Tạm biệt Tenerife cùng quần đảo Canary, tàu ngược lên hướng Đông Bắc qua eo Gibraltar. Lúc vào địa Trung Hải, nó dòm quanh quất xem có chiếc tàu của anh Kevin tay to xăm trổ đầy người vằn vện không. Tàu không nhận dầu, cũng không thấy tàu anh Kevin đâu. Chắc giờ này anh cấp dầu cho một tàu khác và anh cũng đang kể câu chuyện về nhà hàng hải trứ danh Colombus ở đâu đó trên Địa Trung Hải này.

Vừa cập cảng Damietta, một thành phố cảng bên bờ Địa Trung Hải, đã có người Ai Cập tới đưa ca-ta-lô, giới thiệu về danh lam thắng cảnh: Hải đăng Alexandria, bảo tàng Cairo, kênh đào Suez, hồ Nasser,… Nổi tiếng nhất vẫn là đệ nhất kỳ quan thế giới Kim Tự Tháp.

- Có ai muốn đi tham quan Đại Kim Tự Tháp không?

Nghe nói đi Kim Tự Tháp, mấy thủy thủ mừng rơn, dễ gì đặt chân tới Kim Tự Tháp trong lúc đường đi thủ tục khó khăn an ninh không đảm bảo. Nếu đi bằng đường bộ, việc xin visa của đất nước Ả Rập không dễ chút nào. Sẵn đã tới đây, đi thêm mấy trăm kilomet có hề chi.

Hai bên thỏa thuận giá cả, 5g sáng hôm sau xe tới đón. Mờ đất, chiếc xe bảy chỗ đậu dưới chân cầu thang mạn. Người thương lượng kiếm khách hôm qua chỉ nhân viên trong công ty tổ chức du lịch. Anh lái xe tên Joseph, lai châu Âu, kiêm luôn hướng dẫn viên, dáng đậm vui tính. Xe ngang cây cầu dài tít tắp bắc qua kênh đào, anh nói:

- Khi về nếu còn thời gian sẽ ghé thăm. Thủy thủ nên đến kênh đào Suez một lần cho biết.

Anh đạp ga như thể chạy nhanh để về kịp xem cây cầu vậy. Tới ngã ba anh cho xe quẹo phải:

- Chúng ta đang ở châu Phi, nếu đi thẳng sẽ sang châu Á đó.

Xe chạy song song với biển Hồng Hải. Lớp vỏ trái đất không dịch chuyển, không chia tách làm gì có biển Hồng Hải, lúc đó châu Á và châu Phi chưa tách rời nhau. Con sông Nile chảy song song với biển Hồng Hải, đường nứt mảng kiến tạo lớp vỏ trái đất. Ai Cập nằm trên hai châu lục: châu Phi và bán đảo Sinai của miền Tây châu Á, cái nôi của nền văn minh nhân loại.

- Chúng ta đang đi lên hướng thủ đô.

- Sao lại đi lên, đi về phương Nam là đi xuống chứ?

Nó ngạc nhiên hỏi lại. Anh Joseph cười.

- Lấy miền Địa Trung Hải và cửa sông Nile làm nơi bắt đầu, về phương Nam là ngược dòng sông Nile.

Thế cũng có lý: lên non xuống biển, theo dòng nước chảy xuống bao giờ cũng chính xác. Trái đất tròn chỗ nào cao ở trên thấp ở dưới. Con người chia Nam Bắc dưới trên sao đúng với tự nhiên.

Ai nấy lặng yên ngắm cảnh qua cửa xe, xuýt xoa. Con đường thẳng tắp, những cánh đồng ven biển Địa Trung Hải bị cát xâm thực giống đồng muối đang bỏ hoang, cỏ lác mọc loe hoe vàng vọt. Trên đầm cạn chim đông khủng khiếp, chúng giành mồi náo loạn cả một vùng. Xe qua một khu quân sự, anh Joseph dừng xe nghe điện thoại. Đang giờ thay ca phải chờ lúc lâu, sau có tới mấy xe quân đội chở lính vác súng ống hộ tống cho xe anh đi một đoạn khá xa mới quay trở lại. Mỗi lần xe qua địa phận tỉnh khác, cảnh sát xét giấy tờ, có trạm khách phải ra khỏi xe đi bộ qua cổng để họ kiểm tra. Joseph cười trấn an:

- Đừng lo, khách Việt Nam cảnh sát dễ dãi hơn khách các nước khác rất nhiều rồi đó.

Đúng thế thật, cảnh sát coi hộ chiếu xong trả lại luôn tươi cười. Có trạm tài xế phải dúi thêm một xấp bảng Piastres, xe mới được qua. Xót ruột, nó nói:

- Không biết cứ phải mất tiền như thế anh còn lời lãi được bao nhiêu đâu.

- Người Ai Cập buôn bán giỏi, người ta có nền văn minh từ thời cổ đại, chú mày cứ lo bò trắng răng.

Máy nhất Thủy trả lời. Nó cười trừ.

Xe bon bon trên con đường dầu đen bóng vắt qua sa mạc Sahara, thỉnh thoảng mới có bụi gai nhỏ bên đường. Người dân Ai Cập trồng trọt trên sa mạc cát bỏng cháy. Trang trại xanh ngắt cà chua, chuối, xoài, ổi, chà là… Mấy tháp canh đắp đất cao hơn chục mét mở các ô cửa nhỏ rất ngộ nghĩnh như tòa lâu đài chóp nhọn hoắt trong truyện cổ tích. Không biết bên trong họ leo lên tháp canh bằng cách nào. Đang vụ gieo hạt, hàng xe tự động phun nước tưới như mấy chú cua miệt mài. Tài xế nói:

- Để có nước phải khoan sâu cả trăm mét đấy.

Nhìn cánh đồng cát rộng ngút mắt, khâm phục cho người Ai Cập quá đỗi.

Xe tải chở rau quả lặc lè trên đường đi thủ đô Cairo bóp còi bim bim. Tiếng còi bim bim còn báo hiệu cho nông dân chuẩn bị nông sản cho xe tới chở, tốp người đón xe bên vệ đường, họ leo lên xe chở khách không mui cũ rích đứng như nêm. Phụ nữ mặc áo truyền thống trùm khăn choàng Hijab đen kín mít.

Dọc đường có người chồng dắt chú lừa bé tẹo chở cô vợ đi túc tắc. Mấy ngôi làng trơ trọi giữa nắng, tường nhà bằng đất bùn không mái, trên nóc làm sân phơi, có nóc nhà được phủ mấy bó cỏ khô ron từ đời nào. Người dân làm nhà tạm bợ đơn sơ do nghèo khó hay sợ bão cát tràn qua sẽ tàn phá nhấn chìm tất cả?

Một người dân đang phơi bột mì trên nóc nhà, chắc phơi cao tránh cát bụi bay vào. Thấy lạ nó hỏi:

- Phơi thế này mưa xuống làm sao trèo lên hốt cho kịp?

Anh Joseph cười:

- Mưa được thì tốt. Đã mười năm rồi có hột mưa nào đâu.

Trên đường thỉnh thoảng gặp tượng nhân sư, voi, hổ bằng đá to. Cửa ngõ Thủ đô Cairo, xe kẹt cứng. Nhà tường gạch không tô màu đất nung chen san sát, xa xa mới có một bóng cây lưa thưa lá, mùa hè họ chịu nóng sao thấu. Nếu mùa hè xe đông đúc vậy người đi đường chắc xỉu mất. Thành phố Cairo lớn nhất châu Phi, đông đúc đến mức tưởng chừng dân cả nước Ai Cập tập trung hết ở thành phố này vậy. Chốc chốc lại gặp một đồn lính, đám lính mặc quân phục đeo súng đứng canh gác. Ai Cập có lực lượng quân đội đông nhất châu Phi, đâu đâu cũng thấy lính đeo súng ống đi lại không khí như sắp xảy ra chiến tranh tới nơi.

Joseph mua vé cho đoàn khách vào bảo tàng còn anh ở bên ngoài chờ, hẹn hai tiếng sau gặp nhau ngoài cổng gần chỗ tượng nhân sư đá đen bóng. Vào viện bảo tàng Cairo phải qua hai lần cửa gác, cởi hết giày dép nón mũ túi xách thắt lưng ví tiền cho qua máy soi, còn khó hơn kiểm tra an ninh khi đi máy bay. Khách tham quan bảo tàng phải ăn mặc lịch sự, cảnh sát cùng nhân viên an ninh mang súng ống quanh người xét hộ chiếu, hỏi khách: Bạn đến từ đâu, bạn đi một mình hay mấy người… để ngăn ngừa kẻ gian vào bảo tàng trộm cắp khủng bố.

Quan tài trong viện bảo tàng Cairo bằng vàng ròng bóng loáng, ngôi mộ nguyên khối nặng mấy tạ hoa văn tinh xảo, tượng nữ hoàng Cleopatra đội vương miện vàng ròng hình rắn hổ mang chúa, nhìn nghiêng hình chim đại bàng. Nhất điểu nhì xà, hai loài vật biểu tượng sức mạnh thần linh của người Ai Cập xưa. Vật dụng thời vua chúa bằng vàng, khắp nơi toàn vàng. Xác ướp năm ngàn năm nằm đó răng xương cốt còn nguyên vẹn. Người Ai Cập cổ đại cao cũng cỡ người hiện đại, có chút nhỏ con hơn, xác ướp cùng cỗ quan tài đã nói lên điều đó. Đội cận vệ nam bảo vệ vua đóng khố ở trần giáo mác gươm đao; đội cận vệ nữ bảo vệ Nữ hoàng vận xà rông áo yếm đơn sơ.

Xế bóng ai nấy đói meo, Joseph nói tới Kim Tự Tháp mới dùng cơm, tranh thủ giấc trưa đi cho khỏi kẹt đường. Đường đến Kim Tự Tháp qua nhiều trạm gác, chỉ huy ở một trạm xem hộ chiếu liền ra bắt tay từng khách, luôn miệng:

- Việt Nam pằng pằng America, Việt Nam số một!

Joseph nói dân nước anh thích đất nước đánh thắng Mỹ. Ngày xưa Ai Cập từng có đế chế hùng mạnh, các vị Pharaoh thôn tính các nước trong khu vực, nay dân chúng thiếu thốn. Nếu không có các kỳ quan… Joseph thở dài thườn thượt.

Người chỉ huy trạm gác sai lính lấy mô tô dẫn đường. Xe mô tô bật đèn ưu tiên nên xe chở đoàn thủy thủ đi nhanh hơn, qua các trạm còn lại không cần xuất trình giấy tờ nữa Lúc đó nó tin lời anh Joseph nói thật chứ không phải đãi bôi với khách, ít nhất trên đất nước Kim Tự Tháp làm người Việt Nam cũng sướng.

Joseph gọi bánh Baladee, bánh mỳ nướng bánh Aish Merahrah dẹt như chiếc đĩa. Thức ăn dọn ra trên chiếc bàn vuông. Đậu hầm, thịt bằm, sữa dê, sữa lạc đà. Anh gọi nhiều chắc do khách đói hay người dân Ai Cập ăn nhiều? Mỳ xào, cọng mỳ to như mỳ Spaghetti của Ý. Cà chua xắt nhỏ đỏ tươi cùng ít rau sống, rau sống trên vùng sa mạc này quý hiếm biết bao nhiêu. Mấy vị khách bàn kế bên vừa ăn vừa hút sisha, chiếc ống điếu lớn bằng đồng vàng khè giống chiếc kèn tây. Phụ nữ cũng hút phì phà. Joseph che miệng nói thầm:

- Phụ nữ nhà khá giả chứ người dân bình thường làm lụng kiếm bánh mỳ đủ ăn ngày ba bữa đã khó.

Joseph dắt khách vào một tiệm làm tranh cổ cạnh đó nghỉ ngơi trước khi tham quan Kim Tự Tháp. Mấy cô gái quấn khăn choàng, mũi cao mắt to mày đen nhánh giới thiệu từng công đoạn làm tranh cổ. Nguyên liệu từ thân cói mọc hoang trên vùng đầm nước ven Địa Trung Hải hạ lưu sông Nile. Khách tự tay cắt thân cói thành từng khúc đem ngâm, ép sấy khô, in hình lên bức tranh. Mỗi bức tranh là cảnh sinh hoạt của người Ai Cập cổ đại, nếu không được chủ giảng giải khách không dễ hiểu được ý nghĩa của chúng.

Joseph đưa khách ghé tiệm nước hoa không xa tiệm tranh mấy. Cô gái phủ khăn choàng vòng vàng lủng lẳng quảng cáo thứ nước hoa vàng mật ong trong chiếc lọ xinh xắn:

- Nước hoa Ai Cập, dược liệu thiên nhiên loại dùng cho vua chúa từ thời cổ đại, chiết xuất từ tinh dầu hoa hồng sa mạc Sahara pha sữa lạc đà…

Cô gái lấy que tăm quẹt nước hoa trên vai áo khách. Thơm nhức mũi. Joseph cười đùa tếu táo:

- Loại nước hoa Nữ hoàng Cleopatra dùng hằng ngày, nước hoa cũng dùng cho việc… ướp xác.

Joseph đi thuê lạc đà. Gặp ngày đông du khách, mãi mới có chỗ đủ lạc đà. Bầy lạc đà buộc ở mấy khoảng đất trống được trang trí chùm búp len tròn tròn thắt xanh đỏ tím vàng trên đầu, quanh lưng sặc sỡ. Dưới mấy tán cây gần đó, bầy ngựa giành cỏ hí vang. Ít người thuê ngựa do khó cưỡi hơn lạc đà. Mấy chú lừa bé tí nhẩn nha ăn cỏ trong bao cát nhỏ treo túm trên cổ, trùm cả đầu chú lừa bên trong. Cứ thế lừa thủng thỉnh ăn cỏ trong bao không sợ con nào tranh phần.

Mỗi khách cưỡi một con lạc đà, đầu con nọ buộc đuôi con kia đi thành hàng. Nài mặc áo xống xám mốc tà dài, khi khách lên xuống nài ra hiệu cho lạc đà quỳ. Khách trèo lên lưng giữ chiếc ngù gỗ phía trước hay phía sau lưng. Nài dặn khách trèo lên tụt xuống phải nhẹ nhàng chứ không lạc đà ghét chúng trở chứng lồng lên làm khách té lộn cổ.

Theo lối cát mòn nhỏ qua khu nghĩa địa phía Đông vào Kim Tự Tháp. Ai Cập chôn cất người chết ở đồi cát, Kim Tự Tháp cũng là lăng mộ đó thôi.

Đại Kim Tự Tháp Giza, quần thể gồm ba Kim Tự Tháp của ba pharaoh Cheops, Chephren và Mykerinos được xây vào khoảng 2700 - 2200 năm trước Công nguyên. Các chóp Kim Tự Tháp nằm theo một đường thẳng trùng với hướng mặt trời mọc lặn. Cheops lớn nhất, các tảng đá vuông vắn có khối lượng hàng mấy chục tấn được xếp chồng lên nhau không một chất keo dính nào, chính trọng lượng của các khối đá làm chúng gắn chặt với nhau. Trong một trận động đất, phần đá ốp ngoài Kim Tự Tháp Cheops mài nhẵn sáng bóng đã bị rơi hiện chỉ còn lại một phần trên chóp.

Cả chục triệu tấn đá đứng hiên ngang trên cát thách thức gió bão qua hàng ngàn năm. Ngày nay con người đã chui xuống lòng biển sâu hay bay vào vũ trụ, lên sao Hỏa sao Kim nhưng vẫn không tài nào khám phá được cách xây lăng mộ của các Pharaoh. Chưa một ai lý giải được bằng cách nào người Ai Cập cổ đại bằng xương bằng thịt chứ không phải người khổng lồ, sử dụng phương tiện thô sơ chứ chẳng máy móc cẩu kéo hiện đại đã đưa các tảng đá khổng lồ lên được độ cao vài ba trăm mét. Lượng đá xây dựng khổng lồ ấy được lấy từ đâu, đưa tới đây bằng cách nào cũng bí ẩn. Nếu nâng đá lên bằng cách đắp đồi cát, giả thiết phù hợp nhất cho tới hiện nay, sao Kim Tự Tháp xây sau có kích thước lớn hơn lại nằm về phía Đông Bắc với cát thoai thoải trong khi đồi cát cao lại ở phía Tây Nam.

Nhiều nhà khảo cổ học phương Tây có ý định xâm phạm lăng mộ Kim Tự Tháp đã chết vì chất độc chứa trong lăng mộ hay lời nguyền của các Pharaoh. Qua mấy ngàn năm nắng gió bão cát sa mạc, Kim Tự Tháp cổ kính điệp với màu cát vàng sa mạc vẫn hiên ngang thách thức thời gian.

Lạc đà dừng, khách xuống đất dạo chụp hình lưu niệm, nài lúi húi buộc dây vào mấy cọc đóng sẵn trên cát, lạc đà nằm nghỉ chân. Đằng kia, một cô gái cưỡi lạc đà tự đi một mình. Trông quen quen, nó chạy lại, reo lên:

- Hai! Chào Hatsune san[1]. Cô đi du lịch qua tận đây kia à?

Hatsune cúi gập người, mắt sáng lên như cười:

- Hai! Chào anh chàng thủy thủ san. Trái đất thật tròn, không ngờ chúng ta lại gặp nhau ở đây.

Hatsune giật giật sợi dây xích nhỏ trên cổ lạc đà leng keng. Chú lạc đà ngoan ngoãn quỳ hai chân trước rồi hai chân sau, nhẹ nhàng nằm xuống sát đất cho chủ nhân bước xuống. Khách nào phi lên thô bạo sẽ bị lạc đà chơi khăm, khi khách chuẩn bị phi lên lưng lạc đà bất thình lình đứng dậy khách té lộn cổ.

- Anh chàng thủy thủ đã đi được nhiều nước chưa?

- Cũng kha khá đấy. Hatsune san đi thẳng từ Nhật qua đây à?

- Tớ đi mấy nước châu Âu, sang đây cũng hơn tuần rồi. Kim Tự Tháp hùng vĩ quá, tớ sẽ ở lại thêm vài ngày nữa mới trở về Nhật. Mùa này ở Nhật trời lạnh lắm.

Hatsune tham quan ở đây đã cả tuần nên ra hiệu cho lạc đà thuần thục. Người Nhật dành nhiều thời gian tiền bạc cho du lịch. Cô rút thỏi kẹo sô cô la trong chiếc làn nhỏ đưa nó bằng cả hai tay. Nó cảm ơn, bỏ túi áo. Hatsune giục:

- Kẹo tớ mang từ Nhật đó, cậu ăn đi.

Hatsune vươn vai, dang hai tay như muốn ôm cả bầu trời. Cát vàng, quần thể Kim Tự Tháp vàng pha hổ phách dưới nắng chiều. Ở nhà máy đóng tàu Chi Ba, ngày ngày làm việc đi như chạy, khi du lịch trông Hatsune quá đỗi thong dong. Hatsune nhỏ nhắn xinh xắn giữa sa mạc cát mênh mông không một bụi gai.

- Ước gì mình có thêm thời gian ở đây. Tiếc quá!

- Hẹn gặp lại sau vậy. A, địa chỉ email của tớ đây…

Hatsune giở túi thổ cẩm nhỏ lấy cuốn sổ xé một tờ, hí hoáy viết, đầu nghiêng nghiêng theo nhịp bút, bím tóc lúc lắc.

- Cảm ơn Hatsune san! Mình sẽ liên lạc. Chúc Hatsune có kỳ nghỉ vui vẻ.

- Cám ơn cậu, chúc thuận buồm xuôi gió.

Hatsune gật đầu, nở nụ cười tươi thắm. Hàm răng đều rức trắng lóa. Tiếng lục lạc khua trên cổ dưới chân bầy lạc đà lộc cộc lộc cộc. Một đoạn xa nó nhìn lại, Hatsune vẫn đứng đó vẫy tay.

★

Trên đồi cát, người đàn ông phệ đội mũ lông cừu cưỡi chú lừa bé tẻo teo chở bao hàng to kềnh. Thân lừa ưa nặng, cả chủ cả hàng chắc gấp cả năm sáu lần khối lượng của nó. Khi thấy đoàn khách từ xa, chủ giật dây thúc hai chân vào hông, chú lừa cong đuôi chạy vo một mạch tới bên đoàn khách cho chủ bán hàng.

Joseph ghé chợ Damietta. Cửa hàng bán quần áo treo đồ tòng teng tít trên cao, khách muốn chọn hàng nhìn mỏi cả cổ. Tiệm vàng bạc san sát nhau bày hàng đẹp mắt, phụ nữ Ai Cập thích mua vòng vàng nữ trang. Đàn ông nước này có quyền lấy tới bốn vợ miễn chu cấp đủ tài chính cho họ. Khi đàn ông có bốn vợ, trung bình mỗi người vợ sở hữu chồng chưa tới hai ngày một tuần. Ngoài thời gian ấy, rảnh rang họ lấy việc mua sắm trang sức làm đẹp làm vui. Mua sắm trang sức làm đẹp cũng là một cách kéo chồng về với mình. Phụ nữ đội khăn trùm đầu với ánh mắt sắc sảo, hàng mi buồn có vẻ cam chịu. Nếu bạn là phụ nữ, giữa trang sức làm đẹp và chồng, bạn chọn thứ nào? Chồng khó giữ, vàng bạc vô tri có thể làm của hồi môn.

Nó mua một chiếc nhẫn có gắn hột đá lóng lánh. Nhẫn được đựng trong chiếc hộp gỗ nhỏ xinh xắn có dòng chữ Ai Cập ngoằn ngoèo. Giá trị có lẽ ở chiếc hộp gỗ, vàng bạc ở đâu trên thế giới này chẳng vàng bạc.

Mấy bữa sau, chiếc nhẫn không đeo nhưng chẳng còn sáng trắng. Mua lầm chứ bán không lầm. Dù sao vẫn còn hơn chiếc nhẫn của Khành mua ở Nam Phi, chiếc nhẫn đen sì như nhẫn sắt dẫu Khành tráo nhẫn sáu mươi đô lấy được nhẫn một trăm hai mươi đô. Khành tráo nhẫn với giá gấp đôi, cửa hàng bán cho Khành vẫn lời chán.

❀ ❀ ❀

[1] San （-さん）: Dùng để chỉ người con trai hay con gái đều được. Đây là một cách nói trong câu giao tiếp tiếng Nhật, khá lịch sự và đặc biệt hữu dụng khi bạn không biết nên dùng hậu tố nào, khi đó cứ nhồi “san” cho chắc. Hầu như sẽ không ai có ác cảm gì nếu bạn gọi tên của họ kèm với san.