(Một)

Năm tháng mài mòn lớp son thếp vàng, mưa gió gặm nhấm vẻ huy hoàng, ngôi chùa im lìm và lẻ loi đứng lặng bên bờ ao lạnh lẽo: Đông tự.

Chút ít sự trang nghiêm còn sót lại giữa cảnh tiêu điều, níu giữ lòng tôn sùng của các thiện nam tín nữ. Mỗi dịp sinh nhật Bồ Tát hoặc các lễ hội khác, vẫn có không ít dân làng, vai đeo chéo túi vải vàng, tay bưng hương nến, đến đây dập đầu bái lạy.

Để hương khói thịnh vượng, những người cửa Phật đành phải nhượng bộ thế tục, ngay ngoài sơn môn dựng lên một sân khấu, mời gánh hát tuồng đến diễn các tích truyện biến văn: trừng ác phạt thiện, nhân quả báo ứng. Già trẻ gái trai trong vùng vai sát vai, đứng chật kín cả khoảng sân, theo diễn biến của tình tiết vở kịch mà có lúc há miệng cười lớn, có lúc quẹt nước mắt nước mũi trên nền đất bùn.

Sân khấu rất cao, được chống đỡ bởi mấy cột đá, bên dưới trống không.

Cứ đến tối, từng đám ăn mày lại tụ tập ở đây, trải mấy tấm chiếu rách ra là thành chỗ ngủ. Họ gọi đó là "tổ chim dưới đài".

Tránh được mưa nhưng không chống nổi gió, khi mùa đông giá rét cập kề, họ thường bị lạnh tỉnh giấc nửa đêm, ôm nhau rên rỉ.

Đêm nay gió đặc biệt lớn, thổi những chiếc chuông trên góc mái chùa kêu đinh đang, đinh đang, không lúc nào ngừng.

Những kẻ ăn mày đều đã dậy, thế nhưng, không có tiếng thở dài hay tiếng khóc sụt sùi. Từng gương mặt bẩn thỉu lộ nụ cười trong bóng tối, như đang chờ đợi điều tốt lành gì đó.

Dần dần họ trở nên sốt ruột, có kẻ bắt đầu chửi thề.

"Mẹ kiếp, thằng nhóc này sao vẫn chưa tới? Người tao sắp cứng đờ vì lạnh rồi đây."

"Liệu có phải nó mang đám ăn mày nghèo chúng ta ra làm trò tiêu khiển không? Mẹ kiếp nhà nó, ngày mai đến đập phá tiệm tương nhà nó cho xem."

"Đừng vội chứ, thiếu gia họ Từ là bậc quân tử đường hoàng, nó lừa đám ăn mày nghèo chúng ta làm gì?"

"Đúng vậy, đúng vậy, sẽ không lừa chúng ta đâu. Ta nhìn nó lớn lên, từ nhỏ đã có lương tâm, hễ nhìn thấy ta là thể nào cũng cho vài đồng xu lẻ cùng bánh trái."

Gió thổi thốc thẳng vào gầm sân khấu. Đám ăn mày lạnh đến mức dậm chân thình lịch, quần áo rách run bần bật.

Rét quá, đợi nó mang đồ tới, chắc chúng ta chết cóng cả rồi."

"Chúng ta đi tìm nó đi."

"Tìm nó á? Con chó dữ giữ cửa không cắn tụi mày mới là lạ đấy."

"Đi, tụi mày không đi thì tao đi."

"Đừng cãi nhau, đừng cãi nhau, kìa, chẳng phải hắn đang tới đó sao?"

Bóng đenập lòe, một người xách theo một gói đồ nặng trịch, xiêu vẹo bước tới.

Đám ăn mày tranh nhau chui từ gầm sân khấu ra, ùa tới đón.

"Thiếu gia họ Từ, Bồ Tát cứu mạng, ngài cuối cùng cũng đến rồi!"

"Thiếu gia, đồ nặng lắm, để tôi xách, để tôi xách cho."

Áo dài trắng, đôi bàn tay gầy giơ xương xách theo đống đồ nặng chừng hai mươi cân, đi từ trấn đến Đông Sơn, mệt đến thở không ra hơi. Đưa đồ cho đám ăn mày, cậu ta tháo cặp kính gọng vàng, rút khăn tay ra, mỉm cười lau mồ hôi trên mặt.

Lũ ăn mày vừa lấy được đồ đã định chui ngay xuống "tổ".

"Đừng chui xuống dưới đó." Chí Ma ngẩng đầu nhìn lên trên, giơ tay chỉ, "Lên đài mà ăn."

Đám ăn mày reo hò lên, mấy kẻ nhanh tay lẹ chân ôm lấy cột trèo tuốt lên trên. Người lên trước lại kéo người ở dưới lên. Cuối cùng là Chí Ma, cậu xua tay không cần ai kéo, quấn vạt trước và vạt sau của áo dài lên thắt lưng, dùng kỹ năng trèo sào học được ở trường, tay chân phối hợp, vèo một cái đã lên tới mặt đài.

Mỗi người một tay một chân, đám ăn mày lật từ hậu đài ra một tấm màn lớn treo lên để chắn gió, lại tìm thấy một chiếc đèn lồng lớn, thắp sáng lên, soi rọi cả sân khấu một màu đỏ rực. Đặt chiếc bàn cũ ở giữa đài, Chí Ma lấy từng món đồ ăn từ trong chiếc túi lưới ra: một gói thịt bò chín lớn, một gói đậu phụ thối lớn, một gói lạc rang lớn, hai con gà luộc mỡ, mấy chục cái bánh bao, còn có hai chai rượu Tây — thứ rượu mà Chí Ma mang từ Luân Đôn về.

Đám ăn mày ngẩn người ra, hai đôi tay cứ liên tục xoa đi xoa lại trên lớp áo rách.

Nào, các huynh đệ ăn mày, đừng khách sáo, mọi người tự nhiên động tay động miệng đi."

Gà được xé nát, thịt bò, đậu phụ thối, lạc rang nắm đầy lòng bàn tay. Nút chai rượu được tháo ra, không có chén, mọi người chuyền tay nhau ngửa cổ dốc thẳng vào miệng. Ghế chỉ có bốn chiếc, Chí Ma và ba lão ăn mày ngồi, bốn tên ăn mày còn lại khoanh chân ngồi trên sàn ván.

Rượu hòa quyện với thịt gà, thịt bò, đậu phụ thối, lạc rang đã được nhai nát trôi xuống bụng liền phát sinh tác dụng kỳ diệu: thân thể ấm lên, trái tim phồng lên, lời nói từ đầu lưỡi tuôn trào thoăn thoắt.

"Thử rượu này không phải mua ở trấn đâu, là tôi mang từ nước ngoài về đấy, nếm thử xem mùi vị thế nào?"

"Ôi trời đất ơi, rượu này là từ nước ngoài mang về, đáng giá bao nhiêu tiền một chai thế này..." Một tên ăn mày kinh ngạc kêu lên, "Đúng là tội nghiệp mà. Chúng ta là ăn mày, có hớp hoàng tửu, rượu đế tẻ uống đã là nể ơn thiếu gia rồi; mang thứ đắt tiền thế này cho chúng ta rót vào cổ như tưới mèo thế này, thiếu gia cậu phát điên rồi sao!"

"Nào, để tôi làm thêm ngụm nữa! Không phải thiếu gia họ Từ tốt bụng, phóng khoáng thì đời này kiếp này chúng ta có phúc được uống rượu Tây chắc?" Một tên ăn mày cướp lấy chai rượu, ngửa cổ ừng ực nuốt mấy ngụm, rồi dùng tay quẹt miệng, "Gặp được thiếu gia họ Từ, đúng là phúc đức của đám ăn mày khổ mệnh chúng ta!"

"Thiếu gia, ngài tốt bụng, nhất định sẽ phúc lộc thọ toàn, con cháu đầy đàn, lời của ăn mày là linh nghiệm nhất đấy." Một lão ăn mày nói.

"Còn linh hơn cả Bồ Tát! Còn linh hơn cả Bồ Tát! Thiếu gia họ Từ ngài cát tinh cao chiếu, sau này thế nào cũng phát tài phát lộc cho xem!"

"Thôi nào, đừng nói lời nịnh hót nữa!" Chí Ma vui vẻ nói, "Chủ nợ phú hào là người, ăn mày cũng là người. Chủ nợ phú hào có thể uống rượu Tây, ăn mày thì có gì mà không uống được? Tôi cứ thích mang hai chai tới cho các anh thưởng thức cho đã ghiền..."

"Thiếu gia ngài tốt bụng, coi chúng tôi là huynh đệ, lại còn ngồi cùng ăn cùng uống," một lão ăn mày run rẩy nói, "Tôi sống sáu mươi ba tuổi rồi, đây là lần đầu tiên gặp được..."

"Tốt bụng gì chứ? Ai cũng như ai cả thôi. Các anh có tiền thì cũng là thiếu gia lão gia; tôi không có tiền thì cũng là ăn mày."

"Sao lại thế được chứ?" Một tên ăn mày ngờ vực nhìn Chí Ma nói, "Chúng ta là đồ khốn khổ do số trời định sẵn, thiếu gia là quý nhân bẩm sinh..."

"Không nói chuyện này nữa!" Chí Ma đứng dậy, "Hôm nay tụ tập với mọi người, cũng là dịp hiếm hoi..."

"Thiếu gia ngài còn đi nước ngoài nữa không?"

"Tạm thời thì không đi nữa. Sau này thì khó nói lắm, có lẽ vẫn sẽ đi..."

"Đội mũ! Đội mũ! Mọi người mau đội mũ đi!" Không biết từ lúc nào, một tên ăn mày chạy tút ra hậu đài lấy ra một đống mũ lớn, tự đội lên đầu một chiếc mũ ô sa cánh nhọn.

"Mũ hoàng đế để thiếu gia họ Từ đội, thiếu gia làm hoàng đế đi!"

Chiếc vương miện có tua rua được đội lên đầu Chí Ma.

Mũ tể tướng một chữ, mũ ô sa cánh vuông, mũ viên ngoại, mũ tướng quân, mũ gia đinh, mũ thầy tu, mũ tú tài... đều được đội lên đầu đám ăn mày, trên sàn sân khấu vẫn còn lăn lóc mấy chiếc.

"Tể tướng ăn mày bái kiến vạn tuế gia gia!" Tên đó quỳ sụp xuống.

"Vạn tuế gia gia."

"Vạn tuế gia gia."

"Chúng khanh bình thân! Trẫm ban yến tiệc, thiên hạ cùng vui!" Chí Ma học giọng kinh kịch, còn dùng tay áo áo bông làm tay áo giả vung vẩy.

"Tạ vạn tuế gia gia!" Đám ăn mày đồng thanh hô lớn.

Tám chín tên ăn mày nhảy múa loạn xạ trên sân khấu. Một tên ăn mày lại từ hậu đài vác ra một cây gậy kêu lách cách, vừa gõ vừa hát.

Chí Ma cũng cất cao giọng hát một khúc dân ca Anh.

"A di đà Phật, tội lỗi, tội lỗi!" Vị hòa thượng trong chùa bị đánh thức, rón rén bước lên sân khấu, nhìn thấy cảnh tượng ma quỷ quần vũ này, sợ đến run lẩy bẩy, cứ như thể bất thình lình rơi xuống A-tì địa ngục.

"Này, uống rượu Tây không, tiểu hòa thượng?" Một tên ăn mày tay cầm chai rượu loạng choạng lao về phía hòa thượng.

Hòa thượng sợ hãi lùi lại liên tục. Chợt nhìn rõ vị "hoàng đế" đeo kính ngồi ở chính giữa hóa ra là đại thiếu gia nhà họ Từ vẫn thường hay đến chùa uống trà ngâm thơ với phương trượng, suýt nữa ngất lịm trên sân khấu.

(Hai)

Trong giấc mộng hỗn độn, hỗn loạn, bị đánh thức bởi một luồng ánh sáng chói lọi. Mở mắt ra, cả căn phòng trắng đến lóa mắt. Vùng thái dương giật giật, đau đầu như búa bổ. Khoác áo xỏ dép, đẩy cửa sổ ra, chà, bên ngoài trắng xóa một màu, tuyết rơi suốt cả đêm. Những bông hoa tuyết vẫn âm thầm lặng lẽ chồng chất lên hiên nhà, cành cây, hòn đá, càng lúc càng dày; những đường nét thô cứng vốn có đã biến mất, mọi thứ đều trở nên mềm mại, tĩnh mịch.

Cơn đau đầu thuyên giảm. Trong lòng dường như cũng được quét lên một lớp tuyết trắng xóa, dịu dàng, cảm nhận được một thứ sự lạnh lẽo, thanh khiết đầy dễ chịu.

Tuyết quê hương thực sự đẹp hơn sương mù Luân Đôn rất nhiều.

Cậu xách chai whisky cuối cùng mang về từ nước ngoài, ra cửa tìm bạn bè.

Dưới chân phát ra tiếng "lạo xạo", bước nào dấu chân nấy, sâu hoắm.

Đêm qua hình như đã cùng uống rượu quậy phá với ai đó nhỉ? Không nhớ nổi nữa. Cố gắng nghĩ ngợi, đầu lại bắt đầu đau; mặc kệ nó, không nghĩ nữa.

Bông hoa tuyết bay lả tả trong không trung, rơi trên mái tóc cậu, dính vào lông mày, chui vào cổ áo, trốn vào ống tay áo, còn có những bông, hôn lên môi cậu, hóa thành một giọt sương mai mát lạnh. Cậu liếm liếm, ngọt ngọt.

Một chút lạnh lẽo len lỏi vào cõi lòng cậu, biến thành giai điệu của thơ ca:

Nếu anh là một đóa hoa tuyết,

Phiêu diêu bay lượn giữa tầng không,

Anh nhất định sẽ nhận ra phương hướng của mình —

Bay lượn, bay lượn, bay lượn, —

Mặt đất này có phương hướng của anh.

Không đến cái khe núi lạnh lẽo cô tịch ấy,

Không đến chân núi thê lương ấy,

Cũng chẳng lên con phố hoang vu mà mang mác buồn —

Em xem, anh có phương hướng của anh!

Đột nhiên, một tràng tiếng thì thầm thê lương đau đớn phá vỡ đôi cánh linh hồn đang miên man suy tưởng của Chí Ma. Cậu dừng bước nhìn xung quanh.

Trên một hòn đá bên đường, lủi thủi ngồi một người phụ nữ. Bông hoa tuyết bao bọc người phụ nữ và hòn đá thành một thể thống nhất, tựa như một bức tượng đá liền bệ. Cô ta mặc áo bông vải thô, tóc tai bù xù, thần trí ngẩn ngơ. Bên cạnh hòn đá là một ngôi mộ mới, đầu mộ phủ vài tấm giấy dầu. Phát ra ánh sáng vàng đục, vẫn chưa hoàn toàn bị nước tuyết làm ướt sũng.

Bên đường có mấy cây trẩu, cao ngất, vươn những cành khô nhánh trụi lên bầu trời xám xịt.

Hai con quạ đứng trên cành cây ngẩn ngơ nhìn bãi đất trắng xóa chẳng thể tìm đâu ra thức ăn.

Chí Ma bước về phía người phụ nữ.

Người phụ nữ chậm rãi quay đầu lại. Sắc mặt cô ta vàng nghệ, trong hốc mắt trũng sâu là đôi tròng mắt đờ đẫn mất đi sinh khí. Cô ta ngẩn ngơ nhìn Chí Ma, trên mặt hoàn toàn không có biểu cảm gì.

Chí Ma lại đứng khựng lại.

Người phụ nữ quay đầu đi chỗ khác, chìm đắm trong nỗi bi thương của riêng mình. "Con tôi ơi, con tôi ơi, mẹ gọi con sao con không lên tiếng, không đáp lời một tiếng vậy." Giọng điệu của cô ta phẳng lặng khàn đặc, không run rẩy, cũng chẳng có nước mắt. "Tiểu Tứ nhi ơi, con gọi thêm một tiếng, khóc thêm một tiếng đi chứ."

Chí Ma bước đến bên cô ta, cúi đầu, đứng lặng. "Cái này... giấy dầu là cô che đấy à? Sợ ướt đầu mộ ư?" Cậu không tìm được ngôn ngữ thích hợp để nói với người phụ nữ mất con này.

"Là... con trai cô sao?"

Người phụ nữ không ngẩng đầu lên, tròng mắt đục ngầu khẽ chuyển động một chút. "...Tiểu Tứ nhi của tôi, vốn dĩ đang yên đang lành, tung tăng chạy nhảy... đột nhiên kêu đau đầu, lăn lộn trên giường... Hơi, ba ngày ba đêm! Mời thầy lang uống thuốc cũng không ăn thua, cứ kêu mãi, kêu đến mức xé ruột xé gan tôi... Cứ kêu mãi rồi tắt thở... Lúc tắt thở còn trợn tròn mắt nhìn tôi... Nó không nỡ đi mà... Hơi, đứa bé ba tuổi đã biết hiếu thảo rồi, đêm nào cũng vào mộng tìm mẹ... Tôi ôm nó, cho nó ăn bánh gạo... Đêm qua, nó khóc bảo lạnh, tôi đi mua mấy tấm giấy dầu phủ lên đầu mộ..."

Khóe mắt Chí Ma trào ra ngấn lệ.

Người phụ nữ đột nhiên quay người lại, vươn cổ, dùng đôi bàn tay gầy guộc thô ráp bám chặt lấy vạt áo Chí Ma. "Tiên sinh, anh nói xem, tôi hỏi anh, anh nói xem, che mấy tấm giấy dầu này có đủ không? Tiểu Tứ nhi có còn lạnh nữa không?"

Chí Ma rùng mình một cái.

Tiểu Tứ nhi nói nó lạnh ư?"

"Đúng vậy! Nó khóc bảo, mẹ ơi, con lạnh lắm, con lạnh lắm..."

Chí Ma vươn tay nắm lấy bàn tay lạnh giá của người phụ nữ, chậm rãi, chắc nịch nói, "Chị phủ giấy dầu cho thằng bé rồi, nó sẽ ấm lên thôi, ấm như nằm ngủ trên ngực chị vậy, nó sẽ được ngủ yên ổn rồi. Chị cũng có thể yên tâm về nhà được rồi."

"Không, tôi phải canh chừng Tiểu Tứ nhi," người phụ nữ mất sức lắc đầu, "Đợi nó tỉnh dậy, tôi phải hát dân ca kể chuyện cho nó nghe. Ngày nào nó cũng muốn nghe cơ mà." Trên mặt cô ta lộ ra vẻ kiên định.

"Cũng được. Thế thì chị ngồi đây thêm lát nữa vậy." Chí Ma ôn hòa nói.

Cứ ngồi ở đây đi, để nỗi bi thương đông đặc cô thành một bức tượng đá, như một biểu tượng của cuộc đời.

Nhã hứng uống rượu ngắm tuyết cùng bạn bè hoàn toàn không còn nữa, cậu quay người bước về.

Cậu nhớ lại cảnh tượng tối hôm qua cùng đám ăn mày uống rượu trên sân khấu Đông Tự. Đối với họ, có thể tôn trọng nhân cách, bố thí tiền tài; còn đối với một người phụ nữ bất hạnh chịu nỗi đau mất con dọc đường thế này, thì có thể ban phát sự an ủi gì đây? Một chút thương xót và đồng cảm xuất phát từ đáy lòng nhưng chẳng giúp ích được gì thì tính là cái gì chứ? Lại có thể xoa dịu nỗi đau thương tột cùng của cô ta được đến mức nào?

Đối diện với vô vàn khổ nạn của nhân sinh, cậu cảm thấy hoang mang, vô vọng. Màu sắc lý tưởng vì thế mà cũng trở nên ảm đạm.

Chí Ma dùng sức ném chai rượu trong tay ra ngoài. Chai rượu vẽ một vòng cung lớn trên không trung, rơi tít xuống bãi tuyết ở đằng xa, cổ chai chổng chéo chìa ra ngoài lớp tuyết.

Cậu đi qua từ đường.

Vì chuyện ly hôn với Ấu Nghi, hiềm khích giữa hai cha con trước sau vẫn chưa tiêu tan. Về nhà chưa được mấy ngày, Chí Ma liền một mình dọn đến ở trong Hương Hiền Sơ mới xây ở Đông Sơn.

Đại sảnh từ đường thờ thần vị của các bậc trung thần, hiếu tử, thanh khách, thư sinh, đại quan, hiển quý qua các đời cùng tổ tiên nhà họ Từ. Sảnh bên cạnh là Tiết Hiếu Sơ, phần lớn là những trinh nữ liệt phụ nhảy giếng, trẫm hà, thắt cổ, nuốt vàng, uống nước muối chua, ăn thuốc phiện sống và đầu diêm, cùng vô số những thiếu phụ thủ tiết chờ chồng cắn chặt răng, ôm bài vị làm lễ kết hôn, những người tiết phụ hiếu phụ dạy con thành danh. Bên ngoài cửa sổ là khúc tận cùng của một con sông nhỏ, bắc qua một cây cầu đá mọc đầy dây leo bám víu; đối diện cầu là một nghĩa địa lớn, mồ mả nhấp nhô, thường có chồn hoang lui tới. Khi màn đêm buông xuống, những người gọi hồn xướng tên bắt đầu đi lẩn khuất: đi trước là một người đàn ông tay cầm một bó rơm, miệng gọi một tên người. "Về nhà thôi!" "XXX về nhà thôi!" Giọng điệu kéo dài mà lại thê lương; theo sau là một lão phụ mặc áo ngắn hồng viền xanh lá, tay chống ô, nhỏ giọng đáp lại tiếng gọi của người đàn ông đó...

Chí Ma cứ sống trong môi trường như thế, đọc sách viết văn.

Gia Lân đã đợi sẵn trong phòng. "Thiếu gia, ngài ra ngoài rồi à. Đây là đường phèn ba ba do chính tay phu nhân nấu đấy." Ông ta chầm chậm lấy mấy chiếc bát ra từ trong hộp tre, lại móc từ trong túi vải ra một bức thư, đặt lên bàn làm việc.

lão gia phu nhân đều khỏe chứ ạ? Con đi nhà cũng gần một tuần rồi." Chí Ma tiện tay bóc phong thư.

"Khỏe cả, đều khỏe cả. Chỉ là,lão gia..." Gia Lân liếc nhìn Chí Ma, muốn nói lại thôi.

lão gia làm sao thế ạ?" Chí Ma đặt bức thư trong tay xuống.

"Hôm naylão gia (lão gia) nổi một trận lôi đình," Gia Lân ngừng lại một lát, "Hòa thượng Đông Tự sáng sớm tinh mơ đã đến kiện cáo, nói thiếu gia tối hôm qua gọi một đám ăn mày tới sân khấu uống rượu quậy phá.lão gia nghe xong, đập chiếc bàn gỗ hồng mộc kêu vang trời dậy đất. Thiếu gia, có chuyện này thật à?"

"Có chuyện này. Hòa thượng nói sự thật đấy." Chí Ma lại cầm bức thư lên.

"Hơi, thiếu gia, tôi nói câu không nên nói, ngài đừng nổi giận. Ngài sống có lương tâm, hồi nhỏ tôi dẫn ngài ra phố, nhìn thấy người nghèo là thế nào cũng cho tiền, thà không mua kẹo đường. Bây giờ, ngài thương xót người nghèo khổ cũng là chuyện tốt, nhưng mà, theo ý tôi, bố thí chút tiền tài đồ ăn là được rồi, chứ việc gì phải cùng ăn cùng ngồi, cùng ăn cùng uống với ăn mày chứ. Cái này... mất thân phận của ngài quá. Chấn Thạch là chốn nhỏ, ngài làm thế này, ngày mai trai gái già trẻ trong vùng lại có chuyện để bàn tán rồi.lão gia là nhân vật có máu mặt ở địa phương, còn phải lo việc đối nhân xử thế nữa, ngài bảo ông ấy vứt cái thể diện già đi đâu?" Gia Lân dùng sức hít hít mũi, nếp nhăn phía trên đôi môi có chòm râu bạc lại càng sâu hơn.

Chí Ma há miệng, định nói gì đó rồi lại thôi. Cậu gật đầu với Gia Lân nói: "Tôi biết rồi, làm phiền ông lo lắng rồi."

"Tôi đi đây, thiếu gia." Gia Lân mang vẻ mặt khó xử nhìn Chí Ma.

"Đường có tuyết, ông đi cẩn thận, đề phòng trượt ngã."

"Ừ... phu nhân còn dặn dò, mấy ngày nay thiếu gia đừng về nhà vội. Có thư tôi sẽ mang tới." Gia Lân xách hộp thức ăn, đi đến cửa, lại quay đầu nói.

"Ồ."

Chí Ma nhìn bóng lưng còng cọc của ông ta bước đi trên con đường nhỏ giữa những bông tuyết bay bay.

Năm tháng, cuộc sống đã bẻ cong lưng và vai của Gia Lân. Hơn hai mươi năm trước, ông ta đứng thẳng, tráng kiện.

Cậu thích nhất là được cõng trên đôi vai rộng rãi vạm vỡ ấy, lắc la lắc lư đi qua khu chợ dưới chân Tây Sơn, đầy hứng thú nhìn ngắm xung quanh: người bán kẹo mạch nha, người biểu diễn trò khéo, người ném tượng đất, người xem phóng sự ảnh, người bói toán, người hát tiểu khúc...

"Nhìn kìa thiếu gia, người kia đang nuốt lửa kìa!"

"Nhấc tôi cao lên chút nữa, cao nữa lên nào!"

Ông ấy và cậu, người đầy tớ và đứa trẻ trên vai, thân thiết hiểu nhau, thấu hiểu lẫn nhau.

Mọi thứ đều đã qua, mọi thứ đều đã thành hồi ức.

Chỉ còn lại bóng lưng. Bóng lưng còng cọc dần biến mất. Cậu nhìn bóng lưng đang khuất dần. Có lẽ, bóng lưng của chính cậu cũng đang được đứa trẻ nào đó nhìn ngắm chăng? Mãi mãi là bóng lưng, hai thế hệ.

Không thể nào đối mặt trò chuyện, thấu hiểu nhau được nữa.

Ban đầu cậu muốn giãi bày quan điểm của mình với người lão trung thành: sự đồng tình đối với người nghèo tuyệt đối không thể chỉ dừng lại ở việc bố thí tiền tài. Nó vừa không thể xoa dịu sự bất hạnh của người nghèo, cũng không thể san bằng hố sâu giữa người nghèo và người giàu; đó chỉ là sự thương hại rẻ mạt. Phải đối xử bình đẳng với họ về mặt nhân cách, để họ tìm lại con đường bước đi trong cuộc sống, dùng chính đôi bàn tay của mình xóa bỏ bất hạnh và nghèo đói, tạo ra hạnh phúc. Ngoài ra, còn cần dùng ngòi bút để miêu tả, để thể hiện hoàn cảnh đau khổ của họ, gây sự chú ý, chấn động trong xã hội.

Những lời này cậu không nói ra, khi nhìn thấy đôi tròng mắt đục ngầu và chết lặng ấy của Gia Lân.

Lão nhân gia đã đi rồi. Cậu nhớ tới bức thư trong tay.

Là Hội văn học Thanh Hoa mời cậu đến diễn thuyết.

Cầm bức thư, cậu đi đi lại lại trong phòng.

Cậu do dự, chần chừ.

Trong thành Bắc Kinh có một người mà cậu vừa muốn gặp lại vừa sợ gặp — Lâm Huy Nhân.

Từ khi về nước, hạ qua đông tới, đã nửa năm rồi. Rời khỏi Cambridge — cội nguồn linh hồn cậu, rời khỏi hòn đảo nhiều sương mù từng nuôi dưỡng biết bao nhà thơ bất hủ, đến với quê nhà tràn ngập tiếng nói quê hương cảnh cũ, tâm trạng của Chí Ma chưa có ngày nào được tĩnh lặng. Điều này hoàn toàn không phải do sự quở trách cố chấp của người cha gây ra, mà phần nhiều là do tâm hồn cậu trước nay vẫn chưa tìm được một chốn dung thân ấm áp thực sự. Mặc dù cậu đã chiến thắng chính mình để một lần rứt khỏi sự thất vọng và đau khổ trong tình yêu, nhưng từ ánh sáng hào quang của Mansfield trở lại chốn trần gian, sự khao khát và dằn vặt của nhân tính lại ùa về hành hạ cậu. Cậu không thể không vương vấn Huy Nhân — chẳng lẽ cô ấy chẳng phải là người bạn đời tốt nhất mà Thượng đế tạo ra riêng cho cậu sao? Thế nhưng sự cự tuyệt của Huy Nhân không phải là một kiểu làm nũng ra vẻ điệu đà, điểm này cậu rất rõ. Số phận luôn trêu ngươi, những gì cậu từng có được không phải là thứ cậu cần, còn thứ cậu cần lại không phải là thứ cậu có thể có được. Tiển cảnh xám ngắt này khiến cậu suy sụp hoàn toàn. Heine lại xuất hiện trong tầng mây, lần này, đại thi hào nước Đức ngâm nga tiếp câu thơ lần trước:

Giờ đây bóng ảo ấy đã tiêu tan,

Màn đêm vây quanh cũng thê lương nhường nào.

Nếu sóng tình cuồn cuộn của cậu có thể đột ngột dừng bặt lại, thì đó đã không phải là chân tình bùng phát từ tận đáy sâu tâm hồn; nếu hình ảnh của Huy Nhân trong tâm trí cậu có thể thay đổi, thì đó đã không phải là một kiệt tác hiếm có của Tạo hóa; chính vì thế, sự giải thoát cũng chỉ là tạm thời, chẳng có thứ gì có thể xoa dịu vết thương lòng của cậu. Cậu không chỉ một lần viết thư cho cô ấy, đem từng bài thơ viết ra đề tặng cho cô ấy — thế nhưng, mãi chẳng nhận được một mẩu giấy mảnh tơ nào từ cô ấy.

Cậu được mời đi Bắc Kinh, lẽ nào không phải là mượn cớ vì tìm cô ấy mà đi sao? Lòng tự trọng khiến cậu thấy hổ thẹn không dám bước ra bước này. Cậu biết chỉ cần đến Bắc Kinh, con tuấn mã tình cảm sẽ lập tức thúc giục cậu đi tìm cô ấy. Cậu không tài nào trói buộc nổi đôi chân mình.

Đi, hay là không đi?

— Nhỡ đâu cô ấy vẫn lạnh nhạt như thế thì sao? Cho dù cậu đã không còn nhắc lại sự theo đuổi của mình, chỉ vì gặp mặt một lần, mà cô ấy ngay cả chút tâm ý này cũng không dung thứ?

— Giả sử cô ấy dịu dàng như xưa thì sao? Miễn là chuyến viếng thăm của cậu không còn mang ý nghĩa kiểu đó nữa, sự chân thành của tình bạn liệu có luôn khiến tâm hồn cậu cảm nhận được niềm vui?

Một vòng, hai vòng... Vòng thứ sáu.

Cậu dứt khoát dừng bước.

Bắc tiến, thăm lại cố đô.

(Ba)

Mùa đông phương bắc trời quang mây tạnh và khô ráo. Đứng ở lưng chừng núi nhìn ra xung quanh, những loại cây gỗ thường xanh vẫn điểm xuyết cho cảnh núi non vốn dĩ không tránh khỏi vẻ hoang vu bằng sắc xanh thẳm vốn có của chúng. Mấy chùm mai lạnh dường như đã chúm chím nở hoa, từ đằng xa, khiến người ta cảm thấy sức sống đang ẩn chứa tuôn chảy bên trong những cành cây khô. Suối núi vẫn ào ào náo nhiệt, bày tỏ sự sắp đến của mùa xuân bằng niềm vui không bao giờ ngơi nghỉ; chim chóc kêu vang lừng, thêm vào cảnh tĩnh mịch sức sống và sinh khí vô hạn. Một bàn tay phụ nữ trắng ngần ngắt một chiếc lá đông thanh, nghiêng người, đưa cho người đàn ông bên cạnh.

"Ngồi một lát đi." Người đàn ông cầm chiếc lá cây chỉ về phía khoảng đất vuông do suối nước trong hội tụ thành.

"Anh biết em nhất định sẽ thích cái tên đã bị người ta quên lãng của nó: Mộng Cảm Tuyền." Cô vén vạt áo kẹp nhung lụa màu xanh lá, ngồi xuống bên bờ ao, "Lần trước bố cùng em đưa Nhậm Công lão phu nhân đến Hương Sơn, ông ấy đã kể cho em nghe lịch sử của con suối này."

"Nhắc đến Nhậm Công, anh vẫn chưa kịp đến thăm lão nhân gia."

Cuộc trò chuyện mang tính khách sáo, dè dặt. Cả hai bên đều dùng sự tự chủ lớn nhất để duy trì một sự bình lặng, một sự lạnh nhạt.

Cô gật đầu.

Hồi lâu sau, cô ngẩng đầu lên nhìn cậu. "Anh biết em và Tư Thành đang cùng nhau đọc sách không?"

"Ban nãy ở Viên Minh Viên em đã kể cho anh rồi."

Cô cúi đầu xuống. Cô mặc một chiếc áo sườn xám kẹp lông lạc đà mặt lót đỏ thẫm, dường như đã thu gom và ngưng tụ toàn bộ sắc màu đậm đà của những chiếc lá đỏ rợp núi mùa thu ấy lên người. Cô lặng lẽ ngồi đó, để người đàn ông bên cạnh tự cảm nhận ý nghĩa trong câu nói của mình.

Cậu ngồi xuống bên cạnh cô. Cậu nâng bàn tay cô lên; cô run lên một chút, định rút tay về, cậu nắm chặt lấy, thế nên cô cũng đành để mặc nó ngoan ngoãn nằm trong lòng bàn tay cậu.

"Huy Nhân." Cậu đăm đăm nhìn cô, giống như nhìn nhân vật trong một bức tranh nổi tiếng, rất quen thuộc, lại vô cùng xa lạ. Ý nghĩa vốn hiểu bình thường, bỗng có một sự giải thích hoàn toàn mới.

Mái tóc của cô vẫn đen nhánh, mềm mại như thế, xõa trên đôi vai gầy như chiếc khăn lụa; ánh mắt của cô vẫn trầm tư sâu lắng như thế, chốc chốc lại như có sắc tím u buồn, chốc chốc lại lộ ra sắc vàng vui tươi, chốc chốc lại ánh lên sắc xanh tư duy; sắc mặt của cô vẫn nhợt nhạt kiểu cổ điển, phớt chút ửng hồng bệnh tật; đôi môi nhỏ nhắn của cô vẫn cong lên những đường nét lay động lòng người như thế, dường như bất cứ lúc nào cũng sẽ thốt ra những ngôn từ tao nhã; vóc dáng của cô vẫn mảnh mai như thế, tựa như nhành liễu không chịu nổi gió thu trong thơ Đường từ Tống.

Cô vẫn là thiếu nữ thông minh lanh lợi ở Luân Đôn ấy, mặc dù trên quần áo vương vãi bụi cát của cố đô; — không, cô ấy rốt cuộc vẫn thay đổi, trong thần thái, khí chất, phong vận không thể nắm bắt ấy, có một sự trưởng thành mà cậu chưa từng thấy; sinh mệnh của cô đã trải qua một đoạn sự thăng hoa mà cậu chưa thể thấu hiểu sâu sắc; cô đang rời xa cậu, như một ngôi sao mới mọc bay lên, trở về bầu trời sâu thẳm ấy, trở nên xa xôi, huyền bí, không thể biết trước.

Cậu cảm thấy một trận bi thương. Câu hỏi thốt ra cũng vô cùng ngượng ngùng: "Ban nãy em không trả lời anh. Sao em lại đột ngột rời khỏi Luân Đôn, tại sao không đáp lại biết bao bức thư và bài thơ của anh?"

"Anh cứ bắt em phải dùng ngôn ngữ nghèo nàn để diễn tả một cách vụng về những cảm xúc không thể diễn tả bằng lời ở tận đáy lòng sao? Chẳng lẽ anh không hiểu sự im lặng chứa đựng dung lượng vô hạn sao?" Cô ngẩng đầu lên, thốt ra một tràng câu hỏi ngược với cậu; trong lòng lại trào dâng những ngôn từ thế này: Anh nào có hay biết, em vì tôn trọng và duy trì quan hệ vợ chồng giữa anh và Ấu Nghi mà phải kìm nén tình cảm của chính mình; em đã phải đứt ruột đứt gan nhường nào mới rời khỏi Luân Đôn, trong lòng âm thầm nói lời từ biệt với anh hàng ngàn hàng vạn lần; em đã rơi những giọt nước mắt nóng hổi khi đọc từng bức thư, từng bài thơ của anh, rồi cất vào một chiếc hộp gấm tinh xảo, trân cất như phần tốt đẹp nhất, quý giá nhất của sinh mệnh; em lại từng viết cho anh bao nhiêu bức thư hồi âm đầy ắp tình yêu nhưng chưa từng gửi đi; em đã gọi tên anh ngày ngày đêm đêm trong tâm trí thế nào; anh nào có hay biết, em đã chăm chú dõi theo từng bước đi của anh trên con đường đời ra sao, mà bên trong tảng băng lạnh lùng của em lại ẩn chứa dòng dung nham nóng bỏng biết bao...

"Em và anh... chẳng lẽ... từ nay cứ thế chia tay nhau sao?"

Cô đứng dậy, bước về phía trước. "Người hay mộng mơ, đều thích Viên Minh Viên. Một hòn đá vỡ, mấy chiếc cột gãy, mặc cho anh dùng trí tưởng tượng để tái tạo lại vẻ hoa lệ thuở nào; thực sự muốn xây dựng lại nó, thì sẽ chẳng còn trí tưởng tượng, chẳng còn hoài niệm nữa. Cố gắng níu kéo những thứ không thể níu kéo được, là sự vương vấn và sảng cảm kiểu cũ, là sự dũng cảm và ngu ngốc của Don Quixote. Chúng ta vẫn nên mang theo ký tự mà đi con đường của mình thôi." Cô đặt tay lên một hòn đá kỳ quái rồi đứng lại.

"Chí Ma ơi, Chí Ma! Đừng ban cho câu chuyện của chúng ta một cái kết tầm thường nữa, như thế sẽ mất đi ý thơ đấy!"

"Chẳng lẽ thơ ca đều là không có đoạn kết sao?" Cậu ngây ngốc hỏi.

Cô lắc đầu, cười thê lương. "Thơ ca, đối với anh mà nói, là khí chất, là thiên bẩm, là sinh mệnh; đối với em, chỉ là tu dưỡng, tài năng và sự biểu hiện. Thơ ca ban cho chúng ta tính cách của quả khinh khí cầu, theo đuổi sự tự do, không ngừng bay lên, hướng về bầu trời xanh; anh, thích mãi mãi bay vút lên cao như thế, nhưng em lại cảm thấy càng lên cao càng lạnh. Em cần phải buộc một quả chì thật nặng vào chân, kéo em trở lại mặt đất."

"Thứ gì là quả chì của em?"

Cô nhìn những chiếc lá xanh thẳm ấy, hồi lâu mới khẽ nói: "Em và Tư Thành cùng nhau đọc sách."

"Lần thứ ba rồi đấy!" Chí Ma lớn tiếng kêu lên.

"Anh ấy chính là quả chì của em." Huy Nhân khẳng định nói từng chữ một, "Anh ấy học kiến trúc. Một thanh gỗ, một hòn đá, từ mặt đất xây nên lầu cao nhà lớn, đình đài lầu các. Anh ấy cũng có giấc mơ của mình, thơ ca của mình; thế nhưng, giấc mơ này, thơ ca này, đều có gốc rễ, cắm sâu vào lòng đất."

Giọng điệu của cô tuy bình thản, nhưng Chí Ma vẫn cảm nhận được có tình cảm đang dao động ở đây.

Trong lòng Chí Ma dâng lên một nỗi đau đớn pha trộn giữa ghen tị và thất vọng. Cậu không tin đây chính là hiện thực mà mình phải đối mặt. Cậu không thể chấp nhận hiện thực như thế. Nếu quả thật là vậy, cuộc đời quá tàn nhẫn, quá tàn nhẫn rồi. Cậu ôm trọn bầu trời hy vọng và sự kích động vui sướng đến Viên Minh Viên, cậu hy vọng Huy Nhân được mời đến vẫn là Huy Nhân trong ký tự của cậu, vẫn là cô bé cơ trí, lanh lợi, thấu hiểu lòng người, sẵn lòng cùng cậu dắt tay nhau phi nước đại trên thảm cỏ xanh của tư tưởng và tình cảm, lang thang trong thánh điện của triết học và nghệ thuật; thế nhưng, mọi thứ đều sai rồi. Sự kỳ vọng của cậu, sự phỏng đoán của cậu, sự phán đoán của cậu, bản vẽ phác thảo mà cậu vẽ ra cho tương lai tốt đẹp, tất cả đều sai hết. Những bong bóng xà phòng ngũ sắc rực rỡ, hễ chạm vào ngón tay đêm của hiện thực là tan vỡ không còn tăm tích.

Cậu thẫn thờ đứng lặng trong gió lạnh.

Cậu ngẩn ngơ ngắm nhìn Huy Nhân đang đứng bình thản.

Vẻ mặt tràn đầy nội tâm của cô, khiến lý trí của cậu bất chợt dâng lên từ đáy lòng, khẽ thì thầm bên tai cậu: Sự phân tích và lựa chọn của Huy Nhân là đúng đắn.

Một sự bình yên đồng tình dần dần đánh bật nỗi đau trong lồng ngực, thế nên cậu cảm thấy đây dường như không phải là cuộc gặp gỡ quyết định số phận của mình, mà là trải nghiệm của nhân vật trong một cuốn tiểu thuyết nào đó. Đây chính là tác dụng kỳ diệu của sự thông thái và lý trí, nó sẽ vào một thời điểm then chốt nào đó dẫn dắt con người ra khỏi mê lộ tình cảm bằng phương thức không ngờ tới, bày biện ra trước mắt cậu sự lựa chọn rõ ràng và chính xác, khiến cậu thoát khỏi vũng bùn lầy mà không đến mức chìm sâu không thể dứt ra.

Cậu nhìn xung quanh, những chiếc lá đông thanh trầm mặc và đẫ đà, lòng nhẹ nhõm hẳn.

Cậu không nói gì thêm, vỗ vỗ bụi bẩn trên quần áo, khoác tay Huy Nhân, nói:

"Anh nên đi gặp Nhậm Công rồi."

Huy Nhân siết chặt tay ôm lấy cánh tay Chí Ma. Cô cảm thấy được an ủi vì tâm hồn họ xích lại gần nhau hơn theo một nghĩa khác, trong lòng tràn ngập sự kính trọng đối với cậu vượt xa ngày xưa.

(Bốn)

Hội văn học Thanh Hoa là đoàn thể do học sinh tổ chức. Bức thư mời diễn thuyết mà Chí Ma nhận được ở Chấn Thạch là do Lương Thật Thu nhờ Lương Tư Thành chuyển gửi.

Hội trường nhỏ của khoa cao cấp trường học Thanh Hoa đông nghịt người, đen nhánh phải tới mấy trăm người, phần lớn là học sinh hâm mộ danh tiếng mà đến. Chí Ma mặc một chiếc áo kẹp lụa, khoác thêm một chiếc áo ghi-lê nhỏ, trên áo cài mấy chiếc cúc lấp lánh ánh sáng, dưới chân đi một đôi giày da đoạn đen, phất phơ bước tới.

Sau khi lên đài, cậu lấy từ trong ngực ra một cuộn bản thảo đánh máy bằng máy đánh chữ, sau đó ngồi xuống. Cậu chỉnh lại gọng kính cận, giải thích rằng: "Đề tài diễn thuyết của tôi là — Nghệ thuật và Đời sống —, tôi sẽ đọc bản thảo theo phương thức của Oxford."

Chí Ma chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi phương thức giáo dục truyền thống của Anh quốc, cậu đinh ninh rằng bài diễn thuyết theo "kiểu Oxford" này sẽ giành được sự ngạc nhiên, thán phục và hoan nghênh của tất cả mọi người; nào ngờ thính giả không hề chuẩn bị cho bài diễn thuyết bằng tiếng Anh, lại càng không quen nghe diễn thuyết theo kiểu đọc văn bản trên giấy, điều họ mong đợi là những lời lẽ thú vị nhẹ nhàng trôi chảy, thế nên không lâu sau khi Chí Ma bắt đầu, thính giả ở các hàng ghế sau lần lượt bỏ về.

Bài diễn thuyết lần này đã thất bại.

Hôm sau, Chí Ma đã tựa vào cửa sổ chuyến tàu về phương nam, nhìn khung cảnh hoang vu vô tận.

Đồng bằng, xuôi về hướng quê nhà.

Mấy gian nhà tranh, mái nhà ngả vàng, con sông quanh co uốn lượn, cây cầu gỗ cổ kính, rừng thông. Rừng trúc, lá đỏ, lướt vụt qua phía sau như chớp giật sấm sét. Một con bò già lưng gầy nhô cao kéo theo chiếc cày sắt, cày lên một vệt sâu màu nâu trên cánh đồng. Chắc là đã cày bừa như thế từ đời nhà Hán đến nay rồi nhỉ?

Năm tháng đằng đẵng trôi vụt qua, từng thế hệ người cần mẫn một đời, lặng lẽ ngã xuống, chìm vào giấc ngủ ngàn thu trong lòng đất. Thế nhưng, trời đất, núi sông, đồng bằng, chẳng có gì thay đổi cả. Lịch sử cũng ngưng đọng trong phương thức sinh tồn ấy.

Tâm trạng của cậu, đã dần dần tĩnh lặng. Cậu biết, giấc mơ bắt đầu ở Luân Đôn, bây giờ là thực sự kết thúc rồi. Đại dương tuy thường có sóng cuộn ngút trời, nhưng đại dương vốn sâu thẳm, trang nghiêm, hùng vĩ; sóng vỗ cuồn cuộn chỉ là biểu cảm thay đổi trong chớp mắt của nó mà thôi, bản chất không gì lay chuyển nổi của nó vẫn còn đó. Một khi đáp án cuối cùng được giải mã, diện mạo mê man của sự tìm kiếm sẽ tan thành mây khói. Chí Ma chưa chắc đã cam tâm dùng số mệnh để tự an ủi, nhưng cậu nhìn ra xu hướng tất yếu ấy, cậu không có ý định đấu tranh vô ích. Tình yêu của cậu dành cho Huy Nhân ngay từ đầu đã bao hàm sự tôn trọng lớn lao, sự tôn trọng này hóa thành lý trí mạnh mẽ, ngăn chặn những yếu tố phi lý trong tình yêu bằng sức thuyết phục không thể chối cãi. Huống chi cậu còn mang theo một sự ngầm hiểu mà đi. Sự ngầm hiểu ấy là một sự bảo đảm: sự khắng khít về tâm hồn và tinh thần giữa Huy Nhân và cậu đã hoàn thành, nó sẽ không bị đứt đoạn và tổn hại; loại trừ động cơ hôn nhân, sự khắng khít và thông suốt này sẽ càng mở rộng không gì cản nổi. Vậy thì, cậu còn mong mỏi điều gì nữa? Cậu còn tiếc nuối điều gì nữa?

Hoạt động bận rộn và công việc chăm chỉ đã làm phong phú cuộc sống của cậu. Dù thế nào đi nữa, cậu sẽ không vứt bỏ thơ ca, văn học, không vứt bỏ giao tế, tình bạn, không vứt bỏ tinh thần chính nghĩa xã hội xuất phát từ cảm nhận thực tế của bản thân.

Tin dữ đột ngột truyền đến từ Lautenburg: nữ nhà văn người Anh tròn ba mươi tư tuổi, người mà Chí Ma hằng ngưỡng mộ và hướng về từ lâu — Mansfield đột ngột qua đời. Nữ tài tử tuyệt đỉnh từng thân thiết gặp gỡ nửa năm trước, trong chớp mắt đã tạ thế, Chí Ma đau buồn khôn xiết. Cậu sao lại không cảm thán sự trắc trở và ngắn ngủi của đời người, sao lại không thương xót cho hồng nhan bạc mệnh! Tâm trạng thê lương hóa thành câu thơ, cậu rơi nước mắt viết bài thơ (Điếu Mansfield) lại đến Hội bạn văn làm bài diễn thuyết . Nào ngờ học giới Đại học Bắc Kinh lại nổi sóng gió, hiệu trưởng Thái Tử Dân (Nguyên Bồi) vì vụ án La Văn Cán mà bất mãn với tổng trưởng giáo dục Bành Vãn Hạ Kế Di (Bành Doãn Di) nên tuyên bố từ chức, học sinh Bắc Kinh đổ xô đến nghị viện thỉnh nguyện, liên hiệp học sinh Bắc Kinh tuyên ngôn trục xuất họ Bành, yêu cầu trừng trị nghị trưởng Ngô Cảnh Lưu. Chí Ma tâm trạng phẫn nộ, đăng bài viết trên tuần san , mắng nhiếc chính phủ quân phiệt: "...Mặc cho Bành Doãn Di, các tờ báo Kinh Tân làm rối loạn thế nào, tung tin đồn thất thiệt thế nào, kéo bè kết phái thế nào, cũng tuyệt đối không thể vùi lấp đi đốm lửa lý tưởng nhỏ nhoi trong cơn phong ba này. Bảo vệ đốm lửa nhỏ nhoi này không bị dập tắt, là trách nhiệm của chúng ta, là gánh nặng trong lòng chúng ta; chúng ta nên tích cực đồng tình với tinh thần dùng nhân cách đầu gác mở cánh cửa địa phương này!"

Những tác phẩm thơ ca của cậu tuôn trào từ đầu bút: , , , , , , , , , ... Trong kỳ nghỉ hè, cậu đi Đại học Nam Khai ở Thiên Tân giảng dạy hai tuần về , lại đến Xã Lục Bồ Thiên Tân diễn thuyết, tháng tám đi Bắc Đai Hà tránh nóng, lại đi thăm thấu hiền tự núi Giác, leo Vạn Lý Trường Thành... Cậu sáng tác, cậu dịch thuật, cậu gặp gỡ bạn bè, cậu diễn thuyết, cậu tham quan; hy vọng của tình yêu, sự huyễn diệt của tình cảm, tình hình thời cục. Nỗi khổ đau của nhân gian, sự ấm áp của tình bạn, cảnh đẹp núi sông, vẻ đẹp kỳ diệu của trời đất, giao hòa thấm hóa trong lòng cậu, hình thành nên xu hướng, yêu ghét và vô vàn cảm xúc không dứt của cậu...

Điện tín bà nội lâm bệnh nặng gửi đến. Chí Ma lập tức bắt tàu từ Bắc Đai Hà về nhà.

Lão nhân gia tám mươi tư tuổi, sáu mươi năm qua vẫn luôn là trụ cột tinh thần và cuộc sống của cả gia đình. Bằng sự nhân từ và ân trạch của bà, che chở cho toàn thể già trẻ lớn bé trong nhà, duy trì luân thường và trật tự vốn có, nay, quằn quại trên giường bệnh mười một ngày, cuối cùng cũng nhắm mắt xuôi tay.

Chí Ma lần đầu tiên trải qua tang tóc đại sự của người thân, là khi ông nội qua đời năm chưa tròn sáu tuổi; lúc đó sự hiểu biết chưa khai mở, không bàn gì đến trải nghiệm đau đớn nào cả. Còn lần vĩnh biệt người bà thân thiết yêu thương nhất đời này, nói là giáng cho cậu một đòn nặng nề, chi bằng nói là khiến tâm hồn cậu phát sinh một sự thay đổi kỳ diệu và quan trọng. Cậu bắt đầu tự hỏi: Chúng ta đối với sự thật cơ bản nhất của cuộc đời, trải nghiệm nhân tình đơn thuần nhất, phổ biến nhất, tầm thường nhất, gần gũi nhất, rốt cuộc đã nắm bắt được bao nhiêu, rốt cuộc có bao nhiêu sự thấu hiểu sâu sắc? Nhìn bà nội ốm đau quằn quại đau đớn, tiếng khóc nước mắt đầm đìa của con cháu trong nhà, tai ngập tràn tiếng gào thét như sôi sục, Chí Ma chẳng những không có phản ứng đồng cảm, không rơi nước mắt, mà ngược lại còn đạt tới một cảnh giới siêu cảm tình, tĩnh lặng, u diệu. Trong tưởng tượng, cậu dường như nhìn thấy bà nội thoát khỏi thể xác và nhân gian, mặc chiếc áo dài trắng muốt, lững lờ bay lên trời cao, cậu chỉ muốn lặng lẽ quỳ gối nơi bụi trần, ca ngợi công đức một đời của bà, ca ngợi sự viên tịch an lành của bà...

Những người chưa từng trải qua biến cố lớn về tinh thần hoặc tâm hồn, theo một ý nghĩa nào đó, chỉ đang lang thang ngoài cửa sinh mệnh. Có lẽ đôi khi đoán chừng được vài động tĩnh bên trong bức tường, nhưng luôn phù phiếm, không thiết thực, thậm chí hoàn toàn cách biệt. Biến cố lớn về người bà lần này, đã cho Chí Ma không ít cơ hội tĩnh tâm tự kiểm điểm sâu sắc. Cậu không dám tự cho rằng vì thế mà ngộ ra chân lý cuộc đời, hay đạt được sự thông thái gì; nhưng cậu cảm nhận chính xác rằng từ nay đã có sự tiếp xúc và gần gũi sâu sắc hơn một tầng với cuộc sống thực tế, càng thôi thúc cậu khám phá đủ mọi sự tò mò đối với nhân đời, càng khiến cậu kinh ngạc trước sự huyền diệu của đại bí mật tựa như câu đố này. Không chỉ cái chết là hiện tượng kỳ diệu, không chỉ sinh mệnh và hơi thở là hiện tượng kỳ diệu, mà ngay cả sinh hoạt hằng ngày, thói quen hay thậm chí là mê tín của con người, cũng dường như tỏa ra ánh sáng kỳ lạ, không cho phép con người đơn giản tùy tiện dùng một hai tính từ để khái quát...

Chí Ma khó nén nổi cảm cảm xúc mãnh liệt và rõ ràng trong lòng, cậu rất nóng lòng muốn trút bầu tâm sự với một người bạn thân thiết nhất có thể đồng tình. Cậu đã viết một bức thư cho Trần Tây Oánh. Thế nhưng, bức thư đó cuối cùng không viết xong và không gửi đi.

(Năm)

Chí Ma không phải là người chìm đắm trong nỗi buồn vui phồn tạp của thế tục không thoát ra được. Ngoài tình yêu ra, cậu khát khao tình bạn, tìm kiếm sự đồng điệu. Cậu cùng người bạn thân mới quen sau khi về nước là Hồ Thích cùng nhau du ngoạn Tây Hồ, cùng Trần Hành Triệt, Chu Kinh Nông, Uông Tinh Vệ, Hồ Thích, Mã Quân Vũ, Đào Hành Triễu hào hứng đi Hải Ninh ngắm triều, sau đó lại đi Thượng Hải. Trong khoảng thời gian này, cậu thường xuyên qua lại với Cù Thu Bạch, Dương Trọng Phủ, Thường Vân Mi, Trương Đông Tô, Từ Chấn Phi, Lục Chí Vi, Trịnh Thần Trạch... — một nhóm văn nhân thanh niên, học thức phong phú, mỗi người mang một vẻ văn tài, ôm hoài bão lớn, lại có những thành tựu riêng, sao có thể không vừa gặp đã thân cho được?

Một hôm, Chí Ma đến biệt thự Thương Châu thăm Hồ Thích. Hồ Thích lấy tập thơ của mình ra, Chí Ma đọc một lượt, hỏi: "Chỉ có thế này thôi à? Còn cất giấu chưa mang ra nữa không?"

Hồ Thích cười ngượng ngùng, nói: "Có... là vẫn còn mấy bài... ngại không mang ra nữa thôi."

Đang nói chuyện thì Cù Thu Bạch đến. Trắng bệch, gầy gò, đôi mắt sau cặp mắt kính cận dày cộm dường như càng trũng sâu hơn, hai bả vai nhô cao lên, một chiếc áo vest dạ mỏng cũ kỹ như đang treo trên móc áo. Sau khi ngồi xuống, anh ta tiện tay lật xem tập thơ trên bàn. Trà được bưng lên, Thu Bạch cầm chén trong tay, một cơn ho dữ dội khiến nước trong chén bắn tung tóe. "Nghe nói..." anh ta rút khăn tay lau vết trà trên ống quần, "Tuần san của các anh sắp đình bản rồi à?"

"Ừ..." Hồ Thích gật đầu, "Chúng tôi muốn tổ chức lại một chút, đại khái là biến nó thành hình dáng giống như tờ ."

"Cũng được, cũng được. Tờ san này, ảnh hưởng trong học sinh không nhỏ đâu, các anh nhất định phải kiên trì làm tiếp..." Lại ho.

"Thu Bạch, cậu, cơ thể hình như không tốt lắm? Đã đi khám bác sĩ chưa? Tôi quen một vị bác sĩ, người Đức, rất có học thức..." Chí Ma ân cần hỏi.

Thu Bạch vừa ho vừa gật đầu, mặt đỏ bừng lên. "Khám... rồi. Khám rồi. Bác sĩ nói, bệnh phổi là không có gì phải nghi ngờ..."

"Hả, bệnh phổi?" Chí Ma nhảymực khỏi ghế, "Thế thì, cậu không thể tiếp tục bán mạng dịch sách viết văn thế này nữa! Cứ tiếp tục thế này sẽ mất mạng đấy! Bệnh phổi, nhất định phải nghỉ ngơi tĩnh dưỡng, bồi bổ thì mới từ từ khôi phục được. Thu Bạch, thế này," Chí Ma bước đến trước mặt anh ta, "Đợi một thời gian nữa, cậu theo tôi về Chấn Thạch đi, đến nhà tôi hoặc miếu Đông Sơn ở một thời gian, không khí ở đó rất tốt, có lợi nhất cho bệnh phổi..."

"Không, cảm ơn cậu, Chí Ma," Thu Bạch lắc đầu, "Tôi không thể không làm việc được. Tôi... cậu cũng biết mà."

"Cuộc sống tạm thời, để tôi lo liệu là được chứ gì."

"Thu Bạch, đề nghị của Chí Ma rất đáng để tiếp thu," Hồ Thích cũng nói, "Có nhiều bạn bè như vậy, cuộc sống trong thời gian cậu tạm thời dưỡng bệnh, hoàn toàn không phải lo lắng gì cả. Cậu phải tính toán lâu dài chứ."

"Không, không, cảm ơn lòng tốt của các anh..." Thu Bạch nói, "Hiện tại tôi vẫn chưa thể rời Thượng Hải, sau này tùy tình hình rồi tính tiếp đi. Đám văn nhân nghèo chúng tôi, một ngày không viết chữ, là một ngày không có cơm ăn; không giống các anh xuất thân thiếu gia nhà giàu, mười năm tám năm không làm việc cũng không sao cả."

"Hơi!" Chí Ma liếc nhìn Hồ Thích, không thốt nên lời.

"Tình hình hiện tại của Mạt Nhược cũng rất khó khăn." Thu Bạch lại nói.

"Thật á?" Chí Ma nghe nhắc đến Mạt Nhược, lập tức kêu lên, "Cậu ấy ở đâu? Chúng ta cùng đi thăm cậu ấy thế nào?"

Chí Ma và Mạt Nhược, là do bạn học cùng lớp trung học Uất Đạt Phu giới thiệu làm quen sau khi cậu về nước.

Xét theo quan điểm văn nghệ và khí chất tập tính của Chí Ma, cậu tự nhiên mà hợp ý với Quách Mạt Nhược, Thành Phảng Ngô và những người khác vốn giương cao ngọn cờ "nghệ thuật vị nghệ thuật". Bài diễn thuyết mà cậu thực hiện tại trường Thanh Hoa được tiếp nhận đăng tải, đã cho thấy quan hệ thân thiết giữa cậu và những người trong Sáng Tạo Xã. Trong đó, cậu vô cùng ca ngợi Quách Mạt Nhược. Cậu từng viết thư cho Thành Phảng Ngô rằng: "...Các vị hiền giả trong xã ngưỡng mộ đã lâu, ở hải ngoại hễ đọc tân tác thì thô thiển, đến khi thấy thơ Mạt Nhược, mới biết tiềm linh hoa tộc, rực rỡ lộ ra. Nay quen biết các quân, càng mừng có đồng chí, dám không đem hết tài mọn theo sau, cùng mở đất mới..."

Thế nhưng, chẳng bao lâu sau, sóng gió đã nổi lên.

Chí Ma là một người bộc trực, cậu thiếu đi bộ não phức tạp đầy sự đời. Cậu viết một bài , gửi cho tuần san do Hồ Thích chủ biên, trong bài viết ngẫu nhiên nhắc đến cụm từ "lệ sóng cuồn cuộn" trong thơ của Quách Mạt Nhược là có điểm chưa thỏa đáng; Thành Phảng Ngô nghe tin vô cùng tức giận, đăng toàn văn bức thư Chí Ma từng gửi cho mình trước đây cùng một bức thư phản bác Chí Ma của chính mình lên , chỉ trích Chí Ma ngoài mặt thì giao du xã giao, trong tối lại bắn súng lén vào họ, lên án Chí Ma "lăng nhục nhân cách của Mạt Nhược"; "Sự giả dối của con người, lại đến mức độ này!" Chí Ma đối với việc này, vừa đau buồn, vừa phẫn nộ, viết một bức thư ngỏ trả lời Thành Phảng Ngô đăng trên , thẳng thắn bày tỏ bản thân hoàn toàn không có ý gây sự, giải thích đi giải thích lại việc phê bình "lệ sóng cuồn cuộn" hoàn toàn là kiến giải thuần túy về mặt nghệ thuật, chân thành hy vọng "từ nay về sau đôi bên nghiêm khắc tự kiểm nghiệm, có lỗi cùng công nhận cùng thông cảm, có công cùng biểu dương cùng thưởng thức, xóa bỏ sự bạo ngược và độc đoán của thành kiến; cảm nhận sự khắng khít tâm hồn đôi bên trong sự ấm áp của tinh thần nghệ thuật chân chính.

Cho nên, hễ nghe tin hoàn cảnh của Mạt Nhược không tốt, Chí Ma liền ngồi không yên.

"Tôi... lần trước cùng Đạt Phu đi qua một chuyến rồi. Thế nhưng, cứ mơ hồ đi theo sau, địa điểm nào thì không nhớ nổi nữa." Hồ Thích nói.

"Cậu ấy ở số 121 Mân Hậu Lý. Hôm nay tôi không đi được rồi, còn chút việc, các anh đi đi, dù sao thì cậu ấy cũng ở nhà mà." Thu Bạch nói.

Thu Bạch cáo từ rời đi, Chí Ma ở phía sau gọi với theo: "Thu Bạch! Bản thân cậu ngàn vạn lần phải cẩn thận đấy nhé!"

Chí Ma và Hồ Thích ra cửa hẹn thêm Chu Kinh Nông cùng đi bộ đến Mân Hậu Lý.

Đó là một con hẻm nhỏ hẹp, nhà cửa đan xen lẫn lộn, số nhà cũng rải rác không đầy đủ, ba người vòng vo mấy bòng, hỏi hai người, mới mò đến trước cửa số 121.

Chí Ma vươn tay gõ cửa, đợi một lúc lâu, cửa mới mở. Quách Mạt Nhược đi chân trần mang một đôi dép lê, tay ôm một đứa con tã lót, vạt áo học sinh cũ phanh rộng ra, đầu tóc bù xù. Nhìn thấy ba vị khách đến thăm, anh ta thoạt đầu ngẩn người, nhưng ngay sau đó liền cười lớn sảng khoái. "Ồ, quý khách tới! Xin mời vào đi nào. Hơi, trong nhà nghèo túng không ra thể thống gì, ba vị đừng chê cười..."

"Đâu có đâu có!" Chí Ma cười nói, "Đứa bé ôm trong ngực là công tử hay tiểu thư thế?"

Trong phòng quả nhiên rối tung lên. Căn phòng nhỏ xíu, có lẽ phòng ngủ và phòng khách gộp chung vào một chỗ. Một chiếcếc giường lớn chiếm mất một phần ba địa bàn, chăn đệm không gấp gọn gàng, quần áo bẩn đã giặt phơi khô và chưa giặt vứt bừa bãi đầy giường; một sợi dây giăng xéo giữa không trung, phơi đầy tã lót. Bên cạnh một giá sách tre là một chiếc bàn viết gỗ thô nhỏ xíu, trên bàn sách vở, giấy tờ, chén trà, gạt tàn, lọ thuốc, bình sữa, đồ chơi, bày bừa bộn lộn xộn. Giữa phòng có một chiếc nôi tre, xung quanh nôi có mấy chiếc ghế đủ mọi kiểu dáng, có chiếc đã hỏng rồi.

Trong nhà đã có mấy vị khách đang ngồi. Chí Ma và những người khác bước vào cửa, đã chẳng còn chỗ chen chân nữa.

Thấy có khách mới bước vào, vị khách đến trước đứng dậy: "Hai người ngồi đi, chúng tôi xin phép."

"Ngồi xuống cùng trò chuyện đi." Hồ Thích nói.

"Thôi, không cần đâu, chúng tôi ngồi một lúc lâu lắm rồi." Một người đàn ông mặt dài đang bế đứa trẻ gật đầu với mọi người rồi đi ra ngoài.

"Vị này, trông quen quá nhỉ, anh ấy..." Chí Ma chỉ theo bóng lưng người nọ nói.

"Cậu ấy chính là Thọ Xương đây mà," Hồ Thích cười nói, "Cậu không nhận ra à?"

"Ồ, Điền Hán!" Chí Ma vỗ vào sau đầu kêu lên vẻ chán nản, "Đúng là bỏ lỡ mất rồi. Tôi từng gặp anh ấy một lần, chỉ nhớ mỗi gương mặt dài hẹp ấy..."

"Gương mặt của cậu há lại chẳng dài hẹp?" Hồ Thích trêu chọc.

"Cái đó... anh ấy dài hẹp hơn tôi nhiều!"

Mạt Nhược mời mọi người ngồi xuống, lại kéo đứa con nhỏ đi tìm chén trà. Chí Ma chặn anh lại: "Đừng rót trà. Vừa nãy đã uống căng bụng ở chỗ Thích Chi rồi. Thu Bạch đến ngồi một lát, nhắc đến tình hình của cậu, chúng tôi liền ghé qua thăm cậu, cậu cũng ngồi xuống đi."

Mấy bé trai chạy loanh quanh giữa phòng, kêu lớn, cười đùa rượt đuổi, miệng ra rả tiếng Nhật. Chẳng mấy chốc, một đứa trẻ ngã nhào, bật khóc lớn. Mạt Nhược đành đặt đứa trẻ trong tay xuống nôi, bước đến đỡ nó dậy. "Nào, nào, không khóc nữa, dũng cảm lên nào! Nhìn kìa, còn khóc nữa là mấy bác này mắng cho đấy." Anh tiện tay kéo một mảnh vải nhàu nhĩ ở thành nôi lau nước mắt nước mũi cho đứa trẻ. Đứa bé này vừa đứng vững, đứa nhỏ trong nôi lại khóc. Mạt Nhược lại xoay người bế nó lên.

"Phu nhân đâu?" Hồ Thích hỏi.

"Cô ấy đang bận trong bếp ấy mà. Cả nhà mấy miệng ăn, mua rau, nấu cơm, giặt giũ đều trông cậy vào cô ấy..." Mạt Nhược lắc đầu cười khổ nói.

Chí Ma nghe thấy tiếng đập củi "lách tách" trong bếp, đoán chắc đó chính là phu nhân người Nhật của Mạt Nhược.

"Ầy, Mạt Nhược, môi trường sống của cậu bất như ý quá. Trong hoàn cảnh thế này, mà vẫn duy trì được mấy tờ san, thật làm khó cho cậu rồi."

"Biết làm sao được?" Mạt Nhược nhún vai, "Cái này gọi là 'vợ chồng nghèo hèn trăm sự buồn' mà."

"Các con lại đều nhỏ thế này..." Chí Ma cũng nói.

"Tôi là bận rộn ứng phó từ sáng đến tối," Mạt Nhược nói, "Con người tôi, sắp bị cuộc sống chôn sống luôn rồi!"

"Sau này... sẽ khá hơn thôi." Chí Ma cảm thấy rất ngột ngạt, đành an ủi anh.

Một đứa trẻ lao về phía trước, trán đập vào bàn học, lại khóc thét lên. Mạt Nhược một tay đỡ đứa nhỏ, định đứng dậy dìu nó, Chí Ma vội vàng chồm lên bế thốc đứa trẻ lên: "Ồ! Trang hảo hán không khóc, khóc không phải hảo hán!" Lại duỗi thẳng hai tay, tung đứa bé lên không trung: "Nào, chúng ta bay lên trời nào! Bay lên trời nào!" Đứa bé phá lên cười.

Chu Kinh Nông nhìn Hồ Thích, không lên tiếng. Rõ ràng anh cảm thấy khá lúng túng.

Mấy đứa trẻ lại cười khúc khích lớn tiếng, chúng lăn từ dưới đất lên giường, đấm đá quấn lấy nhau.

Trên lầu có một người đi xuống, bước đến cửa nhìn ngó.

Mạt Nhược gật đầu với anh ta: "Phảng Ngô, vào đây trò chuyện đi. Thích Chi, Chí Ma và Kinh Nông đến rồi."

Cả ba đều đứng dậy, Hồ Thích nói: "Phảng Ngô huynh dạo này vẫn tốt chứ?"

Phảng Ngô chần chừ giây lát, gật đầu với mọi người, bước vào ngồi xuống bên mép giường, mặt căng cứng, người ngỗi thẳng tắp.

"Vừa nãy, tôi đã đưa một sáng tác mới của anh cho Chí Ma xem rồi." Hồ Thích nói với Mạt Nhược.

Một bé trai đi tới trèo lên đằng gối Mạt Nhược, giật phăng kính của anh xuống, Mạt Nhược vội nói: "Sao lại giật kính của bố? Đi đi, sang kia chơi, không được quậy phá!" Lại quay đầu nói: "Chí Ma huynh có giáo huấn gì không?"

"Cái này..." Chí Ma trầm ngâm, liếc nhìn Phảng Ngô một cái, "Tôi nói thật nhé. Tôi cảm thấy, tứ thơ, thể cách, từ thái đều không đẹp cho lắm... thua xa《 Nữ Thần 》. Điều này cũng trách không được. Dưới sự bao vây tập kích của đám tiểu yêu tinh, linh cảm thơ ca e là đã sớm sợ mất mật rồi."

Mạt Nhược cười lớn. "Nói đúng lắm, nói đúng lắm. Xem ra, phải có một thư phòng thật tốt, tôi mới viết ra được thơ hay đây!"

Trong bầu không khí như thế, các vị khách không tài nào ngồi lại được, Mạt Nhược cũng không giữ lại. Ba người đi trên đường, tâm trạng đều vô cùng nặng nề. Họ cảm thán Thu Bạch, Mạt Nhược trong hoàn cảnh khó khăn nhường ấy mà vẫn chiến đấu khổ sở, quả thực không dễ dàng chút nào.

Hôm sau, Mạt Nhược dẫn cậu con trai lớn đến đáp lễ thăm Chí Ma. Chí Ma mang trái cây, đậu phộng ra đãi vị khách nhỏ, và chơi đùa với cậu bé một lúc. Lần này, bầu không khí đã tự nhiên hơn, cuộc trò chuyện cũng rất thông suốt.

"...Tôi muốn viết một bức thư cho Tây Oánh. Anh ấy bình luận bản dịch《 Mộng Cỏ Thơm 》của tôi, tôi muốn bàn với anh ấy đôi điều suy nghĩ của mình." Mạt Nhược nói.

"Tuyệt quá! Tây Oánh là người rất nhiệt tình, nhất định anh ấy sẽ viết trả lời cậu một bức thư dài." Chí Ma vui vẻ nói.

"Nhắc đến Tây Oánh, tôi lại nhớ lần trước có một người bạn nói, anh ấy nghi ngờ 'Tây Oánh' chính là bút danh của Từ Chí Ma..."

"Thật á?" Chí Ma vỗ tay cười lớn, "Sao lại nhận ra thế?"

"Anh ấy bảo, hễ thấy văn bản nào ký tên 'Tây Oánh', bút điệu giống hệt văn của Từ Chí Ma."

"Cái này thú vị đây, chẳng lẽ ngữ điệu của du học sinh Anh chúng ta lại thực sự có điểm chung, khác biệt với người khác sao?" Chí Ma bóc một quả quýt cho đứa trẻ, lại đưa một quả cho Mạt Nhược, "Thế nhưng, Tây Oánh là Tây Oánh, Chí Ma là Chí Ma. Tôi dám khẳng định Tây Oánh tuyệt đối không viết nổi《 Những gì tôi biết về Cambridge 》, mà tôi cũng tuyệt đối không có bản lĩnh viết loại《 Thậm ngữ 》đó của anh ấy."

"Đương nhiên rồi. Cảm nhận của người khác, chỉ là một ấn tượng bề ngoài mà thôi." Mạt Nhược nói đoạn lấy từ trong ngực áo ra một cuốn sách đưa cho Chí Ma, "Chí Ma huynh, tặng huynh một cuốn《 Thi Kinh 》do tôi tuyển dịch, nhan đề lấy từ《 Quy Nhĩ Thiên 》, gọi là《 Quy Nhĩ Tập 》vậy. Xin huynh chỉ giáo cho."

"Đừng khách sáo! Tôi là một kẻ nông cạn pha tạp, tôi tự biết cái gốc cổ học của mình còn lâu mới với tới bóng lưng của anh. Hơn nữa, tôi cũng không tài nào bỏ công sức chịu khó nghiên cứu《 Thi Kinh 》như anh được."

Lời tán dương này khiến Mạt Nhược vô cùng phấn khích, anh gật đầu nói: "Về《 Thi Kinh 》, tôi quả thực đã tốn không ít công phu. Tôi rất chán ghét chú thích của Chu Hy. Cái nhìn của ông ta quá phiến diện. Tôi ngâm vịnh đi ngâm vịnh lại từng thiên từng câu trong đó, và có kiến giải của riêng mình. Không sợ huynh cười chê đâu, cho dù Khổng Tử sống lại, ông ấy đọc cuốn《 Quy Nhĩ Tập 》này, cũng nhất định sẽ nói: 'Người khai sáng cho ta chính là Mạt Nhược!' Ha ha! Tôi đã đưa câu nói này vào lời tựa rồi, huynh có thấy mình quá cuồng vọng không?"

"Đám người chúng ta, nếu như không có chút 'cuồng vọng' này, chút tự tin này, thì có thể kiến tạo nên tân văn học Trung Quốc được sao?"

Mạt Nhược cười lớn gật đầu: "Tôi từ trước đến nay vẫn tự nhận mình là cuồng sinh, kẻ phản nghịch..."

"Mạt Nhược, môi trường của cậu kém quá. Cứ tiếp tục thế này, Nữ Thần chớp mắt sẽ biến thành mụ già xấu xí đấy, cậu dù thế nào cũng phải nghĩ cách..."

"Đúng vậy, anh nói rất phải. Cuộc sống ở Thượng Hải khiến tôi chán ghét tột cùng. Đầy thành mùi đồng tiền mà phòng ốc thì tồi tàn, Nữ Thần ơi Nữ Thần ngươi rời bỏ ta mà đi! Tôi định năm sau sẽ đến Bệnh viện Hồng Thập Tự Tứ Xuyên làm việc. Tôi vốn học y mà."

"Cái này, cũng được. Cổ nhân có câu: Không làm lương tướng thì làm lương y."

"Tôi thì chẳng có hoài bão lớn lao đó đâu, chỉ là để qua loa kiếm miếng cơm qua ngày thôi. Còn văn học thì tôi sẽ không từ bỏ."

"Đương nhiên rồi! Thơ mới Trung Quốc, cậu là một trong những vị khai sơn tổ sư. Bàn về khí phách, cậu là số một.《 Thử nghiệm tập 》của Thích Chi tuy ra mắt sớm; nhưng đáng tiếc mùi vị thơ cũ vẫn còn đậm đặc quá..."

"Cậu cũng nhìn nhận《 Thử nghiệm tập 》như thế á? Tôi đã sớm cảm thấy vậy rồi. Quả là 'anh hùng gặp lớn ý hợp' mà!"

"Tôi cũng nói thẳng với anh ấy như vậy đấy, khiến anh ấy bây giờ chẳng dám đưa thơ cho tôi xem nữa, chỉ sợ tôi lại bảo anh ấy là 'bình mới rượu cũ'!"

Tình bạn mang lại cho Chí Ma sự ấm áp, Chí Ma cũng dành trọn sự chân thành cho bạn bè. Anh thích trò chuyện lâu với bạn bè, bàn về thơ ca, bàn về nhân sinh, bàn về tình bạn, bàn về tình yêu, bàn chuyện trời đất, bàn những câu chuyện đẹp trong sách, bàn về những điều bất công ở nhân gian... Mọi người nhìn thấy một Chí Ma vội vã, phấn khích tiến bước. Chỉ có bản thân anh biết rõ, tận sâu thẳm đáy lòng vẫn là một khoảng trống hoác.

Bức thư từ Đức của người vợ cũ Trương Ấu Nghi lại càng làm gia tăng cảm giác trống hoác ấy trong lòng anh. Cô ấy nói, cô ấy đang học giáo dục mầm non ở Đức, sau khi về nước, dự định sẽ mở nhà trẻ, bắt đầu làm từ Chấp Thạch... Cô ấy hỏi thăm tình hình sinh hoạt thường ngày của Chí Ma trong thư. Chí Ma đặt bút viết thư trả lời cô ấy, bảo rằng bản thân vẫn thui thủi một mình, tuy bận rộn nhưng rất cô độc; lại nói, vẫn thường cùng Đại ca của cô ấy là Quân Lệ đi chơi đùa, vẫn là bạn tốt, anh em tốt...

Phải rồi, anh cô đơn, anh u sầu. Anh một mình ngồi thuyền đến Tây Hồ, dưới ánh trăng ngắm nhìn tháp Lôi Phong cô độc hoang tàn đầy vẻ thê lương và thần bí thả cái bóng của mình vào giữa làn sóng phẳng lặng trong tiếng chuông Nam Bình vang vọng...

Anh đến chùa Thiên Ninh Thường Châu nghe tăng ni tụng kinh niệm Phật, rón rén bước vào đại điện. Tiếng chuông, tiếng khánh, tiếng trống, tiếng mõ, tiếng hiệu Phật hòa quyện thành sự tĩnh mịch hài hòa. Hương trầm nồng đượm, làn khói xanh mờ ảo, bay vút lên trước mày ngài của Tam thế Phật. Một cảnh giới trang nghiêm, thanh tịnh, tĩnh lặng. Anh cảm thấy bản thân hóa thành tiếng khánh, hóa thành làn khói xanh, quẩn quanh, thăng hoa, tan biến trong đại điện Phật...