Ngày mười tám, lúc rạng sáng, Chí Ma trở dậy thu dọn hành lý. Tiểu Mạn vén chăn muốn đứng dậy, Chí Ma liền bảo: "Em đừng dậy nữa, ngủ thêm lát đi."

Tiểu Mạn lại nằm xuống.

Chí Ma bỏ bức tranh cuộn sơn thủy của Tiểu Mạn vào va-li. "Cuộn tranh này anh mang đi trước, tìm vài người bạn đề thơ lên đó. Lần này có ông Hạ và Điệp Dã đề thơ, lại tô điểm thêm cho nó biết bao!" Anh đóng va-li lại, ngẫm nghĩ một lúc rồi lại mở ra, lấy ra hai cuốn nhật ký đóng bìa da màu xám xanh, giấy liên sử trắng: "Hai cuốn nhật ký này, em cứ giữ lấy bên mình, lúc cô đơn có thể mang ra đọc.

Xem lại hai chúng ta đã bước qua một con đường tình ái đầy gai góc thế nào..."

Tiểu Mạn gật đầu.

"Em cứ yên tâm. Việc đầu tiên khi anh đến Bắc Bình là nhờ người tìm nhà... Lần chia tay này sẽ không lâu đâu. Mọi việc ở đây, anh đành phó thác cho em..."

Tiểu Mạn lại gật đầu, nhưng nước mắt đã trào ra.

"Chà, sao lại thế này?" Chí Ma ngạc nhiên buông đồ trong tay xuống, bước đến bên giường, nâng khuôn mặt Tiểu Mạn lên hôn, "Trước đây mỗi lần anh đi, em đều không rơi nước mắt, lần này sắp sửa quay về đón em ngay, sao lại khóc thế này?"

Tiểu Mạn cầm khăn tay chặn miệng lại, không để mình phát ra tiếng khóc. "Em... em cũng không biết... tại sao nữa..."

Nín đi, nín đi, cục cưng của anh. Em khóc là anh không đi nữa đấy!"

Tiểu Mạn nén tiếng nấc. "Hôn em cái nữa đi."

Chí Ma hôn Tiểu Mạn khắp mặt, còn trêu ghẹo: "Mấy lần trước anh đi mà em đều thế này, tâm trạng suốt nửa năm nay của anh đã tốt hơn nhiều rồi!"

"Lần này... khác lắm..."

"Ừ, đúng vậy, đúng vậy, lần này khác chứ. Lần này chúng ta giống như đêm tân hôn đầu tiên..."

"Đừng... nói đùa nữa..."

"Anh có đùa đâu, nói chuyện nghiêm túc đấy chứ. Lần này chúng ta đã hứa với nhau là sẽ cùng đến Bắc Bình sinh sống, thế nên trái tim chúng ta càng xích lại gần nhau hơn."

"Ma, anh đi đường cẩn thận nhé..."

"Em cứ như mẹ anh ấy, cứ dặn dò mãi không thôi, nào là đi đường đừng ngước mặt nhìn trời, trước khi ăn phải rửa tay, không được uống nước lạnh, cứ như anh sắp vào mẫu giáo không bằng."

"Đừng đùa nữa mà..."

Chí Ma xách va-li bước ra cửa.

"Ma, hôn em cái nữa đi."

"Được thôi!" Tiểu Mạn siết chặt lấy cổ Chí Ma. "Thôi nào, bà xã! Xe lửa sắp trễ giờ rồi kìa!"

Khi anh đang đi trên cầu thang, Tiểu Mạn lại gọi với theo: "Chí Ma! Ma!"

Chí Ma không nghe thấy. Anh một mình xuống lầu, mở cửa rồi lại khép cửa, bước vào ánh bình minh và rời đi.

Chí Ma một mình xách va-li bước lên toa tàu từ Thượng Hải đi Nam Kinh. Anh chỉ hận không thể lập tức đặt chân đến Nam Kinh để báo tin vui Tiểu Mạn quyết định đi Bắc Bình cho Tương Mi và mọi người bạn. Lại tràn ngập ánh nắng và hy vọng trong lòng. Anh tưởng tượng cảnh Tiểu Mạn hồi phục lại cuộc sống bình thường và sức khỏe, được tẩm bổ béo tròn, sắc mặt hồng hào, cùng Thích Chi, Thục Hoa, Nhất Đa bàn luận thơ văn, cùng đi du ngoạn ngắm cảnh; anh tưởng tượng cảnh hai ba năm sau Tiểu Mạn tổ chức triển lãm tranh cá nhân ở Bắc Bình, đến lúc đó nhất định sẽ mời tiên sinh Thái Nguyên Bồi đến cắt băng khánh thành; anh tưởng tượng cảnh sau này mình có được một cuộc sống yên bình, theo tuần tự, trong mấy năm dịch xong toàn tập Shakespeare, mỗi năm xuất bản hai ba tập sách; anh tưởng tượng cảnh Tiểu Mạn sinh được một cô con gái thông minh xinh đẹp tựa tiên nữ... Thế nhưng, chẳng hiểu vì sao, ánh mắt đẫm lệ và vẻ bịn rịn không nỡ rời xa của Tiểu Mạn lúc chia tay cứ hiện lên trong tâm trí anh. Anh thở dài một tiếng.

Nhân viên phục vụ đến châm nước sôi, cắt đứt dòng suy nghĩ mông lung của anh.

Chí Ma chợt nhớ đến Đạt Phu. Tối hôm sau cậu ấy vẫn không đến. Chí Ma không khỏi oán trách. Sự oán trách này nảy nở từ tình bạn sâu đậm vô cùng. Anh vẫn luôn cảm thấy chưa từng có cơ hội trò chuyện thật đàng hoàng với Đạt Phu. Họ là bạn học cùng cửa sổ thời niên thiếu; xét về khí chất lãng mạn, phóng khoáng, cả hai rất giống nhau; Đạt Phu vẫn luôn dùng tâm hồn thuần chân để thấu hiểu và yêu mến chí tình đối với Chí Ma, Chí Ma đối với cậu ấy cũng luôn nhớ mãi không quên... Thế nhưng, chẳng hiểu sao, lần này không gặp được Đạt Phu, Chí Ma lại càng cảm thấy tiếc nuối khôn nguôi.

Đến Nam Kinh, Chí Ma đi thẳng đến nhà vợ chồng Trương Hâm Hải, Hàn Tương Mi, nhưng vợ chồng Trương không có nhà. Anh lại vội vã chạy đến nhà người bạn tốt, cục trưởng cục đường sắt Hà Cạnh Vũ. Ở đó, anh gọi điện thoại cho Hâm Hải, hẹn tối chín giờ rưỡi sẽ quay lại. Sáu giờ rưỡi, anh đi tìm Hạnh Phật nhưng cũng không có nhà. Chí Ma mở hộp mực, rút bút lông, viết một tấm thiệp: "Mới đến kính thăm, chưa gặp lấy làm tiếc. Chút nữa sang chỗ Tương Mi. Sáng mai bay Bắc Bình, sợ không kịp gặp. Anh Hạnh Phật bảo trọng. Chí Ma."

Chín giờ rưỡi, Chí Ma mệt mỏi quay lại nhà Tương Mi, vợ chồng họ có hẹn vẫn chưa về.

Anh một mình ngồi bên lò sưởi hút thuốc, uống trà, ăn kẹo, chờ đợi. Anh lại cảm thấy sự cô đơn của chính mình. Chuyến đi Bắc Bình lần này quả thật rất cô đơn. Anh hối hận vì lúc rời nhà đã quá vội vàng, thực ra ra đến ga tàu vẫn còn sớm chán. Sao không ở lại âu yếm Tiểu Mạn thêm chút nữa? Trước kia trách cô, giận cô thiếu biểu hiện nhiệt tình, giờ đây cô cần sự ân cần của mình thì bản thân lại cứ vội vàng sợ không kịp chuyến tàu!...

Con người ta, có lẽ rốt cuộc vẫn khó tránh khỏi sự cô đơn? Có lẽ cũng chính cần đến sự cô đơn? Trong sự cô đơn, con người ta mới có được sự điềm tĩnh và lý trí, mới có thể nhận biết sai lầm và thiếu sót của mình, mới có thể hiểu và trân quý giá trị của tình bạn và tình yêu... Thế nhưng, cô đơn suy cho cùng vẫn là một điều đáng sợ. Chí Ma sợ cô đơn, anh thích có đám đông, có yêu ghét, có niềm vui và nỗi buồn...

May thay, Dương Hạnh Phật đã đến, giải cứu Chí Ma khỏi sự cô đơn khó chịu ấy.

Vừa qua mười giờ, vợ chồng Hâm Hải, Tương Mi đã về.

Chí Ma lao tới, ôm chầm lấy Hâm Hải.

Xin lỗi, xin lỗi! Chí Ma, đến muộn, để cậu phải đợi lâu!"

"Tôi thoải mái lắm chứ, ngồi sưởi ấm, ăn kẹo ở đây đây. Cả Hạnh Phật cũng tới rồi!"

"Cậu mập lên rồi đấy." Hâm Hải nói, "Mới ở Thượng Hải có một tuần mà đã mập thành ra thế này rồi."

"Cậu nhất định là đã làm đứa trẻ ngoan ở Thượng Hải, ăn no ngủ đủ phải không?" Tương Mi nói.

"Nhắc đến lại sắp phải nghe cậu mắng rồi đấy, Tương Mi," Chí Ma nói, "Một tuần này trung bình mỗi đêm tôi ngủ chưa nổi năm tiếng... Này, báo cho hai người một tin vui: Tiểu Mạn đã đồng ý dọn đến Bắc Bình rồi! Lần này tôi đã thành công rồi!"

"Thật á?" Tương Mi vỗ tay reo lên, "Đáng mừng thật đấy!"

Trương Hâm Hải cởi áo khoác ra. "Chí Ma, sao cậu không cởi bớt áo ra? Trong nhà ấm lắm."

"Tôi quên mất," Chí Ma nói, "Hèn chi thấy sau lưng vã mồ hôi đầm đìa." Vừa nói, anh vừa cởi áo dài, treo lên móc áo. Vừa quay người lại, đã nghe thấy tiếng cười của Tương Mi.

"Cậu cười gì thế?" Chí Ma hỏi.

"Cậu nhìn bộ dạng của mình kìa..." Tương Mi che miệng cười khúc khích.

Mọi người đều cười lớn.

Hóa ra bên trong Chí Ma đang mặc một chiếc quần tây vừa ngắn vừa nhỏ, eo rách một lỗ to, không dùng dây đeo quần mà lại thắt một dải vải. "Cái này..." Chí Ma gãi đầu nói: "Lúc đi vì vội vàng cuống cuồng quá, vớ đại cái nào là thắt lưng cái đó..." Mọi người lại được một trận cười lớn.

Mấy người quây quần bên lò sưởi, uống trà, ăn kẹo, trò chuyện rôm rả.

"Chí Ma, tôi lại phải trách cậu rồi. Cậu về nhà mới được mấy ngày, sao lại vội vàng như lửa đốt mà đi thế! Tiểu Mạn sẽ nghĩ thế nào đây?" Tương Mi nói.

"Đã sớm muộn gì cũng đón cô ấy sang Bắc Bình, thì còn so đo chi mấy ngày ngắn ngủi này chứ?"

"Cũng không thể nói thế được." Tương Mi nói, "Đi Bắc Bình là chuyện đi Bắc Bình, ở lại bên cô ấy mấy ngày lại là chuyện khác..."

Chí Ma hạ giọng nói: "Nói thật với cậu, ngày mai Huy Nhân có một bài phát biểu ở lễ đường Hiệp Hòa, tôi đã hứa với cô ấy sẽcản đến nghe."

"Ồ, hóa ra trong đó còn có uẩn khúc khác!" Hâm Hải cười nói.

"Thế thì, cậu không định ở lại Nam Kinh thêm mấy ngày nữa sao?"

"Sáng sớm mai đi ngay."

"Vẫn đi máy bay riêng của Trương Học Lương chứ?"

"Không, hôm trước nhận được điện thoại đường dài của cậu ấy nói Tưởng Giới Thạch muốn giữ lại vài ngày, cậu ấy không thể về đúng hạn được."

"Vậy là đi xe lửa à?"

"Không. Tôi có một vé miễn phí do công ty Hàng không Trung Quốc tặng, có thể đi chuyến máy bay Tế Nam chuyên chở thư tín."

"Chí Ma," Tương Mi nghiêm túc nói, "Cậu đừng đi máy bay nữa. Tiểu Mạn từng nói với tôi với cậu rằng, cứ hễ cậu đi máy bay là cô ấy lại thót tim... Bản thân cô ấy cũng từng yêu cầu cậu rồi... Cậu đúng là đứa trẻ không nghe lời."

"Tôi đi máy bay không mất tiền mà! Đi xe lửa thì phải tự tốn tiền rồi." Tiếp đó Chí Ma lại xích lại gần cô: "Tôi thích đi máy bay. Bay lượn trên trời, ra vào mây khói, nhìn xuống cõi trần, vui sướng không kể xiết!"

"Vui với chả sướng, chà, máy bay thực sự không an toàn chút nào đâu."

"Không sao đâu!"

"Phi công là người Trung Quốc hay người nước ngoài thế?"

"Cái này... không rõ lắm. Mấy hôm nay thời tiết quang mây tạnh ráo, cực kỳ thích hợp cho việc bay lượn."

Tương Mi vẫn lắc đầu. "Tôi vẫn cứ thấy nguy hiểm lắm!"

"Cũng chẳng sợ! Lỡ có bề gì, đó cũng là một thứ cái đẹp, một sự tận hưởng. Đúng là một cách chết tuyệt vời! Chỉ trong chớp mắt, còn chưa kịp nghĩ gì đã đạt được sự giải thoát tối cao, thế mới là đẫm vẻ thần kỳ và thơ mộng chứ!"

"Cái thói cũ rích này của cậu lại tái phát rồi!" Tương Mi quát lên, "Đánh vào miệng đi! Đánh vào miệng đi!"

Chẳng mấy chốc trời đã khuya. Hạnh Phật muốn về, Chí Ma cũng đứng dậy nói: "Đi cùng nhau đi."

Tương Mi nói: "Chí Ma, sao cậu không ngủ lại đây luôn?"

Chí Ma lắc đầu nói: "Không, cảm ơn cậu. Nhà Cạnh Vũ gần sân bay hơn. Ở lại đây lỡ sáng mai ngủ quên thì không kịp ra sân bay mất."

Hạnh Phật đi trước, Chí Ma theo sau. Đi đến cửa, Chí Ma quay đầu lại, âu yếm hôn lên má Tương Mi.

Hâm Hải và Tương Mi muốn tiễn họ ra tận cổng lớn, nhưng Chí Ma kiên quyết bắt chủ nhà dừng bước.

"Chí Ma, vừa đến Bắc Bình là phải viết thư ngay đấy, kẻo chúng tôi lo lắng!"

"Hết tuần này là viết thư cho hai người ngay!"

"Nhất định đấy nhé!"

Cửa xe đóng lại, tiếng còi vang lên, xe đi mất.

Ngày mười chín sáng, Chí Ma tỉnh dậy sau một giấc ngủ, trời đã hơn bảy giờ.

Anh cuống cuồng đánh răng rửa mặt xong, xách va-li vội vã chạy ra sân bay.

Một chiếc máy bay nhỏ kiểu Stinson công suất ba trăm năm mươi mã lực đang đậu ở một đầu đường băng, thân máy bay sáng lấp lánh ánh bạc như một con én. Vấy công nhân đang khuân bưu kiện lên máy bay.

Chí Ma xuất trình vé, một nhân viên sân bay quen mặt dẫn anh đến cạnh máy bay, giới thiệu với cơ trưởng Vương Quán Nhất: "Đây là giáo sư đại học Bắc Kinh - tiên sinh Từ Chí Ma."

Vương Quán Nhất vóc dáng vạm vỡ, da ngăm đen, anh cởi găng tay ra, nhiệt tình bắt tay Chí Ma.

"Ngưỡng mộ đã lâu, tiên sinh Từ Hải! Tôi là độc giả trung thành của ngài đây. Mới cách đây không lâu tôi vừa mua một cuốn 'Mãnh Hổ Tập'."

"Thế à!" Chí Ma vui mừng nói, "Sách có mang theo người không? Tôi đề tặng vài câu làm kỷ niệm nhé."

"Sách không mang theo," Vương Quán Nhất nói, "Lần sau tôi sẽ đến tận nhà thỉnh giáo tiên sinh..."

Lúc này, từ buồng lái máy bay bước xuống một người, Vương Quán Nhất giới thiệu với Chí Ma: "Cậu ấy là cơ phó Lương Bích Đường. Hôm nay hai chúng tôi bay." Anh ta lại nói với Lương Bích Đường: "Đây là giáo sư Đại học Bắc Kinh, nhà thơ nổi tiếng - tiên sinh Từ Chí Ma. Ngài ấy đi máy bay chúng ta đến Bắc Bình."

Lương Bích Đường cúi đầu chào Từ Chí Ma, Chí Ma siết chặt tay anh ta. "Hôm nay làm phiền hai vị quá."

"Tiên sinh Từ khách khí rồi." Lương Bích Đường lại nói với Vương Quán Nhất: "Lão Vương, tôi đã kiểm tra lại một lượt rất kỹ rồi. Mọi thứ đều bình thường."

"Được." Vương Quán Nhất nở nụ cười rạng rỡ, nói với Chí Ma: "Mời tiên sinh Từ lên máy bay."

Đúng tám giờ, động cơ gầm rú, cánh quạt quay tít, máy bay băng băng cất cánh dọc theo đường băng bay vút lên bầu trời xanh.

Chí Ma tựa vào khung cửa sổ, nhìn xuống những cánh đồng và nhà cửa đang dần lùi ra xa, chìm xuống và nhỏ dần, trong lòng thầm nghĩ: "Tạm biệt nhé, Cạnh Vũ, Hạnh Phật, Hâm Hải, Tương Mi!"

Mười giờ mười phút, máy bay hạ cánh xuống sân bay Từ Châu, Chí Ma xuống máy bay đi dạo.

Anh chợt cảm thấy đau đầu.

Trong đầu tựa như có hàng vạn cây kim đang châm chích, hai bên thái dương giật thình thịch, hoa mắt. Có lẽ do mấy ngày nay bận rộn mệt nhọc, cộng thêm ngủ không đủ giấc, hút thuốc quá nhiều mà thành. Thức ăn trong dạ dày đang cuộn trào, dâng lên cảm giác buồn nôn. Tâm trạng anh trở nên hỗn độn, tinh thần suy sụp, chẳng còn chút sức lực nào.

Anh khao khát được về nhà. Ánh mắt đẫm lệ của Tiểu Mạn lại hiện lên trước mắt anh. Anh muốn được về nhà, về cái nhà có hình bóng, nụ cười và tiếng nói của Tiểu Mạn, về cái nhà có chiếc ghế bập bênh, tách trà nóng, sách báo, về cái nhà có thể an ủi tấm thân mệt mỏi và tâm hồn phiền muộn của chính mình.

Anh bước vào phòng chờ, lấy giấy bút ra, viết thư cho Tiểu Mạn.

Tiểu Mạn: Anh đang ở sân bay Từ Châu, máy bay đang đổ xăng, xếp đồ. Đầu anh đau như búa bổ, không muốn bay nữa rồi. Anh khao khát được về nhà, về bên em, uống một chén trà nóng, gối lên cánh tay em mà ngủ một giấc thật say.

Người có kim châm trong đầu - Ma

Anh thả bức thư vào thùng thư, bước ra khỏi sảnh lớn sân bay.

Gió lạnh thổi rối mái tóc, anh bẻ ngược cổ áo khoác lên.

Trời sáng rực một mảng lớn, mây trắng trời xanh hòa quyện vào nhau, nhạt nhòa, trong trẻo, dịu dàng. Chiếc máy bay Tế Nam đang đậu trên bãi đỗ, thân máy bay và đôi cánh phản chiếu ánh bạc lóa mắt, đáng yêu. Nó đã nghỉ ngơi xong, hồi phục lại sức lực, đang tích tụ sức mạnh, sẵn sàng vỗ mạnh đôi cánh bay thẳng lên chín tầng mây bất cứ lúc nào.

Cánh như mây che kín bầu trời, vỗ nước xoáy gió cuộn lên chín vạn dặm, vượt qua tầng mây, lưng cõng trời xanh... Đến một chuyến du ngoạn tiêu dao, đối với những con người muôn đời chỉ có thể dùng đôi chân nặng trịch để bước đi trên mảnh đất gồ ghề dính đầy bụi trần này mà nói, đó là một cảnh giới đẹp đẽ biết bao, sức hút lớn lao nhường nào. Chẳng biết từ lúc nào, đầu Chí Ma đã hết đau. Chỉ cảm thấy hai bên nách ngứa ngáy, dường như đang mọc ra đôi cánh, chỉ cần dang tay ra, nhón chân lên là có thể bay lượn giữa bầu trời bao la tựa Đại Bàng rồi.

"Tiên sinh Từ, xăng đã đổ xong, thư tín cũng đã xếp lên rồi, mời ngài lên máy bay." Vương Quán Nhất vẫy tay với Chí Ma, gọi lớn.

"Được!" Chí Ma vui vẻ đáp lời. Nhìn đồng hồ: Mười giờ hai mươi phút. —— Anh đã quên bẵng bức thư vừa gửi, quên luôn cả ý niệm muốn về nhà rồi.

Máy bay lại bay lượn qua lại giữa các tầng mây.

Sông núi thành quách nhỏ lại, trông như mô hình đặt trên bàn; Chí Ma nhìn xuống từ khung cửa sổ máy bay, lờ mờ cảm thấy mình giống như Gulliver đến đảo Lilliput vậy.

Máy bay bay về hướng bắc, tiến vào địa phận Sơn Đông. Chỉ thấy những dãy núi uốn lượn nhấp nhô, mây mù lững lờ trôi nổi, cảnh sắc kỳ vĩ hơn nhiều.

Từ lúc cất cánh ở Nam Kinh, Vương Quán Nhất vừa lái máy bay vừa trò chuyện văn học với Chí Ma cảm thấy không thuận tiện; khi cất cánh ở Từ Châu, anh ta dứt khoát giao cho Lương Bích Đường lái, còn mình thì ngồi vào ghế phía trước Chí Ma. "Tiên sinh Từ, tôi thấy có một bài báo trên tạp chí nói rằng ngài chủ trương viết văn bỏ dấu câu, ý này là thế nào vậy?" Anh ta xoay người lại, hướng đầu về phía Chí Ma hỏi.

"Đây là một sự hiểu lầm," Chí Ma chồm người về phía trước, "Nước Anh có một đại văn hào tên là Joyce, viết một cuốn tiểu thuyết dài 'Ulysses', một trăm trang cuối không phân chương, không thêm dấu câu, mang sức biểu đạt vô cùng độc đáo. Tôi khen ngợi điểm này vài câu trong lời tựa của một bài thơ do chính mình viết, thế là mọi người căn cứ vào đó mà cho rằng tôi chủ trương bỏ dấu câu..."

"Ồ, hóa ra là thế." Vương Quán Nhất gật đầu. "Tiên sinh Từ, tôi còn muốn thỉnh giáo một vấn đề nữa."

"Xin cứ nói!"

"Tôi thấy thơ mới do các nhà thơ viết hiện nay, có bài có vần, có bài không vần, có bài bốn dòng một khổ, có bài hai dòng một khổ, cũng có bài không chia khổ viết liền một mạch, lại có bài học theo thể sonnet của nước ngoài... Thơ mới rốt cuộc có luật lệ không? Có cần luật lệ không?"

"Ừm, anh cũng rất tinh thông về thơ ca đấy chứ!" Chí Ma cảm thấy khá bất ngờ.

"Không dám nhận là tinh thông, chỉ là thích đọc mà thôi."

"... Vấn đề này, theo tôi thấy, biểu đạt tự do là tốt nhất. Chẳng phải có người gọi thơ mới là thơ tự do đó sao? Suy cho cùng, hình thức rốt cuộc không phải là yếu tố chính, nó được lựa chọn và quyết định bởi nội dung. Cho đến tận bây giờ, thơ mới chưa bao giờ hình thành nổi một luật lệ thống nhất cả. Có cần hay không thì tôi không dám khẳng định, nhưng tôi có thể chắc chắn rằng, một luật lệ thống nhất là rất khó hình thành..." Chí Ma chợt dừng lời, áp má vào cửa kính sổ.

Máy bay đến gần một ngọn núi nhọn, "Quán Nhất," Chí Ma chỉ ngọn núi này, "Ngọn núi có hình thù kỳ lạ này tên là gì thế?"

Vương Quán Nhất nhìn ra ngoài cửa sổ. "Đây là Khai Sơn, người địa phương gọi nó là núi Bạch Mã, cách thành Tế Nam hai mươi lăm dặm, gần đó có ga tàu Đảng Gia Trang."

"Có thể cho máy bay bay vòng quanh trên đỉnh núi vài vòng không?" Chí Ma chợt nổi hứng, muốn ngắm nhìn đỉnh núi trong làn mây mù.

"Được chứ." Vương Quán Nhất sảng khoái đồng ý.

"Tháng sáu năm nay, tôi đã hứa với tiên sinh Dương Chấn Thanh ở công viên Trung Sơn rồi, đợi khi bay qua bầu trời Tế Nam, tôi sẽ vẫy tay chào phía dưới... Tiên sinh Dương Chấn Thanh anh có biết không?"

"Biết chứ. Ông ấy là nhà văn, hiệu trưởng Đại học Thanh Đảo."

"Đúng vậy."

"Lão Lương, cậu lái máy bay vòng lên đỉnh núi Bạch Mã mấy vòng, cho tiên sinh Từ ngắm cảnh phía dưới đi."

Lương Bích Đường chần chừ một lát. "Được thôi."

Máy bay bay về phía Khai Sơn, bay đi.

Vừa đến trước núi, đột nhiên một trận gió lớn thổi tới một đám mây mù lớn, những hạt mưa to bằng hạt mưa đá ầm ầm quất vào máy bay, thân máy bay rung lắc dữ dội. Lương Bích Đường vội vàng giảm tốc độ.

Sương mù càng lúc càng dày đặc, cuồn cuộn bao bọc lấy thân máy bay, chớp mắt, phía trước phía sau bên trên bên dưới đã không thể phân biệt được nữa rồi.

"Nâng cao độ!" Vương Quán Nhất thét lên một tiếng, nhanh chóng đứng phắt dậy lao về phía ghế lái. Lương Bích Đường lúc ấy luống cuống tay chân, Vương Quán Nhất với tay đẩy cần điều khiển lên trên, máy bay nâng cao lên, lại nâng cao lên; áng chừng đã vượt qua đỉnh núi, Vương Quán Nhất lại ngừng nâng cao, bay thẳng về phía trước —

Đầu máy bay va chạm với đỉnh Khai Sơn, thân máy bay bốc cháy!

Ba thước. Cách đỉnh núi chỉ ba thước! Chỉ ba thước!

Thần Chết nhe nanh cười nham hiểm, buông tấm áo choàng đen, chìa cánh tay trơ xương gầy guộc ra, tóm lấy Chí Ma — Khoan đã, chẳng lẽ nhà thơ của chúng ta cứ thế mà ra đi vĩnh viễn không kịp trở tay thế sao? Chúng ta hãy huy động toàn bộ ý chí và sức mạnh tưởng tượng của cả cõi trời lẫn cõi người để chặn bàn tay Thần Chết lại, để nhà thơ có thêm một lần cuối cùng luyến lưu, ngắm nhìn cuộc đời cả một đời người và nhân gian yêu dấu của chính mình, để nhà thơ trở về quê hương đi dạo thêm một vòng ở khu chợ náo nhiệt ấy, đến ngồi thêm một lần ở đàn mai u tịch, lại ngắm con diều hâu trên đỉnh bảo tháp ở Đông Sơn...

Hãy để nhà thơ đi từ biệt Khang Kiều thêm một lần nữa, để cái bóng gầy gò của mình mãi mãi vương vấn trong dòng Khang Hà gầy gò, để tiếng nói của anh giống như lớp lụa mỏng mãi mãi vắt vẻo trên những cành cây trĩu quả...

Hãy để nhà thơ đến dâng hoa trước mộ Lênin, Chekhov, Kropotkin, Katherine Mansfield thêm một lần nữa; lại đi bắt tay Russell, Wells, Dickinson, John Gould Fletcher, Conrad, Tagore, Ân Hậu Chi thêm một lần nữa, bởi vì chỉ trong chớp mắt nữa thôi họ sẽ phải dùng đôi bàn tay run rẩy của mình để kết vòng hoa, viết điếu văn...

Hãy để nhà thơ lại lao vào nhà bạn bè như một cơn lốc, vỗ vào đầu người này một cái, cù vào nách người kia một cái, hôn lên những đứa trẻ của họ, làm mặt quỷ, bắt chước tiếng mèo kêu, trêu cho mọi người cười lớn; dùng sinh khí và sự hài hước của mình để xua đi bóng tối trong lòng người khác, xua tan sự giằng co, trầm mặc mang lại bởi những quan điểm khác biệt, tăng thêm sự gần gũi và niềm tin cho mọi người, bởi vì chỉ trong khoảnh khắc họ sẽ cùng nhau khóc lóc thảm thiết...

Hãy để nhà thơ trở về bên cha lần nữa, giành lại tình yêu thương và sự tha thứ của người già, để nhà thơ lại thành khẩn nhận lỗi với Ấu Nghi một lần; để nhà thơ ôm lấy A Hoan — đây là một đứa trẻ đáng thương rất ít khi nhận được tình yêu thương của cha — dẫn thằng bé đi chơi thêm một lần nữa; bởi vì chỉ trong chớp mắt trái tim họ sẽ bị xé nát, nỗi đau đớn lớn lao của cuộc đời sẽ nuốt chửng quãng đời còn lại của họ...

Hãy để nhà thơ tối nay bằng mọi giá phải cảnđến tiểu lễ đường Hiệp Hòa để nghe bài phát biểu của Huy Nhân, không để cô ấy phải thất vọng nhé, bởi vì đời này anh chưa từng thất hứa với cô ấy, chưa từng khiến cô ấy phải thất vọng; hãy để nhà thơ trở về bên Tiểu Mạn, bắt đầu cuộc sống mới của họ, dù chỉ một ngày cũng được... Hãy để nhà thơ đi hết con đường cuộc đời của mình.

Một đám mây lửa, đang cháy rực, cuồn cuộn, rơi thẳng xuống, bắn tung tóe thành một trận mưa lửa, chiếu rọi bầu trời sương mù mờ mịt, hỗn độn...

Mười một giờ ba mươi lăm phút, ba thi hài, cùng với chiếc va-li của Chí Ma, bức tranh cuộn sơn thủy của Tiểu Mạn trong va-li, lặng lẽ nằm giữa đám cỏ dại đá vụn dưới chân núi...

Từ Chí Ma ba mươi sáu tuổi. Vương Quán Nhất ba mươi sáu tuổi. Lương Bích Đường ba mươi sáu tuổi. Sự trùng hợp mang tính bi kịch, sự huyền bí theo phong cách Maeterlinck.

Phòng làm việc của hiệu trưởng Đại học Thanh Đảo.

Dương Chấn Thanh, Lương Thực Thu, Văn Nhất Đa, Triệu Đại Tác, Thẩm Tòng Văn ngồi đó, chẳng ai nói câu nào.

Bầu không khí nặng nề tựa như những hạt vi lửng thủy ngân lan tỏa khắp nơi. Từng người bọn họ trông như những khối hóa thạch, biểu cảm trên mặt đều cứng đờ.

Trên bàn đặt hai bức điện tín.

Do ty trưởng ty giáo dục tỉnh Sơn Đông Hà Tiên Trai gửi tới: "Chí Ma gặp nạn máy bay ở Khai Sơn, mau cho biết địa chỉ trú ngụ ở Thượng Hải."

Điện khẩn từ Bắc Bình: "Chí Ma gặp nạn khi máy bay đến Tế Nam. Hề Nhược, Long Tôn, Tư Thành v.v. dự định đi xe lửa đến Tế Nam vào sáng ngày 22, hội quân tại chỗ tiên sinh Chu Kinh Nông ở Đại học Tề Lỗ."

Tin dữ ập đến bất ngờ, đả kích quá đỗi ngỡ ngàng, nỗi đau đớn thương tâm khôn xiết, sự kích thích quá đỗi dữ dội, khiến con người ta trở nên cứng đờ, khiến con người ta mất đi phản ứng, khiến con người ta tê liệt.

Ai có thể tin nổi, ai có thể chấp nhận, ai dám thừa nhận rằng một Chí Ma tràn đầy sức sống, một khối thuần chân thiên tính, một ngọn lửa rực sáng bừng nhiệt huyết, một người đáng yêu gần gũi, một người mang lại sinh khí và màu sắc cho thế giới, một kẻ tinh nghịch trẻ con, một người lao động quá sức, một người từng rơi vào bờ vực tuyệt vọng mà vẫn luôn phấn đấu tìm tòi, một người thích giúp đỡ người khác, một người nhiệt thành lương thiện, một người vừa được yêu thương lại vừa chuốc lấy ganh ghét ấy, cứ thế rời bỏ mọi người, rời bỏ người thân, rời bỏ thế giới, cứ thế ngủ say ngàn thu, chìm vào tĩnh lặng, cứ thế quy về cõi vĩnh hằng?

Đây không phải là sự thật.

Đây là sự thật.

Ai có thể tin nổi, ai có thể chấp nhận, ai dám thừa nhận rằng một bất hạnh bi thảm, đáng sợ, tàn khốc nhường ấy, lại giáng xuống đầu Chí Ma mới tròn ba mươi sáu tuổi?

Ai có thể mơ tưởng, ai có thể với tới, ai có thể sánh bằng, giữa cơn mưa rào sương mù dày đặc, giữa biển lửa ngút trời, chỉ một tiếng nổ vang trời là được giải thoát, được hóa thân, được bay vút lên, được lao vào vòng tay vĩnh hằng?

Nhất Đa lấy ra một chiếc tẩu thuốc bọt biển, nhồi sợi thuốc vào, châm lửa. Khói thuốc bay lên.

Không có Từ Chí Ma, Văn Nhất Đa cô đơn lắm." Ông trầm chậm thốt lên một câu.

Câu nói của Nhất Đa đã khiến tư duy vốn đang cứng đờ, tê liệt của mọi người hoạt động trở lại.

Trước mắt Lương Thực Thu vẫn luôn hiện lên một tấm thiệp mời tinh xảo in hình hoa lan trúc, trên đó viết "Đại Xích Đăng Hồ Đồng Hồng Nhất Hào - tiên sinh Lương Thực Thu" — đây là thiệp mời lễ đính hôn của Chí Ma, Tiểu Mạn... Ông nhớ rất rõ cảnh tượng hôm đó Chí Ma ngâm đọc một bài thơ cho các khách mời nghe...

Dương Chấn Thanh quay trở lại công viên Trung Sơn ở Bắc Bình hồi tháng sáu. Bên hồ phía sau. Không có trăng, đầy sao khắp bầu trời; dưới những tán lá cây bách già um tùm, đối diện là từng hàng đèn đường dưới chân cổ thành... Trò chuyện mãi, đề tài nói mãi không dường, hứng thú trò chuyện không dứt... Bỗng nhiên, từ đâu vọng lại một tiếng nhạc.

"Nghe kìa! Đó là tiếng nhạc ma quái phát ra từ cố cung..." Chí Ma nói... "Cậu từ Thượng Hải trở về, hãy đến Thanh Đảo gặp chúng tôi, chúng tôi sẽ dẫn cậu đi dạo Lao Sơn..." Chấn Thanh nói.

"Máy bay bay qua Tế Nam, tôi sẽ ngắm các cậu trên bầu trời. Các cậu hãy đợi đấy, xem tôi vẫy tay chào các cậu từ trên bầu trời thế nào nhé..." Chí Ma nói.

Cuối cùng, Thẩm Tòng Văn đứng dậy — anh không hề nói một câu nào — "Tối nay tôi đi xe lửa đến Tế Nam. Tôi sẽ báo cáo tình hình cho các anh bất cứ lúc nào."

Tế Nam.

Trương Hề Nhược, Kim Nhạc Lâm, Lương Tư Thành từ Bắc Bình đến.

Trương Úy Từ, Quách Hữu Thủ từ Nam Kinh đến.

Trương Gia Đúc dẫn theo A Hoan mang tang phục từ Thượng Hải đến.

Thẩm Tòng Văn từ Thanh Đảo đến.

Mọi người tề tựu tại nhà hiệu trưởng Đại học Tề Lỗ Chu Kinh Nông.

Thi hài của Chí Ma, đã do tiên sinh Trần — người được thân tộc họ Từ ở Thượng Hải là Trương Công Quyền ủy thác lo liệu hậu sự cho Chí Ma ở Tế Nam — chịu trách nhiệm vận chuyển từ nơi gặp nạn về Tế Nam, sau khi nhập quan liền tạm quàn tại một ngôi miếu nhỏ trong thành.

Trời đang đổ mưa, ban đầu lất phất nhỏ mịn, dần dần lớn hơn, lúc đến ngôi miếu nhỏ mặt đất xung quanh đã toàn là bùn lầy. Mọi người không ai chống ô, một đoàn người lặng lẽ bước đi từng bước một dưới mưa trong vũng bùn hướng về ngôi miếu nhỏ.

Chí Ma đã được thay một bộ quan phục hạng sang mua ở Tế Nam: mũ quả dưa lụa đen, áo dài lụa xanh nhạt, bên ngoài khoác áo quái vải sa đen, chân mang một đôi giày thêu chữ "Thọ" kiểu mây lót phấn đế đen.

Chí Ma, linh hồn thơ của một thời đại, mặc một bộ trang phục chẳng mảy may ăn nhập gì với tính cách sở thích của anh, cứ thế yên lặng nằm giữa những chiếc vò gốm lớn nhỏ trong căn phòng dùng làm kho hàng. Dung mạo lúc lâm chung không có vẻ đau đớn nào, đôi mắt cụp xuống nhắm nghiền, trông như đang ngủ say, vô cùng an nhường, tĩnh lặng; tựa như vừa viết xong một bài thơ dài, rũ bỏ được nỗi đau khổ, niềm vui sướng và sự khích động khi sáng tạo, buông giấy bút xuống, nghỉ ngơi chốc lát, bất cứ lúc nào cũng có thể mở mắt ra, mỉm cười nói với mọi người rằng: "Ủa, sao mọi người đều đến cả thế này? Tôi vừa mơ một giấc mơ bay lượn, giờ tỉnh rồi đây."

A Hoan vừa nhìn thấy bố liền ôm mặt oà khóc nức nở, lao nhào tới, người cậu ôm chầm lấy thằng bé, siết chặt vào lòng. Bạn bè không ai là không rơi nước mắt che mặt nghẹn ngào.

Chí Ma, người Chí Ma của tất cả mọi người, cứ như thế mang theo tiếng cười, sự nhiệt thành, tính bộc trực, tình bạn vô tư của mình, vĩnh viễn ra đi.

Lương Tư Thành nhẹ nhàng đặt một chiếc vòng hoa theo phong cách điêu khắc Hy Lạp, lấy lá cây thiết mộc sắc xanh biếc làm chủ đạo, đính kèm thêm một ít hoa trắng lên trước di thể của Chí Ma. Đây là vòng hoa do anh và Huy Nhân thức trắng đêm lau nước mắt kết thành.

Tối hôm đó lúc mười giờ, Trương Úy Từ cùng A Hoan hộ tống linh cữu về Nam.

Quan tài được vận chuyển đến Nhà tang lễ Vạn Quốc Thượng Hải, có người đề nghị khảm liệm lại, Trương Ấu Nghi hết sức phản đối, thi hài không bị động chạm. Sau đó, thiết trí linh đường tại chùa Tĩnh An Thượng Hải, giới văn nghệ Thượng Hải tụ họp lại để tưởng niệm.

Trưa ngày sáu tháng mười hai, Bắc Bình tổ chức lễ truy điệu, hội trường đặt tại đại lễ đường viện số 2 Đại học Bắc Kinh ở Mã Thần Miếu; hội trường do chính tay Lâm Huy Nhân trang hoàng. Dưới cụm hoa tươi, bên trong hộp kính đặt một mảnh gỗ thân máy bay vỡ mà Lương Tư Thành lượm về từ dưới chân núi Khai Sơn. Hơn hai trăm người đến dự, Đinh Văn Giang chủ trì, Hồ Thích đọc báo cáo sự tích, Đinh lại phát biểu đáp từ.

Đầu xuân năm sau, linh cữu Chí Ma được đưa về mai táng tại quê nhà Vạn Ngũ Oa ở Đông Sơn. Ngôi mộ là một khối đá lớn được khảm bằng những viên đá dày dặn. Bia mộ tạm thời để trống, đợi Lương Thục Hoa tự tay viết chữ lên bia.

Tiên sinh Thân Như nước mắt đầm đìa; Tiểu Mạn ôm quan tài khóc lóc thảm thiết, ngất đi mấy lần; Ấu Nghi và A Hoan, hai mẹ con ôm nhau khóc nghẹn. Bàn tế được dựng ở đàn mai lưng chừng Tây Sơn. Danh sĩ toàn quốc, nhất thời tụ hội; vòng hoa và câu đối đã nhuộm trắng cả ngọn Tây Sơn xanh ngắt.

Điếu văn câu đối cô đọng nỗi niềm thương nhớ và tiếc nuối tột cùng của người thân, bạn bè, hóa thành từng tiếng gọi xé lòng, bị gió trời thổi bay lên tận tầng mây. Chí Ma ơi, anh có nghe thấy chăng?

Theo sử thi ghi chép, Thẩm Tương vớt trăng, văn nhân chết yểu, ai nấy đều đau lòng; anh vốn là kẻ siêu phàm, nào ngờ lại gặp phải gió dữ lốc xoáy, cũng chịu tai ương thảm khốc!

Từ khi tã lót đến nay, cầu học theo thầy, vợ chồng thủ tiết, đáng thương thay đứa con độc nhất; mẹ nay đã qua đời, nỡ để người cha già quạnh hiu, lại gối đầu gọi hồn chăng?

— Vế đối của Từ Thân Như

Biết bao chuyện cũ hóa ác mộng, năm năm đau thương niềm vui, vội vã vĩnh biệt biệt muôn đời, đạo trời nào còn bàn tới nữa, muốn chết mà chẳng thể chết vì mẹ già;

Muôn vàn hờn ghen chia ly biết ngỏ cùng ai, một thân u sầu bệnh tật, linh hồn phiêu dạt mịt mờ, cõi trần chắc chẳng còn bao lâu, bài viết còn lưu lại xin biên soạn để đáp lại lòng quân.

— Vế đối của Lục Tiểu Mạn

Đại bàng vút bay vạn dặm, chỉ tiếc mây che khuất lấp lỡ mất đường đi,

Một sớm hạc vàng hóa hạc bay đi, tôi thương thay đứa con thơ dại đi gọi hồn.

— Vế đối của Trương Ấu Nghi

Hai tuần trăng mà mất hai nhà thơ, Nam Hồ ở Tô, Đông Hải ở Chiết; tám tháng trôi qua lại gạt lệ sầu, trước khóc chị cả, nay khóc cháu hiền.

— Vế đối của Thẩm Tá Thần

Hai cuộn thơ mới, hai mươi năm bạn cũ, cùng lúc trôi dạt góc trời chân biển, chỉ vì người đẹp khó lòng tìm lại;

Một tiếng Hà Mãn, mấy điểm khói Tế Nam, hóa hạc quay về chốn hoa biểu, ắt hẳn phải buồn vì chốn cao lạnh lẽo không chịu nổi.

— Vế đối của Uất Đạt Phu

Gửi hồn về chốn chín tầng mây, ngắm thẳng tiếng gió gào thành thơ, lại nhớ phong thái mỉm cười đón hoa;

Đến Bắc Bình chưa đầy ba ngày không gặp, đã hứa biên kịch hộ tôi, ai thương lúc gối ngã thảng thốt cất lời.

— Vế đối của Mai Lan Phương

Vỡ nát hướng cõi hư không, núi Côn Luân thực sự luyện thành cùng tận,

Văn chương ghen ghét người tài vận mệnh lận đận, mây bằng hẳn nên hối hận vì đã không bay cao.

— Vế đối của Diệp Cung Trác

Báu vật sắc bén làm nước trôi vào giấc mơ u mê, sự việc giống như bên sông Vô Định, tôm tép tung hoành, chí lớn nào hay đâu hóa tro tàn;

Văn chương kết giao người đạo nghĩa, nhớ đến bữa tiệc ở Nam Bì, đầu rồng đi trước, thơ mới rốt cuộc khó thành duyên.

— Vế đối của Chương Sĩ Đảo

Than ôi phong độ của ngài ví như đám mây trôi, đến cũng phơi phới, đi cũng phơi phới;

Thương thay khúc ca lòng tôi điếu văn hồn thơ, dân sao mà thê lương, mưa sao mà thê lương.

— Vế đối của Lý Vỹ Kiến, Hoàng Lư Ẩm

Nhà thơ Trung Quốc chỉ có một mình ngài, cất cánh bay cao một tiếng lại báo tin dữ văn chương lụi tàn. Băng sương vui buồn đều hóa thành giấc mơ, văn tài phong lưu độc đáo nhất. Mãnh hổ tập đã thành truyền lại bút tích cuối cùng, trên đỉnh Khai Sơn tạo nên nấm mồ trời. Những năm gần đây đất nước muôn vàn cảm khái, tiếng khóc than của đàn hồng nhạn chốn hoang dã vẫn chưa nỡ nghe.

— Vế đối của Trương Hiếu Nhược

Trời sinh tài năng kỳ lạ chết cũng kỳ lạ, xe mây ngựa gió tưởng tượng phong thái oai nghiêm. Ba mươi năm vui buồn giấc mộng xuân mụ, để lại cho nhân gian một cuộn thơ. Liễu tàn cửa Nam trấn giữ làn khói xiên, mộ lạnh nước đen chấn động chín cõi biên cương, liệu rằng Thần Châu không có chốn dung thân, đành bay vút thơ biến thành xác cỗi vào bầu trời vạt vợi. Trăng non rạng rỡ một cành bút, là thanh cao chứ không phải mỏng manh dáng vẻ phi phàm. Ánh sáng rực rỡ mười dặm nối liền xe mùa thu, khóc đến tình giao hảo đã mang chút tư tình.

— Vế đối của Hoàng Viêm Bồi

Bài gọi hồn của Tôn Đại Vũ

Anh đi rồi, anh đi rồi, Chí Ma,

Tràn ngập sương mù cả một ngày

Che chở cho anh đi về phía đó,

Giữa trăng sáng và những vì sao nhỏ,

Chuyến đi dài dằng dặc đi mãi không về.

Không, không đi ư? Anh thấy em

Trước gió trong nước

Khoác ánh ban mai nhạt nhòa,

Cưỡi chiếc xe mây trôi bềnh bồng,

Thong thả hiện lên rồi lại thong thả khuất đi.

Mau quay về đi. Hàng triệu ánh sáng rực rỡ

Thắp sáng dải xanh thẳm ấy;

Nơi chốn đó rộng lớn đến đáng sợ,

Gió lạnh ở đó thổi quá to,

Một mảnh tĩnh mịch chết chóc anh có quen nổi không?

Tạp chí "Tân Nguyệt", "Thơ Khúc", "Hiện Đại", "Tiểu Thuyết Nguyệt Báo" đều cho ra mắt những số chuyên đề tưởng niệm Chí Ma, từng bài điếu văn tản văn hồi tưởng, miêu tả, thương tiếc. Con người và thi ca của anh, một lần nữa tựa như hóa thành ánh sáng bay lượn trên trời trước núi Khai Sơn, rải khắp nhân gian, mỗi một điểm sáng lại tựa như một đôi bàn chân, bước ra những con đường nhỏ quanh co trong lòng những người tri âm hay dẫu không quen biết...

Dư âm

Hắn đang vì em mà gầy mòn đi, dòng suối nhỏ chảy xiết ấy,

Đang mòn mỏi mong chờ, mong chờ em bay về.

Tiểu Mạn chính là dòng suối nhỏ gầy mòn ấy, tuôn chảy trong sự cô đơn suốt hơn ba mươi năm. Cô giống như một kẻ keo kiệt thầm lặng ôm chặt lấy ký ức của chính mình, mặc cho vật đổi sao dời, chưa từng làm phai mờ dù chỉ một chút ánh sáng của bóng hình xưa cũ trong tâm khôn.

Trên tay thường xuyên mở một cuốn tập tranh thần thoại Hy Lạp. Icarus bay về phía mặt trời. Mặt trời phun trào những tia sáng vàng rực rỡ. Dưới ánh sáng nóng bỏng ấy, đôi cánh dưới nách làm bằng sáp và lông vũ của anh đã tan chảy, gãy lìa, anh rơi xuống biển Aegean xanh thẳm. Biểu cảm trên khuôn mặt trẻ trung xinh đẹp ấy mới bi thương làm sao, không phải vì sự diệt vong của sinh mạng, mà là vì sự theo đuổi không thành công ấy.

Lúc Chí Ma ngã xuống trong chớp mắt, trên khuôn mặt cũng mang theo nỗi bi thương như thế phải không?

"Sao không giữ anh ấy lại?"

"Sao không cùng anh ấy đi Bắc Bình?"

Sự hối hận, tiếc nuối giống như cái bóng đồng hành cùng cô qua quãng thời gian đằng đẵng, cho đến khoảnh khắc hấp hối trên giường bệnh tại bệnh viện Hoa Đông Thượng Hải năm 1965; cô mới buông bỏ được: "Tôi sắp đến chỗ của Ma rồi."

Cô đã nhìn thấy, nhìn thấy Chí Ma mặc một bộ áo dài thanh sam, phiêu diêu tự tại như thần tiên, đứng trước giường bệnh, khẽ ngâm bài thất tuyệt mà cô từng làm để viếng mộ Chí Ma nhân dịp tiết Thanh minh năm 1933 tại Giáp Thạch:

Đứt ruột người đàn tình cảm vẫn chưa tiêu tan, cõi lòng này từ lâu đã gửi gắm chốn non mây;

Những năm gần đây càng hiểu thêm hương vị hoang vu lạnh lẽo, viết về non nước hồ thâu rốt cuộc vẫn chỉ là tịch mịch quạnh hiu.

Sau đó, anh gật đầu với Tiểu Mạn, bước ra ngoài cửa.

"Ma, đi chậm thôi, đợi với, em tới đây, em tới đây..."

Cô nhắm mắt lại, ngày ba tháng Tư.