Một trận lũ lụt vào năm Tuyên Bình thứ mười lăm đã khiến Lý Hiên cùng các quan viên cao cấp của đế quốc kinh hãi tột độ.
Sự kinh hãi này không chỉ vì bản thân trận lũ lụt, mà là vì trận mưa lớn này tuy dữ dội, nhưng theo báo cáo của Học viện Kỹ thuật Hoàng gia cùng với kinh nghiệm của các lão nông ở địa phương, trận mưa lớn như thế này không nói là mười năm một lần, nhưng hai ba mươi năm xảy ra một lần là chuyện rất bình thường.
Điều này cũng có nghĩa là, với hệ thống phòng chống lũ lụt ở lưu vực sông Hoàng Hà và sông Hoài Hà hiện nay, cùng lắm chỉ chống đỡ được trận lũ mười năm một lần mà thôi, vượt quá giới hạn này sẽ gây ra lũ lụt trên diện rộng.
Mà ngay cả trận lũ mười năm một lần, thậm chí là những cơn mưa thông thường diễn ra hàng năm, đều sẽ gây ra lũ lụt quy mô vừa và nhỏ.
Mà tình trạng này là điều đế quốc không thể dung thứ!
Xây dựng các công trình thủy lợi đã là việc cấp bách, đặc biệt là hai vùng trọng điểm thiên tai kết hợp với nhau là sông Hoàng Hà và sông Hoài Hà, càng cần phải chỉnh đốn ngay lập tức.
Sau trận lũ lụt mùa hè năm nay, đế quốc đã bắt đầu tiến hành xây dựng các công trình thủy lợi ở những khu vực nêu trên, tuy nhiên phần nhiều vẫn là kết hợp cứu trợ thiên tai, xây dựng thông qua mô hình lấy công làm cứu trợ. Tổng thể mà nói, trọng tâm của nó không phải là xây dựng công trình thủy lợi, mà là cứu trợ thiên tai.
Nhưng bắt đầu từ mùa đông năm nay, Lý Hiên đã chỉ thị các nha môn liên quan, đặc biệt là Bộ Công phụ trách các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn, lập ra một loạt các kế hoạch liên quan, nhắm vào việc xây dựng công trình phòng chống lũ lụt tổng thể cho lưu vực sông Hoàng Hà và sông Hoài Hà.
Đặc biệt là các điểm yếu lớn đều đang tranh thủ lúc mực nước giảm xuống vào mùa thu đông, tăng cường xây dựng để chuẩn bị ứng phó với lũ lụt vào mùa xuân hè năm sau.
Vì vậy, chỉ riêng trong thời gian mùa thu đông năm nay, đế quốc đã chuẩn bị trước khoảng ba triệu đồng tiền ngân sách chuyên dụng để dùng cho việc trị thủy sông Hoàng Hà và sông Hoài Hà.
Mà khoản kinh phí này thực ra không nằm trong ngân sách chi tiêu tài chính năm Tuyên Bình thứ mười lăm, bởi vì ngân sách tài chính năm Tuyên Bình thứ mười lăm đã sớm tiêu sạch bách, một trận lũ lụt giáng đòn rất nghiêm trọng lên tài chính của đế quốc.
Để chống lũ cứu nạn, đế quốc đã lần lượt chi tiêu khoảng mười lăm triệu đồng, trong số tiền này có năm triệu đồng là quỹ khẩn cấp của tài chính trung ương đế quốc, còn khoảng ba triệu đồng là trích từ các bộ ban ngành, khoảng năm triệu đồng là trích từ ngân sách của các địa phương, hai triệu đồng còn lại là tiền quyên góp từ các tầng lớp xã hội.
Khoản chi phí khổng lồ như vậy cũng đủ chứng minh tác hại của lũ lụt lớn đến mức nào!
Để tránh việc tái diễn lũ lụt vào năm sau, dù cho quốc khố đã trống rỗng đến mức có thể làm chết đói chuột, Lý Hiên vẫn cưỡng ép trích ra ba triệu đồng để sử dụng cho dự án trị thủy sông Hoàng Hà và sông Hoài Hà.
Khoản tiền này được vay từ Ngân hàng Đế quốc để sử dụng trước, đợi đến năm Tuyên Bình thứ mười sáu, sẽ hoàn trả từ ngân sách thủy lợi.
Do đó, mặc dù phải đến cuối tháng mười hai mới xác định được ngân sách thủy lợi cho năm Tuyên Bình thứ mười sáu, nhưng trên thực tế, vào tháng chín, các công trình liên quan đã được triển khai rồi.
Cùng với sự đến của Tết Nguyên Đán, đế quốc cũng chính thức bước vào năm Tuyên Bình thứ mười sáu.
Tết vừa qua, các nhân viên nội các đã báo cáo với Lý Hiên về công tác trị thủy sông Hoàng Hà - Hoài Hà.
“Dựa theo kinh nghiệm quá khứ, chúng ta đã xây dựng một loạt các phương án trị thủy nhắm vào lưu vực sông Hoàng Hà và sông Hoài Hà, mà trọng tâm tiên quyết là lấy việc đắp đê, mở rộng dung tích hồ chứa nước làm chính, lấy việc đảm bảo không xảy ra lũ lụt quy mô lớn làm cốt lõi.”
“Việc đắp các đê trọng điểm bao gồm đê điều ở khu vực Khai Phong, đại đê Hồng Trạch Hồ, v.v. Đối với các đê ở những khu vực trọng điểm nêu trên, chúng ta chuẩn bị áp dụng mô hình xây dựng kiểu mới, sử dụng lượng lớn xi măng trong công trình. Đặc biệt là đại đê Hồng Trạch Hồ, sẽ sử dụng quy mô lớn các vật liệu như đá thanh, xi măng, cố gắng xây dựng một con đê siêu cấp không bao giờ vỡ!”
“Thông qua việc xây dựng đại đê Hồng Trạch Hồ, đồng thời di dời các thị trấn và làng mạc xung quanh khu vực Hồng Trạch Hồ ban đầu, toàn bộ diện tích của Hồng Trạch Hồ sẽ mở rộng gấp ba lần so với hiện tại, và kết nối nhiều hồ nước hiện có lại với nhau, dung tích trữ nước của nó có thể tăng gấp năm lần so với trước đây!”
“Mà dự án mở rộng Hồng Trạch Hồ này không chỉ có thể chống lại lũ lụt, mà còn có thể nâng cao hiệu quả năng lực vận tải đường sông của khu vực đó, từ đó tăng cường năng lực vận tải của toàn bộ kênh đào!”
Báo cáo của các quan viên nội các phần nhiều vẫn tập trung vào dự án mở rộng Hồng Trạch Hồ, mà dự án này cũng là công trình trọng điểm mà Đại Đường đế quốc đã thảo luận qua nhiều mặt mới hoạch định ra.
Theo các báo cáo nghiên cứu liên quan của Học viện Kỹ thuật Hoàng gia, muốn trị thủy Hoàng Hà triệt để, đạt được hiệu quả vĩnh viễn, độ khó là rất lớn, bởi vì đây căn bản không phải là việc đắp đê có thể làm được. Khó khăn trong việc trị thủy Hoàng Hà, gốc rễ của nó không nằm ở việc đắp đê hay những thứ tương tự, mà nằm ở vấn đề xói mòn đất ở lưu vực trung thượng nguồn sông Hoàng Hà.
Tình trạng xói mòn đất ở trung thượng nguồn sông Hoàng Hà dẫn đến nước sông Hoàng Hà bị lẫn lượng lớn bùn cát, số bùn cát này bồi lắng dưới lòng sông, liên tục nâng cao lòng sông, từ đó ép buộc đê điều cũng phải liên tục đắp cao thêm.
Cho nên gốc rễ của việc trị thủy Hoàng Hà là phải giải quyết vấn đề xói mòn đất ở khu vực trung thượng nguồn sông Hoàng Hà, mà muốn giải quyết vấn đề này, thực ra hiện tại không quá khả thi. Một mặt là khu vực trung thượng nguồn của Hoàng Hà có một phần không nằm trong khu vực kiểm soát của Đại Đường.
Cho dù đều nằm trong tầm kiểm soát của Đại Đường, đế quốc cũng cần có đủ thực lực để tiến hành trồng cây gây rừng, tránh các vấn đề như khai thác quá mức, ít nhất cũng cần vài chục năm mới có thể thấy được hiệu quả bước đầu.
Muốn giải quyết vấn đề vĩnh viễn là quá khó, hơn nữa trong chốc lát cũng không thể làm được.
Cho nên Học viện Kỹ thuật Hoàng gia đã đề xuất phương án thứ hai, và tuyên bố phương án này có thể đảm bảo sông Hoàng Hà trong vòng trăm năm tới đều ở trong trạng thái có thể kiểm soát.
Phương án thứ hai này chính là chủ động cải tạo dòng chảy cho sông Hoàng Hà, tiến hành nổ mìn phá đê ở một đoạn khu vực nhất định, phá đê nhân tạo, sau đó để cho nước sông Hoàng Hà chảy theo dòng chảy đã định sẵn, khiến sông Hoàng Hà từ việc nam hạ đoạt Hoài Hà đổ ra biển như hiện tại, chuyển thành chảy về phía Sơn Đông rồi đổ ra biển.
Làm như vậy là để thay đổi tình trạng sông Hoàng Hà và sông Hoài Hà dùng chung cửa biển, gây ra cục diện Hoàn Bắc, Giang Bắc mỗi khi đến mùa lũ đều phải đối mặt với lũ lụt.
Ngoài ra, làm như vậy còn có một ưu thế khác, đó chính là giải quyết vấn đề tài nguyên nước ở phương Bắc.
Cần phải biết rằng, sự phân bổ tài nguyên nước giữa phương Nam và phương Bắc của Hoa Hạ là vô cùng bất cân bằng, kể từ sau khi Hoàng Hà đoạt Hoài Hà đổ ra biển, Hà Bắc, Sơn Đông và những nơi khác thiếu nước dẫn đến hạn hán xảy ra liên miên, còn hai nơi là Hoàn Bắc, Giang Bắc thì lại vì nước sông Hoàng Hà tràn vào mà mỗi năm đều phải đối mặt với khủng hoảng lũ lụt.
Nếu có thể tiến hành cải tạo dòng chảy nhân tạo cho sông Hoàng Hà, thì có thể giải quyết được nhiều vấn đề cùng một lúc.
Phương án chủ động cải tạo dòng chảy này, nói trắng ra chính là vì lòng sông hiện tại của sông Hoàng Hà đã cao lên rồi, vậy thì đổi cho nó một dòng chảy mới. Mặc dù nói vẫn là trị ngọn không trị gốc, nhưng thông qua quy hoạch từ trước, có thể đảm bảo sự an toàn trong vài chục năm tới.
Trong quá trình này, hỗ trợ trị lý vấn đề xói mòn đất ở trung thượng nguồn sông Hoàng Hà, hy vọng sau năm mươi năm sẽ giải quyết sơ bộ được vấn đề của Hoàng Hà.
Mà đợi đến sau năm mươi năm, Lý Hiên ước tính trình độ khoa học kỹ thuật của đế quốc sẽ có sự nâng cao đáng kể, đến lúc đó lại tiến hành trị lý có trọng điểm, ví dụ như xây dựng một siêu trạm thủy điện.
Đơn giản thô bạo chia sông Hoàng Hà làm hai hoặc làm ba, làm bốn, thông qua đập siêu cấp để điều tiết mực nước sông Hoàng Hà, đến lúc đó không chỉ có thể giải quyết vấn đề lũ lụt, còn có thể thuận thế giải quyết vấn đề mực nước sông Hoàng Hà quá thấp vào mùa thu đông gây ảnh hưởng đến việc thông thuyền, tiện thể còn có thể phát điện.
Quan trọng hơn nữa là có thể dùng làm công trình thủy lợi, phục vụ cho việc tưới tiêu.
Nhưng đề nghị này hiện tại cũng tồn tại vấn đề to lớn, đó chính là phải thực hiện quy hoạch tốt dòng chảy của sông Hoàng Hà, di dời trước, đồng thời xây đắp đê điều. Không thể nói là không có chuẩn bị gì, rồi trực tiếp để sông Hoàng Hà đổi dòng, như vậy thì không gọi là trị thủy, mà gọi là đại hồng thủy...
Chỉ là công trình siêu lớn liên quan đến vài tỉnh, vài triệu dân cư thế này, trong chốc lát thực sự rất khó giải quyết.
Phương án này được nhiều người tán đồng, ngay cả Lý Hiên cũng rất nghiêng về phương án này, nhưng độ khó thực thi của phương án này quá lớn, chỉ riêng việc quy hoạch dòng sông, di dân cư, đây đã là một công trình khổng lồ và tốn kém rất nhiều thời gian, trừ phi Lý Hiên không màng sống chết của dân chúng, trực tiếp để sông Hoàng Hà đổi dòng.
Cho nên, phương án này tuy cũng đã được tầng lớp cấp cao xác định, nhưng hiện tại vẫn đang ở giai đoạn quy hoạch và chuẩn bị ban đầu, ít nhất trong vòng mười năm tới là không thấy được khả năng thực thi kế hoạch này.
Vì vậy, Học viện Kỹ thuật Hoàng gia lại đề xuất phương án thứ ba, phương án này cũng coi như là một phương án trị ngọn không trị gốc, hơn nữa cũng là một siêu công trình đơn giản thô bạo tương tự.
Đó chính là phương án mở rộng Hồng Trạch Hồ!
Cốt lõi của phương án này vô cùng đơn giản, đó chính là trực tiếp dùng Hồng Trạch Hồ làm hồ chứa nước!
Thực ra, phương án này cũng là một sự mở rộng của phương án trị thủy sông Hoàng Hà, sông Hoài Hà đang được thực thi hiện nay, thời Tiền Minh đã bắt đầu sử dụng Hồng Trạch Hồ làm hồ chứa nước, dùng để giảm bớt tác hại của lũ lụt.
Chỉ là trình độ kỹ thuật thời Tiền Minh có hạn, năng lực thi công quá kém, cho nên dung tích trữ nước của Hồng Trạch Hồ là có hạn, hơn nữa đại đê của Hồng Trạch Hồ còn là đê đất đắp, ba ngày hai bận có việc hay không cũng vỡ đê.
Thế nhưng Đại Đường đế quốc hiện nay, trình độ kỹ thuật cùng năng lực thi công quan trọng hơn, lại vượt xa vương triều Minh, thậm chí là bất kỳ vương triều phong kiến truyền thống nào. Đại Đường đế quốc có đủ thực lực để xây dựng một đại đê Hồng Trạch Hồ siêu cấp, giữ chặt nước hồ Hồng Trạch lại.
Đồng thời năng lực tổ chức quan phủ vượt xa vương triều truyền thống của nó cũng có thể khiến Đại Đường đế quốc di dời tập trung dân chúng ở khu vực xung quanh, nhằm mở rộng diện tích Hồng Trạch Hồ, từ đó đạt được mục tiêu nâng dung tích trữ nước của Hồng Trạch Hồ hiện tại lên mức gấp năm lần trở lên.
Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, Lý Hiên chính thức phê chuẩn ba phương án lớn này cùng thực thi, chỉ là mức độ ưu tiên có trước có sau. Phương án mở rộng Hồng Trạch Hồ là phương án tối ưu được thực hiện ngay lập tức, cấp phát lượng lớn kinh phí và nhân lực, yêu cầu lập tức tiến vào giai đoạn thi công.
Còn phương án thứ hai, tức là phương án cải tạo dòng chảy sông Hoàng Hà thì tiến vào giai đoạn chuẩn bị, tiến hành khảo sát và công tác chuẩn bị, tiến hành công việc vẽ bản đồ thiết kế.
Còn về phương án thứ nhất, tức là giải quyết vấn đề bùn cát của sông Hoàng Hà, thì tiến hành giai đoạn nghiên cứu, nghiên cứu ra kế hoạch khả thi chi tiết.
Trọng điểm của mấy phương án này, tự nhiên là phương án mở rộng Hồng Trạch Hồ, phương án này liên quan trực tiếp đến sự an toàn của sông Hoài Hà trong hai mươi năm tới hoặc lâu hơn nữa. Cho dù sau này sông Hoàng Hà có đổi dòng, thì Hồng Trạch Hồ vẫn có thể phát huy tác dụng to lớn như chống lũ, tưới tiêu, thông thuyền, bởi vì ngoài sông Hoàng Hà ra, còn có sông Hoài Hà nữa.
Bước vào năm Tuyên Bình thứ mười sáu, tranh thủ thời gian còn vài tháng nữa mới đến mùa lũ mùa hè, công trình Hồng Trạch Hồ cũng đã tiến vào giai đoạn công kiên căng thẳng!
