Sự An Ủi Của Triết Học

Định dạng khác: 📖 Chữ 🎧 Audio
Lượt đọc: 95 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
14

❊ ❊ ❊

Nhà triết học có mối quan tâm vừa thực tế vừa mang tính ẩn dụ đối với nghề làm vườn. Sau khi từ chức ở Đại học Basle năm 1879, Nietzsche quyết tâm trở thành nhà làm vườn chuyên nghiệp. “Mẹ biết rằng con thích sống một cách đơn giản, tự nhiên”, ông báo tin cho cho bà mẹ đang kinh ngạc của mình, “và con ngày càng thích thú với nó. Không có phương thuốc nào khác cho sức khỏe của con. Con cần làm việc thực sự, đòi hỏi thời gian và làm cho cơ thể mệt mỏi mà không gây căng thẳng tinh thần.” Ông nhớ là có một tòa tháp cũ ở Naumburg, gần nhà bà mẹ, và định thuê nó để ở trong khi chăm sóc khu vườn cạnh đó. Cuộc đời làm vườn bắt đầu với sự hào hứng vào tháng Chín năm 1879 nhưng không bao lâu sau đã xuất hiện nhiều vấn đề. Thị lực yếu của Nietzsche khiến ông không nhìn được mình đang cắt tỉa cái gì, ông gặp khó khăn khi cúi lưng, có quá nhiều lá trong vườn (lúc đó là mùa thu) và sau ba tuần, ông không còn lựa chọn nào khác là từ bỏ nghề làm vườn.

Tuy nhiên, một số dấu vết của niềm đam mê làm vườn vẫn xuất hiện trong triết lý của Nietzsche vì ở một số đoạn, ông nói rằng chúng ta nên nhìn nhận khó khăn giống như những người thợ làm vườn. Ở phần gốc, cây cối có thể trông kỳ dị và xấu xí nhưng một người có kiến thức và niềm tin vào khả năng của mình sẽ làm cho nó nở hoa thơm trái ngọt - cũng như trong cuộc sống, ở phần gốc có thể là những cảm xúc và hoàn cảnh khó khăn, mặc dù vậy, nhờ chăm bón cẩn thận, chúng có thể mang lại những niềm vui và thành tựu vĩ đại nhất.

Chúng ta có thể sử dụng nỗ lực của mình giống như người thợ làm vườn, mặc dù ít người biết điều này, và chăm bón cho những cái mầm của sự tức giận, thương hại, hiếu kỳ, phù phiếm một cách hiệu quả và mang lại ích lợi như một cái cây ăn quả leo trên giàn.

Nhưng phần lớn chúng ta không nhận ra món nợ mà ta mang đối với những cái mầm khó khăn này. Chúng ta thường nghĩ rằng sự lo âu và lòng ghen tị không có gì chính đáng để dạy dỗ ta và vì thế loại bỏ chúng như loại bỏ đám cỏ dại trong tâm hồn. Chúng ta tin rằng, như lời của Nietzsche, “cái cao quý không được phép lớn lên từ cái thấp hèn, hoàn toàn không được phép lớn lên, mọi thứ hạng-nhất phải là causa sui [do tự thân nó].”

Tuy nhiên, Nietzsche nhấn mạnh “những thứ tốt đẹp và đáng trân trọng”, được “gắn vào, thắt nút, đan cài với những thứ xấu xa và có vẻ như đối lập.” “Yêu và ghét, lòng biết ơn và sự trả thù, hiền lành và tức giận... thuộc về nhau,” không có nghĩa là chúng phải được thể hiện cùng nhau, mà có nghĩa là cái tích cực có thể là kết quả của cái tiêu cực được chăm bón thành công. Do đó:

Các cảm xúc thù ghét, ghen tị, tham lam, thèm khát thống trị [là] những cảm xúc tạo nên cuộc sống, chúng cần xuất hiện như là những điều căn bản và thiết yếu trong cơ cấu tổ chức của cuộc đời.

Cắt bỏ mọi gốc rễ tiêu cực đồng nghĩa với việc bóp nghẹt những điều tích cực có thể nảy sinh từ đó.

Nguyên tác: The Consolations of Philosophy Dịch giả: Ngô Thu Hương
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 30 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Alain De Botton

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.