Chúng ta có một lợi thế so với lũ chuột chũi. Chúng ta có thể phải đấu tranh sinh tồn và tìm kiếm bạn đời và sinh con đẻ cái giống như chúng, nhưng ngoài ra ta có thể đi xem kịch, xem opera, nghe hòa nhạc, và mỗi buổi tối, trên giường, ta có thể đọc tiểu thuyết, sách triết học và sử thi - và đây là những hoạt động mà Schopenhauer cho rằng có thể giúp ta làm dịu đi những đòi hỏi của ước-vọng-tồn-tại. Cái mà chúng ta gặp trong các tác phẩm nghệ thuật và triết học là phiên bản khách quan của nỗi đau và cuộc đấu tranh của chính ta, được gợi lên và xác định bằng âm thanh, ngôn ngữ hoặc hình ảnh. Các nghệ sĩ và triết gia không chỉ chỉ ra cảm xúc của ta mà còn thể hiện trải nghiệm của ta một cách sâu sắc và rõ ràng hơn là tự bản thân ta; họ mang lại hình dáng cho những khía cạnh của cuộc sống mà ta nhận ra chúng chính là của mình nhưng chưa bao giờ tự mình hiểu rõ được. Họ giải thích cho ta hiểu về hoàn cảnh của mình, qua đó giúp ta đỡ cô đơn và bối rối. Ta có thể vẫn cứ phải đào hang dưới lòng đất, nhưng qua các tác phẩm nghệ thuật và triết học, ít nhất ta cũng có được những khoảnh khắc mà ở đó ta thấu hiểu nỗi phiền muộn của mình, nhờ đó thoát khỏi cảm giác hoảng sợ và cô độc (thậm chí là cảm giác bị hành hạ) mà chúng mang lại. Bằng cách riêng của mình, nghệ thuật và triết học giúp ta, như lời của Schopenhauer, biến nỗi đau thành tri thức.
Nhà triết học ngưỡng mộ người bạn của mẹ - Johann Wolfgang von Goethe bởi vì ông đã biến biết bao nỗi đau tình yêu thành tri thức, nổi tiếng nhất là cuốn tiểu thuyết được xuất bản năm ông 25 tuổi, nhờ đó mà tên tuổi ông được biết đến trên khắp châu Âu. Nỗi đau của chàng Werther kể về tình yêu đơn phương mà một chàng trai cụ thể dành cho một cô gái cụ thể (nàng Lotte quyến rũ, người chia sẻ sở thích của Werther với tác phẩm Cha xứ Wakefield và hay mặc váy trắng với nơ hồng ở tay áo), nhưng đồng thời nó cũng kể về những cuộc tình của hàng ngàn độc giả (người ta nói rằng Napoléon đã đọc tác phẩm này tới 9 lần). Những tác phẩm nghệ thuật vĩ đại nhất trò chuyện với ta không cần biết ta là ai. Theo lời Schopenhauer:
Nhà thơ rút ra từ đời sống những điều cụ thể và riêng tư, và miêu tả tính riêng tư của nó một cách chính xác; nhưng bằng cách của riêng mình, ông hé lộ sự tồn tại của con người một cách toàn diện, mặc dù ông có vẻ quan tâm đến cái cá biệt nhưng thực ra ông quan tâm đến cái tồn tại ở mọi nơi, mọi lúc. Từ đây sinh ra những câu văn, nhất là của những tác giả kịch thơ, không cần cách ngôn mà vẫn được dùng trong đời thực.
Độc giả của Goethe không chỉ thấy mình trong Nỗi đau của chàng Werther mà qua đó họ còn hiểu rõ bản thân mình hơn vì Goethe đã làm sáng tỏ một loạt khoảnh khắc ngượng nghịu và phù du của tình yêu, những khoảnh khắc mà độc giả từng trải qua nhưng chưa chắc đã hiểu. Ông chỉ rõ một số quy luật của tình yêu, những quy luật mà Schopenhauer gọi là “Ý niệm” cốt lõi của tâm lý học lãng mạn. Chẳng hạn, Goethe nắm bắt một cách hoàn hảo cái cách thức có vẻ tử tế - nhưng lại vô cùng độc ác, mà một người không yêu đối xử với người yêu mình. Trong phần sau của cuốn tiểu thuyết, bị tra tấn bởi cảm xúc, Werther suy sụp trước mặt Lotte:
“Lotte,” chàng khóc, “Ta sẽ không bao giờ gặp lại nàng nữa!” - “Tại sao lại không?” nàng đáp: “Werther, chàng có thể và chàng phải gặp lại bọn em, nhưng hãy đừng dễ xúc động như thế. Ôi, tại sao chàng lại sinh ra với tâm hồn mãnh liệt như thế, với cảm xúc không thể kiềm chế trước mọi thứ mà chàng thân thiết! Em xin chàng đấy,” nàng tiếp lời, cầm tay Werther, “Hãy bình tĩnh hơn. Hãy nghĩ đến biết bao niềm vui mà tinh thần, kiến thức và những tài năng mang lại cho chàng!”
Chúng ta không cần sống ở Đức vào nửa cuối thế kỷ 19 để hiểu được cảnh tượng này. Trên thế giới này, con người thì nhiều mà các câu chuyện thì ít, cốt truyện lặp đi lặp lại không ngừng, trong khi chỉ có tên người và bối cảnh là thay đổi. “Tinh túy của nghệ thuật là một trường hợp của nó được áp dụng cho hàng ngàn trường hợp khác,” Schopenhauer biết vậy.
Rồi chúng ta lại được an ủi khi nhận ra rằng trường hợp của mình chỉ là một trong hàng ngàn trường hợp. Schopenhauer đi Florence hai lần, năm 1818 và 1822. Chắc hẳn ông đã tới thăm tu viện Brancaccl ở Santa Marla del Carmine, ở đó Masaccio đã vẽ một loạt tranh tường trong khoảng từ năm 1425 đến 1426.
Sự đau khổ của Adam và Eva khi phải rời thiên đường không phải là nỗi đau của riêng họ. Trên khuôn mặt và dáng vẻ của hai nhân vật, Masaccio đã nắm bắt được cái tinh túy nhất của nỗi đau, chính là cái Ý niệm về nỗi đau. Bức tranh tường của ông là biểu tượng phổ quát của sự mong manh và dễ đổ vỡ của chúng ta. Chúng ta đều từng bị trục xuất khỏi vườn địa đàng.
Nhưng khi đọc một câu chuyện tình bi thương, người bị từ chối nâng mình lên khỏi hoàn cảnh của chính mình; anh ta không còn là một người đàn ông chịu đau khổ một mình, đơn độc và bối rối, anh ta là một trong số biết bao con người từng yêu người khác vì sự thôi thúc đau đớn phải duy trì nòi giống. Sự đau khổ của anh ta bớt nhức nhối đi một chút, nó trở nên dễ hiểu hơn, ít giống như lời nguyền dành cho cá nhân hơn. Về một người có thể đạt tới sự khách quan như vậy, Schopenhauer nhận xét:
Trong cuộc đời và sự bất hạnh của mình, anh ta sẽ ít nhìn vào nỗi khổ của cá nhân mình hơn là vào nỗi thống khổ của toàn nhân loại, và như thế sẽ sống như một người biết hơn là người chịu đựng.
Giữa những khoảng thời gian đào bới trong bóng đêm, chúng ta phải luôn luôn nỗ lực biến nước mắt thành tri thức.
