“Cuộc đời của bà tuy tang thương nhưng từng rực rỡ và đa sắc——sinh ra trong thời loạn, thuở thiếu thời chịu đủ mọi đày đọa, bỗng nhiên Thượng đế gom hết thảy những gì tốt đẹp mà một người phụ nữ có thể hy vọng dâng bày trước mặt bà: tài năng, tiếng tăm, sự giàu có, thậm chí cả tình yêu, tựa như lửa nấu dầu sôi, gấm thêu hoa tươi, thế nhưng sau đó lại từng thứ một rút đi, đổi lấy sự chua xót cay đắng gấp bội, thăng trầm lưu lạc, khi bà nở rộ rực rỡ và đẹp đẽ nhất, cũng là lúc con đường của bà đi đến hồi kết, thế để rồi buộc phải chọn cái chết để trốn tránh——bi kịch của nhân loại nào hơn thế này.”

Đặt tờ cắt báo xuống, nước mắt tôi tuôn rơi, tủi thân đến mức không tài nào kìm chế được.

Ngoài cửa sổ, mưa phùn như tơ, có cánh én vội vã bay trong mưa, bầu trời xám ngắt, sống mái nhà xám ngắt, lưng chim bồ câu xám ngắt, ồ, đây là Thượng Hải dưới ngòi bút của Trương Ái Linh, nhưng khoảng thời gian Trương Ái Linh rời đi tính đến nay đã tròn nửa thế kỷ rồi.

Đó là một tờ báo cũ tháng 9 năm 1995, mục tin tức viết rằng, tài nữ một đời Trương Ái Linh vào sáng ngày mùng 8 đã được phát hiện qua đời tại một căn hộ ở Los Angeles, cảnh sát phán đoán, tính từ thời điểm bà qua đời cho đến lúc được tìm thấy khoảng chừng sáu, bảy ngày...

Los Angeles? Sao lại là Los Angeles? Rõ ràng bà là con gái của Thượng Hải, vậy mà lại một mình bước đi nơi đất khách quê người cô độc và xa xôi nhường ấy, chẳng nói với ai một tiếng, cứ thế đơn độc quyết định khép lại sinh mệnh của mình trong lặng lẽ.

Than ôi, sống nào có gì vui, chết nào có gì sợ, bà thật sự đã mệt mỏi, đã chán ngấy rồi phải không?

Tôi mở toang cửa sổ, để gió thổi vào, để mưa bay vào, để linh hồn cô độc của Trương Ái Linh bay vào. Tôi muốn nói cho bà biết, tôi yêu bà biết nhường nào, có bao nhiêu người yêu bà, tiếc nuối cho bà, không nỡ rời xa bà, sao bà nỡ lòng cứ thế mà rời đi chứ?

Nhớ hồi nhỏ nghe bà ngoại kể, sau khi chết con người ta sẽ đi lại tất cả những con đường lúc sinh thời một lượt, nhặt nhạnh từng dấu chân của kiếp trước, như vậy mới có thể được tái sinh, đầu thai chuyển kiếp.

Thượng Hải đã lưu giữ biết bao ký ức sâu sắc và biết bao dấu chân của Trương Ái Linh, chắc chắn bà sẽ quay về phải không?

Khi bay qua bầu trời Thượng Hải, bà có nhìn thấy tôi, có nhìn thấy người con gái Tô Châu vì cô ấy mà đến Thượng Hải tìm kiếm giấc mơ này không?

Thời đại theo đuổi thần tượng này, ngày nào cũng có các FANS vì tranh nhau nhìn thần tượng mà vỡ đầu chảy máu, nếu nói tôi cũng có thần tượng, thì đó chính là Trương Ái Linh. Chính vì bà, tôi mới mê mẩn phong hoa tuyết nguyệt của Thượng Hải, mới tôn sùng bộ phim truyền hình "Bến Thượng Hải" như kinh thánh, mới treo đầy ảnh mỹ nhân của Nguyễn Linh Ngọc trong phòng khuê, mới vô tình hay cố ý mở loa phát đi phát lại khúc "Dạ Thượng Hải" của Châu Tuyền, mới từ bỏ sự phân công công việc, một mình đến nơi đất khách quê người làm khách tha hương.

Thế nhưng đi trên đường phố Thượng Hải, tôi lại chẳng thể gặp được bà.

Thậm chí đến một giấc mơ cũng không có.

Sinh muộn hơn vài chục năm, lại để lại ngần ấy tiếc nuối.

Tôi đi giày đế bệt, mặc áo sơ mi trắng, váy dài chất liệu mềm mại, chải tóc tết sam, trong tay luôn cầm một chiếc ô giấy dầu vẽ phong cảnh thủy mặc mười sáu xương, ngày mưa thì "hai con chim vàng anh hót giữa hàng liễu xanh", ngày nắng thì "một hàng cò trắng bay lên tận trời xanh".

Thượng Hải coi tôi là khách tha hương, tôi tự coi mình là kẻ ngoại đạo.

Dù sao thì cũng đã lạc lõng không hòa nhập, chi bằng làm cho đến cùng.

Tử Tuấn cười tôi ở Thượng Hải mà lòng nghĩ về Thượng Hải, thế nhưng Thượng Hải trong tim và Thượng Hải bên cạnh vốn không phải là một.

Tôi đồng ý. Ngày nhớ đêm mong, làm thế nào mới có thể gặp Trương Ái Linh một lần đây?

Bùi Tử Tuấn là bạn trai tôi, một kẻ cuồng du lịch nhưng lười động não, nghề nghiệp chính là hướng dẫn viên du lịch, sở thích là làm thành viên đội leo núi. Cũng có người hình dung vẻ ngoài của anh ấy là anh tuấn, bởi vì chiều cao mét tám của anh ấy ở Thượng Hải không dễ gì bắt gặp, hơn nữa tay chân đều dài, tứ chi phát triển, lúc nào cũng thích khủy hai cánh tay tạo dáng vẻ dũng mãnh khỏe khoắn, thời đại này không có hổ cho anh ấy đánh thật là đáng tiếc.

Nhưng tôi không cho rằng một người đàn ông có cơ bắp thì có thể được tính là anh tuấn, nam sinh anh tuấn trong lòng tôi chính là Hứa Văn Cường — xin chú ý, là Hứa Văn Cường trong bộ phim truyền hình "Bến Thượng Hải", chứ không phải nam minh tinh Châu Nhuận Phát.

Tôi nói với Tử Tuấn: "Làm thế nào mới có thể gặp Trương Ái Linh một lần đây?"

Anh ấy cười: "Còn nói em không phải đang mơ ban ngày đấy chứ?"

Câu này là lời thoại Chu Hân cười Tử Hà trong bộ phim "Đại thoại Tây du", học vài câu của Châu Tinh Trì đã là tế bào nghệ thuật cao nhất của bạn trai tôi rồi, sách thì anh ấy tuyệt đối không đọc. May mà anh ấy tuy không biết Lưu Văn Tây chính là Lưu Hải Túc Túc, Bát Đại Sơn Nhân chỉ là hiệu của một người chứ không phải tổ hợp tám người, nhưng cũng biết Trương Ái chính là tên gọi tắt của Trương Ái Linh.

Đến sinh nhật tôi, anh ấy cũng biết mua cuốn "Truyền Kỳ" bản bìa cứng làm quà tặng mới nhất cho tôi. Thế nhưng tôi lại không nhịn được mà dạy dỗ anh ấy: "Mua sách là để đọc chữ, mặc kệ nó in trên giấy hoa hay giấy trắng, được đựng trong hộp gỗ hay hộp vàng, giá trị của nó cũng sẽ không thay đổi."

Anh ấy gãi đầu: "Nhưng đóng gói đẹp một chút chẳng phải sẽ đẹp mắt hơn sao? Nữ tiến sĩ xinh đẹp cũng được chào đón hơn nữ tiến sĩ xấu xí mà."

Bạn không thể không thừa nhận, lời nói của anh ấy đôi khi cũng không phải là không có lý.

Nhưng tôi vẫn muốn hỏi: "Làm thế nào mới có thể tận mắt nhìn thấy Trương Ái Linh một lần đây?"

Anh ấy cười tôi: "Nếu cô ấy đến Thượng Hải mở concert, anh có vỡ đầu cũng cướp một vé mang về cho em."

Tôi trừng mắt nhìn anh ấy, cuối cùng vẫn không nhịn được phì cười. Không thể trách anh ấy trêu chọc, có lẽ suy nghĩ này của tôi quả thực có chút hoang đường.

5 năm rồi, cho dù Trương Ái Linh có linh thiêng đi chăng nữa, thì hồn phơ cũng đã sớm tan tác mỗi ngả, hoặc giả là đã đầu thai chuyển thế, uống canh Mạnh Bà, qua cầu Nại Hà, chẳng còn chút ký ức nào về kiếp trước nữa rồi.

Chỉ có mình tôi, khổ sở níu giữ những giấc mộng sao trời và bóng hình của Thượng Hải cũ, bước đi giữa những con hẻm lớn ngõ nhỏ của năm mươi năm sau, tìm kiếm phong hoa tuyết nguyệt của năm mươi năm trước.

Mỗi lần đến Đại rạp chiếu phim Tân Hoa xem phim, lại thầm nghĩ mấy chục năm trước nơi đây công chiếu vở kịch nói "Khuynh Thành Chi Luyến", chắc hẳn Trương Ái Linh cũng chen chúc trong số đó, lặng lẽ thu nhận niềm vui sướng và sự tán thán của khán giả phải không? Thế nhưng trong dòng người vội vã đến đến đi đi ngày nay, nơi nào còn có thể tìm thấy bóng dáng năm xưa của người cũ?

Tôi thở dài: "Đời này tôi luôn bỏ lỡ, thi vào Học viện Mỹ thuật Hàng Châu, không bắt kịp lúc Lâm Phong Miên làm hiệu trưởng; đến Thượng Hải làm thuê, lại không bắt kịp lúc Trương Ái Linh ký tặng bán sách."

"Nhưng em lại vừa hay gặp được anh, không sớm không muộn, cũng coi như may mắn rồi." Tử Tuấn cười hì hì, lại nói: "Mấy ngày nữa chúng ta chuẩn bị xuất phát rồi, em muốn anh mang quà gì về cho em?"

Đây lại là một tội lớn nữa của Tử Tuấn, tặng quà đương nhiên phải có sự bất ngờ mới tốt, thế nhưng lần nào anh ấy cũng nghiêm túc hỏi trước tôi, mà tôi thì luôn khó từ chối thị tình, đành tiện miệng đáp: "Cái gì cũng được, vòng cổ vòng tay kiểu dáng đặc biệt gì cũng được, lần trước anh đi Côn Minh mang cho em mấy chiếc ô giấy hay túi thêu đó cũng khá được mà."

Thế là, trong vali của tôi liền có cả một hàng đủ loại ô hoa túi thêu, đủ để mở một sạp hàng mỹ nghệ.

Bùi Tử Tuấn đầu đất ơi, cứ kiên quyết không nhận ra thực ra đồ thủ công mỹ nghệ ở tất cả các điểm du lịch đều giống nhau cả thôi, Tây An có thể bán đá hoa mưa, Nam Kinh cũng có thể bán tượng binh mãng, quà tặng thực sự độc đáo, căn bản không phải cứ tùy tiện dạo phố là mua được.

Đáng giận nhất là có lần anh ấy lại mang chục cuộn tranh thủy mặc làm giả giả cổ đến để dâng bảo vật, nói là đã dốc hết túi tiền mới mua được bút tích quý hiếm của Bạch Thạch. Lại chẳng thèm nghĩ xem, nếu thực sự là bút tích của Tề Bạch Thạch, một bức đã ngàn vàng khó mua, sao có thể để anh mua được cả lô? Anh ấy tưởng đây là năm 1949 chắc, 400 đồng đại dương có thể mua được 170 bức.

Đáng lẽ ra Tử Tuấn đi khắp nơi trong Nam ngoài Bắc, leo núi lặn biển đều rành rẽ, đến cả chèo thuyền khinh khí cầu cũng từng chơi qua, phải là kẻ hiểu biết rộng rãi mới đúng, thế nhưng những việc anh ấy làm, lại giống như canh giữ trong một căn phòng kín ngủ một giấc đến già, hoàn toàn không biết suy nghĩ.

Quyết định lớn nhất trong đời anh ấy từng làm, chính là vào lúc tôi đã quyết định chia tay anh ấy, tất cả người thân bạn bè đều khuyên tôi không được liền quay sang khuyên anh ấy từ bỏ, có hôm anh ấy bỗng nhiên linh tính mách bảo, xin nghỉ việc, đeo balo du lịch chạy đến Thượng Hải, hơn nữa còn không nói một lời, cho đến khi tìm được công việc và chỗ ở rồi mới bất ngờ xuất hiện trước mặt tôi.

Lúc đó tôi đã tự mình bươn chải ở Thượng Hải nửa năm, tiền đã tiêu hết mà bạn bè thì vẫn chưa kết giao được, chính là lúc cô đơn và hoang mang nhất. Ở thành phố bài ngoại này, tôi và Tử Tuấn không chỉ cùng là những kẻ lưu lạc chân góc trời, mà còn là bạn cũ gặp nhau nơi đất khách, thế là gương vỡ lại lành. Chớp mắt đã năm năm, nếu không có gì ngoài ý muốn, Tết năm sau chúng tôi sẽ cùng nhau về nhà thưa chuyện với hai bác, làm thủ tục xong xuôi.

Thế nhưng, thực sự phải gả cho anh ấy sao? Giống như một giọt mực rơi xuống giấy tuyên thành, từ đó định đoạt số phận của tờ giấy?

Nếu là tranh sơn thủy, là non xanh nước biếc hay mây đen áp thành thành muốn vỡ? Nếu là tranh hoa điểu, là trăm chim chầu phượng hay mặt trời ngã về tây gà lên chuồng? Nếu là tranh nhân vật, là thợ vẽ mỹ nữ hay Lý Quỳ hất mực?

——Chỉ sợ, đến cả Lý Quỳ cũng làm không xong, lại hóa ra Lý Quỷ, đến lúc đó, mới gọi là mặt trời ngã về tây hối thì đã muộn?

“Đồ ngốc nhà anh, sắm sửa hành trang tốt chưa?” Tôi thở dài, làm tròn bổn phận làm bạn gái của mình, “Có cần em sang chỗ anh giúp anh sắp xếp vali không?”

“Không cần. Em sang rồi, anh lại phải đưa em về, đi đi lại lại phiền phức lắm.” Tử Tuấn nói, “Trừ phi em đồng ý tối nay ở lại chỗ anh không về nữa.”

Tôi lườm anh ấy một cái, không nói gì.

Tử Tuấn có chút ngượng ngùng, tự giác chuyển chủ đề: “Em chỉ cần làm được một điều là được...” Anh ấy nhìn tôi, rất nghiêm túc lại rất trẻ con ước nguyện, “Em phải nói ba lần trước khi ngủ mỗi ngày: Em nhớ Bùi Tử Tuấn, em muốn nhìn thấy anh ngay lập tức. Như vậy anh sẽ nhanh chóng trở về.”

Tôi “phì” một tiếng cười vang: “Em muốn gặp Trương Ái Linh. Nói mấy nghìn mấy trăm lần rồi còn hơn, mà có thấy cô ấy đến đâu.”

Sau đó chúng tôi vẫn cùng nhau ra ngoài để chọn mua đồ dùng mang theo cho Tử Tuấn.

Thực ra Tử Tuấn đi ra ngoài là chuyện như cơm bữa, túi du lịch gấp gọn, túi dụng cụ vệ sinh mini món gì cũng có, thế nhưng mỗi lần anh ấy đi xa, tôi vẫn không kìm được mà muốn cùng anh ấy sắm thêm mấy món đồ nhỏ nhặt, cứ như thể nếu không làm vậy thì trong lòng không thể an tâm đường hoàng vậy.

Đi trong siêu thị, Tử Tuấn cảm thán nói: “Em biết anh ngưỡng mộ điều gì nhất không? Nhìn mấy cặp vợ chồng mới cưới mỗi người một tay đẩy xe hàng đi qua đi lại giữa các kệ hàng, chọn một gói mỳ tôm cũng phải nghiên cứu nửa ngày xem nhãn hiệu nào ngon nhất, mua một chai nước tương cũng so sánh xem loại nào giá rẻ nhất. Quả thực là niềm vui lớn nhất đời người. Đâu như chúng ta, lần nào đến chợ cũng giống như ra trận vậy, nghĩ kỹ mua cái gì rồi mới bước vào, bước vào rồi là cắm cổ đi thẳng tới đích, cầm lên là đi luôn. Chút vị tình sinh hoạt ngày thường cũng không có.”

“Anh đây là mượn gió bẻ măng chửi em vô vị phải không?” Tôi liếc xéo anh ấy, “Chẳng lẽ bây giờ không phải đang sống ngày qua ngày sao?”

“Mỗi người một lối sống.” Tử Tuấn phàn nàn, “Hộp gấm, chi bằng thuê hai tiền nhà sắm hai bộ đồ gia dụng, ngày nào cũng chạy qua chạy lại, sao không dứt khoát...”

“Cũng chỉ là tiết kiệm chút tiền taxi đi qua đi lại mà thôi.” Tôi cắt lời anh ấy, “Tranh thủ lúc còn trả nổi, kịp thời bỏ ra, sau này anh muốn tìm một lý do đi qua đi lại còn chê là làm vẻ ra chiều nữa đấy.”

Tử Tuấn thở dài, tiếng này tiếp tiếng kia, nhưng rốt cuộc không kiên trì nữa.

Thực ra những cuộc đối thoại đại loại thế này, trong mười năm qua, cứ cách một khoảng thời gian là sẽ lặp lại một hai lần.

Đôi khi tôi cũng sẽ nghĩ, có phải lựa chọn của bản thân quá kỳ lạ nổi loạn, có tính là không bình thường không? Thế nhưng bắt tôi chấp nhận sống thử mập mờ, thà tôi kết hôn còn hơn.

Tôi vẫn luôn cho rằng, có thể sống thử, thì có thể kết hôn. Thế nhưng, hà tất phải mang cái tiếng vinh dự gì đâu là chưa cưới mà đã gả chứ?

Hiếm có việc Tử Tuấn đợi tôi mười năm, vẫn luôn dung túng tôi, nhẫn nhịn tôi.

Thực ra trong lòng không phải chưa từng nghĩ tới, chi bằng cứ thế mà kết hôn cũng được, mười năm cứ thế kéo dài trôi qua, cuộc đời chẳng qua cũng chỉ có vài chục năm mà thôi, trong một cuộc hôn nhân có hai người, ít nhất một người tâm mãn ý nguyện thì đã thành công được một nửa, còn về phần người kia không mấy tự nguyện kia, ngày tháng lâu dần, rồi cũng sẽ thành thói quen rồi tự nhiên thành, cuối cùng chấp nhận thôi chứ gì?

Đi ngang qua khu sách, nhìn thấy cuốn "Hoa Lệ Duyên" được đóng gói mới nhất, mặc dù tất cả các câu chuyện đều đã nghe đến thuộc làu, vẫn không nhịn được cầm lên lật đi lật lại trong tay. Dưới một sân khấu gặp gỡ tình cờ nào đó, Trương Ái Linh cười khổ cảm thán đoạn duyên phận hoa lệ của cuộc đời này:

“Mỗi người đều là một ‘điểm’ trên hình học — chỉ có vị trí, không có chiều dài, chiều rộng và độ dày. Toàn bộ buổi hội họp toàn là những điểm với điểm, bức tranh được cấu thành từ những nét đứt đoạn; còn tôi, tuy cũng giống như người khác khoác áo dài xanh bên ngoài chiếc áo bông dày, nhưng lại là một khối lớn không có vị trí, chỉ có chiều dài, chiều rộng và độ dày, cho nên tôi vô cùng lúng túng, cứ thế va vấp, lảo đảo đi ra ngoài.”

Đây chính là cảm nhận chân thực nhất của bà đối với thời đại đó phải không? Bài văn được viết vào tháng 4 năm 1947, thời kỳ biến động của lịch sử, giữa những đám đông chỉ có địa vị mà không có thực chất, trong bức tranh được cấu thành từ từng điểm nét đứt đoạn, bà không tìm được vị trí của mình, nhưng chính vì không có địa vị, lại càng trở nên lạc lõng đột ngột, thế là đành phải trốn chạy, “va vấp lảo đảo đi ra ngoài” — năm xưa bà cùng Hồ Lan Thành đi bộ đến Lệ Viên, đi trên con đường Diên An Tây gió thổi cây lay, bà nói: “Đồ vật hiện đại dẫu có ngàn bề không phải, nó rốt cuộc cũng là của chúng ta, thân thiết với chúng ta.” Tình yêu của bà dành cho Thượng Hải, là chân thành, xuất từ đáy lòng. Bà từng viết những con chữ bình dị thanh tân như "Rốt cuộc vẫn là người Thượng Hải", từng nói đối với Thượng Hải, bà chưa đợi rời đi đã nhớ nhà rồi, thế nhưng cuối cùng, bà lại kiên quyết rời đi, đi xa thật xa, cho đến khi lặng lẽ biến mất ở xứ người. Sau chuyến đi xa cô độc và tuyệt tình đến vậy, liệu bà còn bằng lòng quay về nữa không?

Tử Tuấn nói: “Thích thì mua là được. Mấy chục đồng tiền, đáng để đứng đây nửa ngày thế à?”

Đến lượt tôi thở dài, yêu thích không rời tay không có nghĩa là khao khát sở hữu. Cho dù mua rồi, lần sau tôi ở tiệm sách nhìn thấy cuốn sách này thì vẫn sẽ dừng bước. Thứ khiến tôi lưu luyến không phải là một cuốn sách, mà là một thứ tâm tình. Thế nhưng sự khác biệt trong này, Tử Tuấn sẽ không thể hiểu được.

Tôi lại thở dài một tiếng, nhét cuốn sách trở lại giá sách, trong lúc xoay người, vô tình va phải một cuốn album ảnh bìa dày, rơi xuống đất, trang sách mở ra là một bức ảnh phong cảnh trải dài hai trang, bầu trời màu cam vàng, biển màu xanh lục, trên biển có những cánh buồm đỏ điểm xuyết — đây là một triển lãm về màu sắc, thế nhưng ánh hoàng hôn rực rỡ thoáng qua đã thay đổi tất cả những ấn tượng thông thường đã thành thói quen, thế là trời màu vàng, biển màu xanh, buồm màu đỏ, thế giới trở nên kỳ diệu.

Đầu bên phải bức tranh là vầng thái dương tròn vo, mà đầu bên trái đã có vầng trăng non treo lơ lửng, nhạt nhòa như một cái bóng, một tiếng thở dài. Mà tiêu đề của bức ảnh nhiếp ảnh, được gọi là "Tiếng thở dài".

Tôi lật album ảnh sang xem chữ ký của tác giả: Thẩm Tào. Đây chắc hẳn là một thiên tài nhiếp ảnh có trí tuệ siêu việt, thiên bẫy của ông, không chỉ thể hiện ở góc độ nhiếp ảnh, kỹ thuật, màu sắc và sự nắm bắt bố cục, mà còn ở chỗ thông qua cảnh biển biến hóa khôn lường và sự đối chiếu giữa nhật nguyệt tinh thần để thể hiện ra một cảm nhận độc đáo đối với thời gian và không gian. Nhiếp ảnh của ông, tràn ngập linh hồn và suy ngẫm.

Nhân viên bán hàng đi tới, thô lỗ giật lấy cuốn album ảnh đó từ trong tay tôi, kiểm tra: “Xem kìa, góc này bị làm móp rồi, còn bán kiểu gì nữa?”

“Tôi mua.” Tôi nói đơn giản.

“Vậy được, tôi viết hóa đơn cho cô.” Nhân viên bán hàng lập tức hòa nhã trở lại.

Tử Tuấn có chút không phục: “Làm rơi thì phải mua á? Cuốn sách này mấy chục đồng lận đấy.”

“Chỉ là mấy chục đồng thôi mà, đáng để cãi nhau với cô ta nửa ngày thế à?” Tôi bắt chước giọng điệu vừa rồi của anh ấy nói, nhưng lập tức lại giải thích, “Tuy nhiên tôi cũng không phải sợ cãi nhau, cuốn sách này quả thực đáng mua.”

“Anh ta chụp đẹp lắm à?” Tử Tuấn lật qua lật lại xem, “Tranh phong cảnh trên phố to thế kia, cũng chỉ bán ba đồng một bức, lại còn làm bằng nhựa nữa.”

Tôi phì cười. Làm sao để giải thích sự khác biệt giữa tác phẩm nhiếp ảnh và tranh phong cảnh với Tử Tuấn đây?

Ở cùng Tử Tuấn, những chuyện cần giải thích có lẽ quá nhiều. Hơn nữa, tuyệt đối đừng mong anh ấy có thể nghe hiểu.

Cũng giống như việc tôi đồng thời cũng không hiểu, tôi và anh ấy, hai con người hoàn toàn khác biệt như vậy, rốt cuộc đã bước đi với nhau như thế nào.

Quen biết Tử Tuấn, tuyệt đối không chỉ mười năm, mà phải lùi về sớm hơn, sớm đến năm lớp ba tiểu học.

Năm đó, tôi vừa chuyển trường, đến lớp học mới, vì dáng người cao, nên được phân công ngồi bàn cuối cùng cùng bàn với một nam sinh. Nam sinh đó, chính là Bùi Tử Tuấn.

Lúc ấy trong lớp đều là nam sinh ngồi với nam sinh, nữ sinh ngồi với nữ sinh, cặp đôi chúng tôi vô cùng đặc biệt trong lớp, thế là các bạn học vừa ngày tôi đến đã đặt cho tôi một biệt danh, gọi là “Bùi tẩu”.

Mỗi ngày tôi vừa bước vào phòng học, liền có nam sinh thích hớt hải hô lớn: “Bùi tẩu tới rồi!” Thế là các học sinh khác liền hùa theo gọi: “Bùi tẩu! Bùi tẩu! Bùi Tử Tuấn, vợ cậu bước vào kìa, sao cậu không mau ra đón?”

Tử Tuấn vô cùng bực bội, liền cố tình ra vẻ dữ dằn ra lệnh cho tôi: “Tránh xa tôi ra một chút!” Cứ như thể tất cả sự tủi thân của anh ấy đều là do tôi gây ra vậy. Thế nhưng, chẳng lẽ sự tủi thân của tôi không phải vì anh ấy sao?

Tôi kiên trì được một tuần, cuối cùng không chịu nổi, cuối tuần lén lạy chạy đến nhà ngoại trốn, đến thứ hai, bố mẹ đến đón, tôi thế nào cũng không chịu đi, khóc lóc gào thét “Con không đi học nữa đâu”.

Mẹ vừa dỗ vừa dọa, ép tôi nói ra lý do, nhưng lại hoàn toàn không thông cảm: “Chỉ vì một cái biệt danh thôi á? Cái này tính là gì? Người ta gọi là chuyện của người ta, chẳng lẽ người ta gọi em hai tiếng mà em liền thành vợ người ta thật chắc? Đi học đi!”

Cuối cùng, vẫn là bà ngoại xót tôi, lết đôi chân bó tìm đến trường lý luận với giáo viên: “Người ta đều tách nam nữ ra, sao lại bắt cục cưng nhà tôi ghép đôi ngồi với thằng nhóc thối này?”

Giáo viên giảng không thông lý lẽ với bà ngoại, đành để lao công bê thêm một bộ bàn ghế nữa, để tôi và Tử Tuấn ngồi tách ra. Thế nhưng biệt danh “Bùi tẩu” vẫn tiếp tục được sử dụng, cho đến tận khi tôi tốt nghiệp trung học, gặp lại bạn học cũ trong ngõ hẻm, vẫn thỉnh thoảng bị nhắc lại: Ơ, đây không phải Bùi tẩu đó sao?

Có lẽ chuyện biệt danh chính là như vậy, cách mấy năm mấy chục năm, tên họ thật chưa chắc đã nhớ được, nhưng biệt danh, lại là dấu ấn cả đời, rất khó quên.

Tuy nhiên cách tám chín mươi năm nhắc lại, trong thâm tâm đã không còn căm hận đến thế, ngược lại còn gợi lên một chút ấm áp, gió ký ức trong khoảnh khắc thổi tung mái tóc thời thơ ấu, nhớ lại vô số chuyện xưa.

Có lẽ chính vì thế, Bùi Tử Tuấn mới vào một buổi sáng nào đó của mười mấy năm sau, bỗng nhiên nhớ đến tôi, lỗ mãng xông vào ký túc xá, nói thẳng thừng với tôi rằng anh ấy vẫn luôn không quên tôi, vẫn luôn lén lút thích tôi phải không?

Lúc đó tôi đã học mỹ thuật ở Hàng Châu, là tài nữ nổi danh, đi trên con đường trong khuôn viên trường rợp bóng liễu, thường nghĩ: Đây chính là con đường hiệu trưởng Lâm Phong Miên từng đi qua đây sao? Hừng hực khí thế, một lòng chờ đợi ra trường làm Hoàng Vyong Tề thứ hai, tầm nhìn cao tận trời xanh, sao có thể coi trọng Bùi Tử Tuấn tốt nghiệp chuyên khoa du lịch được chứ?

Chỉ là ngại làm tổn thương lòng người quá, nửa đùa nửa thật lườm anh ấy một cái: “Thích á? Bây giờ tớ vẫn nhớ lúc đó cậu dữ dằn thế nào đấy! Còn bảo tớ tránh xa cậu ra một chút, cậu quên rồi à?”

Tử Tuấn đỏ bừng cả mặt, xoa xoa hai tay, thề thốt nói: “Sau này sẽ không thế nữa, tuyệt đối không dữ nữa, chỉ cần em ở gần anh, bảo anh thế nào cũng được.”

Bây giờ nhớ lại dáng vẻ ngốc nghếch đó, vẫn khiến tôi buồn cười không thôi.

Khoảng thời gian đó, cứ cách ba năm bảy ngày là Tử Tuấn lại ngồi xe lửa từ Tô Châu phóng đến Hàng Châu, hầu như cuối tuần nào chúng tôi cũng gặp nhau một lần. Lâu dần, liền thành thói quen.

Tây Hồ ngày nắng, Tây Hồ ngày mưa, Tô Đê, Bạch Đê, đêm trăng hai mươi tư cầu, sen rực dưới nắng đỏ thắm... Những cảnh đẹp ý vui này, là phải cùng người trong lòng thưởng thức mới đúng. Dẫu không phải người trong lòng, ở bên cạnh như hình với bóng lâu ngày, thì cũng sẽ dần dần vương vấn trong lòng.

Thiếu nữ mới biết yêu, phần lớn là vì thời tiết nên mới yêu. Bông liễu vương nhẹ, theo gió quyến luyến, chẳng vì cớ gì mà có vài phần lưu luyến, mỗi lần hoa rụng thành trận, liễu yếu phất phơ trước gió, đều tựa như đang dịu dàng nói: Không nỡ, không nỡ.

Có một lần chơi Tây Hồ xong đưa anh ấy ra ga, đi dưới hàng liễu, đứng khựng lại, tiện tay nhặt giúp anh vướng bông bay bên khóe tóc, tay liền bị anh ấy nắm lấy.

Ánh mắt của anh ấy, trong mùa mờ ảo ấy lại đa tình nhường ấy, nhìn đến mức khiến tim người ta hoảng loạn.

Lúc bị anh ấy hôn, tôi sợ đến mức phát khóc, nhưng lại không biết tránh né.

Rất nhiều năm sau cũng không hiểu nổi, mặc dù thoạt nhìn rất thuần khiết rất đẹp, thế nhưng, đó có phải là tình yêu không?

Khoảng giữa không phải chưa từng thử chia tay với anh ấy.

Cãi nhau, chiến tranh lạnh, xin lỗi, làm hòa... Đây hầu như là con đường bắt buộc của tất cả các cặp đôi phải không? Đối với chúng tôi, những trận giao tranh kiểu này lại càng thường xuyên hơn.

Hai chúng tôi, tính cách khác biệt như trời với đất, tôi thích yên tĩnh, anh ấy thích vận động, một người muốn đi hướng đông, người kia cứ nhất định muốn đi hướng tây, hầu như chưa có lúc nào ý kiến hoàn toàn đồng nhất. Mấy năm ở chung, đều là em nhường anh, anh nhường em, giống như hai con nhím trong gió lạnh, nếu muốn áp sát sưởi ấm, không thể không mài trụi gai nhọn của chính mình trước đã.

Quá trình mài giũa này, quá đau đớn.

Đôi khi tĩnh tâm lại soi xét tình yêu của chúng tôi, luôn cảm thấy đầm đìa máu tươi, thịt gai mờ mịt, không biết đã tổn hại bao nhiêu cái gai, lại đâm thủng bao nhiêu vết thương.

Lần náo loạn dữ dội nhất, chính là trước đêm tôi rời Tô Châu đến Thượng Hải, thu dọn tất cả những món quà nhỏ anh ấy tặng tôi mấy năm nay, một mẻ gói lại trả hết cho anh ấy, nói rõ ràng rằng: Tử Tuấn, chúng ta chia tay đi, mãi mãi làm bạn bè nhé.

Anh ấy ngẩn ngơ lùi lại, dáng vẻ bị tổn thương khiến tôi xót xa.

Anh ấy nói: "Làm bạn bè được, thì sao phải chia tay?"

Làm bạn bè được, thì hà tất phải chia tay? Có lẽ những gì anh ấy nói là chân lý vàng ngọc, là chân lý đơn giản nhất.

Tôi có chút không đành lòng, nhưng vẫn cắn răng nói: "Hai chúng ta, không hợp."

Ngày rời khỏi Tô Châu, trời đang mưa, tay trái tôi xách một chiếc vali mây đan, tay phải cầm chiếc ô giấy dầu, nói đùa với Tử Tuấn: "Anh nhìn dáng vẻ này của em, có giống Trải Chí Mô không?"

Anh ấy tỏ vẻ không đồng tình: "Tại sao lại là Trái Chí Mô? Cậu ta là nam em là nữ, anh không nhìn ra điểm nào giống cả."

Tôi thở dài, Tử Tuấn ơi Tử Tuấn, hai chúng ta, thật sự thật sự không hợp.

Nào ngờ Tử Tuấn trước sau không chịu nghĩ như vậy, cuối cùng rốt cuộc vẫn đuổi theo đến Thượng Hải...