Xã hội nào cũng có quan niệm về những gì người ta nên tin và cách cư xử để tránh bị ngờ vực và không ưa. Một số quy ước xã hội được nêu rõ ràng dưới hình thức luật lệ, những quy ước khác được thể hiện một cách trực giác hơn trong bộ phận rộng lớn gồm các phán xét mang tính đạo đức và thực tiễn được mô tả là “lẽ thường” - chúng quy định ta nên mặc gì, nên tuân thủ những giá trị tài chính nào, nên quý trọng ai, nên theo những quy tắc nào và nên xử lý đời sống gia đình ra sao. Việc đặt câu hỏi về những quy ước này sẽ bị xem là kỳ cục và thậm chí là gây sự. Người ta không đặt câu hỏi về “lẽ thường” đơn giản là vì những phán xét của nó được cho là quá hợp lý để bị săm soi.

Ví dụ, trong một cuộc nói chuyện bình thường, khó mà chấp nhận được việc đặt một câu hỏi về mục đích mà xã hội gán cho lao động.

Hoặc yêu cầu một cặp vợ chồng mới cưới giải thích cặn kẽ lý do đằng sau quyết định kết hôn của họ.

Hoặc hỏi những người đi nghỉ một cách cặn kẽ về những giả định đằng sau chuyến đi của họ.

Người Hy Lạp cổ đại có nhiều quy ước về lẽ thường và tuân thủ chúng rất nghiêm túc. Một dịp cuối tuần, khi đang xem sách trong một hiệu sách cũ ở Bloomsbury, tôi thấy một bộ sách lịch sử dành cho trẻ em với nhiều tranh ảnh và hình minh họa rất đẹp. Bộ sách này bao gồm cuốn Bên trong một thị trấn Ai Cập, Bên trong một tòa lâu đài và một tập sách mà tôi mua cùng với cuốn bách khoa toàn thư về các loài cây độc, Bên trong một thị trấn Hy Lạp cổ.

Trong đó có nói về cách ăn mặc được cho là bình thường ở các thành quốc Hy Lạp vào thế kỷ 5 trước Công nguyên.

Cuốn sách nói rằng người Hy Lạp tin vào rất nhiều vị thần: thần tình yêu, săn bắn và chiến tranh, thần có quyền năng đối với mùa màng, lửa và biển cả. Trước khi làm gì, họ đều cầu khấn các vị thần ở đền thờ hoặc ở điện thờ nhỏ tại gia và hiến tế súc vật để tỏ lòng tôn kính. Việc này khá tốn kém: cần một con bò cho lễ hiến tế thần Athena; cần một con dê cho thần Artemis và Aphrodite; cần một con gà trống hoặc gà mái cho thần Asclepius.

Người Hy Lạp coi việc sở hữu nô lệ là điều tốt. Vào thế kỷ 5 trước Công nguyên, chỉ riêng ở Athens lúc nào cũng có từ 80.000 đến 100.000 nô lệ, với tỷ lệ là một nô lệ trên ba người tự do.

Người Hy Lạp cũng rất coi trọng chiến đấu và tôn thờ lòng can đảm trên chiến trường. Một người đàn ông chỉ được coi là đàn ông đích thực khi biết chém đầu đối thủ. Hình ảnh chiến binh Athens kết liễu cuộc đời của một chiến binh Ba Tư (được vẽ trên một chiếc đĩa vào thời Chiến tranh Ba Tư lần thứ hai) cho thấy cách hành xử phù hợp là như thế nào.

Phụ nữ hoàn toàn phục tùng chồng và cha. Họ không có bất kỳ vai trò nào trong chính trị hay đời sống công, không được thừa kế tài sản hay sở hữu tiền. Họ thường lấy chồng lúc 13 tuổi, lấy người được cha họ lựa chọn bất kể có phù hợp về mặt tình cảm hay không.

Đối với những người đương thời của Socrates thì chẳng có điều gì trong số những điều kể trên là đáng chú ý. Họ sẽ ngạc nhiên và tức giận nếu được hỏi lý do chính xác của việc hiến tế gà trống cho thần Asclepius là gì, hay tại sao đàn ông phải giết người thì mới được coi là có đạo đức. Hỏi những điều đó cũng bị coi là ngu xuẩn giống như hỏi tại sao tiếp sau mùa đông lại là mùa xuân hay sao đá lại lạnh.

Nhưng không phải chỉ có sự thù nghịch của người khác mới ngăn cản ta đặt câu hỏi đối với hiện trạng (status quo). Sự sẵn sàng hoài nghi của ta có thể bị dập tắt một cách phũ phàng bởi một giác quan nội tại cho rằng các quy ước xã hội hẳn phải có cơ sở vững chắc, ngay cả khi ta không chắc cơ sở ấy là cái gì, bởi vì từ xưa đến nay biết bao nhiêu người vẫn tuân thủ những quy ước đó. Có thể những niềm tin ấy rất sai lầm và ta là người duy nhất nhận ra điều đó. Ta dập tắt những nghi ngờ của mình và thuận theo đám đông vì không thể tin rằng mình là người tiên phong phát hiện ra những sự thật khó khăn mà đến nay chưa ai biết.