CHƯƠNG XXIII- THA THỨ

Ngày Thứ Ba của Tuần Lễ Thứ Mười Hai - Chúng Tôi Bàn Về Sự Tha Thứ

“Trước khi chết, chúng ta hãy tha thứ cho chính mình. Rồi chúng ta tha thứ cho người khác”.

Hôm nay là vài ngày sau buổi phỏng vấn của chương trình

“Nightline”. Trời đang mưa, tối sầm, còn thầy Morrie nằm dưới chăn ấm. Tôi ngồi cuối chiếc ghế dài, tay nắm hai bàn chân trần của thầy. Chân thầy bị chai, ngón cong lại, vàng khè. Tôi lấy chai kem, xịt một tí vào tay, và bắt đầu nắn bóp hai mắc cá chân ông.

Động tác này mấy tháng qua, tôi đã chứng kiến các chuyên viên trợ tá làm nhiều lần. Giờ đây, với ý tưởng muốn giữ một chút gì về ông, tôi đã tình nguyện làm công việc đó. Căn bệnh đã làm cho thầy Morrie không còn có thể động đậy được ngón chân, tuy thế ông vẫn cảm được cơn đau, xoa bóp làm dịu đi phần nào cảm giác đau đớn. Điều hiển nhiên nữa là, ông thích được ôm ấp và gần gũi. Đến lúc này những gì làm cho thầy sung sướng là tôi làm ngay.

Trở lại vấn đề tha thứ, thầy nói: “Mitch, không có lý do gì để ta ôm mãi sự trả thù và tính cứng đầu. Những điều này” - Ông thở dài – “trong đời tôi, điều này là điều tôi hối tiếc. Tự Ái. Niềm kiêu hãnh. Tại sao chúng ta lại hành động như thế?”

Điểm quan trọng của sự tha thứ, bấy lâu vẫn là một thắc mắc trong tôi. Tôi đã được xem nhiều phim, chiếu cảnh người trưởng tộc nằm hấp hối trên giường bệnh, ông gọi người con trai đã bao lâu nay cách biệt tới, hầu làm lành trước khi ra đi. Tôi thầm hỏi không biết có điều gút mắt như thế trong tâm tư thầy, một sự cần thiết để nói câu: “Tôi xin lỗi” trước khi ông mất?

Thầy Morrie hất đầu. “Anh có thấy bức tượng đó không?” Ông nghiêng đầu về phía một bức tượng bán thân, nằm trên kệ tủ kê ở góc tường, cuối phòng làm việc của ông. Từ trước tới nay, tôi cũng chẳng mấy lưu tâm đến bức tượng này. Tạc bằng đồng, đó là khuôn mặt của một người đàn ông vào khoảng tuổi bốn mươi, cổ thắt cà-vạt, một chùm tóc rơi lưng chừng trán.

“Tôi đấy,” Thấy Morrie nói. “Một người bạn của tôi tạc bức tượng này, cũng ba mươi năm về trước. Tên anh ta là Norman. Chúng tôi gặp gỡ nhau thường, cùng đi chơi với nhau. Cùng đi tắm hồ bơi. Cùng đáp tàu lửa đi Nữu Ước. Anh ta mời tôi lại nhà anh ấy ở Cambridge, và anh ta tạc bức tượng bán thân này dưới tầng hầm nhà anh. Phải mất mấy tuần mới làm xong điều đó, vì anh ta muốn mọi sự phải hoàn hảo”.

Tôi ngắm nghía khuôn mặt của bức tượng. Cảm giác kỳ lạ, khi nhìn thấy hình ảnh ba chiều của một ông Morrie, trẻ hơn, khỏe mạnh hơn, đang nhìn chúng tôi trong lúc chúng tôi trò chuyện. Khuôn mặt bán thân bằng đồng mang vẻ lanh lẹn, kỳ bí, tôi nghĩ rằng ông bạn của thầy đã tạc được chút linh hồn vào bức tượng.

“Và đây là đoạn buồn của câu chuyện”. Thầy Morrie tiếp.

“Norman và bà vợ dời đi Chicago . Một thời gian sau đó, vợ tôi, Charlotte, bị bệnh nặng phải mổ. Hai vợ chồng ông Norman chẳng có một lời thăm hỏi gì cả. Tôi biết là họ biết chuyện vợ tôi đau. Tôi và Charlotte rất buồn về điều này, vì họ không gọi thăm hỏi đến bệnh tình của vợ tôi. Vì thế chúng tôi nghỉ chơi với họ luôn.

“Mấy năm sau đó, tôi có gặp Norman đôi lần, lúc nào anh ta cũng muốn làm lành cả, nhưng tôi không chấp nhận điều này, tôi không vừa lòng với lời giải thích của anh ta . Tôi kiêu hãnh quá. Tôi đã loại trừ anh ta”.

Giọng ông nghẹn ngào.

“Mitch à... vài năm sau đó... anh ta chết vì ung thư. Tôi cảm thấy thật buồn. Tôi chẳng có dịp gặp anh ta nữa. Tôi chẳng còn dịp để tha thứ. Giờ đây, điều này làm cho tôi vô cùng đau khổ...”

Thầy lại khóc nữa, những tiếng khóc nhỏ, không thành tiếng, và vì đầu ông nghẹo ra đàng sau, nên hàng nước mắt lăn khỏi má, rồi mới xuống thấm ướt môi ông.

- Thật đáng tiếc. Tôi nói.

- Không sao, Mitch à, giọng ông như thì thào. “Nước mắt đôi lúc cũng cần thiết”.

Tôi tiếp tục xoa bóp những ngón chân vô giác của Thầy. Ông khóc trong một vài phút, một mình đắm chìm vào kỷ niệm.

Cuối cùng ông lên tiếng, nhẹ như hơi thở. “Mitch à, không phải chỉ đối với người khác, ta cần phải tha thứ. Chúng ta cần phải tha thứ cho chính chúng ta nữa”

- Cho chính chúng ta?

- Phải. Hãy tha thứ những việc chúng ta không làm được. Hãy tha thứ những việc đáng lẽ chúng ta phải làm. Chúng ta không thể ôm mãi trong lòng những bứt rứt, đáng lý việc phải xảy ra như thế này, thế nọ. Những dày vò này không giúp ích gì được trong trường hợp chúng ta phải ra đi, như trường hợp tôi đây”.

- “Lúc nào tôi cũng ước muốn làm được nhiều điều hơn nữa trong công việc của mình. Ước ao được viết nhiều sách hơn. Trước đây, tôi hay tự trách mình điều đó. Giờ đây, tôi thấy trách cứ như vậy chẳng có ích gì cả. Hãy tạo sự bình yên. Ta cần phải mang sự bình yên đến cho bản thân chúng ta và cho những người chung quanh ta”.

Tôi nghiêng người tới, dùng tấm giấy mềm lau nước mắt ông. Thầy Morrie mở mắt ra, rồi nhắm mắt lại. Hơi thở của ông nghe rõ to, như một tiếng ngáy.

“Tha thứ cho mình. Tha thứ cho người khác. Đừng chờ đợi, Mitch à. Không phải ai cũng có một thời gian như tôi đâu. Không phải ai cũng may mắn đâu”.

Tôi vứt miếng giấy vào giỏ rác, rồi trở lại xoa nắn hai bàn chân ông. May mắn? Tôi dùng ngón tay trỏ, nhấn mạnh vào thịt đã chai cứng của ông mà ông chẳng cảm nhận được gì hết.

“Sự căng thẳng của đối lực, Mitch à. Nhớ điều đó chứ? Nhiều sự việc cấu kết, bị kéo ra nhiều phía khác nhau!”

Tôi nhớ.

“Tôi ghét thời gian teo tóp này, nhưng lại quý nó vì nhờ đó tôi có cơ hội làm những điều phải”.

Chúng tôi ngồi như thế một lúc lâu, im lặng, trong khi mưa đập vào khung cửa sổ. Cây dâm bụt sau đầu ông vẫn đứng vững, nhỏ nhưng chắc vững.

“Mitch,” Thầy Morrie thì thào. Vâng?

Tôi mạ sát mấy ngón chân của ông giữa các ngón tay của tôi, mải miết làm việc.

“Hãy nhìn thầy đây”.

Tôi nhìn lên, bắt gặp cái nhìn chăm chú của ông.

“Thầy không hiểu tại sao anh lại trở về với thầy. Nhưng thầy muốn nói điều này... “

Ông ngừng lại, giọng nghẹn đi.

“Nếu thầy có thêm một người con trai nữa, thầy muốn nó là anh.”

Tôi cúi mặt xuống, nhấn mạnh thớ thịt sắp chết giữa mấy gón tay của tôi. Trong giây lát, tôi cảm thấy sợ hãi, với cảm tưởng nếu tôi chấp nhận lời nói của ông, thì coi như tôi phản bội cha ruột mình vậy. Nhưng khi ngước mắt nhìn lên, thấy thầy Morrie đang nhoẻn miệng cười qua dòng lệ chảy, thì tôi biết rằng không có sự phản bội nào trong những lúc như thế này.

Điều tôi sợ là phải nói lời từ giã.

*

* *

- Thầy đã chọn được chốn yên nghỉ cuối cùng của thầy.

- Đâu vậy thầy?

- Không xa nơi này đâu. Trên một ngọn đồi, dưới một thân cây, nhìn ra một cái ao. Rất thanh tịnh. Một nơi rất tốt để suy nghĩ.

- Thầy tính suy nghĩ nơi đó hay sao?

- Thầy tính nằm chết nơi đó.

Thầy nhún vai. Tôi cũng nhún vai.

- Anh có tới thăm mộ thầy không?

- Viếng thăm à?

- Cứ tới và nói chuyện nhé. Tới vào ngày thứ ba đi. Anh lúc nào cũng tới vào những ngày thứ ba cả.

- Chúng ta là những người của ngày thứ ba.

- Đúng thế. Những người của ngày thứ ba. Tới và nói chuyện, nhé?

Càng ngày thầy càng suy yếu nhanh hơn.

- Hãy nhìn thầy đi. Ông nói. Tôi nhìn ông.

- Anh sẽ tới thăm mộ thầy chứ? Tâm sự với thầy nghe những ấn đề của anh.

- Những vấn đề của em à?

- Vâng.

- Thế thầy có cho em câu trả lời không?

- Thầy cho anh cái gì thầy làm được. Thầy vẫn luôn như thế, không thấy sao?

Tôi tưởng tượng ngôi mộ của thầy, trên ngọn đồi, nhìn ra cái ao, dưới chín thước sâu họ đặt thầy nằm xuống, phủ lên người thầy một đóng đất, rồi dựng lên một cái bia. Có thể trong vài tuần thôi? Có thể trong vài ngày thôi? Tôi trông thấy mình ngồi đó một mình, tay khoanh đùi, nhìn vào khoảng không.

Không giống như xưa đâu, tôi nói, vì chẳng nghe được giọng thầy.

- À, về chuyện trò thì...