Minh triệu tập một cuộc họp gồm tất cả các phân đội trưởng, phân đội phó thiếu nhi toàn xã. Lần đầu tiên, cuộc họp tiến hành trong không khí lặng lẽ bí mật.

Đội sẽ tổ chức một cuộc tuần hành cổ động, làm hậu thuẫn cho công cuộc phá bốt Xuân Hòa. Do tính chất quan trọng của cuộc tuần hành, nên các đội viên đi dự đều phải được lựa chọn. Làm sao cho hàng ngũ gồm toàn những người hăng hái, và có ý thức tôn trọng tổ chức, kỷ luật.

Ở cuộc họp về, Thược rất vui. Nỗi lo lắng vì nhiệm vụ vẫn không át được lòng hào hứng náo nức. Một điều vui nữa là anh Minh đã giao cho Thược nhiệm vụ tuyên truyền giác ngộ Đa, để có thể đưa cậu ấy vào Đội. Từ trước Thược đã làm công việc đó, nhưng bây giờ cần làm gấp hơn, cụ thể hơn, cần cho Đa biết những điều cần thiết của người đội viên. Có một số đội viên chưa hiểu Đa, phản đối ý kiến Thược, nhưng anh Minh đã đứng về phía Thược. Anh nói đúng, những người cực khổ như Đa mà giác ngộ thì rất hăng hái và trung thành. Như cái cây mọc nơi mưa gió khi đã lên xanh tốt thì không gì lung lay được. Thược sắp quang gánh ra đồng cắt cỏ và tìm gặp Đa. Từ xa, Thược đã nhìn thấy hai con trâu mộng, nhưng không thấy Đa đâu. Đến nơi, Thược thấy Đa đang nằm ngủ trên bãi cỏ, đầu gối lên chiếc giỏ nan. Mặt Đa đen sạm, đầy vết bùn đất, một tay che ngang mắt, một tay cầm cái roi tre kẹp vào đùi. Đêm làm gạo khuya, ra đồng, Đa thường phải ngủ gỡ như vậy. Thược bùi ngùi thương xót bạn. Thược bỏ cái nón trên đầu ra úp nhẹ vào mặt Đa, rồi đi cắt cỏ. Thược đã cắt được lưng gánh cỏ, quay lại, Đa vẫn còn ngủ. Thược định lấy cái giỏ của Đa gối đầu đi bắt hộ ít cua, vì Thược biết khi về mang giỏ không, Đa sẽ bị nhà chủ rầy. Nhưng Thược vừa đặt tay vào cái giỏ thì Đa choàng tỉnh dậy. Đa ngơ ngác vì có cái nón úp mặt, chợt trông thấy Thược đang mỉm cười nhìn mình.

Thược nói vẻ lúng túng:

– Tớ định bắt hộ cậu một ít cua.

Đa ngáp dài:

– Thôi, không cần. Cua hôm qua đem về chưa ăn hết, hôm nay họ lại đòi một giỏ. Có chó cua đâu mà lắm thế!

– Nhưng mang giỏ không về người ta nói cho. – Thược đã đặt đòn gánh ngồi xuống và dỡ cỏ xếp lại vào gánh.

– Mặc, nói gì, họ chửi cho đấy, nhưng ai chửi thì người ấy nghe. – Mắt Đa nháy ranh mãnh. – Tớ đã luyện cho cái tai điếc rồi. Nếu không thì bao nhiêu lời bẩn thỉu tuôn vào đến thối tai. Cách của tớ là: “Tai điếc, đít chai, mồm nhai, mắt nhắm”. Thế là xong.

Thược cười rũ rượi. Đa cũng cười. Niềm vui ào đến như một cơn mưa rào sau lúc oi bức. Sau đó, Thược hướng Đa vào mục đích của mình. Thược nói một cách nghiêm trang:

– Bạn có muốn vào Đội không?

Đang đà hào hứng, Đa nói thản nhiên:

– Đội nào? Đội vệ sĩ hay đội dõng.

Thược không lấy làm giận:

– Tôi muốn nói chuyện đứng đắn với bạn đấy. Tôi có nhiệm vụ nói cho bạn hiểu và giúp bạn được vào Đội thiếu nhi.

Ngẫm nghĩ một lát, Đa thở dài:

– Ai cho tôi vào Đội, cái đứa không nhà, không cửa, đi ở như một đứa ăn mày.

– Bạn không có nhà cửa, nhưng bạn vẫn có làng xóm bạn bè, – Thược cảm động thấy mình đang nói ra những lời tự nhiên thốt từ tận đáy lòng – bạn vẫn là cháu Bác Hồ. Vào Đội, bạn sẽ không thấy lẻ loi, rồi bạn sẽ thấy đỡ khổ, tôi nói thật đấy. Dạo trước tôi có nói với bạn là bao giờ nước nhà hoàn toàn độc lập, bạn sẽ không phải đi ở nữa, bây giờ tôi càng tin điều ấy là đúng.

– Nói thực với bạn là tôi muốn vào Đội lắm, nhưng vào rồi làm gì. Đi họp, đi mít tinh, thì ai giữ trâu, ai xay lúa giã gạo cho tôi, tôi lấy tiền đâu mà đóng nguyệt liễm[1], quần áo thì rách như xơ mướp. Cho tôi một quả lựu đạn thì được. Cho tôi hai quả. Một quả ném vào nhà chánh Bất, một quả ném Tây. Thế thì tôi hoan hô. “Họ!” “Họ!” Tiên sư hai con trâu chết tiệt kia lại băng xuống ruộng lúa rồi. – Đa lao đi bắt trâu, thuận chân đá cái giỏ bay lên không như một quả bóng.

Thược ngồi ngẫm những lời Đa nói. Đóng nguyệt phí là bổn phận của đội viên, nhưng nếu Đa không có thì bạn bè có thể giúp được. Quần áo cũng có thể mượn bạn bè. Chỉ có sắp xếp thì giờ cho Đa hoạt động là khó. Điều này sẽ về hỏi lại anh Minh.

❀ ❀ ❀

[1] Nguyệt phí, phí hàng tháng.