(Sáu)

Đại thi hào, nhà văn, nhà tư tưởng Ấn Độ Tagore sắp sang thăm Trung Quốc. Người phụ trách Giảng học xã Bắc Kinh là Lương Khải Siêu và Thái Nguyên Bồi đã ủy nhiệm cho giáo sư Đại học Bắc Kinh, nhà thơ 29 tuổi Từ Chí Ma làm người tùy tùng kiêm phiên dịch trong thời gian Tagore thăm Trung Quốc. Điều này khiến Chí Ma cảm thấy vô cùng xúc động và vinh dự. Anh thường xuyên thư từ qua lại với thư ký người Anh của Tagore là Ân Hậu Chi để bàn bạc các công việc cho chuyến thăm lần này. Trên "Tiểu Thuyết Nguyệt Báo · Chuyên san Tagore", Chí Ma đã viết: "Chúng ta hiện đang có một cơ hội hiếm có như thế này: chúng ta có thể từ nhân cách vĩ đại, hài hòa, tươi đẹp của ông mà nhận được cảm hứng văn hóa từ Ấn Độ cổ đại đến Ấn Độ hiện đại, đồng thời cũng khiến ông từ những thanh niên chúng ta mà nhận thấy một tinh thần giác ngộ và phương hướng phát triển của một dân tộc vĩ đại..."

Ngày 12 tháng 4 năm 1924, dưới làn gió xuân thổi nhẹ, Tagore ở tuổi ngoài sáu mươi, mặc trường bào, râu trắng phơ, vẻ mặt ôn nhã ung dung, đầy vẻ tươi cười, từ từ bước xuống thang tàu "Nhiệt Điền Hoàn". Đám đông chào đón chờ đợi trên bến tàu Thượng Hải ùa tới bày tỏ sự kính trọng đối với vị thi hào già, thể hiện sự chào đón chân thành của một dân tộc cổ xưa đối với đại diện văn hóa của một dân tộc cổ xưa khác.

Chí Ma cúi người chào vị thi hào già một cái, rồi tiến lên nắm chặt tay ông: "Chào mừng ngài, thi hào kính mến! Tôi là Từ Chí Ma."

Tagore cười hiền từ, đôi mắt thông tuệ mà sắc bén chăm chú nhìn Chí Ma. Ông cảm thấy chàng thanh niên có khí chất tuấn dật đầy cuốn hút đang đứng trước mặt mình, tự có một phong thái phi phàm trác việt, vô cùng cảm động, vô cùng có sức lây lan; trong lòng ông dâng lên một tình cảm sâu sắc.

Bốn bàn tay nắm chặt lấy nhau, hồi lâu không rời. Hai vị thi hào, đôi tay nắm chặt trở thành cây cầu, kết nối dòng nhiệt huyết sinh mệnh của nhau. Khác biệt về dân tộc, khoảng cách về tuổi tác, sự khác biệt về âm dung, đều không thể ngăn cản sự thấu hiểu tâm linh sâu sắc giữa họ; ngay từ khoảnh khắc này, họ đại diện cho dân tộc của mình mà kết nên tình hữu nghị thắm thiết.

Chiều hôm đó, Tagore dưới sự vây quanh của những người bạn Trung Quốc đã đến Long Hoa thưởng ngoạn những bông hoa đào rực rỡ bắt mắt.

Chiều hôm sau, lúc một giờ, tại chùa Trát Bắc, giới văn hóa Thượng Hải đã tổ chức một buổi họp mặt long trọng để chào đón vị thi hào già; ba giờ chiều, đại diện chào đón lại đưa Tagore tới tụ hội tại tư gia của Tưởng Bách Lý ở số 37 đường Mạc Nhĩ Minh, và chụp ảnh lưu niệm. Chí Ma khi thì tươi cười rạng rỡ hộ tống bên cạnh Tagore, bằng tài hoa nhanh nhạy đàm đạo vui vẻ cùng thi hào già, khi thì bận rộn chạy đôn chạy đáo, quan tâm đến từng chi tiết trong buổi gặp mặt, sắp xếp tiến trình buổi tụ họp...

Ngày 14, Chí Ma tháp tùng vị khách quý đến Hàng Châu.

Ngồi trên một chiếc thuyền nhỏ nhẹ như lá, lặng lẽ lướt vào Tây Hồ dưới ánh chiều tà, cầm một chiếc chèo dài, khẽ khàng vỗ lên làn sóng biếc được nhuộm ánh nắng xiên màu hoa hồng, phá tan giấc mộng mơ màng.

Hồ nước tĩnh mịch, đê dài, tháp cổ, đào liễu, đổ bóng xuống, như một bức tranh trong suốt, thanh tuyệt tú tuyệt mị tuyệt.

"Sơn thủy của các vị, chính là chữ họa của các vị; tôi tuy không hiểu lắm, nhưng đã bị chúng làm cho say đắm rồi." Tagore vuốt chòm râu dài, vui vẻ nói.

"Chỉ có thưởng ngoạn sơn thủy Trung Quốc mới hiểu được thi họa Trung Quốc; cũng chỉ có hiểu được thi họa Trung Quốc mới có thể thưởng ngoạn sơn thủy Trung Quốc. Có lẽ, không có quốc gia nào mà 'phong cảnh tự nhiên' lại có sự thống nhất về khí chất với văn học nghệ thuật của họ đến như vậy."

Tagore gật đầu. Ông cảm thấy mọi thứ trước mắt dường như đều đang diễn ra theo một quy luật tự nhiên mà huyền bí để sắp xếp một cách đặc biệt. Mà hình thức đặc biệt đó, nhịp điệu đặc biệt đó, đang khơi dậy bản năng thẩm mỹ của con người, khơi gợi tình cảm thẩm mỹ của con người.

Hai người nhìn ánh chiều tà đang lặn xuống phía xa, tựa như một con thuyền màu chở đầy hy vọng đang chậm rãi tiến vào lòng hồ. Họ chìm đắm trong khung cảnh kỳ lạ này, lặng lẽ không lời, để cảm xúc không thể nói nên lời đó in sâu vào tâm khảm.

Vung chèo tiến tới.

Tại Tam Đàn Ấn Nguyệt, họ dìu nhau lên bờ.

Tại quầy bán ngó sen, họ mỗi người ăn hai bát. Tagore lau miệng nói: "Thứ chất lỏng bán trong suốt màu hồng nhạt này, vừa ngọt vừa trơn, tôi không thể tưởng tượng được trên thế giới này còn có thứ gì tuyệt diệu hơn thế. Nó đơn giản chính là một bài thơ."

Vừa định xuống thuyền, đối diện đi tới bảy tám vị tăng khất thực vẻ mặt hốc hác tiều tụy, giơ chiếc cà sa rách, niệm Phật đòi tiền.

Thuyền lại lướt trên mặt hồ.

"Nhìn kìa!" Nơi ngón tay Chí Ma chỉ, một mảng đỏ rực, nhẹ nhàng lay động.

"Ráng chiều?" Tagore nheo mắt lại.

"Không, là hoa hải đường."

Dùng sức chèo vài cái, con thuyền nhanh chóng áp sát vào nơi rực rỡ đó. Còn chưa tới gần bờ, hương thơm đã như một lớp màn bao trùm lấy con thuyền và con người...

Mang theo sự say sưa của hương hoa, quay lại thuyền. Tiện tay vỗ nước hồ, những giọt nước băng giá bắn lên mang đến cho họ vài phần tỉnh táo.

Ánh nắng chiều đã tắt, màn đêm còn chưa đậm đặc. Trời xanh xanh, mặt hồ xanh biếc như lưu ly. Một mảnh đầm ấu. Mấy thiếu nữ trở về làng ngồi trong chiếc chậu tròn nổi bồng bềnh giữa lá sen, miệng ngân nga điệu dân ca nhỏ.

Chí Ma gọi mua ấu. Xanh xanh đỏ đỏ, ướt đẫm nước, đầy ắp cả bàn.

Dọc đường vừa ăn ấu tươi vừa trở về chỗ ở.

Ngày hôm sau vị thi hào già đi chùa cổ Linh Ẩn diễn thuyết.

Họ trở về Thượng Hải, sau đó lại đi Nam Kinh. Giới văn nghệ thành cổ đã tổ chức một buổi tiệc chào đón long trọng cho Tagore. Tác giả của "Đất Mẹ" là Pearl S. Buck đã tham dự buổi tiệc; phong độ phiêu dật của Chí Ma đã để lại ấn tượng đặc biệt trong lòng nữ nhà văn Mỹ giàu tình cảm này.

Sáng ngày 22 đến Tế Nam, Chí Ma tháp tùng vị thi hào già leo lên núi Thái Sơn, ngắm mặt trời mọc.

Hai người trong một màn mây mù âm u, bất chấp gió núi và cái lạnh buổi sớm, đến Ngọc Hoàng Đỉnh.

Vị thi hào già ưỡn ngực đứng thẳng, ngẩng đầu nhìn xa xăm. Chí Ma đứng cách đó không xa sau lưng ông, dõi theo bóng lưng vị thi hào già như đang trôi nổi trong màn sương mù, chỉ cảm thấy sức mạnh vĩ đại của tạo hóa và nhân cách đang va đập vào tâm linh mình, một nỗi tôn kính, một luồng hào khí trực xông vào tâm khảm.

Một mảng bát ngát mênh mông. Phía tây là một màu xanh sắt, phía đông hơi trắng xám. Xung quanh toàn là những đám mây mù bao phủ, tựa như vô số những chú cừu lông dài, nằm gối đầu lên lưng nhau...

Tay của thi hào, chỉ về phía đông — "Xuất hiện rồi, đến rồi!"

Nước hoa hồng, nước nho, dịch tử kinh, tinh hoa mã não, lá phong sương — vô số con cá rồng uốn lượn, bò vào trong đống mây trắng bệch.

Dị sắc của một phương, xua tan cơn buồn ngủ đầy trời, đánh thức ánh rạng đông bốn góc — ánh sáng thần kỳ, đang dốc sức phi nước đại.

Biển mây sống dậy. Những đợt sóng mây như quái thú khổng lồ, ngẩng đầu vẫy đuôi xông về phía hòn đảo nhỏ dưới chân mình, chấn động bãi đá nổi sự sống này, dường như đang báo hiệu sự đến của ánh sáng và niềm hoan hỉ...

Nhìn lại phía đông — ánh vàng như tấm bình phong chim tước, bày ra nơi chân trời xa xôi. Lên... lên... dùng sức, dùng sức, cái đầu tròn đỏ rực, một lần lại một lần nhảy ra khỏi đường chân trời, lật lên lưng mây, chiếu rọi trên bầu trời...

Tagore xoay người, vươn hai tay về phía Chí Ma, Chí Ma hét lớn một tiếng, lao về phía ông...

(Bảy)

Vừa đến Bắc Kinh, Tagore liền nói: "A! Linh hồn của Trung Quốc ở ngay đây!"

Người chủ chốt được phía Bắc Kinh ủy nhiệm tiếp đãi Tagore lại chính là nữ thi sĩ Lâm Huy Nhân.

Tagore đã có sáu buổi diễn thuyết tại Bắc Kinh.

Chí Ma và Huy Nhân, mỗi người một bên, dìu vị thi hào già lên bục giảng.

Tagore tóc trắng như bạc, râu dài phấp phới, tựa như cây thông cổ thụ quanh quẩn nơi không trung; Lâm Huy Nhân dung mạo như hoa, thoa chút phấn son, trong lời nói lộ vẻ diễm lệ, giơ tay nhấc chân đều thấy phong thái, vốn dĩ đã mang hương vị hoa mai thơm ngát; Từ Chí Ma mặt trắng áo xanh, gầy như một nhành trúc, phiêu dật tuấn tú, đung đưa giữa làn nước thu và tảng đá lạnh.

Ba vị thi hào cũng thực sự như tùng trúc mai vậy, kết nên tình cảm sâu sắc không sợ gió lạnh.

Ngày 26 tháng 4, theo lời mời của Hội Thanh niên Phật hóa Bắc Kinh, Tagore, cùng sự tháp tùng của Lương Nhậm Công, Trần Bảo Sâm và Từ Chí Ma, đã đến chùa Pháp Nguyên ở phố Nam Hoành, Tuyên Ngoại để thắp hương lễ Phật, và tham gia hội ngắm hoa.

Vừa vào cửa thứ hai, một làn hương thơm ngào ngạt ập vào mặt. Hàng trăm gốc đinh hương, trắng tím xen lẫn, đang bung nở rực rỡ dưới bóng cây ánh nắng, lan tỏa một làn sương hương tĩnh lặng và quầng sáng nhàn nhạt tím xanh ấm áp. Trên gương mặt Tagore và Từ Chí Ma nở nụ cười hân hoan như trẻ nhỏ.

Các nhà sư bày từng chiếc bồ đoàn trước bụi cây đinh hương, Tagore và mọi người khoanh chân ngồi xuống, trên chiếc bàn thấp trước mặt đặt trà thơm bánh ngọt.

Lương Nhậm Công giới thiệu với Tagore: "Ngôi chùa này, khởi xây từ thời nhà Đường, tên ban đầu là chùa Mẫn Trung, có xây lầu cao, tục ngữ gọi là 'Chùa Mẫn Trung gác, cách trời một nắm tay'. Sau nhiều lần hưng thịnh, đến thời Anh Tông nhà Minh trùng tu xong thì đổi tên là chùa Sùng Phúc. Chiến tranh thời Minh khiến chùa hoang tàn, sau lại trùng tu, mới đặt tên là Pháp Nguyên. Sau thời Khang Hy, Càn Long nhà Thanh, chùa Pháp Nguyên không chỉ là đại lam nhược ở Tuyên Nam, mà còn nổi tiếng kinh thành bởi thú chơi hoa, hải đường, đinh hương từng một thời rộ nở..."

"Chùa chiền Trung Quốc, có chỗ hơn chùa chiền Ấn Độ. Tôi cảm thấy, bầu không khí nghệ thuật của nó dường như nặng hơn bầu không khí tôn giáo. Nghe nói thời cổ đại các vị có không ít văn nhân mượn chùa ở, đọc sách viết văn, có phải không?"

"Đúng vậy," Chí Ma nói, "nói đến chùa Pháp Nguyên này, triều Thanh nước ta có một vị thi sĩ bạc mệnh là Hoàng Trọng Tắc, từng dưỡng bệnh đọc sách ở đây, viết ra không ít thơ hay."

Tiếp đó, Chí Ma liền giới thiệu với Tagore về cuộc đời lận đận và hào sảng của "chủ nhân Lưỡng Đương Hiên" - người có câu "tài nhân mệnh bạc như quân thiểu, bần quá trung niên bệnh khước xuân" (tài tử mệnh bạc như người ít, nghèo qua trung niên lại bệnh xuân), và dùng tiếng Anh dịch miệng bài "Đô Môn Thu Tư" của Hoàng Trọng Tắc cho Tagore nghe. Khi đọc đến bốn câu cuối "Hàn thậm cánh vô tu trúc ỷ, sầu đa tư mãi bạch dương tài; toàn gia đô tại thu phong lý, cửu nguyệt y thường vị tiễn tài" (Lạnh lắm chẳng còn trúc mảnh tựa, sầu nhiều muốn mua bạch dương trồng; cả nhà đều trong gió thu thổi, tháng chín áo quần chưa cắt may), Tagore tán thán không thôi: "Ý cảnh hàm súc như vậy, cách biểu đạt uyển chuyển như vậy, tôi chưa từng thấy trong thơ ca của bất kỳ dân tộc nào khác..."

Màn đêm và sương hương hòa làm một. Mọi người mời Tagore trở về thành.

Vị thi hào già lắc đầu mạnh, kiên quyết nói: "Không, không, tôi không đi. Tôi hiếm khi có hứng thú cao như vậy, tôi muốn ngồi đây đến tận đêm khuya, tận hưởng thật kỹ hương hoa và cảnh đêm; xin các vị, đừng cướp đi cơ hội ngàn năm có một này của tôi!"

Chí Ma cùng vị thi hào già ở lại. Anh càng xem đây là cơ hội ngàn năm có một.

Đêm.

Vầng trăng nhỏ, lại đổ xuống biết bao ánh sáng, trắng như bạc, trong vắt như pha lê.

Họ ngẩng đầu nhìn trăng. Quanh mặt trăng có ba vòng hào quang màu sắc.

Một đám mây đen lớn bay tới, nuốt chửng vầng trăng, mặt đất tức thì tối sầm lại.

Một lát sau, lại một làn gió nhẹ, thổi tan đám mây đen, mặt trăng lại rải xuống ánh sáng trong trẻo của nó, dãy hành lang chùa và cây cối hoa cỏ xung quanh nó, lại sáng sủa sạch sẽ như được gột rửa.

Hương hoa dường như càng nồng hơn.

Họ lặng lẽ ngồi dưới ánh trăng, trên mặt đất nằm dài những cái bóng của họ.

Vị thi hào già tỏ ra an tường và trang trọng. Ông dường như đang đắm chìm trong việc nắm bắt những cảm giác tinh tế nhất của bản thân, để khắc ghi chúng vào tâm hồn mình, làm phong phú thêm cái nhìn của bản thân về tự nhiên và nhân lực, nghệ thuật và nhân sinh. Một lát sau, ông khẽ nói: "Nhớ những tiếng than vãn phát ra từ những giáo đồ thánh thiện trong tiểu thuyết của Maupassant dưới ánh trăng không?"

"Chúa ơi, ngài đã tạo ra đêm tối để khiến chúng con nghỉ ngơi, tại sao lại tạo ra thứ ánh trăng khiến chúng con run rẩy, thở dài, không thể ngủ yên này?" Chí Ma lập tức trích dẫn lời gốc của Maupassant để trả lời.

Hai người nhìn nhau cười.

Vài phút sau, Chí Ma trầm tư chống cằm hỏi: "Thưa tiên sinh. Con đã trải qua những ngày đáng nhớ nhất đời bên cạnh ngài. Con phát hiện, ngài thường không cần bản thảo, không cần chuẩn bị, chỉ cần tùy ý nắm bắt những ấn tượng lướt qua trong thị giác và thính giác, là có thể khiến cái mầm này bén rễ, mọc lá, đâm cành, kết nụ, để thính giả của ngài tựa vào giọng nói như làn gió mát kia mà hóng mát, nghỉ ngơi dưới gốc cây như ảo thuật đó, quên đi cái thế giới ồn ào hỗn tạp xung quanh họ. Con muốn biết, cái sự bị chi phối vĩnh viễn bởi xung động sáng tạo này của ngài, rốt cuộc là khổ hay vui?"

"Cậu không nên hỏi ta những điều này, con trai. Chỉ cần hỏi chính lòng cậu, tại sao luôn không ngừng cuồn cuộn những đợt sóng tư tưởng, tình cảm? Rốt cuộc là khổ hay vui? Nếu cậu không thể tự trả lời, vậy thì, cậu không bằng đi hỏi con chim sơn ca đêm đó, nó ói hết tâm huyết ra còn phải hót, nó rốt cuộc là khổ hay vui?"

Chí Ma chậm rãi gật đầu: "Con hiểu rồi. Cảm ơn ngài!"

Tagore nhấp chén trà thơm mát, nhắm mắt lại, lắc đầu. Một lát sau, ông mở mắt, nói:

"Chí Ma, chúng ta viết thơ, viết tiểu thuyết, viết kịch bản, viết tản văn, chúng ta đang mô phỏng hoặc sáng tạo một thế giới tinh thần, nhưng chúng ta đồng thời còn đối mặt với một thế giới vật chất thực tại.

Hôm nay, tôi từ Ấn Độ đến Trung Quốc, tôi cảm thấy, dù là ở thế giới tinh thần hay thế giới thực tại, chúng ta đều đã bắt đầu giao tiếp. Thời đại đóng cửa đã qua, mỗi một người đều sẽ thuộc về cả thế giới. Đây là một thời kỳ mới vĩ đại. Trong lòng tôi vẫn luôn nghĩ đến một vấn đề, vừa muốn hỏi cậu, cũng vừa muốn hỏi chính tôi. Các cậu có cái gì? Có thứ gì có thể lấy ra từ trong nhà, coi như là một phần kính ý đối với thời kỳ mới này?"

"Thưa tiên sinh, con nghĩ, câu trả lời của con có lẽ nên là: thế hệ thanh niên mới chúng con, nhất định phải nhận rõ giá trị của bản thân, duy trì lý tưởng phàm là việc gì cũng phải cầu sự hoàn mỹ, dốc hết nỗ lực cả đời để đạt được thực hiện — sự nỗ lực này không phân biên giới và dân tộc."

Tagore hài lòng cười lớn: "Điều cậu nói chính là điều trong lòng ta. Được, hôm nay không bàn những chuyện này nữa. Chúng ta đừng phụ sự hương hoa ánh trăng tươi đẹp này."

Đêm khuya trời lạnh, Chí Ma lấy chiếc áo khoác đã chuẩn bị sẵn khoác lên cho Tagore.

Hương hoa trà thuần khiến thi hứng dấy lên.

Tagore đặt chén sứ trong tay xuống, thấp giọng ngâm:

Anh quấn trái tim em trong một trăm sợi dây thừng của tình yêu,

Anh đang giở trò gì thế này?

Trái tim em chỉ là một hơi thở yếu ớt,

Tại sao lại dùng nhiều dây thừng như vậy để trói nó lại?

Mỗi khoảnh khắc và mỗi vòng xoay,

Anh đều dùng mưu mẹo của mình mà lấy đi trái tim em,

Mà anh lại chẳng cho đi thứ gì, kẻ trộm tim ơi, anh!

Hỡi, tạo hóa thiên địa tàn nhẫn!

Em lang thang khắp nơi tìm kiếm trái tim anh;

Biết bao nhiêu hoa thơm, ánh sáng, hương thơm và khúc ca như thế,

Thế nhưng tình yêu lại ở nơi đâu?

Anh trốn trong sự giàu có tươi đẹp của mình mà cười lớn,

Còn em thì lẻ loi than khóc.

"Cậu đến đây!" Sau khi ngâm xong, Tagore cười chỉ về phía Chí Ma.

"Chí Ma không khiêm từ, tiện tay nhặt một cành cây trên mặt đất, gõ nhẹ vào chén trà, bắt nhịp:

Đêm dài như thế này, thật khó qua,

Muốn đi là muốn đi, làm sao đi đây?

Bảo anh ấy mau về đi, tuổi xuân tươi đẹp, đừng phụ nhé.

Cứ uống một chén đi, có chút say chút chua cũng sống thú vị,

Đừng cười tôi tuổi này còn đeo hoa,

Không chỉ tôi già rồi, xuân cũng sắp già rồi nhỉ?"

Tagore vỗ tay khen ngợi: "Bài thơ này thực sự hay, sau này chép cho tôi nhé."

"Không phải con viết. Là cổ từ của một vị đại tỷ của chúng con, nữ thi sĩ triều Tống Lý Thanh Chiếu, con chỉ là buột miệng dịch nó sang tiếng Anh mà thôi. Ngài thích, sau này con chọn một số, cùng chép tặng ngài."

"Được, ta lại đến. Ta ngâm xong lại nghe cậu."

Một ngụm trà, một bài thơ; một bài thơ, một ngụm trà. Tagore, Từ Chí Ma; Từ Chí Ma, Tagore.

Vầng trăng chậm rãi lặn xuống, dường như là cúi mình xuống để lắng nghe lời ngâm vịnh của họ.

Hương thơm của hải đường và đinh hương ngày càng nồng. Có vài con chim đỗ quyên, theo vần thơ mà cất tiếng hót, tự thành tiết tấu.

Trà cạn, thơ cũng xong.

Phương đông đã hửng sáng.

(Tám)

Ngày 8 tháng 5, giới học thuật Trung Quốc tổ chức tiệc mừng thọ Tagore nhân dịp ông tròn 64 tuổi, do Hồ Thích làm chủ tịch, Lương Khải Siêu chủ trì.

Sau buổi lễ, những người chào đón đã dùng tiếng Anh diễn vở kịch "Chitra" của Tagore. Lâm Huy Nhân đóng vai công chúa Chitra, Trương Âu Hải đóng vai hoàng tử Arjuna; đóng vai thần Tình yêu là Từ Chí Ma; vai thần Xuân, thì do cha của Huy Nhân là ông Lâm Trường Dân đảm nhận.

Ánh đèn biến màu, chiếu lên phông cảnh do Lâm Huy Nhân tự tay vẽ, hóa thành cổ Ấn Độ. Những cánh rừng sâu thẳm rậm rạp, những ngôi đền trang nghiêm hùng vĩ. Một khung cảnh bí ẩn mịt mờ.

Con gái xinh đẹp của vua Manipura là Chitrangada xõa tóc, trần vai, chân đi đất, tay đeo vòng vàng, đang nằm nghiêng bên cạnh một hang núi, đối thoại với thần Tình yêu Madana.

Thần Tình yêu đội mũ miện vàng, nhô thân trên, khoác một chiếc áo choàng ngắn màu đen viền vàng, đứng bất động ở giữa sân khấu.

Chitra: Ngài có phải là vị thần mang theo năm ngọn giáo ngắn, chúa tể của tình yêu không?

Madana: (Dùng giọng sâu trầm mà vang vọng chậm rãi nói) Ta là đứa con đầu tiên sinh ra từ lòng của đấng sáng tạo. Ta trói buộc sinh mệnh của đàn ông và đàn bà vào những xiềng xích của đau khổ và hạnh phúc.

Chitra: Con biết, con biết những xiềng xích đau khổ đó là thứ như thế nào.

Huy Nhân giữa đôi lông mày điểm một dấu ấn màu đỏ tươi; hai con mắt vẽ vừa sâu vừa to.

Cô kéo váy, đứng dậy, bước đi khoan thai đến trước mặt thần Tình yêu cúi lạy, chuông đeo chân vang lên leng keng.

Ngài thực sự là thần Tình yêu. Ở London, ngài lần đầu tiên khơi dậy dây cung trái tim của cô thiếu nữ mười bảy tuổi; sự rung động này, âm thanh này, đến nay vẫn còn run rẩy, xoay vần, có lẽ cho đến khi sinh mệnh chấm dứt...

Thân thể Chí Ma khẽ rung lên, trái tim cũng rung động theo. Chiếc mũ miện vàng bằng giấy lấp lánh dưới ánh đèn tụ quang.

Ta không phải thần Tình yêu, cô tội gì mà lạy ta. Tình yêu của ta bị cô chặn lại, bị cô từ chối, ta không có bất kỳ thần lực nào, trái lại còn tràn đầy nỗi đau thất tình...

Trong màn thứ hai, anh và cô lại đối thoại.

Madana: Ta muốn biết đêm qua đã xảy ra chuyện gì.

Chitra: ...Lịch sử sinh mệnh quá khứ của con giống như sự tồn tại quá khứ của con vậy, đều quên hết cả rồi. Con như một đóa hoa, chỉ có một khoảng thời gian trôi qua để nghe mọi lời tán dương vo ve và tiếng thì thầm nhỏ nhẹ trong rừng, rồi buộc phải hạ ánh mắt ngước nhìn từ bầu trời xuống, cúi đầu, trong một hơi thở lặng lẽ đem mình giao cho bụi trần, như thế đã kết thúc câu chuyện viên mãn không có quá khứ cũng không có tương lai này.

Câu chuyện của chúng ta cũng đã kết thúc. Nó không có tương lai, nhưng lại có quá khứ, quá khứ không thể quên đó. Quá khứ đã tan vào trong máu con, hóa vào trong tiếng gọi của con; từ đó một nỗi buồn một niềm vui của con, đều có dấu vết của khoảng thời gian đã trôi qua đó. Sinh mệnh không phải là cây cối, là không thể cắt đứt. Như vậy, con lại phải sửa lời mình, câu chuyện của chúng ta cũng có tương lai, nó là sự thăng hoa của quá khứ.

Thần Tình yêu cụp mắt xuống.

Tương lai không có quá khứ thì có ý nghĩa gì chứ? Nó chỉ là một đoạn cành lá rời khỏi thân cây, chờ đợi nó là số phận khô héo, tàn lụi.

Chitra: Con nghe thấy chàng gọi — "Người yêu ơi, người yêu quý nhất của thiếp!" Tất cả sinh mệnh bị quên lãng của con đều tụ lại, để trả lời tiếng gọi của chàng. Con nói, "Hãy lấy con đi, lấy tất cả mọi thứ của con đi!" Con vươn hai tay về phía chàng. ...Thiên địa, thời không, khổ lạc, sinh tử đều hòa thành một màn cuồng hoan không thể chịu nổi...

Huy Nhân, ta đã sớm phát ra tiếng gọi với em, tuyệt vọng chờ đợi câu trả lời của em. Em trả lời rồi, nhưng không phải đối với ta, mà là đối với hoàng tử, vì em nghe thấy tiếng gọi mạnh mẽ hơn của hoàng tử.

Sao anh biết tiếng gọi của em đối với anh không có câu trả lời? Anh hiểu không, trong sự từ chối của em đối với anh có sự cho đi cao hơn?

Madana: Ai, cô con gái của người phàm này! Ta từ kho trời trộm lấy rượu tiên thơm nồng, rót cho đầy một đêm nhân gian, đặt trong tay cô, mời cô uống — thế nhưng ta vẫn nghe thấy tiếng gọi khao khát này!

Chitra: (Xót xa) Ai uống được ly rượu đó? Sự viên mãn hiếm có nhất của nguyện vọng sinh mệnh, lần hợp hoan đầu tiên của tình yêu đã tặng cho con, lại bị cướp đi trong sự nắm chặt của con!

Người trong kịch gọi người ngoài kịch, tâm tư, nợ tình, cảm giác của họ đan xen vào nhau; lời trong miệng và lời trong lòng trộn lẫn vào nhau; không phân biệt được, nhân sinh và sân khấu. Họ đang diễn kịch bản của Tagore ư, hay là đang diễn nỗi bi hoan của chính mình?

Thần Tình yêu rời khỏi sân khấu. Chí Ma đứng bên cạnh Tông Mạnh đóng vai thần Xuân, chăm chú nhìn biểu cảm hòa quyện giữa đau khổ và hoan lạc của Huy Nhân, nghe những lời thì thầm phát ra từ sâu thẳm sinh mệnh của Chitra.

Chitra: Con không hoàn mỹ như đóa hoa con mang đến tế lễ. Con có rất nhiều tỳ vết. Con là khách lữ hành trên con đường thế gian rộng lớn này, quần áo con bẩn thỉu, đôi chân con bị gai đâm rướm máu. Con đến đâu để có được vẻ đẹp như hoa, vẻ đẹp kỳ diệu vô lý của sinh mệnh trong một khoảnh khắc chứ? Lễ vật con kiêu hãnh mang đến cho ngài, là một trái tim của người đàn bà. Trong đó, mọi khổ lạc đều tụ lại, hy vọng, sợ hãi và xấu hổ của một cô con gái bụi trần; trong đó tình yêu đang trào dâng đấu tranh hướng về sinh mệnh bất hủ. Trong đó có một sự không hoàn toàn cao thượng và vĩ đại.

Ngài nghe thấy không? Thần Tình yêu! Ngài vội vã rời khỏi sân khấu, lẽ nào vĩnh viễn không bao giờ xuất hiện trên con đường sinh mệnh của con nữa, từ nay không còn để ánh hào quang của ngài chiếu sáng con đường dưới chân con nữa? Tất cả tiếng gọi này của con đều là dành cho ngài, mong ngài nghe thấy, mong ngài chấp nhận, mong ngài mang nó rời đi vĩnh viễn...

Thật là một giọng nói lay động, thật là ngôn ngữ và tình cảm chân thành, nhưng tất cả những thứ này đều không dành cho tôi...

Khi Chí Ma nghe thấy hoàng tử Arjuna lớn tiếng nói "Người yêu ơi, sinh mệnh của thiếp đã viên mãn", anh khóc, khóc đau lòng như vậy. Bỗng nhiên, anh cảm thấy một bàn tay đặt lên vai mình, một luồng nhiệt truyền đến trong lòng. Đây là tay của "ông lão Song Cách" bên cạnh anh.

(Chín)

Tối ngày 20 tháng 5, Chí Ma tháp tùng đoàn của Tagore rời Bắc Kinh, tới tỉnh Sơn Tây tham quan thăm hỏi.

Tại ga tàu điện sáng đèn, Tagore vẫy tay từ biệt Bắc Kinh, Chí Ma vẫy tay từ biệt Huy Nhân.

Liên tiếp mấy ngày tiếp xúc lại, mặt hồ chết trong lòng Chí Ma lại dấy lên những gợn sóng. Anh không thể không thường xuyên cảm nhận được sự thu hút của khí chất và phong độ của Huy Nhân, anh không thể không để những chồi non lá mới của tình và yêu nảy mầm từ những cành củi mục trong lòng — thế nhưng, anh lại không thể như trước kia nữa mà thổ lộ tâm tình với cô — anh biết, cô đã thuộc về Tư Thành rồi.

Huy Nhân đứng trong đám đông tiễn biệt, đầu quấn một chiếc khăn voan mỏng, dáng vẻ yêu kiều, khí độ ung dung. Cô nhìn thấu nỗi đau buồn và ảm đạm trong ánh mắt Chí Ma, cô dùng ánh mắt thấu hiểu, bao dung, điềm tĩnh và trầm lắng của mình để xoa dịu anh.

"Tạm biệt! Tạm biệt!"

"Chúc thượng lộ bình an!"

"Cảm ơn nhiều! Cảm ơn!"

Chủ khách đang trao nhau tình ý cao đẹp.

Chí Ma vô cùng chạnh lòng vẫy tay chậm rãi về phía Huy Nhân.

"Chí Ma, tạm biệt!" Huy Nhân bước lên trước một bước về phía cửa sổ tàu, chân thành kêu lên.

Chí Ma ngoảnh đầu đi. Đột nhiên, anh nhanh chóng mở chiếc cặp da màu đen, rút ra một tờ giấy, rút chiếc bút máy từ trong túi áo, viết sột soạt:

Em thật không biết mình muốn nói lời gì, em đã mấy lần cầm bút lên muốn viết, nhưng lần nào cũng không viết thành bài. Hai ngày nay đầu óc em chỉ u mê, mở mắt nhắm mắt đều chỉ thấy ánh trăng hiu quạnh mờ ảo đêm hôm trước, chiếu lên chiếc xe không cam lòng của chúng ta, chầm chậm rút lui vào vùng hoang dã. Chia ly! Làm sao khiến người ta tin được? Em nghĩ đến là muốn phát điên. Nhiều tơ vương thế này, ai có thể cắt đứt? Trước mắt em lại tối sầm rồi!

Tiếng còi tàu vang lên bất ngờ, ống khói đầu tàu phun ra một luồng sương trắng dày đặc.

Nhân viên trên sân ga thổi còi, vẫy cờ nhỏ. Những người tiễn khách tụ tập dưới cửa sổ tàu lùi về phía sau hai bước.

Chí Ma sững sờ trong giây lát.

Anh thò đầu ra cửa sổ. Huy Nhân đang vẫy tay với anh.

Một trận rung chuyển, tàu khởi hành rồi.

Chí Ma ngơ ngác cầm lá thư chưa viết xong, hướng về Huy Nhân, những giọt nước mắt bi tráng trào dâng.

Trục tàu bánh sắt phát ra tiếng ầm ầm theo nhịp. Người trên sân ga lùi lại, xa dần, mờ ảo đi.

Một bàn tay to lớn ấm áp đặt lên vai Chí Ma. Bàn tay kia rút lá thư trong tay Chí Ma đi. "Đưa tôi đi."

Chí Ma quay đầu lại: là Ân Hậu Chi.

Tối ngày 21 tháng 5 đến Thái Nguyên, Sơn Tây. Ngày 23 Tagore diễn thuyết tại công viên hồ Văn Doanh, Chí Ma làm phiên dịch. Họ tham gia buổi tiệc chào mừng do các cơ quan giáo dục tổ chức, và du ngoạn Tấn Từ.

Ngày 28 tháng 5, Chí Ma tháp tùng Tagore trở về Thượng Hải.

Tạm biệt, quốc gia cổ xưa, những con người nhiệt tình! Tôi mang theo những kỷ niệm đẹp đẽ rời đi.

Chí Ma đứng bên cạnh vị thi hào già, bên cạnh lan can boong tàu biển, nhìn bến tàu và người tiễn đưa dần lùi xa, từ biệt Thượng Hải, từ biệt Trung Quốc, vượt biển sang Nhật Bản thăm hỏi.

"Ông già Tagore kính mến, ngài ở Trung Quốc, có thứ gì bỏ quên không? Nếu có, sau này tôi gửi cho ngài."

"Không có. Không còn gì nữa," Tagore nhìn Chí Ma đầy từ ái, "ngoại trừ trái tim của tôi!"

Chuyến đi Nhật Bản, Chí Ma để lại nhiều bài thơ tràn đầy nỗi bi thương vì thời cuộc. Điều cho anh ấn tượng sâu sắc vô cùng là lòng dũng cảm và ý chí kiên cường của toàn thể người dân Nhật Bản trong việc cúi đầu làm việc cật lực để xây dựng lại đất nước sau thảm họa động đất. So sánh với cục diện chính trị hủ bại của Trung Quốc, anh không thể không cảm thấy một nỗi đau xót xa tận tâm can.

Kết thúc chuyến thăm tại Nhật Bản, Chí Ma chuyên tâm tiễn Tagore đến Hong Kong.

Hai người quyến luyến không rời, bắt tay từ biệt tại Hong Kong.

"Tôi yêu Trung Quốc, yêu nhân dân của các bạn, yêu tất cả mọi thứ của các bạn. Ông Lương Khải Siêu đặt cho tôi cái tên Trung Quốc là Trúc Chấn Đán, tôi rất thích. Tôi muốn đặt cho cậu một cái tên Ấn Độ: SUSIma — Susima. Như vậy, tôi là nửa người Trung Quốc, cậu là nửa người Ấn Độ."

"Cảm ơn ngài, ông già Tagore! Tôi cũng yêu cái tên Ấn Độ này. Hy vọng từ nay bắt đầu, hai dân tộc lớn của chúng ta có nhiều sự giao lưu hơn và tình hữu nghị sâu sắc hơn."

"Tuyệt vời! Con trai yêu quý, Susima, món quà quý giá nhất mà tôi có được ở Trung Quốc, tình hữu nghị của cậu là một trong số đó."

"Ngài cho con sự khai sáng về sinh mệnh, con có được cảm hứng sáng tạo từ ngài, ngài mãi mãi là ông già Tagore của con."

"Cậu là một nhà thơ cực kỳ tài hoa. Tôi không quên bài thơ cuối cùng trong số mười tám bài thơ tuyệt diệu mà cậu sáng tác khi rời Nhật Bản. Mấy ngày nay, những câu thơ xinh đẹp đó, cứ lởn vởn trong lòng tôi. Tôi dùng giọng Bengal ngâm cho cậu nghe:

Chính là cái cúi đầu dịu dàng đó,

Như một đóa hoa sen không chịu nổi gió lạnh mà e thẹn;

Nói một tiếng trân trọng, nói một tiếng trân trọng,

Trong tiếng trân trọng đó, có nỗi ưu sầu ngọt ngào —

Sayonara!

Bài thơ này, tôi tin, nếu để một thiếu nữ Nhật Bản khẽ hát, thì chắc chắn càng lay động hơn!"

Tagore ôm Chí Ma, hôn lên trán anh.

"Con trai, chia tay với cậu, lòng tôi tràn đầy buồn thương. Chúng ta còn chưa tách biệt, tôi đã đang nghĩ khi nào có thể gặp lại cậu đây."

"Ông già Tagore của con, chỉ cần ngài muốn, ngài gửi thư cho con, dù ngài ở nơi đâu, con đều chạy đến gặp ngài, dù là chân trời góc bể."

"Tôi... xuân năm sau, muốn ra ngoài thực hiện một chuyến du hành. Vậy thì, chúng ta hãy cùng du ngoạn châu Âu vào tiết trời xuân ấm hoa nở nhé. Cậu có thể đi không?"

"Có! Dù có từ chức vụ của con, con cũng nhất định chạy đến gặp ngài."

"Ông Từ," Ân Hậu Chi nắm tay Chí Ma nói, "bây giờ để tôi dùng tiếng Anh ngâm bài (Sayonara) của ông, coi như là lời từ biệt đối với ông nhé."

Tagore dùng tiếng Bengal, Ân Hậu Chi dùng tiếng Anh, không ngừng lặp lại Sayonara. — Sayonara, Sayonara, những ngôn ngữ khác nhau bộc lộ cùng một tình cảm. Giữa người với người, có lẽ sự thấu hiểu vĩnh viễn lớn hơn ngăn cách.

(Mười)

Sau khi từ Nhật Bản về nước, Chí Ma đi Lưỡng Sơn ở một thời gian nhỏ.

Tinh túy thực sự của Lưỡng Sơn nằm ở sự linh tú, thanh lệ, minh tịnh của nó. Ngọn thác bay đổ xuống ba ngàn thước đó, ráng mây xuất thần nhập hóa đó, mang một ý cảnh thanh tao tuyệt tục vào trong lòng Chí Ma, khiến linh hồn anh lại được gột rửa một lần nữa. Anh ở trong một ngôi chùa gần Tiểu Thiên Địa, mỗi sáng sớm nhìn làn khói mây bốc lên từ dưới chân mình, cúi nhìn phong cảnh "trăm bãi dòng nước chảy", cố gắng hết sức để làn không khí trong lành mát lạnh làm đầy lồng ngực, trút bỏ một bụng khí carbon dioxide bẩn thỉu ra ngoài, lại lắng nghe tiếng thông reo vạn hác đáp lại tiếng chim hót trong veo làm vang vọng, anh say sưa "vong cơ vong thế" rồi.

Rời xa cuộc sống thực tại, rời xa cõi trần ồn ào, Chí Ma cảm thấy một sự sảng khoái siêu thoát. Bi hoan ly hợp của thế gian, dường như đều tiêu tan hết thảy, phong cảnh xinh đẹp của tự nhiên, rũ bỏ mọi nỗi phiền nhiễu của anh với tư cách là một người trưởng thành, bóc tách bản tính trẻ thơ sống động của anh ra khỏi tầng tầng vỏ bọc, anh cất tiếng hát vang, anh lên cao hú dài; anh chạy, anh nhảy; anh đối thoại với mây trắng, trò chuyện với chim nhỏ; anh vui vẻ như một chú hươu quay về với rừng suối.

Ở đây, anh dùng ngòi bút hoa mỹ hơi mang tính cường điệu đó dịch ra mấy bài diễn thuyết của Tagore.

Tuy nhiên, anh không phải là ẩn sĩ.

Anh là con người. Con người thuộc về xã hội. Anh buộc phải quay về với cõi trần.

Anh không thể quên đời. Sự xinh đẹp của tự nhiên, là một bản nhạc du dương, chỉ có thể khiến linh hồn anh nghỉ ngơi trong giây lát. Số phận định sẵn anh sẽ vĩnh viễn tròng trành trên những con sóng của nhân gian.

Quân phiệt vẫn luôn đánh trận. Trên mảnh đất nghèo đói khổ nạn pháo lửa không dứt, ngày nào cũng có người đổ máu trên sa trường. Khói lửa tràn ngập Tô Chiết, Tôn Truyền Phương từ Mân vào Chiết, tuyên bố tự trị; phương bắc là cuộc tranh giành Phụng Trực, Tào Côn mất đi chiếc vương miện tổng thống...

"...Không có một tấc đất nào sạch sẽ, nơi nào không phải bị máu tươi và nước mắt cuốn trôi đi; càng không có nơi yên bình, bởi vì cậu dù quên được thế giới bên ngoài, cậu vẫn không tránh được nỗi buồn phiền và khổ đau của chính mình... chính chúng ta là nguyên nhân của vận mệnh chúng ta..." — gió thu vừa nổi, anh đã đang diễn thuyết tại Đại học Sư phạm Bắc Kinh với tiêu đề (Lạc Diệp).

Bốn bề mênh mông (mịt mù), trước mặt Chí Ma người không tìm được lối thoát về tinh thần, tình cảm, nhu cầu nhân tính, bỗng xuất hiện một con đường. Ngoằn ngoèo, lát đá xanh, hai bên có hoa cỏ, ẩn hiện có thể nghe tiếng nước chảy, vươn dài vào trong làn sương trắng, không biết là ngắn hay dài, là gập ghềnh hay bằng phẳng, cuối đường là hạnh phúc hay khổ nạn, anh đi, bước lên đó.

Trong một buổi tiệc chiêu đãi long trọng của Câu lạc bộ Trăng Non tại ngõ Tùng Thụ số 7.

Chí Ma ngồi giữa mấy người bạn quen thuộc. Trong chỗ ngồi có Lưu Hải Túc.

Chí Ma tùy ý nói chuyện phiếm, lơ đãng nhìn mấy vị khách không quen biết, tỏ ra hơi thiếu tập trung.

Đột nhiên, cổ anh không còn xoay chuyển nữa, đôi mắt anh đông cứng lại.

Giống như vầng trăng sáng giữa các vì sao, một vị nữ sĩ, dù không có châu báu ngọc ngà, nhưng lại tỏa ra một luồng ánh sáng chói mắt trên toàn thân; nhờ phong độ ung dung quý phái đó, nhờ dung nhan diễm lệ quyến rũ đó, và càng nhờ tiếng cười tràn đầy sức hút từ tính đó...

Một lát sau, Chí Ma quay đầu hỏi: "Vị nữ sĩ này..."

Lưu Hải Túc nói: "Chí Ma, cậu đang hỏi ai đấy?" Tiếp đó, anh ta ghé sát Chí Ma, cố tình làm vẻ bí ẩn nói nhỏ: "Tài nữ số một, mỹ nhân số một hiện nay, cậu đều không quen biết à?"

Chí Ma nhún vai, lắc đầu, lại hướng ánh nhìn về phía vị nữ sĩ kia. "Cô ấy tên là Lục Tiểu Mạn."

"Lục Tiểu Mạn?" Chí Ma nhìn cô ấy, vẫn lắc đầu.

"Vương Canh thì cậu quen chứ?"

"Vương Canh?" Chí Ma nhìn Hải Túc nói: "Người tốt nghiệp trường quân sự West Point, năm đó tháp tùng Cố Duy Quân tham dự Hội nghị hòa bình Paris với tư cách tùy tùng võ quan? Nếu nói là ông ấy, tôi ngược lại có vài lần gặp mặt."

"Đúng. Tiểu Mạn chính là phu nhân của ông ấy. Không lâu trước đây bạn bè giới thiệu cô ấy đến theo tôi học tranh sơn dầu, cũng coi như là đệ tử gửi danh. Cô ấy vốn là theo Trần Bán Đinh học tranh quốc họa."

Chí Ma không nói lời nào nữa.

Lưu Hải Túc vẫn đang hưng phấn lẩm bẩm một mình: "Tiểu Mạn là một người phụ nữ cực kỳ thông minh! Có sự nhạy cảm và ngộ tính nghệ thuật cực cao..."

Hồ Thích ngồi cạnh Hải Túc nghe họ đang nói chuyện về Lục Tiểu Mạn, liền tiếp lời: "Lục nữ sĩ là học sinh xuất sắc của trường Thánh Tâm, quá trình trải nghiệm của cô ấy rất không bình thường đấy... Khi đó, Cố Duy Quân cần một cô tiểu thư vừa thông thạo tiếng Anh, tiếng Pháp, đảm nhận vai trò trợ lý tiếp đãi sứ giả nước ngoài, thông qua sự tiến cử của hiệu trưởng, sau một hồi trò chuyện liền chọn cô ấy..."

"Ồ!" Chí Ma cảm thán một tiếng, trong mắt tràn đầy vẻ kính trọng.

Bản nhạc khiêu vũ vang lên. Từng cặp quý ông quý bà, nhảy múa phiêu dật. Các quý ông có người tây trang giày da, có người áo dài vải; các quý bà có người xường xám eo thon, có người váy dài quét đất.

Chiếc xường xám màu đen. Đôi mắt đen như xường xám, cùng đôi má trắng nõn, đôi môi đỏ. Tất cả đều đang xoay tròn nhanh chóng: ánh mắt long lanh, tiếng cười và mùi nước hoa. Người và vật xung quanh, dường như đều lấy cô làm hạt nhân mà xoay chuyển, trên người cô có một luồng lực hướng tâm không thể cưỡng lại. Cô nhận thức rõ điều này, trên mặt lại không có vẻ đắc ý kiêu căng, hư vinh, mà là lấy một vẻ ngây thơ thuần khiết và thản nhiên đón nhận, thưởng thức. Cô vốn quen với sự ngưỡng mộ và sùng bái của người khác.

Bản nhạc dừng lại, Chí Ma cúi đầu uống cà phê.

Mùi cà phê đậm đà khiến anh nhớ đến tiệm cà phê nhỏ màu xanh ở London đó. Cũng như vị cà phê này lúc này không đủ thuần khiết, ký ức cũng có chút biến dạng rồi.

Anh muốn dùng ký ức để chống lại lực hướng tâm đó.

Nhạc lại nổi lên. Chí Ma ngẩng đầu lên từ chén cà phê, hai con mắt đen đang nhìn chằm chằm vào anh. Chí Ma một trận kinh tâm, như một chiếc máy bay địch hoảng loạn bị ánh đèn rọi soi trúng trên bầu trời đêm. Một chiếc quạt đàn hương che khuất hơn nửa khuôn mặt, khẽ lay động. Đôi mắt đen ở ngay trên mặt quạt màu vàng nhạt đó.

Không nhìn ra ánh mắt đó có biểu cảm gì, không nhìn ra trong ánh mắt chứa đựng ngữ ý gì. Không nhìn ra.

Có người đi tới mời cô nhảy, cô cười nhạt, nói một câu nhỏ nhẹ. Vị quý ông đó lịch sự rời đi. Ánh mắt cô lại hướng về phía Chí Ma. Lần này, anh dùng ánh mắt đón lấy ánh mắt cô, giống như đón lấy một bó hoa tươi dâng tặng. Bất kỳ sự việc trọng đại nào bắt đầu đều chỉ là một giây, chính trong giây này thai nghén toàn bộ nội hàm của tương lai. Ánh mắt và ánh mắt không thể tách rời được nữa. Anh vô tri vô giác đứng dậy, vô tri vô giác tiến lại gần cô, vô tri vô giác khoác tay cô bước vào sàn nhảy.

Điệu slow four. Chí Ma bước những bước nhảy Anh thuần thục, trang nhã, trang trọng, ưu mỹ. Sự tự tin của anh hoàn toàn trào dâng trong lòng. Dưới chân bước là nhịp điệu của thơ. Cơ thể anh bước vào thế giới nơi linh hồn anh trú ngụ. Cô như cái bóng dính lấy anh, theo sự tiến lùi vòng vèo của anh, triển hiện tư thế nhảy đẹp nhất. Không nói chuyện, chỉ bốn mắt nhìn nhau chằm chằm. Ở đây có sự giao lưu nội tại nhất, có ý nghĩa cao nhất, sâu sắc nhất, không có chướng ngại nhất. Tay Chí Ma vòng ôm lấy chiếc eo vừa đầy đặn vừa yểu điệu của cô, một cảm giác khoan khoái từ đầu ngón tay cánh tay truyền thẳng đến tim, hóa thành luồng nhiệt tê rần, tăng tốc sự đập của nó. Dần dần, hai cơ thể đều đang phát nóng, hơi thở sinh mệnh của nam và nữ, bức xạ, giao hòa, hình thành một bầu không khí đặc biệt bao trùm lấy hai người. Chí Ma nhớ lại cảm giác khi nhảy với Huy Nhân ở London, đó chỉ là cảm giác thẩm mỹ và ý thơ; ngày hôm nay lại là cảm nhận mạnh mẽ sự tôi luyện và nhiệt cuồng từ giác quan đến linh hồn.

"Tôi tên Từ Chí Ma." Anh nói câu đầu tiên.

"Tôi biết." Thần thái huyền bí.

"Sao cô biết?"

"Trên 'Tiểu Thuyết Nguyệt Báo', tôi đã đọc được khá nhiều bài thơ của Thomas Hardy do anh dịch."

"Cô cũng yêu văn học?" Anh ngạc nhiên hỏi.

Cô mím môi cười, không trả lời.

Bản nhạc khiêu vũ dừng lại. Anh và cô lặng lẽ, cúi chào đối phương hồi lâu.

Bản nhạc tiếp theo, hai người đều không nhảy, chỉ cách cái bàn nhìn nhau.

Bản nhạc cuối cùng. Hai người gần như đứng dậy cùng lúc, đi về phía đối phương.

Điệu Waltz. Xoay, xoay, từng vòng lại từng vòng. Những bộ phận còn lại của cơ thể đều không tồn tại nữa, chỉ còn lại hai bàn chân. Hai bàn chân linh hoạt, nhảy nhót, bị âm nhạc chi phối. Mọi "nặng" đều không còn "lượng". Nhẹ, sự nhẹ nhàng của thể xác, sự nhẹ nhàng của linh hồn.

Thực tại không tồn tại nữa: bạn bè, ánh đèn, chén rượu, âm nhạc, tiệc tùng...

Thời gian không tồn tại nữa: ngày đêm, năm tháng, xuân thu...

Bản thân không tồn tại nữa, người đàn ông đã ly hôn, người phụ nữ đã kết hôn; nhà thơ trẻ, danh viện kinh hoa.

Họ trong lúc xoay chuyển đã vứt bỏ tất cả những gì từng thuộc về chính mình.