Địch tràn vào xã với lực lượng lớn. Lần này chúng lập ra chính quyền vùng tề. Lý Mẹo được đưa ra làm Xã trưởng. Lão làm lý trưởng từ thời Bảo Đại mới lên ngôi, bây giờ đã già nhưng vẫn phải ra nhận việc. Địch cũng thành lập một lực lượng vũ trang tại chỗ gọi là đội Bảo an. Nhưng bọn chính quyền và Bảo an, sau khi quân chủ lực của địch rút đi, thì chỉ còn cái vỏ bọc bên ngoài. Ta đã đưa cả du kích vào trong đội Bảo an, còn lý Mẹo có việc gì đều đến báo cho xã đội trưởng Đám. Họ được gọi là tề hai mang. Về phía ta lặng lẽ chuẩn bị lực lượng tăng cường các đội du kích, đào nhiều hầm bí mật, đem thóc lúa nộp nuôi quân. Những tên phản động cũng nơm nớp lo sợ, ban ngày chúng còn hoạt động, ban đêm không dám đi lại. Vì vậy ta tổ chức hoạt động về đêm. Đội thiếu nhi có thể học hành, tập hát và học chữ. Đa cũng được cắp sách đi học và được cử làm tổ trưởng một tổ thiếu nhi, trong sinh hoạt bình thường cũng như lúc xảy ra chiến đấu.
Vụ chiêm năm ấy được mùa. Lúa được gặt nhanh, rạ được gom lại thành từng đụn nhỏ. Ban đêm trông như muôn nghìn người lô nhô khắp cánh đồng. Từng đàn cào cào, châu chấu kéo về bâu quanh đụn rạ. Chúng rung cánh, mài cựa tanh tách, rào rào. Dưới chân, những chú ếch ngồi thu lu ngó ra, mong trời mưa để kêu váng lên như gọi nhau đi trẩy hội. Cái thứ tiếng quen thuộc đến nỗi, nếu sau cơn mưa đêm, mà không có tiếng ếch kêu, thì người ta tưởng là một cánh đồng chết.
Đêm nay, bọn trẻ không đánh trâu ra đồng. Chỉ có một số đội viên thiếu nhi chia thành từng tổ nhỏ, im lặng tản mát ra khắp cánh đồng rộng. Tổ của Đa có lẽ ra sớm nhất, và bây giờ đang ngồi tụm lại với nhau ở chân một đống rạ. Mỗi đứa đem theo một bao diêm nhãn hiệu quả đào. Lúc cầm tay, lúc bỏ túi, bao diêm luôn được ủ nóng. Riêng Đa còn giắt theo cái tù và bằng sừng trâu kềnh kệnh bên hông.
Đa áp tai xuống đất lần nữa có cảm thấy mặt đất rung chuyển nhè nhẹ, và một thứ tiếng gì ầm ì như tiếng sấm rất xa. Đa ngồi bật dậy:
– Các bạn nhớ nhiệm vụ chưa?
– Rồi.
– Diêm, bùi nhùi, đầy đủ chứ?
– Thừa.
– Bắt đầu rồi! – Đa hồi hộp kêu to. Đa đã nhìn thấy một chớp lửa lóe lên phía bốt Đông Xuyên, tiếp theo là một tiếng nổ lớn. Rồi tất cả bốn chung quanh ầm ầm chuyển động. Tiếng súng nổ, tiếng trống mõ, tiếng reo hò dậy cả một vùng.
Đa đứng thẳng người, hướng xuôi chiều gió. Tay trái chống nạnh, tay phải đưa tù và lên miệng, đầu hơi ngửa ra sau, lấy hơi thổi vào ống sừng trâu.
Tu oa, tù òa, oa… oa… oa…
Tiếng tù và lúc đầu còn lập bập, sau hơi thông bay ra hòa vào không khí góp vào tiếng chuyển động chung quanh.
Lưng xây về hướng gió, hai đội viên cúi khom người xòe diêm châm vào bùi nhùi, rồi ghé ngọn lửa vào chân đụn rạ đã khô nỏ. Lửa bén và chẳng mấy chốc được gió thổi bốc lên vù vù.
Khắp cánh đồng như có một phép lạ, những đám lửa nối nhau bốc cháy. Đa nhảy lên reo:
– Cháy to lên, cháy to lên! Hoan hô! Chết cha thằng Tây rồi anh em ơi! Muôn năm! Muôn năm!
Tổ viên của Đa châm lửa vào hết những đống rạ mình phụ trách, nhìn ra chung quanh đã thấy sáng rực cả cánh đồng. Tiếng reo hò mỗi lúc một vang dậy. Tiếng súng nổ dữ dội hơn. Những luồng đạn lửa lao vào trời đêm hun hút.
Chuông nhà thờ như người ngủ mê, lúc này chợt choàng dậy kêu lên hoảng hốt: bính boong, bính boong.
Đa quay tù và về phía nhà thờ rúc lên từng hồi dài.
Ở đấy, cuộc chiến đấu đang diễn ra. Trong cuộc phá tề trừ gian lần này chúng ta huy động lực lượng toàn dân, dùng khí thế quần chúng để áp đảo kẻ thù. Bộ đội cùng du kích chia nhau bao vây bốt, quấy rối, giam chân chúng lại đấy. Một số đi lùng bắt những tên gian ác đầu sỏ. Thằng Tẩu là một đứa mà du kích đang lùng.
Khi tiếng súng và tiếng mõ nổi lên bất ngờ, thằng Tẩu vội ra lệnh tập họp đội vệ sĩ, nhưng quân số chỉ được một nửa. Một nửa kia thuộc các gia đình ta đã vận động giữ chân họ ở nhà.
Thằng Tẩu vừa hoang mang vừa tức giận, đem nửa số quân hơn hai mươi đứa bố trí bên trong tường nhà thờ, chĩa súng ra ngoài. Hắn cho mấy đứa lên gác chuông nhà thờ vừa kéo chuông báo động, vừa chuẩn bị ném những chai vôi xuống, khi bị tấn công. Nhưng chẳng có ai đến tấn công chúng ở nhà thờ. Chỉ có tiếng loa bên ngoài gọi vào:
– Hỡi anh em vệ sĩ, đừng nghe bọn phản động chống lại Tổ quốc, chống lại đồng bào. Chúng tôi là bộ đội kháng chiến về đây cùng đồng bào đánh giặc trừ gian, để đồng bào yên ổn làm ăn, tự do thờ Chúa. Anh em hãy bỏ hàng ngũ địch trở về với đồng bào!
Thằng Tẩu chõ loa ra ngoài bờ tường:
– Tiên sư chúng mày, đừng léo nhéo. Có giỏi thì vào đây, ông bắn vỡ sọ.
Mặc tiếng chó sủa khiêu khích, tiếng loa bên ngoài vẫn vọng vào rành rọt:
– Bắt thằng Tẩu đem nộp, anh em sẽ được trọng thưởng. – Tiếp theo tiếng loa, có một quả lựu đạn nổ ở bãi chợ trước nhà thờ.
Thằng Tẩu soát lại hàng ngũ, hắn giật mình, chỉ thấy còn lại mươi đứa. Hắn thấy có nguy cơ bị bắt. Hắn nhìn sang căn nhà gác sau nhà thờ. Cửa đóng ỉm và không có ánh đèn. Hắn lẳng lặng lần ra phía tường sau nhà thờ. Hắn giẫm lên xác người vệ sĩ bị hắn giết lúc nãy, lấy đà nhảy qua tường. Hắn bước lên thang gác và gõ cửa. Không có tiếng trả lời. Hắn trở báng súng đập vào cửa rồi ghé miệng vào khe cửa gọi:
– Cha, cha mở cửa! Tẩu đây.
Bên trong vẫn im lìm. Hắn tức điên lên và văng tục. Bỗng có tiếng hô đanh, gọn sau lưng hắn:
– Giơ tay lên!
Thằng Tẩu từ từ giơ tay. Ánh đèn pin chiếu bóng hắn in vào cửa. Hắn ngồi thụp xuống rất nhanh tránh ánh đèn, rồi quay lại húc đầu vào người cầm súng. Anh du kích bị ngã ngửa, một phát súng nổ vang. Thằng Tẩu nhảy hai ba bậc thang gác. Nhưng ở chân thang, hai gọng súng đã đón hắn.
Lúc đó, cha Hiếu đang nằm phục xuống góc nhà sau cái tủ lớn. Cha run rẩy chờ tiếng phá cửa. Nhưng sau phát súng nổ ngoài cầu thang, tiếng bước chân đã xa dần và im hẳn. Cha đứng dậy đến hé cửa sổ nhìn xuống. Thằng Tẩu, hai tay bị trói quặt ra sau, đang cúi đầu bước đi giữa những người du kích. Cha mừng vì đã thoát nạn, giơ tay làm dấu, và thầm cám ơn Chúa một cách thành tâm. Cha ngồi xuống ghế, nhắm mắt lại, để cho đầu óc dịu bớt căng thẳng.
Không riêng cha, mà các đồn bốt địch quanh vùng, cũng sống trong tình trạng hoang mang, chơ vơ những hòn đảo giữa mặt biển sóng dữ… Đến như thằng Ba Phay mà cũng phải chống dao ngồi sâu trong lô cốt cố thủ. Nhưng đến khi hắn nghe thấy tiếng nổ dữ dội ở lô cốt phía ngoài, hắn biết có bộ đội chủ lực. Hắn ra lệnh cho bọn dưới quyền bố trí cố thủ, rồi hắn để dao lại, cầm khẩu tiểu liên đi ra khỏi lô cốt. Hắn bí mật chạy vào nhà thờ Đông Xuyên. Hắn bị một viên đạn sướt qua vai, làm rách áo và xước lớp da mỏng. Hắn vào nhà thờ, nhờ thế, hắn đã thoát.
Bộ đội ta đã điều tra, biết hôm đó Ba Phay ở bốt Đông Xuyên, nên đã tăng cường lực lượng để đánh bốt này, mong trừ được con quỷ khát máu đó, nhưng hắn đã sổng mất.
Một loạt những ban tề rã đám. Những tên gian ác bị trừng trị, còn những tên khác chịu cảnh cáo và được khoan hồng. Riêng lý Mẹo được phép chạy lên quận ngay đêm ấy. Lão vừa mừng vừa sợ, kể cho quận nghe về lực lượng bộ đội Việt Minh đông đảo, về sự hùng mạnh ghê gớm của họ mà lão có thể tưởng tượng ra được. Lão nói quá đáng đến nỗi thằng Búa cho lão một cái bạt tai:
– Ông đi tuyên truyền cho Việt Minh để gây hoang mang hả! Chúng nó làm chó gì có lắm súng đạn như ông nói. Thật là ấm ớ hội tề!
