi tôi mới vui được như thế này!” Anh nói, “Thực muốn ngày nào cũng được đến!”

Họ bước ra khỏi cửa lớn, đi ngang qua giàn hành lang bò đầy dây leo, Từ Chí Ma chợt nói: “Đến những đêm mùa đông, cậu hãy lẳng lặng đến đây mà nghe nhé! Lắng nghe thật yên tĩnh tiếng những hạt dây leo nứt vỡ, cậu sẽ cảm nhận được một thứ sức mạnh của sự sống...”

Một buổi sáng nọ, Từ Chí Ma hớn hở vui tươi bước vào lớp học của Đại học Quang Hoa, dùng giọng điệu vui vẻ nói với toàn thể học sinh: “Các trò đoán xem, thầy sẽ kể cho các trò nghe điều gì nào? À, niềm vui ngày hôm qua của thầy, là lần đầu tiên trong đời đấy! Các trò tưởng rằng ngày nào thầy cũng giống như mọi khi, phải đi chuyến xe lửa đêm đến Thượng Hải đúng không? Ha ha, không phải đâu, thầy bay từ Nam Kinh về đấy!” Anh phấn khích nâng cao giọng rồi lặp lại một lần nữa, “Bay về đấy! Hồi ở châu Âu, thầy cũng từng đi máy bay một lần, từ Pa-ri bay đến Luân-đôn, nhưng vì thời tiết xấu, ngồi trên máy bay bị chóng mặt, nôn mửa suốt dọc đường, trong cơn mơ màng, chỉ thấy eo biển Anh-giơ-l-cơ toàn là sương mù trắng xóa... Lần này, Hàng không công ty Trung Quốc tặng thầy một vé... À, trong số các trò chưa từng đi máy bay, làm sao có thể thể hiện được niềm vui lúc ấy của thầy chứ! Thầy chỉ cảm thấy mình không còn là một con người trên trái đất nữa, giống như những ngôi sao lấp lánh treo trên bầu trời xanh vào ban đêm, bơi lội giữa không trung, tuyệt nhiên không thể tin mình phàm nhân làm bằng da thịt nữa. Thầy nhìn xuống mặt đất từ cửa sổ, trái đất mới nhỏ bé làm sao, loài người mới nhỏ bé làm sao chứ! Bi hoan ly hợp của cuộc đời, mọi sự đấu tranh và sinh tồn, quả thực không đáng để chúng ta bận tâm. Thầy chui ra từ những đám mây trắng, chốc lát lại trốn vào những đám mây đen. Chiếc máy bay này, đã mang linh hồn thầy bay qua những ngọn núi cao, bay qua những hồ nước lớn, bay trên chốn phố xá ồn ào, bay giữa những khu rừng rậm. Lúc đó thầy thực sự hy vọng, cứ thế mà bay ra khỏi cái lồng không khí này, bay vào trong cả vũ trụ bao la. Thầy tưởng tượng mình có thể bay ở khoảng giữa sao Thiên Vương và sao Diêm Vương, dùng ánh mắt coi thường của mình, phóng tầm mắt ngắm nhìn một hòn đảo gọi là trái đất vĩ đại trong mắt người đời...”

Từ Chí Ma giảng cho học sinh nghe về Leonardo da Vinci: “... Da Vinci vào thế kỷ thứ mười ba, đã thiết kế một cỗ máy bay có thể đưa con người bay lên bầu trời rồi, các trò có biết nỗi lòng đau đớn của Da Vinci không? Từ xưa đến nay, chỉ có một mình ông ấy là không mang theo ảo tưởng tôn giáo và ý nghĩa trừu tượng, để thoát khỏi thế giới xấu xa này, là người đầu tiên dùng sức mạnh của con người để thử thách chinh phục không gian! Toàn bộ trái đất không đủ cho ông tung hoành, cái ông muốn là cả vũ trụ...”

Khao khát tự do tự tại, vượt khỏi cõi trần bay lơ lửng giữa trời cao, đối với Từ Chí Ma lúc này, không chỉ xuất phát từ một thứ ảo tưởng thi vị của khí chất nhà thơ, mà thực sự là phản ánh sâu sắc tâm trạng của anh. Mặc dù bạn bè tốt nhiều như mây, ngày ngày bận rộn túi bụi, nhưng hễ thỉnh thoảng có lúc ở một mình, anh lại thường cảm thấy một sự cô đơn, một thứ cô đơn không một niềm vui nhân gian nào có thể xua tan và giải tỏa nổi. Thế giới này khiến anh cảm thấy vô cùng thất vọng. Hạnh phúc hôn nhân tranh thủ được bằng cách liều mạng dưới sự nhiễu nhương của những bài toán thực tế từ lâu đã không còn rực rỡ tỏa sáng; tiền thuê nhà, ô tô cùng phu xe, đầu bếp, người làm, những màn chưng diện huyên náo, sự tốn kém quá mức, đã đẩy Từ Chí Ma vào một tình cảnh khó lòng dứt ra được, anh gần như đã đánh mất chính mình. Anh đã nhiều lần nhắc nhở Tiểu Mạn, mau chóng thoát khỏi cái môi trường Thượng Hải này, đến Bắc Kinh để dạy học và sinh sống, nhưng Tiểu Mạn không chịu rời khỏi Thượng Hải. Anh cảm thấy nếu cuộc sống như thế này cứ tiếp diễn thêm một hai năm nữa, bản thân dù có một xu hai xu linh cảm cũng sẽ lâm vào nguy cơ sắp bị mai một cạn kiệt đến nơi. Thế nhưng, điểm này lại chẳng hề được Tiểu Mạn coi trọng.

Chẳng bao lâu sau, Đại học Quang Hoa bùng nổ phong trào sinh viên. Từ Chí Ma đứng về phía sinh viên tiến bộ. Một tờ công văn của bộ phận Quốc dân đảng thành phố Thượng Hải ra lệnh cho nhà trường sa thải phó hiệu trưởng Liêu Thế Thừa và bảy ủy viên chấp hành do hội đồng giáo chức bầu ra, Từ Chí Ma cũng nằm trong số đó. Anh vô cùng phẫn nộ, viết thư cho người bạn thân là Quách Hữu Thủ - vụ trưởng Bộ Giáo dục, nói rằng đây là hành động “dùng đảng phái để can thiệp tuyệt đối vào giáo dục”, vì thế bèn từ quan vát áo ra đi.

Nỗi ưu sầu và căm phẫn trong lòng Từ Chí Ma đã lên đến cực điểm.

(Mười lăm)

Thứ khiến anh ngẩng đầu lên trong tâm trạng chán nản, ưu phẫn, rối rộn, thất vọng để nhìn thấy ánh sáng của sinh mệnh và thơ ca chính là những người bạn thơ trẻ tuổi.

Trần Mộng Gia đến thăm.

Không có những lời xã giao thăm hỏi ân cần, không có những câu chuyện phiếm đông tây nam bắc, Mộng Gia đi thẳng vào vấn đề: “Tiên sinh Từ, tháng trước, buổi tối vui vẻ mà ngài cùng chúng tôi trải qua ở nhà Cửu cô đã nảy sinh cho chúng tôi một ý định. Cửu cô Lệnh Nho, Vê-đức và những người khác bảo tôi đến bàn bạc với ngài, chúng tôi muốn làm lại một tờ tạp chí thơ, hy vọng ngài ra mặt đứng đầu và chủ trì... Không biết ý ngài thế nào?”

Đôi mắt Từ Chí Ma chợt sáng bừng lên, “Được, tuyệt quá chứ!”

“Ngài đồng ý rồi ạ?”

“Tất nhiên! Tất nhiên là đồng ý rồi!” Từ Chí Ma đẩy ghế dựa, đi qua đi lại trong phòng, “Tạp chí thơ của tờ *Sân vận động*... ừm không, tờ *Sân vận động*... à không, tạp chí thơ của tờ *Thần báo* đã ra được mười một kỳ, vì vội làm tạp chí kịch nên đã đình bản rồi... *Tân nguyệt*, bây giờ đã biến chất rồi, nồng nặc mùi thuốc súng, hoàn toàn không còn thấy bóng dáng của các nàng Muse đâu nữa! Được, chúng ta lại làm một tờ tạp chí thơ mới!”

“Mấy ngày nay, Cửu cô, Vê-đức và tôi thường nhắc đến, tạp chí thơ của tờ *Thần báo* hồi đó ra mắt sôi nổi biết bao. Chúng ta, hầu như đều ít nhiều chịu sự nuôi dưỡng và cảm nhiễm từ nó... Ảnh hưởng của nó, chắc chắn sẽ trở thành một trang quan trọng trong lịch sử phát triển văn học mới của Trung Quốc...”

“Thật sao? Các cậu đều nhìn nhận như vậy à?” Trái tim Từ Chí Ma chấn động.

“Vâng, tất cả chúng tôi đều có trải nghiệm sâu sắc. Hồi đó, *Tạp chí thơ* vừa xuất bản, chúng tôi lập tức tranh nhau mua, lại còn tụ tập lại cùng nhau ngâm tụng, thảo luận...”

“Ồ... Không ngờ nó lại phát huy tác dụng lớn đến thế, đây là điều chúng tôi hoàn toàn không ngờ tới...”

“Đặc biệt là những thảo luận về sáng tác và hình thức thể hiện nghệ thuật của thơ luật mới trên *Tạp chí thơ*, cùng với những mày mò, thử nghiệm, đổi mới của ngài, tiên sinh Nhất Đa và mấy vị tiên phong khác, đã mở ra con đường, chỉ rõ phương hướng, dựng lên tấm gương cho đám hậu sinh chúng tôi.”

Từ Chí Ma ngồi xuống, châm một điếu thuốc. Lời nói của Mộng Gia đã đưa anh chìm vào những hồi ức khi biên tập *Tạp chí thơ* ngày trước.

Một căn phòng tối thui, bốn bức tường sơn một màu đen kịt, viền xung quanh một đường viền vàng mỏng manh, khiến người ta liên tưởng đến một người phụ nữ châu Phi khỏa thân mang những chiếc vòng vàng mảnh ở cổ tay và cổ chân... Trên bức tường tận cùng của phòng khách được khoét một hốc thờ hình vuông, một bức tượng điêu khắc bằng đá nữ thần Vén-us đang đứng tao nhã, dưới sự làm nền của một màu đen tuyền, lại mang một vẻ mộng mơ thanh đạm xa xôi, khiến người ta nhớ đến một đồng cỏ hoang vắng dưới ánh mặt trời mệt mỏi, có mấy chú cừu đang đung đưa giữa đám cỏ. Cạnh vách có một phòng tranh diện tích vô cùng nhỏ, góc nền chống giá vẽ, trên tường treo mấy bức tranh sơn dầu màu vẽ còn chưa khô. Ban ngày ánh sáng xuyên qua cửa sổ, tô lên bức tường đen mấy đốm trắng chói mắt; chiều tà bóng tối tràn vào phòng, nơi đây dường như có dấu vết của Mephistopheles; ban đêm bóng tối và ánh đèn giao hòa, hiện ra đủ thứ quái tướng kỳ dị không thành hình — đây chính là “cung điện nghệ thuật” thực sự — căn hộ do chính nhà thơ, họa sĩ Văn Nhất Đa thiết kế bài trí. Từ Chí Ma, Văn Nhất Đa, Nhiêu Mạnh Khản, Lưu Mộng Vĩ, Vu Canh Ngu cùng mấy nam thanh nữ lịch sự khác, ngồi vây quanh một chiếc đèn bàn, trên chiếc bàn vuông nhỏ trải đầy sách vở và bản thảo.

“Tôi xin lên trước để múa rìu qua mắt thợ nhé,” Từ Chí Ma đứng dậy, lấy từ trên bàn ra mấy trang giấy thảo, đẩy đẩy mắt kính, “Tựa đề là *Anh ấy sợ anh ấy thốt ra lời*.”

(Bạn ơi, tôi hiểu cái xương cá mắc nghẹn đó,

Khó chịu lắm phải không? — Khó cho cổ họng của bạn;)

“Kìa nhìn xem có con cào cào đậu trên cánh cỏ,

Tiếng gió trong rừng thông nghe như tiếng đàn tranh.”

(Bạn ơi, tôi hiểu, trong làn nước mắt của bạn

Đang lấp lánh giọt lệ chân tình của bạn;).

“Kìa nhìn xem, chú bướm bay lượn chập chờn;

Bạn hãy thử ngửi xem hương thơm hoa lan tím này!”

(Bạn ơi, trái tim bạn đang đập thình thịch;

Trái tim tôi chưa chắc đã yên bình;)

“Kìa nhìn xem, một đôi cầu vồng trống mái!

Đang khoe mẽ vẻ kiều diễm giữa mây trời!”

(Đây chẳng phải là trò đùa, tốt nhất là đừng thốt ra,

Tôi hiểu cực kỳ bí mật trong linh hồn bạn:

“Đó là một câu nói chết người, bạn phải nghĩ cho kỹ,

Quay đầu lại rồi bạn mới hối hận thì còn có ích gì!”)

(Tôi không muốn bạn lao vào ngọn lửa để chịu tội,

Ngay cả tôi — ngay cả tôi cũng không đành lòng chịu khổ!)

“Bạn kìa đôi cầu vồng đã hoàn toàn tan vỡ;

Trong cỏ hoa chẳng thấy bóng bướm lượn bay.”

(Nhẫn nhịn đi! Vẻ đẹp chẳng qua chỉ là nụ hoa hé nở;

Cần gì phải tô đậm thêm vệt hồng nhạt trên má này nữa chứ?)

“Về thôi, trời đã chập tối đáng sợ rồi, —

Ngày mai hãy lại ngắm mây mai màu bụng cá!”

Thơ đọc xong, mọi người ngồi đó khẽ vỗ tay.

“Nhất Đa, cậu bình phẩm đi, tôi rất thích nghe sự chỉ giáo của cậu.”

Văn Nhất Đa tóc tai bù xù, trơ xương gầy gò; anh gật đầu, như đang nhấm nháp ý vị của bài thơ này.

“Bài thơ này, tôi đã đọc rồi. Cậu đưa nó vào tập *Một đêm ở Firenze* phải không? Nhìn chung, bài này và các bài trong tập này, so với *Thơ của Chí Ma* của cậu, quả thực đã tiến bộ hơn rồi, một sự tiến bộ vô cùng lớn.”

“Chỉ có câu khen này thôi sao? Tôi không mãn nguyện đâu, cái tôi muốn nghe là lời bình trúng phóc...” Mặt Từ Chí Ma hơi đỏ lên, “Không giấu gì mọi người, tôi nào có hiểu thơ ca gì đâu? Cứ hứng lên là tùy bút viết ra thì có thể tính là thơ sao? Tính linh của mình dẫu có chút ánh sáng sáng tác mỏng manh đi chăng nữa, thì cũng thực sự nhỏ bé đến đáng thương, giống như một tia sáng đèn dầu lọt qua khe ván...”

“Tôi nói là những gì tôi cảm nhận được.” Văn Nhất Đa vốn không giỏi ăn nói nghiêm túc nói, “Sự tiến bộ mà tôi nói, chủ yếu là chỉ hình thức. Bài thơ này tổng cộng có sáu đoạn, mỗi đoạn đều gieo vần abab, lại có âm tiết cực kỳ mỹ mãn, về mặt kỹ thuật, đã dần đi đến độ viên mãn.”

“Thật sao?” Từ Chí Ma vui mừng nói, “Ngòi bút của tôi vốn là một con ngựa hoang không chịu sự kềm tỏa. Tôi phải đọc những tác phẩm nghiêm ngặt của cậu, mới có thể ngộ ra sự hoang dã của chính mình...”

“Đúng vậy, tôi cũng có cảm giác giống như thế.” Nhiêu Mạnh Khản nói, “Tôi cho rằng, nghệ thuật thơ ca, không thể rời xa vẻ đẹp hình thức đặc biệt. Bằng không, nó khác gì văn xuôi? Về điểm này, tôi nói rằng sự nghiên cứu và thử nghiệm của Nhất Đa có giá trị vô cùng. Nói thật, mấy người chúng tôi, ai mà không chịu ảnh hưởng từ bài *Nước chết* chứ?”

Nhất Đa lắc đầu. “Nói chịu ảnh hưởng của tôi, tôi không dám nhận. Thế nhưng, tôi cho rằng, thơ mới, nếu không đi theo con đường luật hóa, thì không thể thông suốt được. Có một số tác phẩm trước đây của Chí Ma tôi thực sự không dám khen ngợi; giống như Tử Tiềm đã nói, ngoài việc chia dòng ra để viết, thì chẳng khác gì văn xuôi cả.” Vừa nói, anh vừa rụt cổ áo lại, một nhúm tóc rối trong làn khói thuốc lá mờ ảo trông giống như cỏ ngải cứu trong sương chiều. “Goethe từng nói: ‘Có sự ràng buộc mới có tự do, trong sự giới hạn mới có thể thể hiện được tài năng.’ Câu này là chân lý của mọi nghệ thuật. Rời khỏi một quy củ nhất định, thì không gọi là nghệ thuật nữa; ví dụ như thi đấu bóng, phải có sự ràng buộc của đủ loại quy tắc, mới có thể mài giũa kỹ năng bóng đá, phân định cao thấp, quyết định thắng thua. Nếu hai bên thi đấu cứ tùy ý chạy bừa cướp phá, thì đâu còn gọi là thi đấu nữa.”

“Đúng quá, đúng quá!” Tử Tiềm vỗ tay nói.

“Thế nhưng...” Từ Chí Ma nhìn Nhất Đa qua hai tròng kính nói, “Những lời cậu phê bình thơ của tôi, tôi hoàn toàn tiếp nhận, những thứ đó bây giờ tôi đến dũng khí để nhìn lại cũng không có. Thế nhưng... Cậu nói nhất định phải đi theo con đường luật hóa, tôi vẫn còn có chút hoài nghi. Phải biết rằng bầu trời tinh thần của con người hiện đại, đã không còn là thứ mà người xưa có thể sánh kịp. Niệm luật vần điệu chặt chẽ tinh tế của thơ ca, là hình thức biểu hiện của cảm giác tinh thần tinh tế mà chật hẹp của người cổ đại cần đến. Bây giờ đối với thơ mới mà quy định ra nhiều giới hạn như vậy, tôi thấy e rằng sẽ cản trở và làm suy yếu sự bay bổng của trí tưởng tượng cùng sự mở rộng của tình thú ý từ...”

“Không, Chí Ma, nghe tôi nói này,” Nhất Đa lại lắc đầu, “Quy tắc bằng trắc, gieo vần của từ khúc thơ ca cổ điển Trung Quốc, những nhóm nhịp điệu trầm bổng trong thơ tiếng Anh, đây tuyệt đối không phải là thứ xiềng xích do con người ép buộc thêm vào, mà là một cấu trúc cơ bản do chính tính âm nhạc của ngôn ngữ bộc lộ ra. Mặc dù bây giờ chúng ta viết thơ mới bằng văn bạch thoại, nhưng văn tự của nó vẫn là những chữ Hán được lưu truyền ngàn năm nay, cho nên không thể không mày mò ra một loại luật hóa mới, thích hợp hơn với nhu cầu biểu đạt của chúng ta...”

“Vậy, những hình thức như quy định số chữ của mỗi câu đều đồng đều giống nhau, cũng là điều cần thiết sao?” Từ Chí Ma lại hỏi, “Người xưa, như thơ cổ thể thất ngôn của Lý Thái Bạch, há chẳng phải cũng thường xuyên phá vỡ những quy tắc cố định đó sao?”

“Cái này... đương nhiên vẫn cần phải nghiên cứu thêm,” Nhất Đa đáp, “Tóm lại, lan man vô bờ bến, tiết tấu tạp loạn, từ ngữ dư thừa lộn xộn, không thể thể hiện được lý do vì sao thơ là thơ — vẻ đẹp ngưng luyện của nó, vẻ đẹp âm nhạc của nó, vẻ đẹp kiến trúc của nó... Gần đây, nghe nói Tôn Tử Tiềm đã tiến hành một số nghiên cứu về quy luật tiết tấu của thơ bạch thoại, đây là điều đáng chú ý. Tóm lại, chúng ta hãy tiếp tục nỗ lực khám phá nhé!”

“Tiên sinh Từ!”

Giọng nói của Mộng Gia đã kéo hồi ức của Từ Chí Ma trở về thực tại, “Hả?”

“Ngài xuất thần rồi kìa.”

“Đúng vậy, tôi chợt cảm thấy mình lại bước trở lại căn phòng đen thần bí của tiên sinh Nhất Đa rồi... Hồi đó, chúng ta thực sự đã kết thành một văn đàn đấy, căn phòng của tiên sinh Văn, quả thực là một ngôi miếu thần diệu! Hồi đó chúng ta thường xuyên tranh chấp, biện luận, có lúc thậm chí đỏ mặt tía tai, không ai chịu nhường ai; thế nhưng, sức mạnh cũng nằm chính ở những cuộc tranh biện này!”

“Bây giờ chúng ta cũng có tham vọng như vậy, muốn kết thành một văn đàn nhỏ...”

“Nên có tham vọng như vậy chứ! Đây chính là hùng tâm đại chí mà! Tôi giơ hai tay đồng ý! Nhất định sẽ trở thành đồng chí trung thành của văn đàn này!” Từ Chí Ma giơ cả hai tay lên.

“Chúng ta hy vọng, văn đàn nhỏ này, sớm muộn gì cũng có thể tỏa ra chút ánh sáng nhỏ nhoi.”

“Nhỏ, nhưng luôn hướng lên trên!” Từ Chí Ma nói.

“Nhỏ, nhưng không phải cơn gió cuồng bạo nào cũng có thể thổi tắt được!” Mộng Gia nói.

“... Đối với tương lai tối tăm mù mịt, há chẳng phải chúng ta cũng nên có cùng một niềm hy vọng sáng ngời như thế hay sao?” Từ Chí Ma lại nói.

Bản thảo của một bài xã luận khai mạc, cứ thế, câu này tiếp câu kia, ra đời như thế.

Đêm đó, Từ Chí Ma liền viết thư cho những người bạn thân như Tôn Đại Vũ (Tử Tiềm), Thiệu Tuấn Mỹ, Nhiêu Mạnh Khản... để xin ý kiến và đặt bài.

Tâm trạng tích cực muốn sáng lập một *Tạp chí thơ* của Từ Chí Ma, chính là sự phản ánh tâm trạng thất vọng ngày càng sâu sắc đối với màu sắc chính trị ngày càng đậm nét của tờ *Tân nguyệt*. Anh lại một lần nữa mang theo nhiệt huyết mới, ôm ấp hy vọng mới lao về phía thần thơ...

(Mười sáu)

Tháng chín năm 1930, Thái Nguyên Bồi từ chức hiệu trưởng Đại học Bắc Kinh; tháng mười hai, Tưởng Mộng Lân lên thay. Ông mời Hồ Thích đảm nhận chức vụ giáo vụ trưởng Đại học Bắc Kinh.

Một hôm, Hồ Thích tình cờ đọc được một bài thơ ngắn mang tựa đề *Cuộc sống* do Từ Chí Ma công bố cách đó không lâu:

Âm u, đen tối, ngoằn ngoèo như rắn độc,

Cuộc sống bức bách thành một đường hầm:

Một khi đã sa vào, anh chỉ có thể tiến về phía trước,

Tay dò dẫm bức tường lạnh lẽo ẩm ướt,

Vẫy vùng trong nội tạng của yêu ma,

Trên đỉnh đầu không thấy lấy một tia sáng trời,

Linh hồn này, dưới sự áp bức của kinh hoàng,

Ngoài sự tiêu diệt ra còn có nguyện vọng nào khác?

Ông đọc xong, cảm thấy một trận ngột ngạt, trước mắt hiện lên gương mặt ưu sầu khó hiểu vì rơi vào khó khăn kinh tế ở Thượng Hải, đời sống gia đình không đi vào quỹ đạo, trăm bề vụn vặt bủa vây trong nỗi u uất của Từ Chí Ma. Ông thở dài một tiếng.

“Đây chính là sự khắc họa tâm trạng bế tắc, cảm thấy tuyệt vọng đối với cuộc sống của Chí Ma.” Ông tự nhủ.

Ông viết thư cho Từ Chí Ma, mời Từ Chí Ma lên phía bắc phò tá công việc nhà trường Đại học Bắc Kinh.

Từ Chí Ma nhận được thư vô cùng vui mừng, vội vã bàn bạc với Tiểu Mạn.

“Sao anh có thể đi được chứ?” Tiểu Mạn nhướng mày, “Trước kia chạy ngược chạy xuôi giữa hai nơi Trung Quang và Quang Hoa đã làm anh mệt rã rời rồi, chẳng lẽ còn muốn mọc thêm cánh để bay đến Bắc Kinh làm việc nữa sao?”

“Kiêm nhiệm cả Bắc Đại, Trung Đại đương nhiên không được,” Từ Chí Ma nghiêng đầu suy nghĩ, “Thế thì từ bỏ lớp học ở Trung Đại đi vậy.”

“Bắc Kinh... đừng đi nữa thì hơn, Ma à, nhà ở Thượng Hải, em ở Thượng Hải, sao anh cứ nhất định phải đến Bắc Kinh làm gì?”

“Không, Bắc Kinh anh nhất định phải đi. Thịnh tình của Thích Chi mời mọc, anh sao có thể từ chối?” Từ Chí Ma nói rất kiên quyết.

“Từ bỏ lớp học ở Trung Đại, chẳng phải lại đi đắc tội với người ta sao? Những học sinh đó cũng sẽ đau lòng lắm, lần trước anh rời khỏi Quang Hoa, Gia Bích bọn họ chẳng phải đều vô cùng thất vọng, tiếc nuối hay sao?”

“Cái này... cũng đành chịu thôi... Mạn à, hay là chúng ta dứt khoát chuyển đến Bắc Kinh định cư đi, được không?”

“Em... không muốn đi. Ma à, ổn định được cái nhà ở Thượng Hải đâu phải chuyện dễ dàng gì, chuyện này anh cũng biết mà. Đừng rời khỏi Thượng Hải nữa nhé...”

“Không, anh tuyệt đối không muốn ở lại Thượng Hải nữa rồi!” Từ Chí Ma nâng cao giọng nói.

Tiểu Mạn sững sờ. “Tại sao?”

“Môi trường thế này, cuộc sống thế này, anh thật sự không chịu nổi nữa rồi, cứ tiếp tục thế này nữa, sự nghiệp cả đời của anh sẽ hủy hoại mất!”

Nước mắt Tiểu Mạn trào lên. Cô biết đây là một sự trách mắng của Từ Chí Ma đối với chính mình. Trước kia tuy cô cũng cảm thấy Từ Chí Ma vô cùng bất mãn với mọi thứ trước mắt, nhưng anh chưa từng dùng ngôn ngữ rõ ràng nhường ấy để thốt ra bao giờ.

Cô nức nở.

Cô không có cách nào thay đổi bản thân mình. Những thói quen đã nuôi dưỡng từ lâu hay từ trước, ảnh hưởng của môi trường xung quanh, đều đã hình thành một lực quán tính, khiến cô trượt về một hướng; sự trượt đó kéo theo Từ Chí Ma, làm hỏng tâm trạng của anh, phân tán tinh thần của anh, làm rối loạn tư tưởng của anh, cản trở sự nghiệp của anh, những điều này cô đều biết hết. Cô cảm thấy có lỗi với anh. Thế nhưng cô không có cách nào thay đổi bản thân. Việc này cần có một sự tự chế và ý chí vô cùng lớn lao, nhưng cô lại không có. Sự yếu ớt của cơ thể đã mài mòn sức mạnh tinh thần của cô, cô chỉ đành mặc cho bản thân cứ trượt dài như thế từng ngày từng ngày một.

Tiểu Mạn vừa rơi nước mắt, Từ Chí Ma liền nhụt chí. Anh ngồi xuống thừ người hồi lâu không nói nên lời.

“Ma à, chiều ý em đi.”

“Chỗ Thích Chi thế nào anh cũng phải đi. Thôi thế này đi, từ bỏ lớp học ở Trung Đại, anh vẫn ở nhà tại Thượng Hải. Chạy đi chạy lại hai đầu Bắc Kinh và Thượng Hải.”

“Anh đâu phải người sắt, cứ chống đỡ như thế thì sao chịu nổi?”

“Không sao đâu, Tiểu Mạn, anh có thể đi về bằng máy bay, cái đó nhanh lắm.”

“Đi máy bay?” Tiểu Mạn lau nước mắt mỉm cười, “Anh nghĩ hay thật đấy. Tiền vé bao nhiêu tiền một vé? Bắc Đại có thể cho anh được bao nhiêu tiền lương? Cứ cho là mỗi tháng về một lần, số tiền đó e là còn chẳng mua nổi một vé khứ hồi ấy chứ.”

“Anh đâu có ngốc thế. Anh đi tìm Bảo Quân Kiện, ông ấy là chủ nhiệm tài chính của Công ty hàng không Trung Quốc. Lần trước anh từ Nam Kinh về chẳng phải do ông ấy tặng vé đó sao? Anh đi máy bay ké không tốn xu nào, không tốt sao?”

Tiểu Mạn suy nghĩ rất lâu. “Anh muốn đi, em cản không được anh. Thế nhưng, anh phải hứa với em một điều kiện.” Cô ngẩng đầu nhìn Từ Chí Ma.

“Điều kiện gì?”

“Chính là không cho phép anh đi máy bay.”

“Tại sao?” Từ Chí Ma la lớn lên, “Đi xe lửa, mất tận hai ngày một đêm lận đấy! Em lại nỡ để anh chịu cái tội đó á?”

“Em thà để anh chịu cái tội đó còn hơn.”

“Tại sao, anh thích đi máy bay, em không biết à? Ngồi trên máy bay, thế mới gọi là hưởng thụ chứ. Xuyên mây phá sương, vượt núi băng đèo, khát vọng ‘muốn bay’ của anh giống như được thỏa mãn vậy...”

“Không, không, Ma à. Em sợ... Anh đi máy bay, em sẽ đứng ngồi không yên mất. Em cũng không nói được là vì nguyên nhân gì, nhưng mà, em sợ...”

“Sợ anh chết á?”

“Đừng nói nhảm nữa!”

“Anh thật sự rất mong được chết như thế đấy! Giống như cái chết của Shelley, quả thực là một nhân duyên, một phúc khí, một —”

Tiểu Mạn lao tới bịp miệng anh lại. “Anh lại điên khùng rồi đấy! Anh quên rồi sao, trước kia anh chẳng phải đã hứa với em là không bao giờ nói những lời hỗn xược này nữa cơ mà?”

Từ Chí Ma cười lớn phóng khoáng. “Ha ha, nhìn cái vẻ mê tín này của em xem! Nếu như nói một tiếng mà chết được, thì người Nhật Bản đánh vào Tế Nam, chúng ta cũng chẳng cần phải kháng chiến nữa, mọi người xếp hàng đi niệm chú là xong rồi!”

Tiểu Mạn lau nước mắt. “Nhìn anh giống như bị ma xui quỷ khiến gì vậy...”

Từ Chí Ma cầm lấy chiếc khăn tay của Tiểu Mạn lau đi vết nước mắt trên mặt cô. “Mạn à, em yên tâm đi! Cách đây không lâu có người nhờ thầy bói xem cho anh một quẻ, nói không sao cả! Nói kiếp nạn năm ngoái đã thoát được rồi, cho đến hơn bốn mươi tuổi, sẽ không có tam tai bát nạn gì nữa, mọi đường đều thuận buồm xuôi gió cả!”

“Còn bảo là em mê tín, chính anh lại đi tin cái lời gạt tiền của mấy thầy bói mù ấy!”

Cuộc sống ở Bắc Kinh rất vui vẻ, Từ Chí Ma ở nhờ trên lầu nhà Hồ Thích ở hồ đồng Mễ Lương Khố số 4. Nhà họ Hồ tiếp đãi ân cần, trà cơm hợp khẩu; phòng ốc rộng rãi yên tĩnh, sách vở cái gì cũng có...

Vào bữa tối, phu nhân họ Hồ nhìn thấy chiếc áo bông bằng lụa tơ tằm của Từ Chí Ma bị mòn thủng ở chỗ khuỷu tay, vạt áo phía trước có một lỗ thủng do tàn thuốc lá đốt, cười nói: “Áo của tiên sinh Từ rách cả rồi, sao không sắm một chiếc mới đi?”

Từ Chí Ma đỏ mặt, nói: “Á chà, sao tôi lại không phát hiện ra nhỉ? Ủa, cái lỗ cháy này là do đâu mà ra thế này?”

“Tiểu Mạn cũng không thấy à? Anh nhìn xem, dưới khuỷu tay rách hết cả rồi kìa.”

“Hây, cô ấy á, em còn có thể trông mong cô ấy vá áo cho anh chắc?”

Phu nhân họ Hồ lắc đầu thở dài nói: “Đương nhiên rồi, cô ấy dẫu sao cũng là đại tiểu thư xuất thân từ gia đình danh giá, đương nhiên sẽ không làm những việc thô kệch này rồi. Lại đây, lát nữa ăn cơm xong, chị vá lại cho một chút, mùa đông năm nay vẫn còn có thể tạm qua quýt được.”

Sau bữa ăn, Từ Chí Ma cởi áo bông ra, quấn một chiếc áo choàng lớn, ngồi trong phòng trò chuyện với Thích Chi.

“Lần này, Tiểu Mạn có lẽ sẽ hận anh mất thôi,” Thích Chi cười nói, “Chính là anh, đã chia rẽ hai người...”

“Con người cô ấy, chưa từng thù hận bất cứ ai. Khí độ lớn lao thế, tính tình tốt thế, là điều tôi chưa từng thấy bao giờ.” Từ Chí Ma nói.

Hồ Thích gật đầu. “Điều này tôi biết. Thế nhưng, mỹ đức này, ở một mặt khác, cũng chính là điểm yếu chí mạng. Lượng độ quá lớn, tính tình quá tốt, thì cái gì cũng thấy được, cái gì cũng qua loa cho xong chuyện được, cái gì cũng không thấy cấp bách nữa, đây cũng là căn nguyên của sự tự tung tự thả lỏng bản thân. Chí Ma, đừng trách tôi nói thẳng quá nhé!”

Từ Chí Ma nhảy chồm lên. “Thích Chi, sự tinh tường của cậu thực khiến tôi phải khâm phục! Cậu nhìn nhận Tiểu Mạn đúng là thấu đáo thật. Cô ấy chính là cái loại người như thế đấy!”

Hồ Thích lại gật đầu. “Tiểu Mạn cái gì cũng tốt, chỉ là quá ba phải, quá yếu đuối...”

Từ Chí Ma liên mồm nói, “Đúng, đúng, đúng, không trật đi đâu được!”

“Về mặt sức khỏe của cô ấy...” Hồ Thích uyển chuyển nói, “Dạo gần đây có chuyển biến gì chưa?”

Từ Chí Ma chán nản lắc đầu. “Vẫn thế. E là... khó mà chuyển biến được rồi.”

Hồ Thích thở dài một hơi. “Quả thực là điều đáng tiếc ngàn thu. Với tài năng và thiên bẩm của Tiểu Mạn, nếu không phải thế này, thì sớm đã thành họa sĩ nổi tiếng, nhà văn nổi tiếng rồi chứ!”

“Chứ sao nữa!” Từ Chí Ma nói, “Tôi cũng chẳng biết đã khổ công khuyên lạy cầu xin bao nhiêu lần rồi...”

“Rất khó đấy,” Hồ Thích khẳng định nói, “Rất khó đấy...”

Họ thở dài, trầm mặc.

Hồi lâu sau, Hồ Thích nói: “Theo tôi thấy, nếu chỉ xét từ tiền đồ sự nghiệp của anh, thì việc thể hiện sự quyết đoán và dũng khí là điều vô cùng cần thiết...”

Từ Chí Ma lập tức hiểu ý. “Không, không, không!” Mặt anh tái đi, “Tôi tuyệt đối không! Dù thế nào đi nữa, tôi vẫn yêu cô ấy, tôi yêu cô ấy đến cùng, chịu trách nhiệm với cô ấy đến cùng!”

“Xin lỗi nhé, Chí Ma. Đây là lời hai chúng ta đóng cửa lại nói với nhau thôi. Tình cảm của anh, thái độ của anh, quyết tâm của anh, tôi khâm phục. Lời vừa rồi, tôi rút lại.”

“Thích Chi, cậu hoàn toàn không có ác ý. Cậu là đang bảo vệ tôi.” Từ Chí Ma vùi mặt vào cổ áo lông của chiếc áo choàng lớn, lầm bầm nói.

Sự ấm áp của tình bạn, thời tiết đẹp của Bắc Kinh, cộng thêm công việc giảng dạy ở hai trường đại học và biên tập cho *Tạp chí thơ*, đã khiến Từ Chí Ma cảm thấy tinh thần của mình bắt đầu hồi phục, ý chí và nhân cách của mình đã sống lại. Anh đã trở về với quỹ đạo mà lẽ ra mình phải thuộc về. Anh lại là chính mình rồi.

Từ Chí Ma lên lớp tám tiếng ở Đại học Bắc Kinh, kiêm thêm tám tiếng ở Đại học Văn hóa. Ký túc xá Đại học Nữ vốn là vương phủ, sau này Thường Ấm Hòe mua rồi tặng cho Dương Thủ Đình; đại viện cung điện khí thế hoành tráng, môi trường vô cùng đẹp đẽ. Do đó, mặc dù gánh nặng mười sáu tiếng lên lớp ở cả hai đầu không hề nhẹ, Từ Chí Ma vẫn vui vẻ chịu đựng không biết mệt mỏi.

Một hôm, trên phố, Từ Chí Ma bất ngờ gặp vợ chồng Lương Tư Thành và Lâm Huy Nhân. Đứng trước mặt anh, lại là một cặp đôi gầy trơ xương. Từ Chí Ma giật mình thót tim, vội hỏi: “Ủa, hai người không phải đã về Đông Bắc rồi sao? Vợ chồng Hào Canh Sinh cũng nói hai người đã về từ lâu rồi cơ mà, sao vẫn còn ở đây? Sao lại gầy thành thế này rồi?”

Đầu năm, Từ Chí Ma vì muốn liên hệ với Hồ Thích chuyện đi Đại học Bắc Kinh, từng chuyên trân từ Thượng Hải đến Bắc Kinh một chuyến. Anh nhân tiện ghé Thẩm Dương thăm Huy Nhân và Tư Thành, lúc đó Huy Nhân đã mắc bệnh phổi. Dưới sự khuyên nhủ của Từ Chí Ma, Huy Nhân từng quay về Bắc Kinh dưỡng bệnh, nhưng sau đó, khi Từ Chí Ma từ Thượng Hải đi Bắc Kinh nhậm chức, trên đường gặp vợ chồng Hào Canh Sinh, nghe họ nói Tư Thành và Huy Nhân đã quay lại Thẩm Dương rồi.

Tư Thành thở dài nói: “Cậu còn chưa biết đấy thôi, bệnh phổi của Huy Nhân không nhẹ đâu! Lần trước cô ấy đi cùng người ta đến Bệnh viện Hiệp Hòa, vừa hay đụng phải vị đại phu từng khám bệnh cho cô ấy trước kia, vừa nhìn thấy mặt cô ấy liền không nói năng gì lôi cổ đi kiểm tra, kết quả là bệnh phổi đã đến giai đoạn nguy ngập sâu sắc — bắt buộc phải lập tức ngừng công việc, cách ly với gia đình, lên núi điều dưỡng sáu tháng rồi mới tính tiếp kết quả...”

Từ Chí Ma ngẩn người hồi lâu, đờ đẫn nhìn Huy Nhân, trong lòng cảm thấy vô cùng khó chịu, “Vậy, vậy phải làm sao bây giờ?”

“Nhà thì có rồi, ở trên đỉnh Hương Sơn, vấn đề là bọn trẻ còn quá nhỏ, rời xa người mẹ, thực sự không biết phải sắp xếp thế nào đây.”

“Không sao đâu, trời không tuyệt đường sống của ai bao giờ. Huy Nhân cứ lên núi ổn định trước đã. Chữa bệnh là quan trọng nhất, các vấn đề khác kiểu gì cũng giải quyết được thôi...”

Huy Nhân đã lên Hương Sơn. Từ Chí Ma vẫn luôn lo lắng sốt ruột cho cô, cầu nguyện bình an cho cô. Anh thầm nghĩ, cái cô Huy Nhân hoạt bát ngây thơ trong lần đầu quen nhau ở Luân-đôn ngày xưa, cái cô Huy Nhân thanh tú dịu dàng trong buổi lễ mừng thọ Tagore diễn kịch “Chitra” ở Bắc Kinh bảy năm về trước, cái cô Huy Nhân vẫn còn vương vấn vẻ quyến rũ, mang phong vận thiếu phụ tình cờ gặp trước cửa bệnh viện năm ngoái, giờ này đã trôi dạt về đâu rồi? Lúc này trước mắt anh là một người bệnh tiêu tụy héo mòn, gầy trơ xương lộ cả hình hài, anh không thể không cảm khái trước sự vùi dập phũ phàng của năm tháng, cuộc đời và vận mệnh đối với con người. Anh viết thư cho Tiểu Mạn rằng: “Đời người đến mức này, đạo trời biết tính sao đây?”

Từ Chí Ma cứ cách một hai ngày là lại viết thư cho Tiểu Mạn, kể lại tường tận mọi chuyện lớn nhỏ mắt thấy tai nghe. Đồng thời, trong thư nào cũng nhắc nhở khuyên răn, thư nào cũng động viên khích lệ, tình thâm ý nặng, lời lẽ khẩn thiết. Thế là, Tiểu Mạn lại tiếp tục vẽ tranh, còn nghiêm túc viết một bức thư hồi âm cho Từ Chí Ma. Từ Chí Ma nhận được thư, vô cùng phấn chấn, anh khen ngợi Tiểu Mạn rằng: “Cảm ơn bức thư viết bằng chữ chân phương của em, đọc xong cảm thấy rất sảng khoái. Tiểu Mạn đã vươn lên, ai mà không cúi đầu kính nể. Chỉ mong từ nay về sau trời phù hộ em, sức khỏe ngày càng tăng tiến. Trước tiên hãy tìm lại bản ngã chân thật của mình từ trong hội họa, sự nghiệp bất hủ, suy cho cùng vẫn do con người tạo nên... Tiểu Mạn thông minh dư dả, nhưng nghị lực lại không đủ, điều này tuy là lời chê bai chung chung, nhưng cũng là tình hình thực tế. Từ nay về sau nhất định phải đạt cho được chữ ‘Nghị’, chồng vụ về tài hèn, mong cùng em cố gắng phấn đấu. Tranh mau gửi sang đây, để anh được thưởng ngoạn trước cho đỡ thèm.”

Ở Bắc Kinh, Từ Chí Ma đã gặp đứa con mũm mĩm của Tây Oánh và Thúc Hoa, đứa con kháu khỉnh vô cùng của Tư Thành và Huy Nhân, anh khao khát được cùng Tiểu Mạn có một đứa con. — A Hoan, vẫn luôn sống cùng ông nội bà nội và Ấu Nghi; Tiểu Peter, đã vùi mình giấc ngủ ngàn thu bên suối dưới ngọn núi quê nhà. Kể từ khi kết duyên với Tiểu Mạn đến nay, cũng nên có một sợi dây liên kết để thắt chặt thêm tình cảm giữa hai người cùng một thiên thần nhỏ có thể khiến Tiểu Mạn tập trung vào tình mẫu tử và nghĩa vụ rồi chứ. Từ Chí Ma yêu trẻ con, yêu sự ngây thơ và thuần khiết của chúng; hễ cứ gặp trẻ con, bản thân anh ngay lập tức liền biến thành người bạn đồng trang lứa với chúng, cái cảm giác vui vẻ khi anh cùng chúng chơi đùa vui nghịch thực sự khiến người ta tin chắc rằng chuyện cải lão hoàn đồng là có thật; — anh thiết tha mong mỏi mình có thể có một cô con gái, để gửi gắm đôi chút dịu dàng của mình, thu hút sự ngưỡng mộ của bao bạn bè; từ đó, anh nghĩ đến việc sống phân cách Nam Bắc với Tiểu Mạn rốt cuộc cũng không phải là một cách hay. Thế là, anh hết bức thư này đến bức thư khác gửi cho Tiểu Mạn, khuyên cô rời khỏi Thượng Hải, đến Bắc Kinh định cư.

(Mười bảy)

Từ Chí Ma vừa từ Bắc Kinh trở về Thượng Hải, chiều tối hôm sau, nhà văn trẻ tuổi rất được Từ Chí Ma coi trọng là Thẩm Tòng Văn đến thăm. Năm năm trước, khi Từ Chí Ma làm biên tập viên *Tạp chí phụ san Thần báo* ở Bắc Kinh, Tòng Văn từng được anh nâng đỡ, các tác phẩm nhiều lần được Từ Chí Ma quyết định tuyển dụng đăng trên *Thần báo*; sau này ở Thượng Hải, Từ Chí Ma lại mời Tòng Văn viết bài dài hạn cho nguyệt san *Tân nguyệt*. Cho nên, Tòng Văn là khách quen của nhà họ Từ, đến đi tự do, quen thuộc không câu nệ lễ tiết.

Tòng Văn vẫn chưa ăn tối, giống như mọi khi, trong phòng bếp, ba người gồm chủ và khách cùng ngồi ăn chung bàn với phu xe và đầu bếp.

Sắc mặt Tòng Văn u sầu, giống như đang đè nén một thứ cảm xúc mãnh liệt nào đó. Sau bữa tối, họ bước vào phòng sách. Tiểu Mạn thấy Tòng Văn có vẻ có chuyện quan trọng muốn nói, bèn bưng lên hai ly cà phê rồi quay về phòng ngủ.

“Cậu có vẻ có tâm sự gì thì phải?”

“Hồ Dã Tần, tiên sinh còn nhớ người này không?” Tòng Văn không trả lời thẳng mà hỏi ngược lại một câu.

“Nhớ chứ, đương nhiên nhớ chứ, chẳng phải là cậu học sinh hay gửi bài cho phụ san *Thần báo* đó sao?” Từ Chí Ma gật đầu, “Sau này, cậu ấy cũng hay gửi bản thảo cho *Tân nguyệt*. Cậu ấy làm sao thế?”

“Cậu ấy bị cảnh sát bắt đi rồi.”

“Cái gì, lại có chuyện như vậy cơ à?” Từ Chí Ma kinh ngạc, giật mình đứng phắt dậy, “Vì chuyện gì?”

“Cái này, trước đây tiên sinh vốn không biết. Sau năm Dân quốc thứ mười tám, cậu ấy đã bí mật tham gia Đảng Cộng sản...”

“Ồ, hóa ra là thế...” Từ Chí Ma trầm ngâm nói, “Chỉ vì điểm này mà bắt người ta à?”

“Nhà cầm quyền đối với những thanh niên khuynh tả hoặc tham gia Đảng Cộng sản, từ trước đến nay vẫn luôn không tiếc dùng những thủ đoạn tàn khốc nhất để đối xử...”

Từ Chí Ma gật đầu tỏ ý đồng tình với cách nói này của cậu ấy. “Lần này, cậu ấy phạm tội gì?”

“Còn cần phạm tội gì nữa? Thân phận Đảng viên Cộng sản vừa bị lộ, thế là đủ để khép tội rồi.”

“Cậu họ Hồ là một người đoan chính, một thanh niên có tài năng. Tham gia đảng phái nào, đó là tín ngưỡng chính trị của cậu ấy, tôi không quản. Thế nhưng, chính phủ cứ bắt người bừa bãi thế này, tôi rất phẫn nộ!” Từ Chí Ma lớn tiếng nói. Tiếp theo đó, anh nhìn Tòng Văn, “Tôi có thể làm được chút gì không?”

“Tôi hy vọng tiên sinh ra tay cứu giúp lấy lại công lý.”

“Sở cảnh sát, tôi không quen ai cả đâu nhé...” Từ Chí Ma đi qua đi lại trong phòng, chớp chớp mắt, “Thế này đi, tôi viết một bức thư gửi cho tiên sinh Tử Dân và Ngô Kinh Hùng, nhờ họ uyển chuyển can thiệp một chút, được không? Hai vị này ra mặt nói một câu, có lẽ sẽ có chút tác dụng đấy...”

Từ Chí Ma nhanh như cắt viết xong bức thư, giao cho Tòng Văn. “Cậu cầm lấy. Ngoài ra, cậu có thể đi tìm thêm tiên sinh Thích Chi nữa, ông ấy cực kỳ thích giúp người, bạn bè quen biết trong triều lại nhiều, có lẽ sẽ có cách hơn tôi...”

Tòng Văn cáo từ bước ra, anh tiễn đến cửa sau; nhìn bóng lưng của Tòng Văn, anh lại gọi Tòng Văn quay lại, ân cần dặn dò: “Còn có khó khăn gì, có thể lại đến bàn bạc. Chỉ cần trong khả năng của tôi, tôi nhất định sẽ giúp...”

Sự cứu viện và trợ giúp của đồng chí trong đảng, bạn bè ngoài đảng, nhân sĩ xã hội, không ai có thể làm mềm lòng dạ độc ác trấn áp những người cộng sản của nhà cầm quyền. Cuối cùng Hồ Dã Tần vẫn bị bắn chết. Tin tức truyền đến, sắc mặt Từ Chí Ma tái xanh, đến nói cũng không thốt nên lời. Tòng Văn kể cho anh nghe, người bạn đời của Dã Tần là nữ sĩ Đinh Linh vừa mới sinh con chưa lâu, sức khỏe vẫn chưa hồi phục, gặp phải tai họa bất ngờ này, đả kích tinh thần là điều đương nhiên không cần phải bàn tới, ngay cả sinh kế cũng không thể duy trì nổi nữa.hỗ trợ

Từ Chí Ma lập tức đứng dậy, miệng liên tục nói: “Để tôi nghĩ cách, để tôi nghĩ cách. Hiện tại, quan trọng nhất chính là tiền, có tiền rồi, ít nhất nữ sĩ Đinh Linh không đến mức phải chịu đói, đứa bé không đến mức không có sữa uống... Để tôi nghĩ cách...” Hồi lâu sau, anh đột nhiên vỗ tay một cáip! “Có rồi! Trong tay nữ sĩ Đinh Linh còn có bản thảo nào chưa được công bố không? Tôi mang đến Thương vụ ấn thư quán để thử xem sao.”

Dưới sự nhiệt tình giới thiệu của Từ Chí Ma, Thương vụ ấn thư quán đã mua lại một bản thảo của Đinh Linh, nhưng số tiền thu được lại vô cùng ít ỏi. Từ Chí Ma lại bàn bạc với Tiểu Mạn. Tiểu Mạn dốc sạch túi ra, số tiền cũng chẳng đáng là bao.

Từ Chí Ma lại phiền muộn.

“Hây, tiền, tiền! Lại đi thò tay xin xỏ ai nữa đây?”

“Sao anh không mở lời với Tuấn Mỹ nhỉ? Chẳng phải cậu ta rất giàu sao?” Tiểu Mạn nói.

“Đúng rồi, Tuấn Mỹ giàu sụ, tôi sang mượn cậu ta!” Từ Chí Ma xoay người định đi, Tiểu Mạn liền gọi giữ anh lại —

“Ma à, anh đừng nói chuyện này với cậu ta —”

“Chuyện gì?”

“Đồ ngốc! Chuyện của Dã Tần chứ gì nữa!”

“Tại sao?” Từ Chí Ma ngẩn người ra.

“Không tại sao cả. Nghe em đi, Ma à. Anh cứ nói là tiền sinh hoạt tạm thời không đủ, nhờ cậu ấy giúp đỡ, mượn tạm một ít. Cứ nói là ý của em.”

Từ Chí Ma vốn từ trước tới nay chỉ biết nói thật nay đã hiểu ý, anh gật đầu, rồi đi ra ngoài. Anh đem số tiền mượn được từ chỗ Tuấn Mỹ giao cho Tòng Văn. Sau đó, Tòng Văn và Đinh Linh, giả dạng thành vợ chồng, mang theo đứa con mồ côi của Dã Tần, bí mật rời khỏi Thượng Hải...

Sự việc này, những gợn sóng dấy lên trong lòng Từ Chí Ma mãi không sao bình yên lại được. Anh nhớ đến người bạn trẻ tuổi bị sát hại tàn nhẫn trong đêm tối mịt mờ, nhớ đến sự nhiệt tình của Tòng Văn đối với bạn bè và hành động cứu giúp không màng nguy hiểm tính mạng, anh không kìm nén được khao khát sáng tác. Anh vặn sáng ngọn đèn bàn trên bàn làm việc, bắt đầu viết tiểu thuyết *Phú nữ sĩ*. Anh trút bỏ tình yêu và lòng kính trọng, sự đồng cảm và bi phẫn của mình vào nữ nhân vật chính — một nữ thanh niên chu đáo, nhạy bén, chân thành, có tài năng, gan dạ kinh người — ai ai cũng nhìn ra được, cô ấy chính là nữ nhà văn trẻ tuổi Đinh Linh.

Sự việc này, cũng khiến Từ Chí Ma có một nhận thức sâu sắc hơn nữa đối với mỹ đức của Tiểu Mạn — hào phóng lương thiện, hiểu rõ đại nghĩa. Cho nên, mặc dù cuộc sống gần đây của Tiểu Mạn không tránh khỏi khiến anh thất vọng, nhưng tình yêu của anh dành cho cô chưa từng thuyên giảm. Anh vẫn đặt kỳ vọng vô cùng to lớn vào Tiểu Mạn, chân thành hy vọng cô có thể xốc lại tinh thần cùng anh chung tay phấn đấu trên con đường nghệ thuật.

Sau khi ở Thượng Hải một thời gian, Từ Chí Ma lại từ giã Tiểu Mạn lên đường ra Bắc Kinh. Anh mang theo bên mình mấy bức tranh của cô, dự định mang cho bạn bè xem, lắng nghe những lời khen ngợi khích lệ của họ, qua đó thúc giục Tiểu Mạn nỗ lực tiến lên không ngừng nghỉ.

Lần này từ Thượng Hải đến Bắc Kinh, Từ Chí Ma mang theo bên mình một cuộn tranh sơn thủy mới vẽ dài của Tiểu Mạn.

Tiểu Mạn vốn dĩ ở Bắc Kinh do Lăng Thúc Hoa giới thiệu làm học trò của tiên sinh Trần Bán Đinh, sau khi đến Thượng Hải định cư, lại bái Hạ Thiên Kiện làm thầy nghiên cứu tranh sơn thủy. Tác phẩm của cô, tự có phong cách độc đáo của riêng mình; giữa mây khói nước non, chỗ nào cũng phảng phất một thứ tình điệu thanh đạm phiêu dật, bút ý tao nhã, ý cảnh xa xôi. Từ Chí Ma treo cuộn tranh này lên, hớn hở mang đến nhà người sành sỏi, bạn thân Đặng Dĩ Chấp.

Đặng Dĩ Chấp vừa nhìn thấy, liền cười nói: “Cậu mang tác phẩm tinh hoa nào tới thế? Là bảo vật cất giữ từ lâu hay mới tìm được thế?”

Từ Chí Ma cười mà không nói, mở lớp giấy gói ra, đặt cuộn tranh thủ sức lên bàn sách, chậm rãi trải ra.

Dần dần, trong ánh mắt của Đặng Dĩ Chấp ánh lên niềm vui sướng: “Ồ, được đấy! Bố cục tự nhiên, mực nước đạm nhã, khí vận sinh động, tú nhuận thiên thành, hiếm có! Đây là bút tích của ai thế?”

Từ Chí Ma trải cuộn tranh ra đến tận cùng, trên đó trưng bày dòng đề tựa “Tân Mão xuân nhật Tiểu Mạn viết vu hải thượng”. “Ối, là tác phẩm của Tiểu Mạn ư! Chí Ma này, cô ấy là người không thể xem thường đâu đấy!”

Đặng Dĩ Chấp lấy kính từ trong ngăn kéo ra, đeo vào rồi lại tỉ mỉ ngắm nghía cuộn tranh này một lần nữa, rồi lùi lại mấy bước, nheo mắt kỹ càng quan sát.

“Điểm đáng quý nhất, chính là tranh của cô ấy không hề trổ tài kỹ xảo, mà hoàn toàn là sự bộc lộ và thổ lộ của tính linh, cho nên tuyệt đối không có vẻ thợ thuyền. Ở cô ấy, cứ tùy theo tâm tình và tay bút mà vẽ, còn đối với rất nhiều họa sĩ chuyên nghiệp mà nói, thì phải đến giai đoạn sau mới có thể đạt tới cảnh giới phản phác quy chân này, hiếm có thay!”

Từ Chí Ma vừa ngạc nhiên vừa vui mừng, ngẩn người ra hồi lâu, mới nửa tin nửa ngờ hỏi: “Thật sự tốt đến vậy cơ à?”

“Quả thật là như vậy, Chí Ma à. Tôn phu nhân trong tài hoa ngoài tú mỹ, ra tay không tầm thường, nếu như có thể bỏ chút công sức, đến Cố cung mô phỏng thật nhiều những tuyệt phẩm lưu truyền đời đời, vậy thì tiền đồ của cô ấy sẽ là vô lượng đấy. Bức tranh này, tôi mang đi đóng khung nhé.”

Từ Chí Ma gật đầu. “Vậy, phiền ngài đề cho mấy câu bạt ngữ, được không?”

Sau khi tranh được đóng khung xong, Từ Chí Ma lại mang đi cho Hồ Thích xem.

Hồ Thích xem xong, sờ cằm cười nói: “Quả nhiên kỹ nghệ ngày càng tinh tiến rồi! Chí Ma à, điều càng đáng mừng hơn nữa là, Tiểu Mạn đã bắt đầu vẽ tranh trở lại rồi! Cô ấy có thừa thiên phú và tiềm năng, chỉ cần mài giũa cho tốt, nhất định có thể thành tài đấy! Hy vọng đây là một khởi đầu tốt đẹp, ba ngày sau, lại càng phải nhìn với con mắt khác xưa!”

“Cậu nói xem, bức tranh này có tốt hơn trước một chút không?”

“Tiến bộ không ít! Thế nhưng, tôi nghĩ, suốt ngày ngồi trong phòng sách khuê phòng sâu thẳm, liệu có thể vẽ ra được những bức tranh sơn thủy thực sự tốt hay không? Tôi rất hoài nghi. Đợi khi sức khỏe của Tiểu Mạn khá hơn một chút, nên dẫn cô ấy ra ngoài đi đây đi đó, ngắm nhìn nhiều hơn những ngọn núi lớn dòng sông dài, thu nhiếp vẻ đẹp kỳ diệu của tạo hóa, mở rộng khí phách trong lồng ngực, rồi lại hòa tan vào trong đầu bút, kết hợp với kỹ pháp của người xưa, thì mới có thể đạt được thành tựu lớn được chứ!”

Từ Chí Ma vội nói: “Lời này quá đúng! Dưỡng chất của tự nhiên là thứ không thể không hấp thụ. Cậu hãy đem ý này làm một bài thơ đề lên trên đi!”

Hồ Thích mài mực nhúng bút, đề lên tờ giấy trắng chuyên dùng để đề bạt được dán phía sau bức tranh rằng:

Vẽ núi phải ngắm núi, vẽ ngựa phải ngắm ngựa,

Đóng cửa tạo mây mù, rốt cuộc chẳng phải tranh.

Tiểu Mạn người thông minh, đặt nền móng con đường này,

Bỏ ra công sức chết, tự thành ý thú chân thật.

Tiểu Mạn học vẽ chưa lâu, đã vẽ bức tranh sơn thủy cỡ lớn này, công lực quả không nhỏ đâu! Tôi vốn không hiểu về tranh, nhưng đối với phương diện này lại có chút quan điểm rất cố chấp, viết thành thành ngữ, để Tiểu Mạn đọc xong cười xòa.

Nào ngờ Dương Hạnh Phật sau khi xem bài thơ đề của Hồ Thích lại nói: “Cái tên Thích Chi này, vốn chẳng hiểu gì về tranh, thế mà lại còn ba hoa chích choẹ nói nhảm gì chứ! Người xưa vẽ tranh, không cầu giống hình, thực chất là sự gửi gắm tâm tư và tình cảm; tôi thấy bức tranh này của Tiểu Mạn, chẳng qua chỉ là gửi gắm tình cảm giữa non nước mà thôi. Nếu như vẽ núi theo núi, vẽ ngựa theo ngựa, thế thì thưa ông cứ cầm máy ảnh mà chụp cho rồi! Nào, tôi cũng đề một bài thơ, đối chọi lại với hắn ta xem sao.

Hạnh Phật cầm cọ lông đề bút ngẫu hứng:

Dưới tay coi thường Đào hoa nguyên, trong ngực tự có Vân mộng trạch,

Tạo hóa trò chơi thành khê sơn, chớ đem tai mắt làm gông cùm.

—— Tiểu Mạn vẽ tranh, Thích Chi chê cười nàng đóng cửa tạo xe, không hiểu sự vật trong thiên hạ đều xuất từ ý thấu, quá tin vào kinh nghiệm, ắt sẽ bị kẻ tiểu nhi tạo hóa chê cười. Hỏi Thích Chi xem, Tiểu Mạn, Chí Ma nghĩ thế nào?

"Nghe cậu nói thế, tớ lại thấy lời cậu cũng có lý. Tuy nhiên, ý của Thích Chi cũng có điểm đúng của nó. Đáng thương nhất vẫn là Tiểu Mạn, bức tranh của cô ấy lại biến thành công đường để hai vị đại giáo sư các cậu đấu khẩu văn chương rồi. Ha ha, mấy chục năm sau, chúng ta đều thành người thiên cổ, bức tranh này của Tiểu Mạn mà có thêm những lời đề bạt của các cậu, thì quả thực có giá trị bất hủ đấy!"

"Nói thì nói vậy, Chí Ma, bức tranh của Tiểu Mạn này, cậu xem," Hạnh Phật chỉ vào cách dùng bút vẽ đá núi và non nước cùng cách chấm phá giữa rừng cây, "tuy là có linh khí, nhưng công phu dưới ngòi bút suy cho cùng vẫn chưa đủ thuần thục. Tôi thấy, mô phỏng thêm tranh cổ nhiều hơn, nâng cao kỹ nghệ, cũng là điều cần thiết."

"Đúng vậy, điều này cũng giống như làm thơ, trong lòng dẫu có muôn vàn cảm xúc, nhưng không thể thuần thục, chuẩn xác điều khiển con chữ, thì vẫn không viết được thơ hay..."

Hạnh Phật đóng con dấu dưới phần lạc khoản sau bài đề bạt, rồi rắc thêm bột san hô lên; Chí Ma vui mừng khôn xiết cuộn bức tranh lại. Cậu chỉ hận lúc này không thể kẹp cuộn tranh mọc cánh bay ngay đến bên Tiểu Mạn, để cô xem những lời đề bạt này và kể cho cô nghe mọi người đã khen ngợi cô thế nào...

(Mười tám)

Cuộc sống vẫn chưa từng cho Chí Ma cơ hội tĩnh tâm nghiên cứu học vấn, dốc lòng sáng tác.

Một bức điện tín khẩn từ Giáp Thạch giục về gấp, mẫu thân là Tiền thái phu nhân đang bệnh nặng.

Mấy năm nay, sức khỏe của lão nhân gia vốn dĩ đã không tốt. Từ đầu xuân đến nay, lại càng ngày càng yếu đi. Chí Ma nhận được điện tín, lập tức nam tiến. Đi ngang qua Thượng Hải, Tiểu Mạn vội vã nói: "Em muốn cùng anh về thăm mẹ. Người đối với em, vẫn có tình nghĩa, chỉ là vướng cha nên người không tiện tỏ ra thân thiết với em thôi, trong lòng em hiểu rất rõ."

Chí Ma khẽ nhíu mày, khó xử nói: "Thế này đi, Mi, anh đi trước một bước. Về nhà thăm dò ý cha, nếu không có trở ngại, anh gọi điện thoại cho em, rồi em hãy đến, được không?"

Tiểu Mạn đầy rẫy ấm uất: "Ma, đến anh cũng không cho em về thăm mẹ chồng sao? Anh cũng bắt nạt em thế này ư? Lỡ như lão nhân gia có mệnh hệ nào... Đây sẽ là tiếc nuối cả đời đấy." Vừa nói, cô vừa rơi nước mắt.

Chí Ma sốt ruột: "Mi, em cũng không hiểu anh! Anh nào có lý nào không muốn em về chứ! Chỉ là, cha chắc chắn sẽ gọi điện giục Ấu Nghi về, trong lòng cha chỉ có cô ấy. Anh sợ đến lúc đó em sẽ rơi vào tình thế khó xử."

"Em chẳng sợ khó xử gì cả." Tiểu Mạn ngẩng cao đầu, "Em là con dâu, mẹ chồng bệnh nặng mà em ngồi lì ở Thượng Hải không nhích chân là điều vô lý nhất trên đời. Ấu Nghi muốn đi thì cứ để cô ấy đi, cô ấy về thăm lão nhân gia cũng là điều phải phép, em cũng không sợ chạm mặt cô ấy. Cô ấy là con dâu cũ của nhà họ Từ, em là con dâu hiện tại của nhà họ Từ, em kém người ta ở điểm nào chứ?"

"Đạo lý thì em tuyệt đối đúng! Thế nhưng..." Chí Ma sốt ruột gãi tai gãi gáy.

Tiểu Mạn đành nhượng bộ.

Chí Ma bước vào cửa nhà, ném hành lý xuống, đi thẳng đến bên giường bệnh của mẹ quỳ xuống thỉnh an, hai hàng lệ nóng tuôn xối xả. Chí Ma yêu mẹ; bằng tất cả sự nhiệt thành của sinh mệnh, bằng tâm hồn trẻ thơ không bao giờ phai nhạt, cậu luôn hoài niệm về người mẹ sinh ra mình bằng thứ tình cảm của một đứa con chí hiếu. Nhìn thấy dáng vẻ ốm yếu kham khổ, hơi tàn sức kiệt của bà, cậu bật khóc nức nở.

Mẹ ngừng rên rỉ, trong mắt lộ ra vẻ mừng rỡ, đưa tay xoa đầu Chí Ma, một lát sau, bà nói: "Ai bảo con về thế? Đường xá xa xôi như vậy, con lại còn có bài vở phải dạy, đi lại bất tiện biết bao nhiêu..."

Chí Ma nói: "Con tự muốn về mà. Bây giờ trường học nghỉ xuân, con đã sớm quyết định nhân tiện về thăm mẹ."

Mẹ gật đầu, lại nói: "Mẹ vẫn luôn muốn viết thư tạ ơn Hồ lão gia, Hồ thái thái... Con ở nhờ nhà họ, mẹ yên tâm vạn phần..." Bà lại nhìn khuôn mặt Chí Ma nói, "Hồ lão gia, Hồ thái thái đối xử với con tốt biết bao, con xem, đi có mấy tháng, người cũng béo lên, sắc mặt cũng tươi tắn hơn rồi!"

Chí Ma nói: "Vâng ạ! Con ở nhà họ Hồ, thoải mái tiện lợi y như ở nhà mình vậy, rất vui vẻ ạ!"

Ttrong lòng mẹ thực sự áy náy... Cứ thế không dưng mà làm phiền người ta!"

"Mẹ ơi, mẹ còn chưa biết đấy thôi, Hồ lão gia, Hồ thái thái vốn dĩ đã đối xử với con chu đáo hết mực, lại còn có Dương mama, đại gia, tiểu gia, cũng đối xử với con như trẻ con vậy, vô cùng chu đáo cẩn thận. Con ở đó, thực sự thoải mái còn hơn ở nhà mình nữa!" Nói đến đây, Chí Ma mở một chiếc hộp ra, "Mẹ ơi, đây là nho tươi Hồ lão gia dặn con mang về cho mẹ ăn đấy, mẹ nếm thử xem nào!"

"Hạ," mẹ chống người dậy, nhìn chiếc hộp kia, "Con đi làm phiền người ta, ngược lại còn khiến Hồ thái thái nhọc lòng mang đồ đến tặng, lại càng khiến mẹ áy náy hơn! Con đã tạ ơn người ta chưa?"

Chí Ma đáp: "Tạ rồi ạ." Vừa nói, cậu vừa bóc một quả nho thật to đưa đến bên miệng mẹ, "Mẹ nếm thử đi, mẹ!"

Mẹ há miệng ngậm quả nho đó, Chí Ma hỏi: "Có ngọt lắm không ạ?"

"Ngọt lắm. Bây giờ mẹ không ăn được đồ ăn, để mấy ngày nữa khẩu vị tốt hơn rồi ăn vậy. Con phải thật chu đáo tạ ơn lão gia thái thái đấy nhé!"

"Lát nữa con sẽ viết thư cho họ."

Mẹ dặn: "Con bảo với họ rằng, mẹ đã đỡ hơn một chút rồi, bảo họ đừng vướng bận, còn nữa, thay mẹ cảm ơn họ thật tốt nhé!"

Chí Ma gật đầu nói: "Mẹ ơi, một lát nữa con sẽ viết... Mẹ ơi, lúc con về qua Thượng Hải, Tiểu Mạn có nói là muốn về thăm mẹ."

"Thế, sao nó không về cùng con?"

"Con sẽ đi gọi điện thoại bảo cô ấy đến."

Mẹ gật đầu, khẽ nói: "Mấy năm nay, cũng khổ cho nó rồi..."

Chí Ma nhìn thấy cha trong phòng khách, cung kính đứng buông thõng hai tay: "Cha, Tiểu Mạn muốn đến thăm mẹ."

LãoTiên sinh Từ Thân Như sa sầm mặt không nói năng gì.

"Cha..."

"Ấu Nghi ngày mai sẽ đến."

"Ấu Nghi có thể đến, tại sao Tiểu Mạn lại không thể đến?"

"Ta đã nói với con rồi không phải sao? Ta không thừa nhận người con dâu này."

"Cha! Tiểu Mạn chẳng lẽ không phải là người vợ được cha cưới hỏi đàng hoàng hay sao?"

"Không cần nói nhiều nữa!"

"Cha..." Chí Ma vô cùng đau đớn, "Mẹ cũng mong nó mà... Đến lúc này rồi, cha vẫn không thể bao dung sao?"

"Nếu nó đến, ta lập tức đi ngay."

"Cha, dù thế nào đi nữa, Tiểu Mạn suy cho cùng vẫn là vợ hợp pháp của con, hiện tại mẹ bệnh ra thế này, cha nỡ lòng nào khiến hai mẹ con họ không được gặp nhau? Bắt con làm con trai phải ăn nói thế nào với mẹ đây?"

Từ Thân Như không nói một lời bước ra ngoài.

Mấy ngày sau, Từ Thân Như đi Thượng Hải, Chí Ma liền bám theo đến Thượng Hải. Cậu nói với Tiểu Mạn:

“Mi, cha vẫn ngoan cố không đổi ý, phải làm sao bây giờ?”

Tiểu Mạn ở Thượng Hải đợi mấy ngày, không thấy Chí Ma gọi điện tới, vốn đã vừa vội vừa giận, nghe Chí Ma nói vậy, không khỏi đỏ bừng mặt, giận dữ nói: “Phải làm sao ư? Em tự mình đi gặp ông ấy. Em đi một mình. Em không phải đi tranh giành danh phận gì cả —— những thứ này em vốn dĩ chẳng màng tới. —— Chỉ là, em ngược lại muốn hỏi ông ấy xem, ông ấy cứ kiên quyết không cho em về thăm người mẹ chồng đang lâm bệnh nguy kịch rốt cuộc có thể nói ra cái đạo lý đường hoàng gì……” Nói đến đây, Tiểu Mạn không kìm được nước mắt tuôn rơi.

“Mạn, em đừng kích động, em ngồi xuống, bình tĩnh lại trước đã……”

“Em sao có thể không kích động được! Haizz, không ngờ trong hoàn cảnh thế này, anh đường đường là một đấng nam nhi lại mềm yếu hèn nhát như một quả đào nhũng……”

“Mạn, anh đã tức giận đến mức phát điên lên rồi, em đừng trách anh nữa, được không? Ông ấy dù có vô lý thế nào đi nữa, chung quy vẫn là cha của anh, anh có thể làm gì được ông ấy chứ?”

Tiểu Mạn lau nước mắt. “Em không trách anh, Ma, anh cũng khó xử lắm. Để em đi gặp lão thái gia, em sẽ nói chuyện với ông.”

“Mi, anh khâm phục sự hiểu đại nghĩa và tinh thần quả quyết của em. Thế nhưng…… em…… đừng làm trái ý cha, dẫu sao ông ấy cũng lớn tuổi rồi, vãn bối chúng ta đối với ông vẫn nên ôm thái độ bao dung một chút. Huống chi, ông ấy là kiểu người ăn mềm không ăn cứng. Em nói năng ôn hòa một chút, có lẽ sẽ hiệu quả……”

“Ma, điểm này anh cứ yên tâm. Dù ông ấy có trưng ra bộ mặt gì với em đi nữa, em cũng sẽ không quên thân phận vãn bối và thái độ nên có của mình.”

Tiểu Mạn diện trang phục nhạt màu, vội vã đến khách sạn gặp bố chồng, không ngờ, ông lại đi vắng. Chí Ma đang mắc bệnh ở chân, bước đi khó khăn, đành phải canh giữ ở nhà.

Mấy ngày sau, Từ Thân Như lại gọi điện thoại từ Giáp Thạch cho Chí Ma, nói bệnh tình của lão phu nhân ngày càng nguy kịch, sợ là không qua khỏi mấy ngày nữa, Chí Ma liền nói: “Tiểu Mạn cùng về thì thế nào?”

“Tạm hoãn đã. Con hãy an ủi cô ấy vài câu trước đi!”

Ngày mùng sáu tháng ba âm lịch, Tiền đại phu nhân năm mươi tám tuổi đã qua đời đột ngột.

Tiểu Mạn rốt cuộc vẫn không được nhìn mặt bà lần cuối.

Sự bận rộn tang ma đã qua đi, nỗi đau đớn trong lòng vẫn lưu lại dài lâu. Dinh cơ có hơn hai mươi căn phòng, không còn mẹ nữa, thì cũng không còn hơi ấm và sinh khí, trống trải tựa như phế tích. Chí Ma nếm trải mùi vị của việc làm đứa trẻ mồ côi, thế nhưng lại đến một chỗ để khóc thật to cũng không có. Mấy ngày trước mẹ vẫn còn đang thở, vẫn còn đang nói chuyện, vẫn còn dùng tình thương yêu trước sau như một của mình để bận lòng lo lắng cho cái ăn cái mặc giấc ngủ của đứa con trai duy nhất, nay đã đơn độc nằm trong phần mộ tối tăm lạnh lẽo đó, mặc cho mưa rào gió lạnh quất roi... Chí Ma nuốt ngược tiếng nức nở vào trong, nhớ lại khi mẹ lâm chung xung quanh vây quanh biết bao người thân mà lão nhân gia vẫn dùng ánh mắt để tìm kiếm, ánh mắt ấy đã dần mờ tối, theo sự sống trôi đi từng chút một; nhưng ánh mắt mờ tối ấy vẫn đang tìm kiếm, cuối cùng, nó dừng lại trên người đứa con yêu quý, Chí Ma nhìn rõ trong nỗi bi thương vĩnh biệt ấy mang theo một chút tiếc nuối và áy náy, chỉ có Chí Ma là hiểu được ánh mắt đó, khoảnh khắc cuối cùng ấy, mẹ đang dùng ánh mắt mà chỉ cốt nhục mới có thể thấu hiểu để xin lỗi Chí Ma vì không thể gặp được Tiểu Mạn...

Cha bước vào, Chí Ma ngẩng khuôn mặt đầy vết lệ lên.

Cha con hai người nhìn nhau không nói nên lời.

“Con, chuẩn bị khi nào đi?”

Chí Ma không trả lời. Cậu không muốn trả lời.

“Hửm?”

Nhìn khuôn mặt phờ phạc của cha, Chí Ma nghĩ, cha và mẹ làm vợ chồng ba mươi bảy năm, từ nay cũng chỉ có một mình. Lòng cậu mềm nhũn.

“Vẫn chưa định, ở lại thêm một hai ngày nữa đi.”

“Lúc đi…… đừng quên, mang bộ đồ tang đã làm cho Tiểu Mạn đi theo……”

Sự phẫn uất của Chí Ma trào lên: “Làm đồ tang cho cô ấy làm gì? Con còn mặt mũi nào bảo cô ấy mặc áo tang chịu tang mẹ nữa chứ?”

Cha không ngờ câu nói vốn dĩ để giảng hòa này lại khơi mào cơn giận dữ của Chí Ma, liền khựng người lại ở đó.

“Con không mang! Cha muốn cô ấy chịu tang thì tự đi mà mang cho cô ấy! Cô ấy lại không phải con dâu của cha, cha muốn cô ấy chịu tang cái gì? Bộ đồ tang này là ai dặn làm vậy? Nhà họ Từ chúng ta tại sao cứ sinh ra những chuyện buồn cười thế này chứ?”

Lời cãi lại của con trai —— đây là điều chưa từng có —— khiến mặt Từ Thân Như lúc thì đỏ bừng, lúc thì tái mét. Lão nhân tức giận đến mức hai tay run rẩy, môi mím chặt. “Môn! Con! Con hồ đồ rồi! Con đang nói chuyện với ai vậy? Quá ư hỗn láo! Thật là vô lý hết chỗ nói!”

“Người hồ đồ có khối kẻ, nhưng không phải là con!”

“Con, con, cái đồ…… cái đồ…… này……” Từ Thân Như chỉ vào Chí Ma, tức đến nghẹn lời không thốt nên câu, cuối cùng đành nuốt phần lời phía sau xuống, quay người lảo đảo bước ra ngoài.

Khi người trong nhà báo rằng lão thái gia đi thẳng đến trước linh cữu của lão thái thái khóc lớn một trận, Chí Ma lại thấy hối hận vì đã không nên đỉnh đạc cãi lại cha như thế……

Đến Thượng Hải, Tiểu Mạn lại không nói năng gì trút hết cục tức và sự phiền muộn vào đầu Chí Ma.

Ngồi trên chuyến tàu hỏa hướng về phương bắc, nỗi bi thương trong lòng Chí Ma khó mà diễn tả bằng lời.

Tình yêu và giấc mơ thời thơ ấu, niềm vui và sự bịn rịn luyến lưu, đều theo sự ra đi của mẹ mà tan biến; tình cảm dành cho gia đình, cũng vì thái độ ngang ngược đó của cha mà hoàn toàn nguội lạnh. Ngoài Tiểu Mạn ra cậu đã trơ trọi không còn một người thân thích; thế mà cô, lại chẳng chịu sống chung một chỗ với cậu.

Những cánh nhạn bay lượn trong bầu trời mây,

Vì sao lại tung cánh bay?

Chúng có thiếu bạn đường không?

Chúng có quê hương không?

Những cánh nhạn bơ vơ giữa bầu trời,

Trời đất sắp sửa tối sầm lại rồi!

Phía trước chẳng còn ánh sáng ngày mai,

Lũ trẻ sẽ bay về phương nào đây?

Trời đất chìm vào giấc ngủ trong màn đêm tăm tối,

Màn đêm u tối bao trùm lấy núi rừng,

Màn đêm u tối bao trùm lấy biển khơi;

Lúc này có ai đang lắng nghe

Nỗi bi thương dâng trào trong màn đêm tăm tối.