Chu Ân Lai có thể uống rượu; vì công việc nên bình thường ông không uống, nhưng cũng vì công việc mà ông có thể uống liền một lượng lớn rượu; ông uống rượu có chừng mực, thỉnh thoảng cũng có lúc mất đi chừng mực mà uống đến say mèm.

Những câu chuyện về Thủ tướng Chu Ân Lai uống rượu có rất nhiều, tràn đầy sức hấp dẫn quyến rũ, nếu kể chi tiết từng chuyện một thì viết hết một cuốn sách cũng không xong. Tuy nhiên, những câu chuyện ông uống rượu hầu hết đều gắn liền với "Mao Đài". Kể từ khi Hồng quân trong Vạn lý Trường chinh đi qua Quý Châu, chiếm đánh trấn Mao Đài, "tất cả rượu ở đó đều uống sạch" thì Chu Ân Lai đã có mối nhân duyên không thể tháo gỡ với Mao Đài. Tôi thường nghe mọi người nói đùa rằng: "Thực ra chất lượng rượu Ngũ Lương Lịch từ lâu đã vượt qua Mao Đài, nhưng vẫn không thể so sánh với Mao Đài. Bởi vì Hồng quân không uống Ngũ Lương Lịch, bởi vì Thủ tướng thích uống Mao Đài. Kém đi hai điều này, Ngũ Lương Lịch mãi mãi cũng không đuổi kịp Mao Đài."

Nói đùa thì vẫn là nói đùa. Tuy nhiên, việc Mao Đài nổi tiếng khắp toàn cầu, quả thực không thể tách rời với vị Thủ tướng của chúng ta. Trường chinh đi qua trấn Mao Đài, Thủ tướng đã dùng chiếc cốc lớn hơn 1 lạng để uống cạn 25 chén rượu Mao Đài. Đây là do chính miệng ông kể, cũng được chứng thực bởi sự thật mà sau này tôi tận mắt chứng kiến.

Vậy thì, hãy bắt đầu từ tử lượng (tửu lượng) của Thủ tướng nhé.

Năm đó tôi đến bên cạnh Chu Ân Lai đảm nhận nhiệm vụ cảnh vệ, đi theo ông từ Diên An đến Trùng Khánh. Các sĩ quan Quốc Dân Đảng dọc đường đi, bao gồm cả những vị tư lệnh trưởng quan, quân trưởng sư trưởng, gặp Chu Ân Lai không ai là không cung kính. Bởi vì hầu hết đều xuất thân từ trường quân sự Hoàng Phung (Hoàng Phố), từng là học sinh của Chu Ân Lai; học sinh gặp thầy giáo thì việc bày tiệc tẩy trần là không thể tránh khỏi. Dọc đường đó tôi đã phát hiện ra tử lượng của ông rất lớn, không một học sinh nào có thể sánh bằng. Nhưng tử lượng rốt cuộc lớn đến mức nào? Trong lòng tôi không nắm chắc. Lượng rượu đủ làm tôi say 3 lần, ông uống một hơi hết sạch mà không có bất kỳ biểu hiện khác thường nào. Nhất định phải tìm một phản ứng nào đó đối với rượu, thì đó chính là trở nên tinh thần hơn, phong thái hơn và nhạy bén hơn. Trong lòng tôi tính toán cho ông: Có thể uống được một cân? Ít ra cũng phải 8 lạng chứ... Rõ ràng là tôi đã đánh giá thấp rồi.

Lần đầu tiên được mở rộng tầm mắt là vào mùa thu năm 1945, trong thời gian Mao Trạch Đông đến Trùng Khánh đàm phán. Sau khi Mao Trạch Đông đến, vào lúc 8 giờ tối ngày hôm đó, Tưởng Giới Thạch đã tổ chức tiệc chiêu đãi Mao Trạch Đông tại dinh thự Lâm Viên. Đàm phán bắt đầu, việc uống rượu cũng bắt đầu. Từ phía Quốc Dân Đảng và chính phủ của họ, cho đến các đảng phái dân chủ, các đoàn thể nhân dân, tiệc chiêu đãi hầu như không dứt. Mỗi lần dự tiệc, mọi người đều xúm lại, tranh nhau chúc rượu Chủ tịch Mao Trạch Đông. Khoảng thời gian đó Chu Ân Lai đồng hành cùng Mao Trạch Đông thực sự là hình với bóng không rời, chính là sợ có kẻ mưu hại Mao Trạch Đông. Trên bàn tiệc cũng không ngoại lệ, ông luôn ngồi sát rạt bên Mao Trạch Đông; lúc nói chuyện ông lùi lại nửa thân để nhường Mao Trạch Đông lên trước, lúc chúc rượu ông lại chớp thời cơ tiến lên nửa thân chắn ở phía trước: "Ơ kìa, tử lượng của Chủ tịch Mao có hạn, tôi uống thay, tôi xin uống thay..."

Nhìn Chu Ân Lai uống cạn hết chén này đến chén khác thay cho Mao Trạch Đông, đẩy từng lớp người chúc rượu lùi về phía sau, không hiểu vì sao, vành mắt tôi bỗng chốc cay xè.

Đi theo Chu Ân Lai hơn 5 năm, nhìn ông dự tiệc rượu, nghe ông bàn về rượu, tôi ít nhiều cũng có thêm một số kiến thức về rượu và chuyện uống rượu.

Ông kể, uống rượu có người đỏ mặt, có người không đỏ mặt; người đỏ mặt chưa chắc đã không uống được, người không đỏ mặt chưa chắc đã uống được. Có người uống rượu vào đỏ mặt đỏ cổ, nhưng ánh mắt phát sáng có thần, những người như vậy thực ra rất biết uống, hơn nữa cái sự đỏ của những người này thường là đỏ hồng, thậm chí là ánh hồng ngập tràn, thần thái bay bổng. Chu Ân Lai chính là thuộc loại này. Có người uống rượu vào đỏ mặt đỏ cổ, nhưng đôi mắt vốn dĩ long lanh lại trở nên ảm đạm, luồng sáng minh triết bị thay thế bởi một vẻ đờ đẫn nhạt nhòa, những người như vậy thì thực sự không uống được. Hơn nữa cái sự đỏ của những người này thường là đỏ tía đỏ tối, thiếu đi vẻ rạng rỡ. Ánh mắt tụ lại rồi lại tan, lúc tụ lúc tan, ông ấy uống rượu không thành tận hưởng mà thành chịu tội. Mao Trạch Đông đại khái chính là loại này, cho nên uống rượu chưa từng quá 3 chén, để tránh mất hình tượng. Người không đỏ mặt thực ra không tồn tại, đó chỉ là nói tương đối mà thôi. Người thực sự không đỏ mặt quả thực uống rất giỏi, cái sự "không đỏ mặt" này biểu hiện ra là vẻ mặt rạng ngời, chỉ là lớp ửng hồng nhạt đó hoặc là do da dày thịt béo, hoặc là do sắc da đen đậm nên không nổi bật mà thôi. Ví dụ như Hứa Thế Hữu liền thuộc loại này. Nhìn có vẻ không đỏ mặt, nhưng thực ra chuyển sang màu trắng, màu xám hoặc màu xanh thì đó là thực sự không uống được, cái gọi là không đỏ mặt là do sự biến đổi của 3 màu sắc này không dễ bị phát hiện. Ví dụ như Hơ lão tổng (Hạ lão tổng) sau khi tuổi cao, mặt không đổi sắc thì Thủ tướng cũng không cho phép ai ép ông uống rượu.

Cùng một con người thì tử lượng cũng không thể định giới hạn rõ ràng. Bởi vì nó còn liên quan đến tình trạng cơ thể lúc đó, tình trạng giấc ngủ, chất lượng món nhai kèm (mồi nhậu) cũng như tâm trạng bầu không khí lúc uống rượu. Ví dụ như ngủ ngon giấc có thể uống một cân bạch tửu, thì mất ngủ hoặc liên tục không được nghỉ ngơi có thể giảm xuống lượng nửa cân. Ví dụ như ăn thịt bò thịt cừu có thể uống một cân, ăn thịt lợn có thể thành 9 lạng, ăn thịt cá còn 8 lạng, ăn rau xanh có lẽ 6 lạng, bụng rỗng uống 3 lạng chắc chắn choáng. Ví dụ như hai ngày không uống rượu, thoải mái chén tạc chén thù có thể uống một cân, người như vậy nếu buổi trưa uống mà buổi tối uống tiếp, ngày hôm trước uống mà ngày hôm sau lại uống tiếp, thì tử lượng đó sẽ giảm đi sẩy dọc. Ngoài ra, tri kỷ gặp nhau cạn chén ít, lời không hợp ý "nửa chén say" cũng không phải là không có lý.

Mao Trạch Đông trong thời gian đàm phán ở Trùng Khánh, Chu Ân Lai uống rượu thay cho Mao Trạch Đông, điều kiện bất lợi hầu như chiếm trọn. Ông bị thiếu ngủ trầm trọng, thể chất giảm sút rõ rệt. Bản thân Mao Trạch Đông vốn là người có thể lực vượt trội, ngủ cực kỳ ít. Lúc ông thức, Chu Ân Lai chưa từng ngủ, phải thảo luận xử lý công việc bận rộn nặng nhọc; Mao Trạch Đông nghỉ ngơi, ông cũng không thể nghỉ ngơi, lại tiếp tục họp, nghe báo cáo, kiểm tra và sắp xếp công việc ngày hôm sau. Mỗi lần dự tiệc ông còn chưa kịp ăn một miếng thức ăn, thì vòng chúc rượu đầu tiên đã bắt đầu. Thường là mấy chén rượu, thậm chí mười mấy chén rượu trôi vào bụng, mới có thể vội vã gắp mấy đũa thức ăn ăn. Mà vòng chúc rượu mới đó lại đã bắt đầu rồi... Uống rượu với các đảng phái dân chủ thì còn khá hơn một chút, uống rượu với Quốc Dân Đảng thì quả thực là một trận chiến nữa. Giống như tướng Trương Trị Trung đây là chân thành chúc rượu Mao Trạch Đông, nhưng những nhân vật đến từ hệ CC và hệ Quân thống đó thì không thể không khiến người ta đặc biệt đề phòng. Các loại nhân vật hỗn tạp, bối cảnh và diện mạo của một số người vốn không rõ ràng, trong đó không ít kẻ từ "nam chinh bắc chiến" trên bàn rượu sát phạt ra, vừa biết uống rượu lại vừa biết ép rượu, đặc biệt là sau khi hai chén rượu vào bụng, loại chân thành và giả dối đều trở nên nồng nhiệt, tiếng cười nói sôi sục, toàn là những lời cảm động:

"Tiên sinh Mao, đợt mở lại đàm phán lần này suôn sẻ hơn giai đoạn trước rất nhiều, chúc chúng ta sớm đạt được hiệp định. Cạn chén, cạn chén."

"Ân Lai huynh, rượu của tiên sinh Mao anh đã uống thay rồi, còn của chính anh đâu? Phải cạn hai chén, hai chén..."

"Tiên sinh Chu, tiểu đệ là đại diện cho Đảng bộ thành phố, Quốc Cổ (Quốc Cộng) hợp tác mà, phải đối xử công bằng như nhau. Chén đầu tiên là uống thay tiên sinh Mao, chén thứ hai này mới là của anh..."

Người tham gia tiệc rượu, gọi huynh gọi đệ rất nhiều, cũng có người gọi tiên sinh hoặc gọi "Chu công", do Chu Ân Lai chắn ở trước mặt Mao Trạch Đông, nên nhanh chóng trở thành tiêu điểm, chúc rượu không bằng nói là tấn công, giống như sóng biển một đợt rút đi, một đợt khác lại dồn dập kéo tới, bữa rượu đó uống thực sự là "long trời lở đất", đến sau này đã biến thành kinh tâm động phách. Đó là sau khi đàm phán rơi vào bế tắc, cuối cùng ở giữa sự kiên trì và thỏa hiệp, Chu Ân Lai đã tìm được điểm đột phá. Quốc Dân Đảng vừa mừng thầm vì những nhượng bộ to lớn do Đảng Cộng sản đưa ra, lại vừa bực bội bất an vì nhất thời không công phá được trận địa chủ yếu của Đảng Cộng sản, đủ loại cảm xúc đều được mang lên bàn tiệc. Nhìn khung cảnh đó, không thể không khiến người ta liên tưởng đến cảnh biển: Biển cả uy mãnh dựng lên những hàng sống lưng sóng cuồn cuộn lao tới, tiếng gầm rú tựa hồ muốn nuốt chửng vạn vật. Nó đập ầm ầm vào vách đá sừng sững, lập tức trở thành tan tành phấn vụn, mang theo tiếng thở dài nặng nề bất lực rút lui xuống dưới. Thế nhưng, những ngọn sóng dài mới hết lớp này đến lớp khác lại cuồn cuộn trào ra, tiếp tục hung hăng ép sát về phía vách đá sừng sững uy nghiêm đó, phát ra tiếng reo hò đinh tai nhức óc khiến người ta run rẩy... Chu Ân Lai từ đầu đến cuối không gục ngã chắn ở phía trước Mao Trạch Đông, nghênh đón ngọn sóng đó hết chén này đến chén khác nốc cạn xuống. Khuôn mặt ông ánh hồng ngập tràn, đôi mắt sáng kỳ lạ, hai hàng lông mày oai vệ nhướng lên một chút, càng làm nổi bật vẻ thần thái phơi phới: "Tôi xin đưa ra một đề nghị, chúng ta đừng tiếp tục đánh trận hỗn loạn nữa. Bất luận là đàm phán hay uống rượu, chúng ta nên tiến hành một cách bình đẳng. Bây giờ tôi đề nghị, tất cả các tiên sinh có thể uống rượu đều nâng chén, tôi đại diện cho Chủ tịch Mao kính mọi người ba chén." Chu Ân Lai lịch sự quét ánh mắt nhìn khắp toàn trường, mỉm cười gật đầu: "Uống trước kính trước nhé."

Chu Ân Lai uống liền ba chén. Vẫn ánh hồng ngập tràn, vẫn thần thái phơi phới, vẫn lịch sự nhã nhặn, cứ thế mỉm cười nâng chén lên lần nữa, dùng chất giọng ôn hòa thuần hương giống như hoàng tửu Thiệu Hưng của ông mà nói: "Đương nhiên, còn có ba chén của chính tôi nữa."

Ông lại uống liền ba chén!

Hội trường đột ngột tĩnh lặng lại, hồi lâu không cuộn lên được ngọn sóng nào, chỉ còn lại giọng nói ôn hòa văn nhã của Chu Ân Lai: "Chúng ta không phải là đánh cược rượu, là cạn chén vì tình hữu nghị. Không ép uổng người ta. Người nào uống được thì xin cạn trước ba chén, sau đó tiếp tục."

Trương Quần, Thiệu Lực Tử, Trương Trị Trung và những người khác đã đứng lên, lần lượt ủng hộ nói: "Ân Lai huynh nói rất đúng, đừng đánh trận hỗn loạn nữa." "Ai uống được thì đứng riêng ra mà kính, đừng có khôn lỏi giở trò..."

Có mấy kẻ uống liền ba chén rượu, nhưng không một ai dám đứng ra đơn độc thách thức nữa. Có một phóng viên mang máy ảnh nói với chúng tôi rằng:

"Hầy, một mình Chu Ân Lai đã đánh bại toàn bộ Quốc Dân Đảng..."

Khi quay về văn phòng Hồng Nham, tôi ngửi thấy rõ mồn một, hơi thở phát ra từ Chu Ân Lai đều nồng đượm hương rượu. Tôi xót xa nhỏ giọng hỏi:

"Chu Phó chủ tịch, sao ngài lại không để Chủ tịch uống lấy một chén? Ngài ấy chỉ cần uống nửa chén là ngài có thể bớt uống ba bốn chén rồi."

"Tôi sợ trong rượu có người giở trò, bỏ độc..." Ông chỉ thì thầm lẩm bẩm một tiếng.

Sau bữa rượu đó, Chu Ân Lai lại liên tục làm việc mười mấy tiếng đồng hồ. Tôi thường nghĩ, giống như ông làm việc liên tục như vậy, ngủ cực kỳ thiếu, thể chất giảm sút, lại uống rượu liên tục số lượng lớn khi bụng đói, thậm chí một lần uống mấy chục chén bạch tửu vẫn không say không gục, thứ duy nhất chống đỡ cho ông chính là tâm trạng và bầu không khí. Đối mặt với bầu không khí vây hãm, tâm trạng bảo vệ Chủ tịch Mao, đã khiến ông phấn khích, khiến ông phấn chấn, tử lượng đã được phát huy siêu thường.

Lần để lại ấn tượng sâu sắc với tôi, có thể cho thấy tử lượng của ông còn có một lần xảy ra ở Vân Nam, đó là trong bầu không khí và tâm trạng hoàn toàn khác với lần ở Trùng Khánh, đã uống một trận rượu lớn tưng bừng.

Tôi nhớ đó là sau khi hội nghị Á Phi kết thúc, chúng tôi theo Thủ tướng ngồi máy bay từ Bandung về lại Côn Minh. Các cán bộ lãnh đạo đảng chính quân Vân Nam vì để chúc mừng hội nghị Bandung thành công mỹ mãn, đã tổ chức tiệc chiêu đãi Thủ tướng và đoàn đại biểu.

Đêm hôm đó, Tỉnh ủy, Nhân ủy, Quân khu, cán bộ lãnh đạo của mấy hệ thống luân phiên chúc rượu Thủ tướng, đây là sự chúc rượu xuất phát từ lòng kính yêu, hoan nghênh và cảm thấy vinh dự vô hạn, Thủ tướng không muốn làm mất hứng mọi người, càng không muốn người chúc rượu thấy lúng túng, cố gắng làm thỏa mãn tất cả mọi người. Bất luận là quen hay không quen, chức vụ cao hay thấp, ông đều làm thỏa mãn nguyện vọng của từng người. Khi ông liên tục chạm chén cạn chén với người chúc rượu, tôi liền liên tưởng đến cảnh tượng ông bắt tay với quần chúng. Chu Ân Lai bất luận gặp cán bộ quần chúng ở phương diện nào, cũng nhất định làm thỏa mãn nguyện vọng bắt tay của mọi người, bắt tay xong với hàng phía trước, cũng không quên hàng giữa hàng sau, có bàn tay vươn tới là nhất định phải bắt.

Có lần tay ông bị thương, rất đau, thêm vào đó cánh tay phải từng bị gãy xương, vận động hạn chế, chúng tôi khuyên ông đừng bắt tay nữa. Nhưng ông gỡ miếng băng thuốc trên tay ra, đứng ở cửa, kiên trì bắt tay từ giã từng người trong số hơn 280 đại biểu được tiếp kiến!

Bây giờ, ông uống rượu cũng nhiệt tình chu đáo giống như bắt tay vậy, không từ chối việc chúc rượu, còn chủ động chúc rượu các đồng chí, chức vụ càng thấp, càng là nhân viên bình thường thì ông càng không quên chúc rượu.

Phải nói rằng, các cán bộ đảng, chính, quân tỉnh Vân Nam đều uống một cách thực chất, tuyệt đối không có ai khôn lỏi giở trò, cho dù người không uống được cũng ngửa cổ cạn chén, dùng lời nói sau khi say của họ mà nói thì: "Uống rượu với Thủ tướng, say cũng đáng, say cũng vui."

Nói thật, lần uống rượu đó Thủ tướng vẫn thuộc diện uống nhiều nhất, thậm chí là nhiều hơn rất nhiều. Thế nhưng, cán bộ Vân Nam say rất nhiều, Thủ tướng lại hoàn toàn không say chút nào, vẫn là người mà tôi quen thuộc như vậy: Ánh hồng ngập tràn, thần thái phơi phới, hứng khởi tràn trề trò chuyện với mọi người; trên dưới 5 ngàn năm, dọc ngang 10 vạn dặm, cái kiến thức uyên bác và tư duy nhạy bén lời nói cử chỉ đó, đã làm say đắm tất cả những người có mặt.

Tuy nhiên, tất cả những trường hợp tiệc tùng kiểu này, chỉ có thể nói là Thủ tướng rất biết uống, tử lượng quả thực rất lớn, chứ rất khó thực sự nói rõ rốt cuộc đã uống bao nhiêu?

Trong công việc, Thủ tướng ghét nhất những lời chung chung kiểu như "đại khái", "có lẽ", "ước chừng"; ông cực kỳ chú trọng các con số, để đảm bảo sự chính xác. Điểm này sau đây sẽ nhắc đến. Vậy thì, chuyện Thủ tướng uống rượu tôi cũng không thể lúc nào cũng nói những lời chung chung trên bề nổi. Tôi có thể kể hai ví dụ về chuyện "đánh cược rượu". Đây là "huấn luyện viên đơn lẻ", có thể nói chính xác đã uống bao nhiêu rượu.

Năm... hội nghị Lư Sơn lần thứ hai, có một hôm buổi tối Thủ tướng từ chỗ Chủ tịch đi ra, dặn dò rằng: "Đến nhà Thượng Khuê đồng chí nhé, anh ấy và Thủy Tịnh đang mời tôi ăn cơm kìa."

Nhắc đến Dương Thượng Khuê và phu nhân của ông ấy là Thủy Tịnh, các nhân viên công tác ở Trung Nam Hải không ai là không biết. Bởi vì Dương Thượng Khuê là nhà cách mạng lão thành, năm xưa đảm nhiệm chức vụ Trưởng ban Tuyên truyền Tỉnh ủy ở Khu Xô Viết Trung ương, sau khi kiến quốc nhậm chức Bí thư Tỉnh ủy Giang Tây, khi Trung ương họp ở Lư Sơn, ông ấy và phu nhân Thủy Tịnh luôn làm tròn đạo chủ nhà. Thủy Tịnh lúc đó trẻ trung phóng khoáng, đối xử với mọi người nhiệt tình, để lại ấn tượng rất tốt cho mọi người, còn từng giúp một tổ vệ sĩ tìm đối tượng, trong chốc lát được truyền tụng thành giai thoại.

Bà ấy để lại ấn tượng sâu sắc cho mọi người, còn có một nguyên nhân quan trọng là tử lượng rất lớn. Do Giang Tây trong thời kỳ khó khăn 3 năm của đất nước, mỗi năm trích ra mấy chục ức cân lương thực chi viện khắp nơi, đến mùa thu năm 1961, tình hình sản xuất và phục hồi kinh tế của Giang Tây đều khá tốt, cho nên Thủ tướng tỏ ra rất vui vẻ, dọc đường hứng khởi hỏi một câu: "Đều nói Thủy Tịnh tử lượng rất lớn ư?"

Tôi đáp: "Hình như từng nghe người ta kể qua. Phụ nữ không uống thì thôi, chỉ cần là người dám uống, nói chung đều uống giỏi hơn nam đồng chí."

"Ừ," Thủ tướng cười gật đầu, thần tình kỳ lạ: "Cô ấy chuốc say Bộ trưởng của tôi đấy nhé."

"Ai ạ?"

"Liêu Lỗ Ngôn."

"Thật á?" Tôi kinh ngạc trợn tròn mắt, "Ái chà, vậy Thủ tướng phải cẩn thận chút rồi."

Thủ tướng có thể uống rượu. Người uống được rượu ở Quốc viện (Quốc vụ viện) không ít. Trương Ngạn, Kiều Quán Hoa họ đều là mức tử lượng bạch tửu trên một cân. Mỗi khi có ngày kỷ niệm vui mừng, thường đứng lên rồi không ngồi lại được nữa, chạm chén lẫn nhau, chúc rượu ép rượu, hứng thú cực cao. Thường có những lúc uống say và người say; sau khi say nói nhiều, từng xảy ra không ít trò hề.

Thủ tướng thích nhất là được uống cùng Trần Nghị và Kiều Quán Hoa, có hai người này, bầu không khí sẽ trở nên nồng nhiệt, sẽ vui vẻ. Hai người này phóng khoáng nhưng không thô tục; hứng rượu đại phát cũng sẽ không nói ra những lời kém cõi thú vị thấp kém, nhất định là chuyện nam bắc non sông, văn chương trời đất; thơ từ ca phú, lời hay ý đẹp tựa ngọc châu.

Cho nên, Thủ tướng uống rượu thích hỏi hai câu: "Lão tổng Trần có đến không?" hoặc dặn dò: "Gọi lão Kiều đến tham gia."

Thủ tướng có tư giao cực kỳ sâu sắc với Trần Nghị, điều đó là đương nhiên không cần phải bàn. Kiều Quán Hoa là nhà ngoại giao do một tay Thủ tướng vun trồng nên, từ trước đến nay vẫn luôn được Thủ tướng yêu mến. Tôi từng nghĩ về nguyên nhân trong đó. Ví dụ như Kiều Quán Hoa không câu nệ, tính cách cởi mở hoạt bát, anh ấy dám chơi trò hề trước mặt Thủ tướng, nhưng nắm bắt mực thước rất tốt, quyết không tổn hại đến đại nhã, đây là điều có thể mang lại niềm vui rất lớn cho Thủ tướng. Dù sao thì Thủ tướng cũng sẵn lòng trải qua cuộc sống giao thiệp xã giao của người bình thường, nhưng đa số cán bộ đối với Thủ tướng đều cung kính, lễ phép vẹn toàn, tự gò bó bản thân thì cũng chính là gò bó Thủ tướng.

"Lão Kiều" cứ lên sân khấu là dám chơi trò hề. Thủ tướng thăm Châu Phi, đạt được thành công rất lớn. Trước khi trở về Bắc Kinh, nghỉ ngơi một đêm ở sân bay số 14 Tây Bắc, chuẩn bị ngày hôm sau về Bắc Kinh tiếp nhận sự hoành tráng đón chào nồng nhiệt của lãnh đạo đảng chính và quần chúng các giới. Kiều Quán Hoa không kìm nén được cái tính hoạt bát đó, cùng mọi người bàn mưu kích động một phen, sáng sớm hôm sau đã dẫn mọi người đến sân bay trước thời hạn, xếp thành mấy hàng theo thứ tự cao thấp, nhịn cười đứng đó chờ xe của Thủ tướng đến.

Xe của Thủ tướng đã lái tới, tài xế không hiểu chuyện gì xảy ra, bèn giảm tốc độ, từ từ lướt qua phía trước hàng ngũ. Thế là, Kiều Quán Hoa giống như một đội trưởng học sinh bước lên một bước, nghiêng lệch nửa người dẫn đầu mọi người hô khẩu hiệu. Động tác đó là mô phỏng quần chúng đón chào, lại lộ ra mấy phần phóng đại buồn cười:

"Nhiệt liệt hoan nghênh Thủ tướng Chu!"

"Hoan nghênh Thủ tướng Chu thăm Châu Phi trở về thắng lợi!"

Trò hề của Kiều Quán Hoa, đã chọc cho Chu Ân Lai phì cười ngay trong xe, vừa cảm thán vừa lắc đầu, ánh mắt đó tựa hồ như đang hồi tưởng lại cuộc sống thời đi học, hồi tưởng lại sự hoạt bát, vui đùa nghịch ngợm, tự do tự tại thời thanh niên.

Xe dừng lại. Chu Ân Lai lại một lần nữa đầy cảm xúc lắc đầu rồi lại gật đầu, mới chui ra khỏi cửa xe, vừa đi về phía mọi người, vừa nhịn cười không nổi, chỉ tay vào Kiều Quán Hoa mà nói: "Cái anh lão Kiều này, lúc nào cũng có những trò hề diễn mãi không hết!"

Trong tiếng cười rộn rã khắp nơi, Kiều Quán Hoa không bỏ lỡ thời cơ chỉ huy các phóng viên: "Mau lên, chụp cho Thủ tướng và mọi người một tấm ảnh chung đi."

Thế là, tiếng hoan hô càng lớn hơn, đó là sự vui vẻ trọn vẹn của tất cả mọi người.

Trong ấn tượng của tôi, chỉ cần 3 người Chu Ân Lai, Trần Nghị, Kiều Quán Hoa tụ tập lại với nhau, thì thể nào cũng uống dữ dội. Anh kính tôi, cậu tấn công tôi, tôi khuyên cậu, mỗi người một bộ chiêu thức. Những người khác trên bàn rượu bị họ lôi kéo theo, người có câu nệ đến đâu cũng sẽ buông thả ra, bầu không khí chắc chắn sẽ tốt. Huống chi, 3 người Thủ tướng, Trần Nghị, Kiều Quán Hoa đều có tử lượng bạch tửu trên một cân, có "cơ sở vật chất" để quậy rượu.

Tuy nhiên, nếu thực sự tính về tử lượng, thì vẫn chưa tính đến Trần Nghị và Kiều Quán Hoa có mức tử lượng dưới một cân. Trong số các thủ trưởng có rất nhiều người "uống ác". Ví dụ như trong cán bộ địa phương, nổi tiếng là "Nam Kinh tứ đại bạo hống" (Bốn đại cao thủ uống rượu Nam Kinh). Trong "Bốn đại cao thủ uống rượu" này thì tiếng tăm của Hứa Thế Hữu là cao nhất. Từ một ý nghĩa nào đó mà nói, uống rượu chủ yếu không phải là uống được hay không uống được, mà là dám uống hay không dám uống. Người biết uống đều sợ người dám uống, dám uống chính là dám liều mạng. Hứa Thế Hữu cả đời huyền thoại, 7 lần tham gia đội cảm tử, 9 lần bị thương nặng, cái khí thế bất chấp đó nếu bùng lên, liều mạng tranh đấu với bạn, hậu quả đủ để khiến người ta lo ngại, cho nên không ai dám đối đầu sắc bén với ông ta.

Phía Quốc vụ viện nếu phải kể đến "đại ẩm", Liêu Lỗ Ngôn có thể nói là nổi tiếng nhất. Nghe nói có một lần tan tiệc, trên bàn còn thừa nửa bình phần tửu (rượu Phần), ông ta cầm lấy uống như uống nước ngọt, thảy ra một câu nhạt nhếch: "Đừng lãng phí."

Thế nhưng, chính vị Bộ trưởng uống giỏi nhất Quốc vụ viện này, lại bị một người văn nhã thanh thoát như Thủy Tịnh chuốc say. Xem ra người lãnh đạo cao nhất của Quốc vụ viện bây giờ là muốn đòi lại "sự công bằng" này cho ông ta.

"Thủy Tịnh, tôi đến muộn." Thủ tướng mỉm cười gật đầu xin lỗi.

Thủy Tịnh đón ra cửa cũng mang theo vẻ áy náy nói: "Thủ tướng, thực sự xin lỗi nhé, Tiểu Bình, Phú Xuân bọn họ đợi người rất lâu, sau đó nghe nói Chủ tịch tìm người, biết chốc lát không xuống được, bọn họ bèn ăn trước..."

“Thế này mới phải chứ, đừng đợi.” Thủ tướng ngược lại thấy nhẹ nhõm hơn một chút, ông vốn sợ nhất là bắt các vị khách khác phải đợi lâu.

“Bọn họ ăn xong liền đi rồi, Thượng Khuê cũng đi cùng bọn họ rồi.” Thủy Tịnh vẫn không giấu nổi vẻ áy náy: “Thượng Khuê bảo tôi ở nhà đợi người, anh ấy dặn dò đi dặn dò lại, nói Thủ tướng giữ lời hứa trọng chữ tín, đã nói là nhất định sẽ đến, bất kể muộn thế nào.”

“Tôi đã hứa thì sẽ đến.” Thủ tướng theo Thủy Tịnh bước vào phòng ăn.

Tôi nhớ bữa cơm đó thời gian không dài, chưa đầy một tiếng đồng hồ là Thủ tướng đã bước ra, nói là đi khiêu vũ. Tôi ngửi thấy mùi rượu, không yên tâm bèn hỏi: “Thủy Tịnh uống rất giỏi sao?”

“Ừ,” Thủ tướng gật đầu, “Quả thực danh bất hư truyền.”

Tôi hỏi Thủy Tịnh có uống giỏi không, là để phỏng đoán xem Thủ tướng đã uống bao nhiêu, nhằm nắm bắt xem có phù hợp để khiêu vũ không? Thủ tướng chỉ nói “danh bất hư truyền”, không kể đã uống bao nhiêu. Thấy bước chân ông vững chãi, vẫn nhẹ nhàng tựa cơn gió như mọi lúc, tôi liền yên tâm, không hỏi thêm nữa. 30 năm sau đọc bài viết do Thủy Tịnh viết, mới biết ngày hôm đó Thủ tướng đã uống trọn một cân rượu Mao Đài.

Theo hồi ức qua bài viết của Thủy Tịnh, ngày hôm đó Thủ tướng ngồi xuống là hỏi: “Còn thức ăn thừa không?”

“Thức ăn thừa sao được chứ,” Thủy Tịnh nói, “Thủ tướng, tôi đã chừa phần thức ăn cho người rồi.”

“Vậy thì không khách khí nữa nhé,” Thủ tướng đặt tay lên bàn ăn, “Tôi ăn đây.”

Thủy Tịnh hồi ức lại, chính tay bà là người thu dọn mặt bàn cho Thủ tướng, bày biện cơm canh lên. Đều là đặc sản Giang Tây, nhìn chung là lấy món “Tứ tinh vọng nguyệt” (Bốn sao ngắm trăng) của quê hương đồng chí Thượng Khuê làm chủ đạo, cái tên nhã trí này vẫn là do Chủ tịch đặt cho khi đi khảo sát ở Hưng Quốc đấy.

Cái “trăng” đó là thịt lợn hấp bột gạo (mễ phấn chưng nhục), còn bốn cái “sao” đó là bốn đĩa thức ăn nhỏ, không ngoài ớt, rau xanh, đậu phụ đại loại thế.

Thủ tướng chưa động đũa đã hỏi: “Có Mao Đài không, Thủy Tịnh?”

“Có.” Thủy Tịnh lấy ra một bình Mao Đài.

“Còn nữa không?” Chu Ân Lai mỉm cười hất cằm lên, “Có thì lấy thêm một bình nữa ra đây.”

“Có.” Thủy Tịnh vội lấy ra thêm một bình nữa, ngẩn ngơ nhìn chăm chăm Thủ tướng, không hiểu ý gì.

“Được rồi, Thủy Tịnh.” Chu Ân Lai chỉ chỉ mé bàn, “Lại đây, cô cũng ăn một chút đi.”

“Thủ tướng, tôi vừa ăn xong rồi…”

“Ăn xong rồi thì ăn tiện một chút vậy.” Thủ tướng tiếp tục ra hiệu bên mé bàn.

Thủy Tịnh chợt hiểu ra. Đã là mời khách, nào có lý nào lại để khách tự rót tự uống một mình chứ? Hừm, lễ tiết tối thiểu cũng quên mất tiêu.

Thượng Khuê không có nhà, với tư cách là nữ chủ nhân thì đương nhiên nên ở lại tiếp chuyện. Thế là, Thủy Tịnh vội gọi nhân viên phục vụ lấy thêm một bộ dụng cụ ăn uống nữa, ngồi xuống bên bàn.

Thủ tướng đẩy bình Mao Đài về phía Thủy Tịnh, giọng điệu bình thường bình thản: “Nghe nói cô biết uống rượu, hôm nay hai chúng ta mỗi người một bình, thế nào?”

Đây mới là trong cái bình thường thấy được anh hùng khí phách, trong sự đạm bạc thấy được hào hiệp, Thủy Tịnh vội vàng xua tay: “Ái chà, Thủ tướng, tôi sao có thể uống nhiều thế này chứ?”

“Uống đi uống đi.” Thủ tướng nắm chắc trong lòng, biết rằng người uống rượu hào sảng nói lời khiêm tốn chỉ là tiện miệng chứ không phải là thật lòng không muốn uống, “Uống được bao nhiêu thì uống bấy nhiêu.”

Thủ tướng ăn một miếng thịt hấp bột gạo, nói: “Hồi ở Khu Xô Viết Trung ương, rất hay được ăn món này, trong đó món của Hưng Quốc là đặc sắc nhất.” Vừa nói vừa nhai, chén rượu đã được rót đầy từ lúc nào, nâng lên hướng về phía Thủy Tịnh: “Cảm ơn cô và Thượng Khuê đã chuẩn bị món ăn ngon như vậy cho tôi, cạn!”

Người biết uống khách khí chỉ là ngoài miệng, thấy Thủ tướng rót rượu Thủy Tịnh cũng tự rót đầy chén cho mình. Theo tiếng “Cạn!” của Thủ tướng.

Thủ tướng uống một hơi cạn sạch, lúc đặt chén xuống, Thủy Tịnh liền sát theo nâng chén, ngửa cổ uống một hơi cạn sạch.

Thủ tướng sảng khoái như vậy, Thủy Tịnh tự nhiên sẽ không còn chút câu nệ nào nữa, lập tức rót đầy chén thứ hai, nâng lên nói: “Toàn là mấy món thổ sản, Thủ tướng khách khí quá rồi. Chén này tôi cảm ơn sự quang lâm của Thủ tướng.”

Thủy Tịnh ngửa mặt cạn chén, lúc đặt chén xuống thì thấy Thủ tướng mỉm cười nhẹ, cũng sảng khoái dứt khoát uống cạn sạch ly rượu trong chén.

Thủ tướng gắp một miếng thức ăn, vừa nhai vừa lại rót đầy rượu: “Lần này lại họp ở Lư Sơn, Giang Tây là chủ nhà, Thượng Khuê và cô đều rất vất vả.” Vừa nói, chén rượu đã lại nâng lên: “Chén này là để cảm ơn công tác tiếp đón chất lượng cao của hai người.”

Thủ tướng hơi ngửa cổ lên, trong chớp mắt chén rượu lại trống không. Thủy Tịnh không ngập ngừng bám sát cạn chén, hơn nữa thong thả rót rượu chúc lại: “Thủ tướng đến Giang Tây, đã đưa ra rất nhiều chỉ đạo và giúp đỡ cho công tác của chúng tôi, nên là chúng tôi cảm ơn Thủ tướng mới phải.”

Thủy Tịnh uống một hơi cạn sạch, Thủ tướng cũng uống một hơi cạn sạch.

Thủ tướng ăn một miếng thức ăn, lại rót đầy rượu: “Chén này, tôi đại diện cho Tiểu Siêu đại tỷ kính cô.”

Thủ tướng từ trước đến nay vẫn luôn gọi Đặng Dĩnh Siêu là “Tiểu Siêu”. Thủy Tịnh sững sờ đôi chút, lập tức hiểu ra, trong rượu đã có thêm tình nghĩa của đại tỷ, đương nhiên uống rất sảng khoái. Hơn nữa, chén này trôi qua, càng cần phải kính lại:

“Thủ tướng, tôi cũng đại diện cho Thượng Khuê đồng chí kính người một chén.” Vừa nói, Thủy Tịnh lại cạn chén. Thủ tướng đương nhiên cũng theo đó sảng khoái cạn chén.

Chủ đề chúc rượu rất nhiều, chủ đề chúc lại tự nhiên cũng nhiều bấy nhiêu, lời qua tiếng lại liên tiếp không dứt, trong chốc lát hai bình Mao Đài đều đã trống không.

“Còn rượu nữa không?” Thủy Tịnh hồi ức lại khung cảnh lúc đó, cảm thấy hứng rượu của Thủ tướng vẫn đang hừng hực, “Người còn uống được nữa không?”

“Rượu thì có, nhưng mà tôi không uống nữa đâu.” Thủy Tịnh giải thích, “Tôi không nghiện rượu, hôm nay uống nhiều quá rồi.”

“Cô không uống, vậy tôi cũng không uống nữa, ăn cơm chút đi vậy.” Thủ tướng không hề miễn cưỡng, bởi vì Thủy Tịnh đã tiếp qua các đồng chí Tiểu Bình, Phú Xuân rồi, đương nhiên là đã uống rượu qua rồi, cứ uống tiếp như thế này thì Thủy Tịnh sẽ chịu thiệt. Thủ tướng cảm thán nói: “Tuy nhiên, hôm nay tôi coi như đã biết được tử lượng của cô rồi.”

“Tử lượng gì chứ ạ?” Thủy Tịnh không hiểu nguyên nhân Thủ tướng thử tử lượng của mình.

“Tôi ở Bắc Kinh đã nghe nói phu nhân của Dương Thượng Khuê rất biết uống rượu,” Thủ tướng mỉm cười tiết lộ nguyên nhân lần này thử tử lượng của cô:

“Cô đã chuốc say cả Bộ trưởng Nông nghiệp Liêu Lỗ Ngôn của chúng tôi cơ mà. Có phải không?”

“Ái chà, Thủ tướng, cái đó không thể trách tôi được đâu.” Thủy Tịnh đại khái đã hiểu nguyên nhân Thủ tướng uống rượu với mình, đây là “bắt nạt” vị Bộ trưởng của Quốc vụ viện rồi, Thủ tướng đến để “đòi công đạo” đây mà. Cô mỉm cười nói: “Không phải tôi chủ động tìm ông ấy uống rượu đâu nhé.”

“Liêu Lỗ Ngôn đồng chí là người uống rượu giỏi nhất trong số các Bộ trưởng, vậy mà lại bại dưới tay cô, chứng tỏ cô không tầm thường chút nào.”

Thủ tướng cười ha hả thành tiếng, nói: “Hôm nay tôi chính là đến để thử một lần, thử một lần này rồi, quả nhiên danh bất hư truyền. Một nữ đồng chí, một lần có thể uống nhiều rượu thế này, quả thực rất hiếm thấy đấy.”

“Thật sự đấy, Thủ tướng, bình thường tôi không uống rượu đâu,” Thủy Tịnh đỏ mặt giải thích nói, “Vừa rồi là Thủ tướng bảo tôi uống, nên tôi mới vô tri vô giác mà uống nhiều thế này. Tôi say rồi đây này.”

“Người say thì không nói mình say, người nói say thực ra là chưa say. Cô chưa say, tôi nhìn ra được.” Thủ tướng đặt bát cơm xuống, hứng khởi đề nghị: “Vũ hội vẫn chưa giải tán, đi khiêu vũ đi?”

“Thủ tướng người đi trước một bước đi,” Thủy Tịnh sờ sờ trán, “Tôi thực sự hơi chóng mặt đây này, nghỉ ngơi một lát rồi đi,”

Thủ tướng chưa từng làm những việc miễn cưỡng người khác, cười nói: “Vậy được thôi, thế tôi đi trước nhé.”

Cứ như vậy, Thủy Tịnh tiễn Thủ tướng ra ngoài.

Cứ như vậy, Thủ tướng đánh giá Thủy Tịnh với tôi rằng: “Danh bất hư truyền.”

Do cả hai bên đều không có nhiều hơi men, hứng vừa mới dâng cao thì đã kết thúc, vẫn không thể nói rõ rốt cuộc có thể uống bao nhiêu? Dựa theo các giai đoạn uống rượu của Thủ tướng, chúng tôi gọi là 3 “hiện tượng cao nguyên”.

Hiện tượng cao nguyên thứ nhất là “phong cảnh tự nhiên”, nhìn từ bề ngoài không thể nhận ra là đã uống rượu. Ví dụ như Thủ tướng thường tổ chức tiệc gia đình, tiệc đãi khách khứa trong ngoài nước cùng nhân viên công tác chúng tôi. Có Đặng đại tỷ ở đó, ông không uống nhiều, uống lượng rượu xấp xỉ mọi người. Mọi người uống ngon lành rồi, ông cơ bản không thể hiện hơi men. Lại ví dụ như mấy bệnh vặt kiểu cảm mạo, ông cơ bản không uống thuốc mấy. Rất nhiều lần đều gọi tôi: “Cửu thư ký (Hà thư ký), kiếm chút rượu đi.” Tôi cũng có kinh nghiệm, cứ gặp lúc này là giúp ông lấy một bình Mao Đài, chuẩn bị sẵn một cái chén rượu. Thủ tướng thích dùng đậu phộng làm món nhai kèm uống rượu, bốc một nạm đậu phộng bỏ vào đĩa hoặc lót tờ giấy trên bàn, rót một chén rượu, vừa uống rượu, vừa ăn đậu phộng, vừa tiếp tục phê duyệt văn kiện. Có lúc còn ngâm chân trong nước nóng. Ba chén rượu vào bụng, mũi lấm tấm mồ hôi, liền ngả đầu ngủ một giấc thật ngon. Ông ngủ quá ít, mấy tiếng đồng hồ ngủ ngon giấc đối với ông mà nói, lại thêm rượu Mao Đài và ngâm chân nước nóng, thì quả thực là một liều thuốc tốt nhất. Ngủ dậy một giấc, triệu chứng cảm mạo tiêu tan sạch sành sanh, lại dốc toàn lực lao vào công việc. Xã hội năm nào cũng có mấy đợt cúm hoành hành, loại cúm lan truyền này khó tránh khỏi việc bị nhân viên công tác chúng tôi mang vào Trung Nam Hải, nhưng rất hiếm khi lây sang Thủ tướng Chu Ân Lai, cho dù có vô tình nhiễm phải, ông uống chút rượu ngủ một giấc là chống đỡ qua khỏi. Cơ bản không từng ảnh hưởng đến công việc. Khi triệu chứng nhẹ, thậm chí không cần uống rượu, chỉ cần nhấp chút Mao Đài trong miệng là được. Rất nhiều lần ông bị lây bệnh, mũi không thông, liên tục hắt xì, bèn nói với vệ sĩ bên cạnh: “Hầy, không được rồi, hôm nay không được rồi. Cho ít đi, cho tôi chút ít đi.” Các vệ sĩ đều hiểu ý, đưa cho ông một chén nhỏ Mao Đài, ông nhấp trong miệng, ngậm một lúc là mũi thông ngay. Mùa hè mắc cảm nắng, gặp lúc tiệc tùng có kem lạnh, ông luôn luôn rưới chút Mao Đài lên kem, ăn xong là khỏi. Bệnh phong hàn mùa hè thì chữa phong hàn, không có thì phòng ngừa.

Không ít đồng chí học theo ông, mùi vị của kem cũng trở nên ngon hơn. Khi Hồng quân Vạn lý Trường chinh, đã coi rượu Mao Đài như linh dược chữa bách bệnh, cho đến khi vào Trung Nam Hải, Thủ tướng vẫn duy trì thói quen được hình thành từ những năm tháng chiến tranh thiếu thuốc men này. Những câu chuyện về rượu Mao Đài chữa bệnh, Thủ tướng từng kể cho cả Xنو (Snow) lẫn Nixon nghe rồi.

Hiện tượng cao nguyên thứ hai chính là bước vào trạng thái hưng phấn. “Hiện tượng cao nguyên” này kéo dài rất lâu rất rộng, biểu hiện chủ yếu chính là đôi mắt có thần, rạng rỡ ngời ngời, tư duy nhạy bén, nói nhiều, chủ đề rộng; trên dưới 5 ngàn năm, dọc ngang 10 vạn dặm, cảm xúc nhấp nháy tỏa sáng ở đỉnh cao nhất. Chỉ là giai đoạn này rất khó nắm bắt, nửa cân cũng là hưng phấn, 2 cân cũng là hưng phấn; phần lớn thời gian đều kết thúc trong bầu không khí hưng phấn vui vẻ đó, thỉnh thoảng nhiều hơn một chén hai chén, có lẽ sẽ “vượt bậc”, bước vào giai đoạn thứ ba. Vậy thì tiêu đời. Hoặc nôn mửa, hoặc say khướt, tức là kết thúc hiện tượng cao nguyên thứ hai, bước vào hiện tượng cao nguyên thứ ba.

Hiện tượng này nếu không có một hai ngày ngủ nghỉ say sưa thì không thể hoàn toàn thoát ra được. Đương nhiên, hiện tượng này cực kỳ hiếm khi xuất hiện, sau này sẽ còn nhắc đến.

Thủ tướng uống rượu kết thúc trong trạng thái hưng phấn vui vẻ, có thể nói rõ định lượng là một lần đánh cược rượu với tướng Hứa Thế Hữu.

Vị tướng lĩnh mang đậm tính huyền thoại Hứa Thế Hữu này, coi việc uống rượu là một trong những tiêu chuẩn quan trọng để nhìn xem một người có thành thật hay không, có hào sảng hay không. Đặc biệt là vào thời kỳ tráng niên, giữa bàn đặt một cái bát không lớn, gọi là rớt một giọt rượu phạt một bát. Phía sau ông ta đứng một tên vệ sĩ. Gọi là giám tử (người giám sát uống rượu), không chỉ giám sát xem ai giở trò, mà còn chấp hành cụ thể nhiệm vụ phạt rượu, vị thượng tướng có cấp bậc ngang hàng với Tư lệnh Hứa, vệ sĩ cũng dám ra tay đắc chủ (đắc tội), gọi là “mỗi người vì chủ của mình”.

Một số vị tướng từng nếm mùi đau khổ, bị ép uống rượu phạt không tránh khỏi việc đem ra ngoài nói, không tránh khỏi việc có người đến chỗ Thủ tướng tố cáo khổ sở.

Chu Ân Lai giỏi xử lý các loại mâu thuẫn phức tạp nhất, người khác nhau dùng phương pháp khác nhau. Ví dụ như Hứa Thế Hữu, ngoại trừ Chủ tịch Mao ra, người bình thường nói lời gì ông ta cũng sẽ không ngoan ngoãn nghe theo; tính khí ông ta dữ dội như lửa, ngay cả Băng lão tổng (Bành lão tổng) mà toàn quân đều kính sợ cũng phải nói là nhường ông ta ba phần.

Đối với những đồng chí như vậy, phê bình đơn thuần không giải quyết được vấn đề, khuyên nhủ hiệu quả cũng không lớn, nặng nhẹ thế nào cũng khó nắm bắt. Thế nhưng, trong lòng Thủ tướng hiểu rõ, những người có trải nghiệm đặc biệt trọng nghĩa khí này, một khi đã tâm phục, thì nói được sẽ làm được.

Thế là, khi Hứa Thế Hữu đến Bắc Kinh, Chu Ân Lai đã phát động “tấn công” vị Tư lệnh nghiện rượu này.

“Tư lệnh Hứa này, buổi tối không có việc gì tôi mời anh uống rượu nhé.” Chu Ân Lai ân cần mời mọc.

“Không có việc gì, tôi không có việc gì.” Đôi mắt Hứa Thế Hữu tỏa sáng rực rỡ. Bản thân ông ta vốn kính trọng Chu Ân Lai, vốn thích kết giao bạn rượu, hơn nữa cũng nghe danh từ lâu rằng Thủ tướng rất giỏi uống; nay nghe nói mời mọc, thực sự có chút “thụ sủng nhược kinh” (được cưng chiều mà lo sợ), xoa xoa hai bàn tay to không biết nên báo đáp Thủ tướng thế nào, cuối cùng thốt ra một câu: “Lần sau tôi nghĩ cách bắn một con báo biếu Thủ tướng!”

Buổi tối, Hứa Thế Hữu mang theo tâm trạng kích động tràn trề đúng hẹn đến dự tiệc, Thủ tướng đã đứng đón ở cửa phòng ăn nhỏ, kéo tay ông ta nói:

“Tư lệnh Hữu, hôm nay chúng ta tiệc tùng phạm vi nhỏ, cứ thoải mái hết mức đi.”

Quả thực là phạm vi nhỏ. Vào tiệc nhìn lại, chỉ có Thủ tướng Chu và ông ta, hoàn toàn không có người thứ 3. Phải nói có người thứ 3, thì đó chính là nhân viên phục vụ dọn món. Bưng lên bốn món ăn liền đứng sang một bên không động đậy nữa.

Từ lâu đã nghe nói Thủ tướng thết đãi khách khứa là bốn món một canh, quả nhiên không sai chút nào. Hứa Thế Hữu không giấu vẻ tiếc nuối: “Thủ tướng, người đến Nam Kinh tôi mời người ăn thú rừng, đều do tôi săn đấy.”

Thủ tướng cười gật đầu, ông tin tưởng, và từ lâu đã nghe đồn đại.

“Tư lệnh Hứa, uống rượu gì đây?”

“Thủ tướng định đoạt.”

“Nghe nói anh thích Mao Đài, tôi cũng thích Mao Đài…”

“Cứ uống Mao Đài.”

Chu Ân Lai hướng nhân viên phục vụ dặn dò: “Mang Mao Đài lên.” Ông nhìn chằm chằm Hứa Thế Hữu hỏi: “Nghe nói Nam Kinh có bốn đại cao thủ uống rượu, gồm những ai vậy?”

“Vương Bình, Giang Vị Thanh, Nhiếp Phượng Trí và tôi.”

“Tôi nghe nói anh xếp thứ nhất, tử lượng của 4 người các anh rốt cuộc ai lớn hơn thế?”

Hứa Thế Hữu cười ngây ngô: “Coi như tôi lớn nhất đi.”

“Nam Kinh anh giỏi, ở Sơn Đông thì anh không được chứ gì?”

“Sao lại không được?” Hứa Thế Hữu cả đời này, sợ nhất là bị người ta khích, sợ nhất là bị người ta nói không được, lời khiêm tốn một câu cũng không có: “Tôi đánh khắp Sơn Đông không đối thủ.”

“Ý anh là đánh trận phỏng?”

“Đánh trận đánh thắng, đánh vào phủ Tế Nam, uống rượu cũng chưa từng thua.”

“Đánh trận thì tôi tin, uống rượu thì tôi không tin. Võ Tòng 18 chén rượu, người Sơn Đông uống rượu hào sảng.”

“Thủ tướng người đừng không tin,” Hứa Thế Hữu nôn nóng rồi, “Uống rượu tôi chưa từng gặp đối thủ.”

Nhân viên phục vụ đã bưng rượu lên. Chu Ân Lai không đợi nhân viên phục vụ rót rượu, dùng tay đón lấy bình rượu đặt lên bàn, dùng ánh mắt nghi ngờ nhìn chăm chăm Hứa Thế Hữu cười: “Tư lệnh Hứa là người thành thật, tôi nghe người ta nói, chỉ có điều uống rượu thì không thành thật, thích khoác lác.”

“Ái chà, Thủ tướng, đây là ai nói vậy? Mả mẹ nó tôi đi tìm hắn…”

Chu Ân Lai liên tục khua tay, trấn an Hứa Thế Hữu đang “bốc đồng nhảy dựng lên”, cười một cách điềm tĩnh, nói một cách điềm tĩnh: “Bây giờ anh đi đâu tìm chứ? Hay là thế này, hai chúng ta uống, xem Tư lệnh Hứa có thể uống nhiều hơn tôi không…”

“Thủ tướng, cái này, cái này sao được?”

“Đến tôi mà cũng không uống lại á?”

“Sao tôi lại không uống lại?” Hứa Thế Hữu vừa nôn nóng vừa khó xử, “Sao tôi lại có thể đánh cược rượu với Thủ tướng cơ chứ, Thủ tướng không tin, thì đi tìm người khác biết uống tới đây…”

“Uống rượu không kể quan lớn nhỏ, chỉ bàn tử lượng lớn nhỏ. Đồng chí Thế Hữu, nếu anh uống không lại tôi, đó chính là khoác lác.”

“Nếu tôi uống không lại Thủ tướng, tôi, tôi…” Hứa Thế Hữu thực sự bị khích lên rồi, đầu lắc lư hướng về phía trước ngẩng lên, giống như đang tìm kiếm thứ gì đó trên bàn, cuối cùng tìm ra một câu: “Tôi dập đầu ba cái thật kêu trước mặt Thủ tướng!”

“Cái này không được, tôi không biết dập đầu.”

Hứa Thế Hữu có vẻ như đã nắm chắc phần thắng, cười rạng rỡ: “Tôi nào dám bảo Thủ tướng dập đầu chứ, tôi chỉ cần Thủ tướng nói một câu: Hứa Thế Hữu uống rượu vô địch thiên hạ, hoàn toàn không khoác lác.”

“Được, để xem anh khoác lác hay không khoác lác.” Chu Ân Lai tự tay rót rượu cho Hứa Thế Hữu.

“Đừng rót rượu,” Hứa Thế Hữu cầm lấy bình rượu, khí phách ngút trời, ra o phủ đầu: “Bình này là của tôi rồi, Thủ tướng tùy ý nhé.”

Chu Ân Lai nhìn chăm chăm Hứa Thế Hữu, mỉm cười nhẹ, quay sang hướng nhân viên phục vụ: “Làm sao đây? Lại lấy cho tôi một bình nữa nhé.”

Một bình đổi một bình, nhân viên phục vụ giúp bóc niêm phong mở nắp.

Hứa Thế Hữu đứng phắt dậy, giống như thanh niên tràn đầy khí huyết: “Thủ tướng, tôi kính người, ba chén liền tại chỗ.”

Ông ta uống liền ba chén, tỏ rõ ý đồ nghiêng nghiêng chiếc chén không, ngồi xuống, cố gắng tỏ vẻ hoàn toàn không để tâm.

Chu Ân Lai từ đầu đến cuối điềm tĩnh an nhiên, giống như đã quên bẵng chuyện đánh cược rượu từ lâu, vừa ăn đậu phộng, vừa chamat rót chậm uống, nhấm nháp thật kỹ hương thơm của rượu, mà không quên trò chuyện. Thỉnh thoảng hỏi thăm tình hình bộ đội, thỉnh thoảng đầy cảm xúc hồi tưởng chuyện xưa.

Hứa Thế Hữu lại lúc nào cũng không quên chuyện đánh cược rượu, chuyện này đối với ông ta vô cùng trọng đại, liên quan đến việc có khoác lác hay không, có thành thật hay không.

Ông ta không biết cách nhấm nháp chậm rãi, nghỉ hơi một lát, cạn hai chén, lại nghỉ ngơi một lát, lại cạn hai chén, hơn nữa lúc nào cũng phải hoàn thành bằng những động tác biên độ lớn vào lúc Chu Ân Lai đang nhìn mình. Nói một câu, ông ta không chỉ là uống rượu, mà còn là bảo Chu Ân Lai “xem rượu”, xem Hứa Thế Hữu là một vị hảo hán thế nào!

“Thủ tướng, cạn!” Hứa Thế Hữu dốc ngược bình rượu xuống dưới, lắc một cái, chỉ lắc ra được một giọt rượu. Chén nghiêng thẳng xuống, phát ra âm thanh lóc cóc, chiếc chén đã sạch trơn. Ông ta chép miệng một cái thật kêu, đặt bình không chén không lên bàn, đặt một cách rất văn minh nhẹ nhàng.

Mặc dù mặt đã đỏ bừng, nhưng cố gắng hết sức không thở hồng hộc, thản nhiên nhìn chăm chăm Chu Ân Lai.

“Ồ, tôi tụt lại phía sau rồi.” Chu Ân Lai cầm lấy bình rượu của mình, rót vào trong chén. Lúc này, Hứa Thế Hữu chợt trợn tròn mắt kinh ngạc: Bình rượu đó vậy mà cũng dốc ngược, lượng rượu chảy ra chỉ còn vỏn vẹn chưa đầy nửa chén, lại được Chu Ân Lai thong thả thưởng thức ngon lành hút cạn một hơi.

Chẳng lẽ gặp ma rồi sao? Hứa Thế Hữu mặt đầy vẻ hồ nghi. Ông ta uống cạn một bình rình rang tưng bừng, Chu Ân Lai chẳng lộ dấu vết gì vừa ăn vừa trò chuyện cũng uống cạn một bình. Liệu có giả không? Thế nhưng đíchích thị là hàng nguyên bản chính hãng bóc niêm phong mở nắp ngay tại chỗ trước mặt cơ mà, cái này sao giả được chứ?

Hứa Thế Hữu giống như đối mặt với biển cả, đột nhiên cảm thấy sâu nông khó dò, niềm tin đã lung lay rồi.

“Tư lệnh Hứa, dùng từ ngữ của người luyện võ các anh, chúng ta dừng lại ở mức điểm đến là dừng, được không?” Chu Ân Lai mới thực sự là mặt không đổi sắc tim không đập.

“Không được, Thủ tướng, uống một nửa sao gọi là được chứ?” Trong chốc lát, hơi men của Hứa Thế Hữu dâng lên rồi, hào hứng đại phát hướng nhân viên phục vụ quát lớn: “Đi, lấy thêm hai bình Mao Đài nữa.”

Thủ tướng uống rượu với Thủy Tịnh, Thủ tướng đòi bình thứ hai, Thủy Tịnh đã khéo léo ra hiệu dừng lại đúng lúc; Thủ tướng uống rượu với Hứa Thế Hữu, Thủ tướng muốn khéo léo ra hiệu dừng lại, nhưng Hứa Thế Hữu tuyệt đối không phải là Thủy Tịnh, hứng thú dâng lên là không tài nào kìm lại được.

“Tôi thấy dừng lại ở mức điểm đến là dừng đi nhỉ?” Chu Ân Lai khuyên nhủ lần nữa.

“Không được, Thủ tướng mời khách mà không cho uống cho đã thì không được đâu.” Hứa Thế Hữu cởi khuy áo ra, với khí thế “đại chiến một trận” quát lớn nhân viên phục vụ: “Đi lấy rượu đi!”

Nhân viên phục vụ nhìn về phía Chu Ân Lai. Chu Ân Lai trầm ngâm đôi chút, đại khái là ước lượng tử lượng một chút, ông làm việc từ trước đến nay vẫn luôn cẩn trọng, cuối cùng gật đầu: “Vậy được, lấy thêm hai bình nữa.”

Nhân viên phục vụ lại mang lên hai bình Mao Đài.

“Tư lệnh Hứa, anh lấy một bình đi.” Chu Ân Lai thong thả nhai đậu phộng. Tảng băng hồ nghi từng thoáng xuất hiện trên mặt Hứa Thế Hữu không qua mắt được ông.

Hứa Thế Hữu tự mình mở nắp bình, ngửi ngửi một cái, hồ nghi tan biến sạch, thêm mấy phần lúng túng, giống như đã thua một trận vậy. Uống rượu còn so đo sợ chịu thiệt, thế mà Thủ tướng hoàn toàn không để tâm xem người ta có giở trò hay không.

“Đều như nhau cả, tôi thế nào cũng được.” Hứa Thế Hữu miễn cưỡng làm ra vẻ không thèm để ý, kéo lấy một bình rót vào trong chén.

Chu Ân Lai vẫn cứ vừa ăn vừa trò chuyện, thong thả rót chậm uống không ngừng chén.

Hứa Thế Hữu vẫn cứ cạn hai chén, nghỉ hơi một chút, lại cạn hai chén.

Thủ tướng vốn dĩ thích nhất là sảng khoái cạn chén, ông tham gia các trường hợp lớn rất nhiều, khách khứa lần lượt chúc rượu, ông cũng thường xuyên cạn chén.

Lần này đã thay đổi thói quen, liên tục uống xuống theo nhịp điệu, hứng rượu dâng lên rồi cũng kiểm soát chứ không giống như trước kia liên tục uống mạnh bừng bừng như thế, từ đầu đến giữ vững nhịp điệu, từ đầu đến cuối giữ được vẻ thản nhiên.

Uống rượu là uống bầu không khí, bầu không khí càng tốt thì uống càng nhiều. Đây là một bầu không khí đặc biệt, Chu Ân Lai không nhiệt liệt phóng khoáng như trước, nói nhiều cười nhiều, Hứa Thế Hữu cũng không hào sảng náo nhiệt như bình thường, nhưng rõ ràng họ đều thể hiện tử lượng hơn hẳn ngày thường.

Bình thường uống một bình Mao Đài, Thủ tướng sẽ biểu hiện ra mấy phần hơi men, lần này thật kỳ lạ, từ đầu đến cuối không giống như có hơi men. Hứa Thế Hữu bình thường uống một bình cũng sẽ men say đại phát, hôm nay lại cực kỳ tiết chế không để mất hình tượng, chỉ là mỗi lần sau khi cạn chén khoảng thời gian nghỉ ngơi không ngừng kéo dài, khóe miệng có lúc không nhịn được co giật mấy cái.

Hai tiếng sau, Hứa Thế Hữu cuối cùng cũng cạn sạch bình thứ hai. Ông ta không gọi rượu nữa, chỉ lảo đảo thân mình nhìn Chu Ân Lai. Chu Ân Lai không nói gì, dốc ngược bình rượu hướng vào chén rượu — bình đó sớm đã trống không.

“Đồng chí nhân viên phục vụ, lấy thêm hai bình nữa đến đây.” Giọng nói của Chu Ân Lai vẫn ôn hòa, lễ phép như mọi khi, “Xem chừng Tư lệnh Hứa vẫn còn uống được.”

Hứa Thế Hữu cười gượng, cười một cách khó khăn, cười một cách cứng đờ, giống như cơ mặt trên mặt đã tê cứng rồi. Mi mắt ông ta sụp xuống rồi lại cố sức nhướng lên, rồi lại sụp xuống rồi lại miễn cưỡng nhướng lên, ánh mắt mơ hồ mờ mịt.

Nhân viên phục vụ lần thứ ba mang lên hai bình Mao Đài, mím chặt môi nhịn cười không nổi, nhìn Chu Ân Lai rồi lại nhìn Hứa Thế Hữu.

Lần này là Chu Ân Lai tự tay mở nắp bình.

“Tư lệnh Hứa, anh chọn bình nào?” Ông ôn hòa hỏi.

Không có câu trả lời. Hứa Thế Hữu gật đầu, đại khái muốn nói “Tùy ý.” Nhưng cái cơ thể tráng kiện vạm vỡ của ông ta lại không tài nào kiểm soát được ngả lưng vào ghế trượt về phía sau, trượt xuống dưới. Ông ta muốn ngồi dậy, nhưng lực bất tòng tâm, không giãy giụa thì thôi, vừa giãy giụa thì trượt xuống càng nhanh, phắt một cái trượtỏ xuống gầm bàn.

Chu Ân Lai dường như đã thắng, cái hơi men kiểu đó liền phắt một cái dâng trào lên, dùng động tác hào mại hưng phấn rót đầy một chén rượu.

Cho đến khi rượu tràn ra khỏi vành chén, mới dừng lại, nâng chén lên, cơ thể cũng theo đó đứng dậy, nói: “Tư lệnh Hữu, dậy đi, đứng lên đi. Làm trai lính thủy, sống làm chiến sĩ chết làm ma thiêng, chặt đầu đi cũng chỉ to bằng cái bát mẻ. Anh hùng uống rượu, chó săn uống nước, tôi mời anh uống rượu mà anh ngay cả chút mặt mũi cũng không cho ư? Bất nghĩa quá đấy nhé…” Vừa nói, vừa ngửa cổ cạn sạch chén rượu trong tay.

Những lời lẽ này đều là câu cửa miệng hay dùng để ép rượu của Hứa Thế Hữu trước đây, hôm nay lại được Chu Ân Lai lôi ra dùng hết lần lượt. Thế nhưng Hứa Thế Hữu lúc này lại không thể “anh hùng”, “trượng nghĩa”, “cho mặt mũi” được nữa. Ông ta phì phò phả ra một ngụm hơi rượu, nói: “Thua rồi! Tôi, tôi dập—đầu với Thủ tướng!”

Chu Ân Lai một tay đỡ lấy Hứa Thế Hữu. Ông cũng đã uống đến cực hạn, đứng không được vững lắm, nhưng vẫn dùng ý chí cực lớn để duy trì sự tỉnh táo.

“Thủ tướng, tôi, tôi Hứa Thế Hữu, tâm phục khẩu phục. Từ nay về sau, người, người chỉ về đâu, tôi, tôi đánh về đó…”

“Lại nói bậy rồi. Chủ tịch Mao chỉ về đâu, chúng ta đánh về đó.”

“Đúng, đúng đúng.” Đại sự Hứa Thế Hữu vẫn chưa hồ đồ, nhìn Thủ tướng nói lại: “Thủ tướng, bảo, bảo tôi chết, tôi, liền không sống nữa. Tôi nghe lời Thủ tướng:”

“Vậy thì tôi bảo cho anh biết, uống rượu không thể ép uổng người ta. Trên bàn không thể đặt bát không, phía sau cũng không thể đứng một tên giám tử. Giữa các đồng chí bạn bè vui vẻ với nhau, vui vẻ với nhau, cùng nhau uống chút rượu, vốn, vốn dĩ là chuyện tốt cơ mà, anh ép uổng người ta há chẳng phải tổn hại hòa khí sao?”

“Tôi, tôi nghe lời Thủ tướng.”

“Tử lượng của con người có lớn có nhỏ, đừng thấy mình uống được thì cho rằng người ta cũng uống được. Không giống như những năm tháng xưa nữa, người qua tuổi 50, thể chất giảm sút, cứ uống bừa bậy như thế sẽ xảy ra chuyện đấy. Anh cũng vậy, sau này uống rượu không cho phép vượt quá 6 chén, nửa cân.”

“Tôi, tôi tự uống, không, vượt quá nửa cân.”

Sau này, Chu Ân Lai còn dặn dò cả con cái của Hứa Thế Hữu, bảo chúng giám sát khuyên can cha mình, uống rượu không được vượt quá chén. Hứa Thế Hữu cơ bản đã làm được. Thỉnh thoảng gặp dịp náo nhiệt, uống nhiều thêm mấy chén cũng không quên giải thích: “Thủ tướng bảo tôi tự uống không được vượt quá 6 chén, hôm nay là mọi người cùng nhau uống, uống nhiều thêm hai chén thì uống nhiều thêm hai chén, chứ đâu phải tôi tự uống một mình đâu…”

Thế nhưng, ông ta đã trở nên văn minh và có chừng mực hơn, rất ít khi say rượu nữa, cũng không ép uổng người ta nữa, chẳng còn giở trò giám sát uống rượu hay phạt rượu gì sất.

Đối với người Trung Quốc mà nói, loại bạch tửu nồng độ cao như Mao Đài, uống liền hai bình một lúc mà không say gục, e rằng tìm không ra mấy người. Chu Ân Lai quả thực “tử lượng vô biên”, vượt xa người thường.

Thế nhưng, kẻ say rượu thường lại là những người biết uống và uống giỏi. Chu Ân Lai có tử lượng kinh ngạc như vậy, thỉnh thoảng cũng có lúc uống say.

Tuy nhiên, ông có say đến đâu thì cũng không bao giờ có chuyện mất lịch sự kém văn minh, từ trước đến nay vẫn luôn duy trì phong thái tao nhã bẩm sinh của mình. Tôi từng chứng kiến những kẻ sau khi say khóc lóc om sòm, thậm chí làm ra đủ trò hề. Chu Ân Lai từ trước đến nay chưa bao giờ như vậy, ông là hiện thân của sự văn minh và lễ phép. Đương nhiên, điều này không liên quan ít nhiều đến thói quen uống rượu của ông.

Chu Ân Lai tâm trạng càng tốt càng gần rượu, tâm trạng càng tệ càng xa rượu. Mấy chục năm đồng hành, tôi chưa từng thấy ông uống một trận rượu giải sầu nào, tuyệt đối không làm cái việc ngớ ngẩn “mượn rượu giải sầu”. Ông nói tâm trạng không tốt mà uống rượu, là hại nước hại dân tự hủy hoại bản thân. Ông cũng không cho phép chúng tôi những người ở gần bên uống rượu giải sầu, khuyên nhủ chúng tôi lúc tâm trạng không tốt tuyệt đối không được bén mảng đến rượu.

Văn phòng Thủ tướng có một vị thư ký lớn tuổi, vẫn chưa tìm được đối tượng kết hôn, có thể coi là "hộ khó khăn", thường dùng rượu để giải sầu; tối đến không có nơi để đi, thỉnh thoảng lại kéo chúng tôi đi uống rượu cùng anh ấy. Chúng tôi đang ở độ tuổi nghịch ngợm. Vài ngày trước vừa theo Thủ tướng đi một chuyến đến Di Hoà Viên, Thủ tướng hỏi Trưởng vệ sĩ Thành Nguyên Công đã tìm được đối tượng chưa? Tôi còn trêu anh ấy, làm một bài vè: "Tiểu Thành hai mươi lăm, áo quần chẳng ai vá; muốn tìm người vá áo, đành đợi hai mươi lăm." Lúc đó làm Thủ tướng và đại tỷ Đặng Dực Siêu cười ha hả. Đi uống rượu với vị thư ký lớn tuổi này, chúng tôi tự nhiên cũng không thiếu những trò quậy phá, trêu chọc cho khuây khỏa để mọi người cùng vui.

Một đêm nọ, anh ấy lại kéo mấy người chúng tôi đi uống rượu, uống hơi nhiều chút, hơi men dâng lên, lời nói nhiều hơn, giọng cũng cao hơn, dùng theo cách nói bây giờ chính là chém gió, nửa đùa nửa khuyên nhủ:

- Hừm, không kết hôn chưa chắc đã là chuyện xấu, mà kết hôn cũng chưa chắc đã là chuyện tốt, mỗi người có cái khó riêng, việc gì phải sầu muộn.

- Cũng thật lạ, thưa thư ký × của chúng ta đây, dáng vẻ có dáng vẻ, tài năng có tài năng, mấy người phụ nữ đó đúng là mù mắt; đi đầy đường toàn thấy phụ nữ, sao những người phụ nữ ấy lại cứ lơ đi không nhìn thấy lão × của chúng ta chứ.

- Cậu đừng nói thế, khéo lại chẳng có khối phụ nữ đang mắng đàn ông ở đằng kia kìa, đi đầy đường toàn thấy đàn ông, thế mà chẳng có người đàn ông nào tìm cô ấy để nói chuyện yêu đương cả, ha ha...

Hồi đó, phòng làm việc của chúng tôi và phòng làm việc của Thủ tướng chỉ cách nhau một tấm ván mỏng, đang lúc trêu chọc tán gẫu thì cửa mở ra. Mọi người bỗng chốc im bặt, là Thủ tướng đã bước vào.

- Nhỏ tiếng thôi. - Thủ tướng nói, ánh mắt lướt qua bàn, rồi lần lượt nhìn vào khuôn mặt chúng tôi, đôi mày hơi nhíu lại:

- Uống không ít rồi đấy.

Ai nấy đều có chút ngượng ngùng. Mặc dù là thứ Bảy, nhưng Thủ tướng đang làm việc, chúng tôi cũng không thể tính là ngày nghỉ.

Thủ tướng bước vào, nhìn vị thư ký chưa kết hôn: - Tâm trạng phiền muộn thì không nên uống rượu, rượu là thứ uống lúc vui mừng. Tìm đối tượng thì đừng vội, giang sơn còn đánh được, chẳng lẽ lại sợ không tìm được đối tượng?

Mấy câu nói khiến tất cả đều phì cười, tâm trạng cũng nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Vốn dĩ là thế, chẳng lẽ tìm đối tượng còn khó hơn đánh giang sơn ư?

Thủ tướng lại nghiêm túc nhìn mọi người: - Người ta chưa tìm được đối tượng, tuổi tác cũng không còn nhỏ, ở đây có rất nhiều nguyên nhân khách quan, chiến tranh liên miên bao năm nay, rồi vào thành chưa lâu, công việc lại bận rộn, mọi người đã là đồng chí với nhau, thì nên hiểu và thông cảm cho cậu ấy, cho cậu ấy một số sự giúp đỡ thiết thực, chứ không phải cứ hùa theo uống rượu giải sầu, mở miệng nói những câu đùa cợt lăng nhăng, đó không phải là sự quan tâm thực sự. - Thủ tướng nói, vỗ vỗ vai "hộ khó khăn" ấy: - Phải có lòng tin và dũng khí, vừa tích cực vừa thận trọng, đợi đến khi cậu kết hôn, mọi người sẽ lại cùng uống cho thỏa thích.

Đổi sang một hoàn cảnh khác thì thái độ của Thủ tướng lại khác hẳn. Đó cũng là một buổi tối vào thập niên 50, Thủ tướng Chu Ân Lai ba ngày ba đêm không chợp mắt, vào lúc 6 giờ sáng cuối cùng đã sửa xong báo cáo công việc của chính phủ. Ông đặt bút xuống, đứng dậy đi quanh bàn làm việc, tâm trạng cực kỳ tốt, lớn tiếng nói: - Này, cái bụng đang có ý kiến rồi, bảo nhà bếp chuẩn bị mấy món, lấy rượu Mao Đài ra, chúng ta ăn một bữa thật ngon!

Sáng hôm đó, mấy vị thư ký ở lại làm thêm giờ cùng Thủ tướng lại cùng Thủ tướng ăn cơm uống rượu. Trong số các thư ký chúng tôi, Vi Minh là người thích rượu và cũng uống giỏi nhất, bình thường ra ngoài tham gia tiệc chiêu đãi, Thủ tướng thường nhắc nhở anh ấy uống ít thôi, sợ uống nhiều hỏng việc.

Lần này thì khác, Thủ tướng nâng ly rượu lên, đôi mắt sáng lấp lánh nhìn Vi Minh nói: - Vi Minh, hôm nay cậu cứ uống thả phanh đi!

Đang lúc cao hứng thì khó mà say. Lần này mọi người uống vô cùng sảng khoái thỏa thích, nhưng chẳng ai say cả. Sau khi ăn sáng xong, trải qua ba ngày ba đêm không chợp mắt, Thủ tướng cuối cùng đã ngủ được 4 tiếng. Buổi chiều liền tham gia Đại hội Đại biểu Nhân dân, tuyên đọc báo cáo công việc của chính phủ.

Thủ tướng chính là như vậy, chỉ khi vui mừng mới uống rượu. Ba lần tôi biết ông say rượu, đều diễn ra trong trạng thái ông vui vẻ, phấn khởi, tâm trạng cực kỳ trong sáng và tinh thần tuyệt vời. Uống say vào những lúc thế này, sẽ không diễn ra cảnh mất mặt như khi uống say lúc tâm trạng không tốt.

Lần đầu tiên tôi biết Chu Ân Lai uống say, là vào ngày vui trọng đại kết hôn giữa ông và Đặng Dực Siêu. Lần đó tất nhiên tôi không thể tận mắt chứng kiến, đại tỷ Đặng Dực Siêu từng nhắc đến chuyện này, mỉm cười lắc đầu cảm thán: - Từ ngày hôm đó, tôi mới biết Thủ tướng có thể uống rượu, và cũng từ ngày hôm đó, tôi bắt đầu phản đối ông ấy uống rượu. Nhưng không thể khác được, mấy chục năm rồi, lại thêm vì quan hệ công tác. Rượu của ông ấy vẫn uống không ít...

Đó là vào đầu tháng 8 năm 1925, Chu Ân Lai và Đặng Dực Siêu kết hôn, không tổ chức bất kỳ nghi lễ nào, dẹp bỏ mọi hủ tục cũ, chỉ có mấy đồng chí thân thiết cùng nhau uống rượu. Bầu không khí náo nhiệt, tâm trạng Chu Ân Lai cực kỳ tốt, ai mời rượu cũng không từ chối.

Nghe nói Hồ Chí Minh cũng tham gia, uống không ít. Cuối cùng uống bao nhiêu thì chẳng ai nói rõ được, dẫu sao là đã say mèm. Có người vừa say là liệt người, là ủ rũ, còn Chu Ân Lai lại thuộc kiểu khác, say rồi mà tinh thần vẫn phấn chấn, sau khi nôn mửa xong tâm trạng vẫn cao trào, hứng thú trò chuyện thậm chí còn nồng nhiệt hơn.

Đêm hôm đó, đại tỷ Thái Sướng có mặt, thấy trời đã rất muộn, lại là đêm tân hôn, liền đứng lên cáo từ. Chu Ân Lai giữ lại, thế chết cũng không cho đi. Đại tỷ Thái Sướng thấy ông say dữ dội, nói gì cũng vô ích, đành ở lại bầu bạn với Đặng Dực Siêu, cùng Chu Ân Lai bàn chuyện trời đất. Đúng lúc đại cách mạng đang dâng trào cuồn cuộn, là thời điểm thanh niên cách mạng mang hoài bão sục sôi; từ phong trào Ngũ Tứ bàn đến tình hình cách mạng Quảng Đông, từ việc du học cần kiệm ở Pháp, bàn đến Cách mạng Tháng Mười Nga, đến chỗ vui mừng, Chu Ân Lai đôi mắt mờ ảo, như đang nhìn xa xăm về những năm tháng đã qua, đầy cảm xúc nói: - Hồi tôi từ Nhật Bản về Thiên Tân, có lần dự mít tinh, người đứng lên phát biểu đầu tiên, là một cô gái có hai con mắt to rất thu hút... - Chu Ân Lai dừng lại, ánh mắt lóe lên vẻ kiên định, nói bổ sung ngắn gọn: - Chính là Tiểu Siêu.

Đại tỷ Thái Sướng cười lên: - Xem ra đôi mắt này đã để lại ấn tượng không thể phai mờ trong lòng Ân Lai rồi.

Đặng Dực Siêu nói: - Hồi đó anh ấy gay gắt lắm, ôm ấp chủ nghĩa độc thân đấy.

Thái Sướng châm thêm một cốc nước rau đặc bảo Chu Ân Lai uống. Chu Ân Lai với tâm tư xa xôi hoài niệm kể lại: - Hồi đó không ít học sinh chúng tôi hẹn ước với nhau, không yêu đương, không kết hôn, đem toàn bộ tâm sức vào cuộc đấu tranh cải tạo xã hội Trung Quốc, để tránh bị vướng bận hoặc gây phiền phức cho hậu thế... Lúc ở châu Âu, tôi mới suy nghĩ, người làm cách mạng tìm một người bạn đời suốt đời đi theo cách mạng, chẳng phải tốt hơn sao?

Việc Chu Ân Lai say rượu trong đêm tân hôn, hoàn toàn phù hợp với đặc điểm thích uống chút ít khi vui vẻ của ông. Càng vui thì càng gần ly rượu, ông quả thực quá vui mừng. Ông về Thiên Tân từ Nhật Bản vào tháng 4 năm 1919, liền sau đó lao vào phong trào Ngũ Tứ. Khi đó Chu Ân Lai 21 tuổi, Đặng Dực Siêu hơn 15 tuổi. Họ cùng nhau họp hành, làm san san, tổ chức "Giác Ngộ Xã", tuy tiếp xúc nhiều nhưng vẫn chưa nói đến chuyện yêu đương, trong mắt Chu Ân Lai, Đặng Dực Siêu vẫn chỉ là một "cô em gái nhỏ", thỉnh thoảng gọi cô là "Tiểu Siêu", mới 15 tuổi cơ mà.

Chu Ân Lai sang Pháp du học cần kiệm vào tháng 11 năm 1920, vẫn giữ quan hệ thư tín với Đặng Dực Siêu, nội dung thư từ toàn bàn về con đường "Trung Hoa hùng phi". Hồi đó cũng chưa có chuyện yêu đương. Huống chi chàng thanh niên Chu Ân Lai ở Pháp lại có một bạn gái, quan hệ rất tốt.

Năm đó, Chu Ân Lai từng kể với người cháu gái Chu Bỉnh Đức rằng, vào thời gian đầu mới sang châu Âu, ông từng có một người bạn khá gần gũi, là một cô gái xinh đẹp, cũng rất thông cảm với cách mạng. Thế nhưng, "khi tôi quyết định hiến dâng cho cách mạng, tôi liền cảm thấy, làm bạn đời trọn đời của nhà cách mạng, cô ấy không thích hợp". Tức là, chỉ thông cảm với cách mạng thôi thì chưa đủ, nhất định phải là người "có thể cả đời làm cách mạng", có thể chịu đựng được "những gian khổ hiểm nguy và sóng gió cuồn cuộn của cách mạng" thì mới xứng đáng làm bạn đời trọn đời.

Chu Ân Lai nói: - Cứ như vậy, tôi đã chọn thất nương của các con (tức Đặng Dực Siêu). Tiếp đó bắt đầu thư từ qua lại với cô ấy, chúng tôi xác định quan hệ qua những bức thư.

Cái gọi là "bắt đầu thư từ qua lại" mà Chu Ân Lai nhắc đến, là bức thư gửi Đặng Dực Siêu năm 1923, trong bức thư này, lần đầu tiên ông bày tỏ tình cảm ái mộ với Đặng Dực Siêu. Lần bày tỏ đầu tiên không khỏi có phần uyển chuyển, huống chi Đặng Dực Siêu cũng biết Chu Ân Lai từng có bạn gái ở Pháp, cho nên không đưa ra bất kỳ biểu hiện gì.

Đặng Dực Siêu không biểu thái, Chu Ân Lai liền viết thư liên tiếp, lần này rõ ràng hơn lần trước, và xin Đặng Dực Siêu cho câu trả lời dứt khoát. Đặng Dực Siêu là con một, câu trả lời của cô là: Chuyện lớn này phải bàn với mẹ đã. Mà thái độ của người mẹ là:

- Đừng vội, đợi nó về rồi mẹ xem thế nào đã. Hai đứa bay bây giờ người ở nước ngoài, kẻ ở trong nước, vội cái gì chứ?

Thế là, sự việc kéo dài hai tháng, trong hai tháng đó, Chu Ân Lai liên tục gửi thư tới, tuy là bàn về vận mệnh của quốc gia, dân tộc, luận bàn về nỗi khổ của đại chúng nhân dân, nhưng bức thư nào cũng không quên giục giã thái độ của bản thân Đặng Dực Siêu đối với vấn đề yêu đương này. Khi Lý Duy Hán từ Pháp trở về, Chu Ân Lai còn nhờ mang về cho Đặng Dực Siêu một bức "thư tình". Thế là, Đặng Dực Siêu bị cảm động, hồi âm một bức thư chân tình, đưa ra câu trả lời khẳng định đối với tình cảm của Chu Ân Lai.

Quan hệ yêu đương của họ cứ thế được xác định qua những lá thư.

Chu Ân Lai về nước năm 1924, đến năm 1925 tổ chức đảng điều Đặng Dực Siêu từ Thiên Tân đến Quảng Châu, họ đã ròng rã năm năm không gặp mặt. Bây giờ gặp lại rồi, kết hôn rồi, niềm vui sướng hân hoan của Chu Ân Lai tất nhiên không cần phải nói; vui mừng mà uống quá chén, cũng là chuyện hợp tình hợp lý.

Chỉ là, say mèm trong đêm tân hôn, lại còn không cho đại tỷ Thái Sướng ra về, thì đây không thể không tính là thất thái. Về điểm này, Đặng Dực Siêu có chút mâu thuẫn với Chu Ân Lai là điều bình thường, giống như những gia đình bình thường khác, khi chồng thích uống rượu, vợ khó tránh khỏi có ý kiến, trong mấy chục năm chung sống sau đó, Đặng Dực Siêu vẫn luôn phản đối Chu Ân Lai uống rượu, và vì rượu mà tiếp tục phát sinh một số mâu thuẫn.

Làm vợ thì ai chẳng sợ chồng uống rượu lỡ việc lại tổn hại sức khỏe.

Uống rượu, nhất là uống rượu lớn, quả thực dễ tổn hại sức khỏe. Một số đồng chí chúng tôi chuyện trò, có người còn đếm trên đầu ngón tay để tổng kết ra một quy luật không phải quy luật: Uống rượu lớn hại sức khỏe còn hơn hút nhiều thuốc.

Bắt đầu từ Chủ tịch Mao, ông kể rất nhiều vị lãnh đạo trung ương còn sống hay đã mất, đều hút thuốc rất nặng nhưng không nghiện rượu, những vị lãnh đạo này chẳng có ai mắc bệnh ung thư cả; bắt đầu từ Thủ tướng Chu, ông kể Trần Nghị, Kiều Quan Hoa v.v... tham gia các hoạt động đối ngoại nhiều, những dịp uống rượu nhiều, cùng với Hứa Thế Hữu v.v... những vị lãnh đạo nghiện rượu, tuy không hút thuốc, nhưng sớm muộn gì cũng đều mắc bệnh ung thư... Đương nhiên, đây chỉ là trò chuyện lúc nhàn rỗi, chẳng có khảo cứu khoa học thực sự nào cả.

Lần say rượu thứ hai của Thủ tướng, là tận mắt tôi chứng kiến. Đó là vào tháng 4 năm 1954, trước khi đi dự Hội nghị hòa bình thế giới ở Geneva, xảy ra ở Moscow.

Hội nghị Geneva là hội nghị quốc tế đầu tiên mà đoàn đại biểu chính phủ nước ta tham gia sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập. Suốt 4 tháng ròng rã, Thủ tướng bôn ba khắp nơi trên thế giới, tâm huyết ông bỏ ra và khối lượng công việc ông hoàn thành là không một ai có thể sánh bằng. Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp và các nước tham dự hội nghị khác, không một ai có thể sánh kịp. Điều này từ lâu đã được lịch sử thừa nhận, và cũng được viết lại, kiểm chứng qua vô số bài viết hồi ức. Ở đây tôi không nhắc lại nữa, chỉ kể một mẩu chuyện nhỏ.

Trước lúc lên đường, đại tỷ Đặng Dực Siêu không khỏi lo lắng dặn dò tôi phải quan tâm, chăm sóc sức khỏe của Thủ tướng nhiều hơn. Lúc bấy giờ, Thủ tướng vì làm việc quá sức, vừa mới bị chảy máu cam mấy lần, tình trạng sức khỏe không mấy tốt. Đại tỷ đặc biệt căn dặn, phải nhắc nhở Thủ tướng uống ít rượu thôi.

Lo lắng của đại tỷ là có nguyên nhân. Người Liên Xô vốn giỏi uống rượu, theo kinh nghiệm giao thiệp trước đây, hầu như ai nấy đều là "thùng rượu". Loại người ở vùng lạnh giá này, lượng men trong đường ruột tiêu hóa cồn nhiều hơn chúng ta là chủng người da vàng sống ở vùng ôn đới rất nhiều, uống rượu lên thì đáng sợ vô cùng. Rượu Phần Khẩu độ cao 65 độ mà họ cũng dám dùng vại trà lớn tu một hơi cạn sạch, thậm chí cả cồn y tế họ cũng dám uống, pha thêm chút nước là ừng ực tu mấy ngụm. Họ mà bước vào tiệc chiêu đãi, dăm ba chén rượu vào bụng là bắt đầu gào toáng lên hoàn toàn "giải phóng", không uống đến mức ngã nghiêng ngã ngửa thì không chịu dừng. Thủ tướng tuy tử lượng cao, nhưng suy cho cùng vẫn là người da vàng chúng ta, về mặt sinh lý mà nói thì không thể so sánh với người da trắng ở vùng lạnh giá được. Điều này cũng giống như cuộc thi chạy trăm mét hiện nay vậy, đặc trưng sinh lý của người da đen, cấu trúc tế bào của họ đã quyết định bộc phá lực của họ thích hợp chạy trăm mét, không thích hợp bơi lội. Cho nên, trên đường chạy toàn là "cơn lốc đen", còn dưới làn đua bể bơi, thì khó mà tìm thấy bóng dáng người da đen nào, đập vào mắt toàn là những "bậc thầy bơi lội".

Người da vàng uống rượu, về mặt sinh lý vốn đã yếu hơn người da trắng xứ lạnh, huống chi gan của Thủ tướng lại không tốt, hồi Vạn lý Trường chinh từng mắc bệnh áp xe gan, sốt cao hôn mê nhiều ngày, nếu không nhờ lấy đá cục từ ngọn núi tuyết cách sáu mươi dặm về chườm lạnh, thì tính mạng suýt chút nữa cũng không giữ được. Giải rượu chủ yếu dựa vào gan, Thủ tướng lại ở vào thế bất lợi về mặt này, huống chi Thủ tướng sang Moscow, lại ở trên sân nhà người ta, khó tránh khỏi đụng độ phải cảnh người ta "đông thế mạnh", uống rượu mà lấy quả địch chúng, thì tình thế này đặc biệt không ổn.

Từ khi làm phó quan cho Thủ tướng, các dịp uống rượu bình thường của Thủ tướng đều do tôi quản lý. Sau khi nước nhà thành lập, vì để bảo vệ sức khỏe của Thủ tướng, lại nghĩ uống rượu dễ hỏng việc, tôi từng đề xuất với Thủ tướng một kiến nghị: Dùng nước trà thay rượu. Kiến nghị này được Thủ tướng đồng ý, bản thân ông cũng thường xuyên cảnh giác tránh xa rượu.

Các nhân viên phục vụ lâu năm ở phòng phục vụ Trung Nam Hải đều hiểu cách dùng nước trà thay rượu, nước trà đỏ thay rượu vang đỏ, nước lọc thay bạch tửu, hồi đó đều dùng mẹo dân gian: Đổ nước trà hoặc nước lọc vào những chai rượu tương ứng, giấu phía sau tấm rèm rủ thấp, tay nhân viên phục vụ kẹp một chiếc khay đựng rượu, một lần có thể kẹp hai hoặc bốn chai rượu, tóm lại là cùng một loại rượu phải kẹp hai chai, đưa cho "người mình" nhất định phải rót nước chứ không rót rượu, đưa cho người ngoài bắt buộc phải rót rượu chứ không rót nước. Điều đó đã được huấn luyện lặp đi lặp lại, chưa từng xảy ra sai sót, động tác giống nhau, đối tượng khác nhau thì nước hoặc rượu sẽ chảy ra từ các bình khác nhau. Vì thế, trong những bữa tiệc do chúng ta chủ trì mời khách, quả thực khiến những "thùng rượu" của Liên Xô và các nước khác phải kinh ngạc khâm phục tử lượng xuất chúng áp đảo người da trắng của Thủ tướng.

Thế nhưng, ở nhà thì dùng cách này được, đi ra ngoài làm khách thì tuyệt đối không thông. Thủ tướng đến Moscow vào ngày 1 tháng 1, để chuẩn bị cho hội nghị Geneva, bàn bạc với Liên Xô các sự hạng liên quan, thống nhất bước đi tại hội nghị. Sau khi hội nghị đàm phán, hai bên đạt được nhận thức chung, phía đồng chí Liên Xô phác thảo phương án cụ thể, Thủ tướng về nước báo cáo tình hình bàn bạc với Trung ương. Đêm trước ngày lên đường, để chúc mừng hội nghị đàm phán kết thúc thắng lợi, phía Liên Xô lấy danh nghĩa Khrushchev mở tiệc chiêu đãi Thủ tướng Chu Ân Lai.

Hôm đó vừa vào tiệc là tôi biết không ổn rồi. Tôi không biết tiếng Nga, phiên dịch là đồng chí Sư Triết lão luyện, nghe họ lầu bầu nói chuyện, nhìn thấy những vị lãnh đạo Liên Xô cứ ngửi thấy mùi cồn là phấn khích, tôi hết đợt này đến đợt khác thấy sốt ruột. Nhất là Khrushchev, lúc vào chỗ ngồi thì liên tục vặn quai chiếc đồng hồ trên cổ tay, tháo ra đặt lên bàn, rồi lập tức lại cầm lên đeo vào cổ tay, hoàn toàn là một tư thế chực chờ xuất phát, chuẩn bị uống một trận tơi bời. Tôi sốt ruột đến mức dậm chân tại chỗ, nghĩ mãi không ra đối sách.

Không có cách nào làm giả, chưa nói đến việc tôi không lên được, dù có bảo tôi lên phục vụ giúp, thì cũng không thể tiếp tục dùng nước trà thay rượu được nữa. Đó vẫn là thời kỳ đấu tranh giai cấp đang diễn ra ác liệt, biện pháp an ninh của Liên Xô vô cùng nghiêm ngặt. Việc kiểm tra tất cả các loại thực phẩm, đồ uống vô cùng chặt chẽ, mỗi món được đưa lên sau khi kiểm tra nghiêm ngặt thì đưa lên rồi là không cho phép đổi món nữa, ăn xong uống xong, dọn xuống là thôi. Ở giữa không thể tùy ý thay đổi được.

Khrushchev đứng lên phát biểu rồi. Lời rất ngắn gọn, nói vài câu là bắt đầu chúc rượu, hễ chúc rượu là những vị lãnh đạo Liên Xô đó đều đứng lên nâng ly. Sự nhiệt tình hào sảng của người Liên Xô thì không gì sánh bằng. Người Trung Quốc chúc rượu, thông thường là ai chúc người nấy uống; người Liên Xô thì khác, Khrushchev chúc rượu, "ực" một cái cạn ly, những chủ nhà cùng nâng ly theo sau đó, Malenkov, Molotov, Kaganovich, Bulganin v.v... đều thực sự "ực" cạn ly, Thủ tướng của chúng ta thế là cũng không thể không "ực" theo.

Lễ tiết ngoại giao, người ta đã chúc rượu, bạn không thể không đáp lễ. Cho nên Thủ tướng cũng phải nói vài câu, cũng phải đáp lễ, chớp mắt một cái, lại vang lên một loạt âm thanh "ực ực".

Bây giờ cùng với sự phát triển của khoa học, mọi người nhận thức rõ hơn về tác hại của rượu, cảnh tiệc tùng trên ti vi đều là cầm ly rượu đi vòng quanh, không thấy cảnh cạn ly nào nữa. Một nguyên nhân nữa là các nhà lãnh đạo hiện nay trình độ văn hóa cao, đều được trường học đào tạo ra, không giống như các nhà lãnh đạo hồi đó, đều là do chiến tranh tôi luyện nên, phấn đấu từ trong môi trường gian khổ ra, khí chất hoàn toàn khác biệt. Uống rượu hồi đó cũng không giống bây giờ là ngay lập tức phải lên sóng ti vi gặp gỡ quần chúng, không cần phải quá lo lắng về hình tượng. Các nhà lãnh đạo Liên Xô lúc bấy giờ đều trải qua "Cách mạng Tháng Mười" và cuộc chiến đấu gian khổ tiếp theo chống lại Bạch vệ, trải qua chiến tranh vệ quốc tàn khốc, tính cách đa phần thuộc tuýp thô kệch hào sảng, thể hiện trong việc uống rượu cũng rất rõ nét. Đặc trưng dân tộc, trải qua môi trường chiến tranh cùng với tố chất tính cách cá nhân, ba phương diện này kết hợp lại với nhau, uống rượu thì quả là kinh tâm động phách, chẳng nhìn thấy một chút "phong độ quý tộc" nào cả, kiểu chúc rượu mời rượu liên tiếp, nồng nhiệt hào sảng của các nhà lãnh đạo Liên Xô, mang lại cho người ta cảm giác trọn vẹn như các bậc anh hùng hảo hán tụ họp vậy.

Nguyên tắc tham gia các hoạt động đối ngoại của Thủ tướng là nhập gia tùy tục, một khi đã sa vào đám "thùng rượu" này, thì cảnh tượng đó có thể tưởng tượng được rồi. Thức ăn còn chưa kịp gắp mấy miếng, chai rượu đã chẳng biết trống không từ lúc nào, nhân viên phục vụ bận rộn dâng rượu, ít chú ý đến việc dâng thức ăn. Thủ tướng dù có muốn ăn chút thức ăn cũng không thể tùy ý nữa, bởi vì xung quanh bất cứ lúc nào cũng có ly rượu giơ tới.

Tôi hiểu rằng, hôm nay chắc chắn là kiếp nạn khó tránh khỏi rồi. Tôi nhớ năm 1952, Thủ tướng đến bàn về kế hoạch năm năm lần thứ nhất, sau khi tranh thủ được cho nhân dân Trung Quốc 156 hạng mục viện trợ cuối cùng, thì từng bị chuốc say trong một khung cảnh như thế này, lên xe là nôn mửa, phía Liên Xô phải phái bác sĩ y tá đến chăm sóc mất cả đêm. Lần này... Khrushchev lại đang chúc rượu, mặt ông ta đã đỏ lựng lên, chóp mũi đầm đìa mồ hôi, lầu bầu nói không ngừng. Ý chính mà phiên dịch thuật lại là: Hội nghị Geneva lần này sẽ là một hội nghị quốc tế mang ý nghĩa chính trị, nhưng đối với nó không cần phải ôm ấp kỳ vọng quá lớn, cũng đừng trông mong nó có thể giải quyết được bao nhiêu vấn đề.

Thủ tướng thần thái phơi phới, khuôn mặt ánh lên sắc đỏ rực rỡ, điều này cho thấy ông đã uống đến hiện tượng cao nguyên thứ hai, phản ứng nhanh nhạy hơn, tư duy vẫn vô cùng minh mẫn. Ông hài hước cầm ly rượu lắc qua lắc lại, nói: - Ý của Nam Mô không nằm ở ly rượu, chúng ta nhìn nhận vấn đề từ một góc độ khác: Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam cùng tham gia hội nghị quốc tế lần này, bản thân sự việc này đã mang ý nghĩa phi thường, đó chính là một thắng lợi.

Khrushchev chẳng biết là uống nhiều rượu hay đầu óc không đủ dùng, nghe phiên dịch xong mà không hiểu được ý nghĩa sâu xa của câu nói này. nước Mỹ không thừa nhận Trung Quốc, không thừa nhận Triều Tiên, Việt Nam, nhưng hiện tại hắn ta buộc phải ngồi cùng một chỗ với đoàn đại biểu Trung Quốc để thảo luận giải quyết vấn đề, bản thân điều này chính là một sự thừa nhận, cho thấy hắn ta hiểu rằng, không có sự tham gia của Trung Quốc, không đối thoại trực tiếp với Trung Quốc, thì các vấn đề ở châu Á không thể giải quyết được, rất nhiều vấn đề trên thế giới cũng đừng hòng có được giải quyết.

Khrushchev có vẻ hơi đờ đẫn, cái đầu chúi về phía trước, nhìn đông ngó tây, giống như đang tìm kiếm thứ gì đó, đây là một trong những động tác quen thuộc của ông ta, không giống như Thủ tướng của chúng ta, đứng ở đó mãi mãi phong độ ngời ngời.

- Hội nghị lần này có lẽ căn bản không giải quyết được vấn đề gì đâu, - Khrushchev vừa ngoẹo đầu nhìn đông ngó tây, vừa lặp lại câu nói vừa rồi, - kết cục là điều chúng ta khó mà lường trước được.

- Hiện tại là Mỹ, Anh, Pháp buộc phải ngồi lại cùng chúng ta, buộc phải đối thoại với chúng ta, lắng nghe chúng ta trình bày rõ lập tức nguyên tắc đối với các hạng mục vấn đề và đưa ra những tuyên bố mang tính giải thích, làm sáng tỏ đối với một số vấn đề liên quan, bản thân điều này đã là một thắng lợi của chúng ta rồi. - Chu Ân Lai giải thích thêm.

Phiên dịch thuật lại, các nhà lãnh đạo khác của Đảng Cộng sản Liên Xô cũng phụ họa nói vào, Khrushchev cuối cùng cũng nghe hiểu, lớn tiếng kêu "Hô-ra-sô", kích động chúc rượu Thủ tướng Chu, cạn ly, còn ôm chầm lấy Thủ tướng Chu, hôn má, ôm ấp, xoay vòng. Những người Liên Xô này cảm xúc bộc lộ ra ngoài, cứ như thể không ôm ấp xoay vòng thì không đủ để biểu đạt nội tâm vậy, khiến người Trung Quốc chúng ta nhìn vào vừa thấy cảm động vừa thấy có vấn đề.

Thủ tướng Chu không lập tức cạn ly, nâng ly rượu lên nói tiếp: - Hội nghị lần này nếu có thể giải quyết được một số vấn đề thì sẽ thu được hiệu quả lớn hơn nữa. Chúng ta là muốn thông qua nỗ lực, giải quyết một số vấn đề.

Lời nói của Thủ tướng lại giành được một tràng pháo tay vang dội, tiếp theo đó là màn chúc rượu, cạn ly, ôm ấp nồng nhiệt hơn nữa... Sắc mặt của Thủ tướng đã không còn rực rỡ ánh hồng nữa, mà lặng lẽ chuyển sang tái nhợt. Đây không phải là dấu hiệu tốt, thế nhưng việc chúc rượu vẫn chưa chấm dứt, tiếp sau Malenkov và Kaganovich, Molotov lại nâng ly hướng về Thủ tướng: - Hội nghị Geneva lần này, hai chúng ta sẽ cùng kề vai chiến đấu. Vì sự hợp tác hữu nghị của chúng ta, cạn ly.

Sắc mặt Thủ tướng có thay đổi, nhưng phong độ vẫn như xưa, gật đầu mỉm cười, áp sát lại gần Molotov nói: - Tình hữu nghị của chúng ta đã có từ lâu rồi.

Năm đó Đảng Cộng sản Trung Quốc triệu tập Đại hội VI tại Moscow, tôi đã đến tham dự. Lần đó tôi đã gặp ngài, ngài còn phát biểu trước các đại biểu của chúng tôi. Ngài là đại ca, chúng tôi phải học hỏi các ngài. Geneva, Trung Quốc tham gia hội nghị quốc tế như thế này là lần đầu tiên, thiếu kiến thức và kinh nghiệm đấu tranh quốc tế, còn phải tiếp tục học hỏi các ngài... Nào, vì chúng ta cùng nhau phấn đấu, cạn ly!

Lúc này, phòng tiệc đã hỗn loạn rồi. Hồi đó tình hữu nghị Trung - Xô, bầu không khí thân mật khăng khít, không cần phải chú ý quá nhiều, chủ nhà và khách hoàn toàn hòa làm một, bản thân người Liên Xô cũng tự cạn ly với nhau, phần lớn mọi người đều đã rời khỏi chỗ ngồi, đi vòng quanh chúc rượu lẫn nhau, trò chuyện, ai nấy bàn luận về điều mình hứng thú.

Thủ tướng cũng rời khỏi chỗ ngồi, đi vòng quanh đại sảnh, chạm ly với các nhà lãnh đạo Liên Xô, nói những lời nhiệt tình hữu nghị. Thế nhưng, bước chân ông bỗng lảo đảo, đứng khựng lại đối diện với Malenkov và Kaganovich, muốn nói lại thôi, cơ thể chao đảo mấy cái, bỗng nhiên khom lưng xuống, tiếp theo đó liền nôn mửa, và đứng không vững nữa... Malenkov và Kaganovich bản thân cũng mang hơi men say, đối diện với tình huống bất ngờ xảy ra này, trong chốc lát sững sờ ngây người, vừa muốn đỡ người vừa muốn gọi người lại vừa phát hiện chiếc ly trong tay mình chẳng biết nên đặt vào đâu cho phải...

Trương Văn Thiên lao lên đỡ Chu Ân Lai dậy, Molotov cũng vội chạy tới giúp một tay, họ mỗi người một bên đỡ Chu Ân Lai bước ra ngoài. Những nhà lãnh đạo Liên Xô đó, có người cũng say khướt, không chú ý đến sự việc xảy ra, có người chú ý rồi, nhưng lại luống cuống tay chân chẳng biết nên làm cái gì nữa?

- Đây là lỗi của chúng tôi, đây là lỗi của chúng tôi. - Molotov vừa đi vừa thở dốc nói, - Không chăm sóc tốt cho ngài, chúng tôi vô cùng bất an, chúng tôi cảm thấy áy náy.

Thủ tướng vô thức nói những lời xã giao: - Không sao đâu, uống hơi gắt quá, khoảng thời gian này mệt quá...

Trương Văn Thiên vừa đi vừa nói: - Gan của Thủ tướng Chu không được tốt lắm, hồi Vạn lý Trường chinh từng mắc bệnh áp xe, không thích hợp uống nhiều rượu, cộng thêm những ngày qua mệt mỏi quá độ, mới xuất hiện tình huống thế này.

Molotov liên tục xin lỗi, tự trách: - Lỗi tại chúng tôi, đây là bài học chúng tôi cần phải rút ra, mọi trách nhiệm đều ở chúng tôi...

Thủ tướng nôn mấy bận, xe chạy về căn hộ số 8 phố Ostrovsky, chúng tôi đỡ Thủ tướng vào phòng, ông đã ngừng nôn, nhưng vẫn còn lơ mơ. Mọi người bận rộn pha trà đặc, tìm bác sĩ. Trà đặc pha xong, đỡ Thủ tướng ngồi dậy một chút, cho ông uống hai ngụm trà đặc. Tôi sờ tay ông lạnh ngắt, trên trán cũng lấm tấm mồ hôi lạnh, trong lòng một trận sốt ruột xót xa. Không hoàn thành tốt dặn dò của đại tỷ Đặng Dực Siêu, tôi trong lòng tự trách, lại càng oán trách các đồng chí lãnh đạo Liên Xô: Đám thùng rượu này, bọn chúng chắc ngày nào cũng uống, thành quen say rồi...

Đỡ Thủ tướng nằm ngay ngắn, bác sĩ bệnh viện Điện Cẩm đã tới nơi, nghe nói là một vị bác sĩ già nổi tiếng. Sau khi khám cho Thủ tướng, ông nói: - Không sao đâu, không có vấn đề gì lớn. Gan của ông ấy có lẽ từng bị tổn thương, không chịu được kích thích của cồn, cộng thêm mệt mỏi, cho nên mới nôn mửa. Nôn ra được thì tốt, đây là phản ứng tự vệ của cơ thể con người. Bây giờ đừng làm phiền ông ấy, để ông ấy ngủ yên một đêm, sáng mai tôi sẽ ghé qua xem sao.

Bác sĩ để lại ít thuốc rồi rời đi.

Khoảng 8 giờ sáng hôm sau, Thủ tướng mở mắt ra, hai tay xoa xoa mặt, ngồi dậy.

- Thủ tướng, cảm giác thế nào rồi ạ? - Tôi đưa tới một cốc nước trà ấm.

Thủ tướng chỉ uống một ngụm. Ngụm thứ hai không nuốt xuống, súc miệng rồi nhổ đi. Dạ dày đã bị tổn hại vì rượu, không thể lập tức uống quá nhiều nước.

- Khá hơn hôm qua nhiều rồi. - Thủ tướng xuống giường, - Ừm, vẫn thấy hơi hoa mắt chóng mặt.

Chu Ân Lai khẽ lắc lắc đầu, trong mắt chợt lóe lên một tia sáng, nhìn Sư Triết, không giấu vẻ lo lắng hỏi: - Hôm qua tôi đã nói những gì vậy?

Sư Triết nói: - Nói rất hay, người Liên Xô đều nói "Hô-ra-sô".

- Có lời nào không đúng mực không?

- Không có. - Sư Triết lắc đầu.

- Tôi có nói một số lời, nhưng nội dung cụ thể thì không nhớ chút nào cả... - Thủ tướng cố gắng hồi tưởng, đôi mày nhíu lại, lắc đầu; sắc mặt tái nhợt, vẻ mặt lo âu.

- Không có lời nào không đúng mực cả, chỉ bàn về ý nghĩa của việc chúng ta tham gia hội nghị quốc tế lần này, bản thân sự việc này đã mang ý nghĩa phi thường, đó chính là một thắng lợi. Nếu có thể giải quyết được một số vấn đề thì sẽ thu được hiệu quả lớn hơn nữa.

- Còn giảng những gì nữa?

- Những cái khác đều là lời xã giao thông thường. - Sư Triết suy nghĩ một lúc, nói: - Dính đến cá nhân thì chỉ nhắc đến một mình Molotov, hơn nữa đều là những lời tôn trọng. Ngài nói năm 1928 ngài đã gặp Molotov tại Đại hội VI ĐCSTQ, ông ấy đã phát biểu trước các đại biểu ĐCSTQ, bày tỏ học tập ông ấy... Tôi nghĩ, người phát biểu trước đại biểu ĐCSTQ, người ngài ám chỉ đại khái là đồng chí Stalin, chỉ là lỡ miệng nói nhầm thành Molotov thôi.

- Ừm... - Thủ tướng thở hắt ra một hơi nặng nhọc, vẫn không yên tâm: - Còn nói những lời không thỏa đáng nào nữa không? Phải báo cáo thật với tôi.

- Không có! - Sư Triết vô cùng quả quyết, - Thật sự không có.

Trong hoàn cảnh này, Sư Triết sẽ không che giấu đâu. Bởi vì liên quan đến đảng và quốc gia, nếu thực sự có lời nói không đúng mực, nhất định phải nói ra để kịp thời có biện pháp cứu vãn. Thái độ chắc nịch của Sư Triết khiến Chu Ân Lai hỏi đi hỏi lại nhiều lần bớt đi phần nào lo lắng. Ông hối hận lắc đầu, nhỏ giọng lầm bầm:

- Tôi nhớ tối qua lúc rời khỏi chỗ ngồi, đi quanh đại sảnh một lúc thì đầu óc hoa váng, không còn tỉnh táo nữa...

Đến lúc này Sư Triết mới đổi sang giọng điệu an ủi: - Thủ tướng, không sao đâu. Nhìn từ vẻ bề ngoài thì không nhìn ra đâu, bởi vì lời nói, cử chỉ, biểu hiện đều rất bình thường, thậm chí chẳng thấy chút hơi men say nào cả, bằng không, đã sớm mời ngài rời tiệc về căn hộ rồi.

Đang nói chuyện, vị bác sĩ già của bệnh viện Điện Cẩm lại tới. Thủ tướng bước ra đón bắt tay bày tỏ lòng cảm ơn, đã hoàn toàn khôi phục lại phong độ lịch lãm ngày thường. Sau khi bác sĩ kiểm tra cho Thủ tướng xong, nói: - Mọi thứ đều bình thường, nhưng vẫn phải nghỉ ngơi.

- Tôi dự định hôm nay về nước. - Thủ tướng nói.

- Tuyệt đối không thể đi đường dài. - Bác sĩ quả quyết nói, - Hoãn lại một ngày đi, hôm nay phải nghỉ ngơi cho thật tốt.

Thế là, Thủ tướng đành ở lại ở thêm một ngày. Sáng nghỉ ngơi, chiều đi tham quan, đến ngày thứ hai mới lên máy bay bay về Bắc Kinh.

Thủ tướng báo cáo với Chủ tịch Mao, Trung ương Đảng tình hình cuộc đàm phán Moscow. Sau khi báo cáo xong, lại đặc biệt báo cáo riêng với Mao Trạch Đông.

- Chủ tịch, lần này tôi lại phạm một lỗi, muốn kiểm điểm với anh đây.

- Lỗi gì thế?

- Tôi uống nhiều quá ở bữa tiệc...

- Uống nhiều hơn ở Trùng Khánh à?

- Nôn rồi. Ngày về cũng bị hoãn lại một ngày. Uống đến mức nôn mửa ở một dịp ngoại giao như thế này, mất mặt quá, đây là lỗi của tôi, tôi xin kiểm điểm trước Chủ tịch, trước Trung ương.

- Ha ha, - Mao Trạch Đông cười phá lên, nhẹ nhàng phất tay một cái, - Người biết uống rượu mà uống say, đây là chuyện thường tình, tính gì là mất mặt. Nếu đổi lại là tôi, tôi sẽ không đấu rượu với bọn họ, tôi sẽ đọ ăn ớt với bọn họ, lấy sở trường của mình, đánh vào sở đoản của người.

Ngày 21 tháng 4, Chu Ân Lai dẫn đầu toàn thể thành viên đoàn đại biểu đáp xuống Moscow. Lúc này, ông đã tinh thần phấn chấn, thần thái phơi phới, cười nói vui vẻ. Sư Triết ra sân bay đón, lúc bắt tay, Thủ tướng nói với ông ấy: - Tôi đã nhận lỗi với Chủ tịch rồi. Chủ tịch cười hì hì bảo rằng đây là chuyện thường. Chẳng tính là mất mặt đâu.

Sư Triết cũng cười, nói: - Thủ tướng, ngài chính là quá mức nghiêm túc, uống nhiều thêm chút rượu mà cũng đáng phải kiểm điểm trước Trung ương á? Đều được như ngài cả thì mấy tên thùng rượu ở Liên Xô kia đừng làm ăn gì nữa, cứ dăm ba bữa lại chạy đi Trung ương làm bản kiểm điểm ấy chứ.

Thủ tướng lắc đầu, nghiêm túc nói: - Cậu nói không đúng. Đó là bọn họ, chúng ta khác. Vẫn phải rút kinh nghiệm.

Thủ tướng thực sự đã rút kinh nghiệm, những hoạt động ngoại giao sau này, bất kể môi trường bầu không khí thế nào, ông đều không bao giờ say mèm nữa, đến một mức độ nhất định là bắt đầu tiết chế, mức độ này chính là trước thời điểm hưng phấn. Bởi vì một khi đã uống đến mức hưng phấn rồi, thì muốn tiết chế lại sẽ rất khó khăn, sẽ không thể tự chủ được bản thân.

Thế nhưng, uống rượu với "người nhà", sợi dây thần kinh trong đầu sẽ không căng cứng nữa, lúc uống đến hưng phấn thì có, hưng phấn lên thì không tránh khỏi sẽ có bước phát triển tiếp theo, thế là, tôi lại được chứng kiến một lần Thủ tướng say rượu.

Đó là mùa thu năm 1958, toàn thể quan binh Bộ tư lệnh Chí nguyện quân nhân dân Trung Quốc dưới sự dẫn dắt của Tư lệnh Dương Dũng Thượng tướng và Chính ủy Vương Bình Thượng tướng rút khỏi Triều Tiên, khải hoàn trở về. Thủ tướng Chu Ân Lai lòng đầy vui sướng, mở tiệc tại Bắc Kinh Phạn Điểm chào mừng các đồng chí thuộc Bộ tư lệnh Chí nguyện quân. Hôm đó ông rất xúc động, rất kích động, vừa mới được người ta rót cho chén "rượu", ông liền đổ đi, lớn tiếng dặn dò: - Hôm nay tôi rất vui, phải chơi thật sự đây. Đổi rượu cho tôi đi.

Ông tự rót một ly Mao Đài, "vạch trần" chúng tôi nói: - Cái loại tự sản xuất của các cậu tôi không uống nữa, tôi uống Quý Châu Mao Đài!

Quan binh Chí nguyện quân hò reo vỗ tay, cảm thấy vô cùng vinh dự vì Thủ tướng Chu "chơi thật". Cảnh tượng và bầu không khí như thế này thì chúng tôi còn nói gì được nữa? Một tiếng lệnh đưa ra, toàn bộ số nước dùng để thay rượu đều bị dẹp bỏ, thứ thực sự được mang lên toàn bộ đều là rượu Mao Đài.

Chúng tôi hiểu tâm trạng của Thủ tướng. Suốt cả thời kỳ kháng Mỹ cứu nước, phía trước là Bành Đức Hoài nắm tổng quát, phía sau là Thủ tướng Chu bao quát toàn bộ mọi công việc. Chúng tôi đã tính toán, mỗi ngày ông làm việc trên 16 tiếng; hễ có chiến dịch lớn nào, là liên tục mấy ngày không chợp mắt, chẳng ai nói rõ được ông đã tốn biết bao tâm huyết và tinh thần. Đại quân vừa vượt sông, đạn dược, lương thực, y tế, giao thông vận tải v.v..., đều do một tay Chu Ân Lai tổ chức điều phối sản xuất. Về mặt quân sự, phương châm lớn, quyết sách do Chủ tịch Mao quyết định, ví dụ như có xuất binh hay không, ví dụ như năm chiến dịch, ví dụ như đánh đến Hán Thành thì bộ đội rút lui hay không, ví dụ như tác chiến phòng thủ chống đổ bộ địch. Nhưng công việc cụ thể thì đều do Thủ tướng chịu trách nhiệm. Mọi bức điện từ tiền tuyến gửi về, đều do Thủ tướng Chu xem xét quyết định trước tiên. Tham mưu quân sự Quách Anh Hội mỗi ngày đều phải giao cho Thủ tướng hơn một trăm bức điện, thậm chí hai trăm bức điện. Lúc đó về phía bộ đội, Tổng tham mưu trưởng là Nhiếp Vung Trăn, Tổng hậu cần trưởng là Dương Lập Thiên Hạ Đệ Sư, nhưng hễ chiến tranh nổ ra là chúng tôi đều phát hiện, tất cả các bức điện gửi ra tiền tuyến đều do một tay Thủ tướng Chu trực tiếp ký phát, và chủ yếu cũng do ông soạn thảo. Chúng tôi từng thắc mắc, Nhiếp Vung Trăn là Tổng tham mưu trưởng, tại sao việc lớn việc nhỏ gì cũng đều báo cáo Thủ tướng Chu ký phát? Ông ấy không làm chủ được chút nào sao?

Quách Anh Hội từng kiến nghị với Thủ tướng: - Thủ tướng, ngài bận quá rồi, cứ tiếp tục thế này thì cơ thể không chịu nổi đâu. Những việc nhỏ, việc cụ thể nào đó liệu có thể bảo bọn họ tự giải quyết, bảo bọn họ trực tiếp xử lý, không cần phải báo cáo lên trên nữa không?...

Thủ tướng lắc đầu: - Không được. Các cậu đừng sợ tôi bận, tôi lo xuể mà.

Mãi sau này chúng tôi mới biết được, Thủ tướng không chịu buông tay với Nhiếp Vung Trăn, là bởi vì có một bức điện do Nhiếp Vung Trăn phát đi mà không báo cáo lên trên, đã bị Chủ tịch Mao phê bình. Thủ tướng sợ buông tay ra lại xảy ra sai sót, cho nên kiên trì việc lớn việc nhỏ gì cũng bắt buộc phải tự thân vận động.

Đối với Tổng hậu cần trưởng Dương Lập Ba, Thủ tướng cũng nhất quyết không chịu buông tay. Ông có tình cảm cá nhân rất sâu sắc với Dương Lập Ba, trên con đường Vạn lý Trường chinh, Thủ tướng mắc bệnh áp xe gan, suýt chút nữa thì mất mạng, chính Dương Lập Ba đã tự tay khiêng cáng cho Thủ tướng, khiêng mãi ra khỏi bãi cỏ. Sau này khi Dương Lập Ba qua đời, Thủ tướng kiên quyết tự tay khiêng quan tài cho Dương Lập Ba. Tình cảm sâu nặng như thế, mà Thủ tướng cũng không chịu buông tay. Mãi cho đến sau khi Dương Lập Ba qua đời, đại tướng Hoàng Khắc Thành tiếp quản, Thủ tướng mới chịu buông tay. Ông nói Hoàng Khắc Thành nắm rõ cục diện, hiểu đại nghĩa, làm việc cẩn trọng, có thể yên tâm.

Vào thời điểm đầu mới thành lập nước, Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc hãy còn chưa có Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị, mà là Ban Bí thư, năm vị Bí thư nắm giữ toàn bộ đại quyền, Chủ tịch Mao chỉ nắm bắt vấn đề trung tâm, toàn bộ sự vụ cụ thể đều giao hết cho Thủ tướng, Thủ tướng không những phải lo quân sự, lo kiến thiết, mà còn phải lo công tác tuyên truyền dư luận.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, nước Mỹ trở thành "bá chủ thế giới", bắt buộc phải cổ vũ nhân dân cả nước dám đấu tranh với nước Mỹ. Tư tưởng chủ yếu tồn tại trong nước lúc bấy giờ là sùng bái Mỹ, sợ Mỹ, nịnh bợ Mỹ. Rất nhiều đảng phái dân chủ đều vô cùng lo lắng, nêu vấn đề với Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, tập trung nhất là nước Mỹ hùng mạnh như thế, đánh không thắng thì phải làm sao? Cho nên trước và sau khi xuất binh, Thủ tướng bận đến đầu tắt mặt tối, thường là mấy ngày mấy đêm không chợp mắt.

Phòng làm việc của Thủ tướng ở Tây Hoa Thử chia làm hai viện trước và sau, viện trước tiếp đón khách nước ngoài và các đảng phái dân chủ, nhân sĩ dân chủ, viện sau tiếp đón các đồng chí phụ trách trong đảng trong quân đội, ban ngày bận rộn viện trước lại bận viện sau, bận viện sau xong lại quay về viện trước. Chủ tịch nói: - Chỗ cậu chính là trục xoay.

Trong ký ức của tôi, các bộ trưởng chính phủ lúc bấy giờ, nhân sĩ dân chủ chiếm tỷ lệ rất lớn, đều do Thủ tướng quản lý, mỗi tuần Thủ tướng đều phải nói chuyện với bọn họ, thông báo tình hình, thống nhất tư tưởng, hợp lực đối địch. Lý Duy Hán, Lục Định Nhất, Nhiếp Vung Trăn, Dương Lập Ba, mỗi tuần ít nhất phải họp với Thủ tướng ba lần.

Ngay sau đó người Mỹ ném bom đường sắt, Đằng Đại Viễn và Lữ Chính Thao đến chỗ Thủ tướng ngày càng thường xuyên hơn, việc tu sửa đường sắt cũng phải do một tay Thủ tướng đôn đốc.

Lúc đó không quân vừa mới được thành lập, lập tức phải đối mặt với vấn đề tham chiến. Tư lệnh Lưu Á Lâu và cố vấn Liên Xô cũng ngày một đến thường xuyên hơn.

Sau đó lại bùng nổ chiến tranh vi khuẩn, vấn đề cũng do Thủ tướng trực tiếp nắm bắt. Những loại vi khuẩn mang từ tiền tuyến về, tổ chức nhân viên y tế phân tích xét nghiệm, chuyên gia giám định, rồi tiến hành đấu tranh tuyên truyền trên trường quốc tế, làm trong một thời gian khá dài, tiêu tốn rất nhiều tâm huyết và tinh thần của Thủ tướng.

Sau đó vừa đánh vừa đàm phán. Chúng ta có một thỏa thuận ngầm với Kim Nhật Thành: Trên bàn đàm phán lấy phía Triều Tiên làm trưởng đoàn, nhưng phương châm đại cục thì do Bắc Kinh đưa ra. Lý Khắc Nông đồn trú ở Khai Thành, thiết lập đường dây nóng với Bắc Kinh. Buổi sáng đàm phán, buổi chiều Lý Khắc Nông, Kiều Quan Hoa tổng hợp tình hình đàm phán ở Khai Thành, báo cáo về Bắc Kinh, Bắc Kinh vào lúc hoàng hôn đã nghiên cứu xong phát biểu và sách lược cho ngày hôm sau.

Lúc đó văn phòng Thủ tướng có một ngòi bút cừ khôi tên là Dương Cương, trực tiếp chấp bút viết bản thảo phát biểu đàm phán. Cô ấy viết xong bản thảo đầu đưa cho Thủ tướng, Thủ tướng thức đêm sửa xong thì chuyển phát tới Khai Thành, Lý Khắc Nông ở Khai Thành chủ trì, thấu triệt tinh thần, chỉ huy tiền đài tiến hành đàm phán, người ngồi trên bàn đàm phán cơ bản là đọc theo văn bản. Bản thảo đăng trên tờ "Nhân dân Nhật báo" viết về cuộc đàm phán Triều Tiên cũng do Dương Cương viết bản thảo đầu, sau đó giao cho Thủ tướng sửa chữa quyết định (Dương Cương trong phong trào Phản Hữu đã tự sát, rất là đáng tiếc). Cuộc đàm phán kéo dài ngót nghét 2 năm, mỗi một bài phát biểu hàng ngày, mỗi một phương thức thủ pháp đấu tranh hàng ngày đều do Thủ tướng quyết định như thế, sau đó thỉnh thị Mao Trạch Đông xem xét phê chuẩn. Đó là biết bao nhiêu đêm trắng không ngủ, khối lượng công việc của Thủ tướng có thể nói là không hề nhỏ hơn chút nào so với thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", chỉ là tâm trạng hoàn toàn khác nhau mà thôi.

Bây giờ, cuộc kháng Mỹ cứu nước cuối cùng cũng kết thúc thắng lợi, Chí nguyện quân đều khải hoàn trở về, Thủ tướng làm sao có thể không vui mừng cho được? Làm sao có thể không uống rượu cho được? Lại làm sao có thể khuyên ông đừng uống rượu nữa cơ chứ?

Trong lòng chúng tôi hiểu rõ, lần này Thủ tướng không những phải uống, mà còn tìm mọi cách không để ông uống quá nhiều. Phàm là người ở tiền tuyến xuống, vừa mới kết thúc cuộc khảo nghiệm sinh tử, người không biết uống rượu cũng có thể biến thành thùng rượu, uống nửa cân bạch tửu không chớp mắt. Huống chi Dương Dũng, Vương Bình vốn dĩ đều là những vị tướng giỏi uống rượu, thế là chén rượu cứ thế rôm rả, hoành tráng uống vào, ai nấy đều mặt mày hồng hào, thần thái phơi phới.

Thủ tướng càng lúc càng hưng phấn, lời nói cũng ngày một nhiều hơn, đây là sự khởi đầu của cơn say. Chúng tôi chẳng thể can thiệp được ai, sợ làm hỏng bầu không khí, đành nhỏ giọng nhắc nhở các đại biểu Chí nguyện quân: - Uống không ít rồi đấy, nên kết thúc thôi, nhảy múa đi nào.

- Được, bây giờ đi khiêu vũ thôi. - Thủ tướng cuối cùng cũng tiếp thu kiến nghị của chúng tôi, phất tay hô hào mọi người đi khiêu vũ. Ông đã đứng không vững nữa, mặc dù đã cố gắng hết sức để bước đi với phong độ ngày thường, nhưng lực bất tòng tâm rồi. Tôi bước lên đỡ lấy: - Thủ tướng, nghỉ ngơi một lát rồi hẵng nhảy tiếp nhé?

- Không sao, tôi không sao. - Thủ tướng hứng thú rất cao, đẩy chúng tôi ra, bước chân lảo đảo đi xuống sàn nhảy, uyển chuyển nhịp nhàng nhảy múa theo âm nhạc. Chúng tôi không yên tâm, một số nữ chiến sĩ đoàn văn công Chí nguyện quân cũng nhận ra men say của Thủ tướng, mọi người dõi theo phía sau Thủ tướng, vừa nhìn Thủ tướng khiêu vũ, và mong rằng bản thân cũng có thể nhảy một điệu với Thủ tướng, vừa lưu tâm để Thủ tướng không bị ngã.

Cũng may, Thủ tướng liên tiếp nhảy hai bài điệu nhảy, mặc dù lảo đảo, nhưng vẫn kiên trì không bị ngã. Dù ông có say đến mức độ đó, đối với các cô gái đoàn văn công vẫn vô cùng tôn trọng lịch sự, duy trì động tác khiêu vũ tao nhã, lúc khúc nhạc kết thúc còn lịch sự gật đầu chào cảm ơn các nữ chiến sĩ, rồi bước ra mép sân, ngồi xuống nghỉ ngơi.

Vừa ngồi xuống thế này, rượu có lẽ đã bốc lên rồi, ánh mắt ông trở nên mờ ảo, đây là vượt qua trạng thái thần thái phơi phới, hai mắt có thần của "hiện tượng cao nguyên thứ hai", bước vào giai đoạn thứ ba, mí mắt dần sụp xuống, cơ thể nghiêng ngả từng chút một, cuối cùng ngả người nằm gục xuống ghế. Chúng tôi sớm đã chuẩn bị sẵn, lập tức lao tới, khiêng cả ghế lẫn người vào trong phòng nghỉ.

Lần nồng nhiệt này, chẳng ai đếm xem Thủ tướng đã uống bao nhiêu rượu, dẫu sao thì tất cả các đại biểu Chí nguyện quân tham dự tiệc, đều đã chạm ly với Thủ tướng. Các đại biểu đều mãn nguyện, vui mừng, Thủ tướng mang niềm vui đến cho mọi người, còn bản thân thì say mèm ngã gục. Bác sĩ vội vã tới khám chữa cấp cứu, Thủ tướng ngủ một đêm ở Bắc Kinh Phạn Điểm mới tỉnh lại.

Sáng ra, Thủ tướng vừa mở mắt, bỗng cất tiếng kêu lên: - Ái chà, báo chí viết thế nào vậy?

Ông hối hả gọi tôi:

- Thư ký Hà, cậu mau đến tòa soạn Nhân dân Nhật báo đi, ngàn vạn lần đừng để viết không hay.

Thủ tướng vô cùng quan tâm đến tin tức, tối nào cũng đợi bản in thử của "Nhân dân Nhật báo", thỉnh thoảng còn gọi tổng biên tập tới thảo luận, những bài viết quan trọng đều phải tự tay sửa chữa quyết định. Lần say rượu này, ông đã không thể thẩm định bản thảo, cho nên mới sốt ruột.

Tôi mang báo tới, sau khi xem xong, Thủ tướng thở phào nhẹ nhõm nói: - Được, viết rất hay.

Lần say rượu này Thủ tướng đã nghỉ ngơi hai ngày ở Bắc Kinh Phạn Điểm.

Lần này ông đã viết bản kiểm điểm, nói rằng đã ảnh hưởng đến công việc.

Lần này Chủ tịch Mao không cười hì hì nữa, mà phê bình Thủ tướng. Nguyên nhân cũng là vì ảnh hưởng đến công việc.

Nhưng theo cảm nhận của riêng tôi, lần say mèm này của Thủ tướng là hợp tình hợp lý, hoàn toàn xứng đáng. Lần say này của ông, không hề để lại bất kỳ ấn tượng xấu nào trong lòng tôi, ngược lại còn khiến tôi cảm thấy Thủ tướng càng thêm gần gũi, càng thêm đáng kính, càng thêm đáng yêu. Ông là một con người thực sự có tình có nghĩa, có tình cảm phong phú mãnh liệt nhất.

Thủ tướng không những giỏi uống rượu Mao Đài, mà còn giỏi dùng rượu Mao Đài để triển khai công tác, vừa có thể đạt được mục đích, lại vừa có thể đạt được hiệu quả tốt mà những phương pháp khác không thể đạt tới.

Ví dụ như Thủ tướng đôi khi dùng rượu Mao Đài làm "tiền cược", để lại ấn tượng sâu sắc cho các nhân viên chúng tôi. Có thể kể đến một ví dụ thế này:

Thủ tướng viết cho Chủ tịch một bản báo cáo liên quan đến việc Trung - Xô ký kết hiệp định vũ khí tối tân, Mao Trạch Đông đã phê chuẩn "đồng ý về nguyên tắc".

Tối 8 giờ, bản báo cáo được chuyển đến tay Chu Ân Lai, Chu Ân Lai muốn gọi Phó bộ trưởng Bộ Tác chiến Bộ Tổng tham mưu Lôi Anh Phu đến xem bản báo cáo này, để thấu triệt tinh thần. Thế nhưng thư ký trực ban gọi điện thoại, tìm khắp nơi không thấy Lôi Anh Phu đâu, đành phải báo cáo với Chu Ân Lai: - Thủ tướng, không tìm thấy người ạ.

Thủ tướng nhíu mày hỏi: - Cậu đã tìm những đâu rồi?

- Nhà riêng không có ai nhấc máy, lại hỏi tổng đài, phòng trực ban, còn gọi điện đến phòng làm việc nữa...

- Ồ, ra vậy, - Thủ tướng chợt đưa ra phán đoán, - Chắc chắn anh ta đi xem kịch rồi.

- Sao có thể thế được chứ? Sớm không xem muộn không xem...

- Anh ta đi xem kịch Dự kịch "Đại Tế Tịch" rồi. - Thủ tướng nói với vẻ vô cùng chắc nịch, - Hay là thế này đi, cậu áng chừng thời gian vở kịch tan, gọi điện thoại đến nhà anh ta lần nữa, nếu tôi đoán sai, thua các cậu một chai rượu Mao Đài.

Thực sự có thể thắng Thủ tướng một chai rượu Mao Đài, thì đó đương nhiên là một niềm hạnh phúc lớn trong đời, chủ nhật lại còn có thể cùng nhau cải thiện bữa ăn, thưởng thức một chút, cho nên ai nấy đều dồn hết sức chờ xem kết quả ngã ngũ. Tối 11 giờ, gọi điện cho Lôi Anh Phu, quả nhiên tìm được người. Hỏi anh ta đi đâu về? Anh ta bảo đi xem Dự kịch "Đại Tế Tịch" về.

Sao mà Thủ tướng lại có thể đoán trước như thần thế nhỉ? Tất cả chúng tôi đều kinh ngạc: Thần kỳ thật đấy!

Thủ tướng cười nói: - Kỳ thực rất đơn giản. Các cậu không đọc báo à? Thường Hương Ngọc đến Bắc Kinh biểu diễn, vở diễn hôm nay là "Đại Tế Tịch".

Tôi vẫn không hiểu: - Điều này vẫn chưa thể rút ra kết luận Lôi Anh Phu đi xem được ạ.

- Cậu đừng quên Lôi Anh Phu là người Hà Nam, thích nghe Dự kịch. - Thủ tướngng thong thả nói, - Chủ tịch gọi anh ta là tài tử Lạc Dương cơ mà.

Tôi vẫn lắc điều: - Cái này chỉ tồn tại tính khả năng, chứ không tồn tại tính tất nhiên.

- Đúng vậy, có tính khả năng rồi thì mới có thể tiến hành phán đoán sâu hơn. - Thủ tướng khoanh hai tay trước ngực, cười hì hì nói: - Hôm nay Hội Liên hiệp Phụ nữ Trung Quốc chẳng phải đã phát vé rồi sao? Tiểu Siêu mới kiếm được hai vé. Vợ của Lôi Anh Phu là Lưu Giao Phi cũng công tác tại Hội Liên hiệp Phụ nữ Trung Quốc, tất nhiên cũng sẽ được phân cho hai vé, vé mà đã vào tay tài tử Lạc Dương thì còn lãng phí được sao? Tính khả năng đã biến thành tính tất nhiên rồi.

Mấy câu nói khiến chúng tôi tâm phục khẩu phục. Tưởng rằng chai Mao Đài cầm chắc trong tay lại bay mất, ấn tượng để lại tất nhiên vô cùng sâu sắc, ấn tượng ấy chính là việc Thủ tướng nắm rõ tình hình của cấp dưới như lòng bàn tay, bất kể là trải qua, gia đình hay tính cách, sở thích đều nắm rõ mười mươi, ông lại là người tỉ mỉ, mọi sự việc xảy ra xung quanh đều không bỏ sót thứ gì, giỏi liên kết chúng lại để phân tích, suy ngẫm và phán đoán. Tất cả những điều này đều mang lại cho chúng tôi sự giáo dục vô cùng to lớn.

Thủ tướng còn thích dùng rượu Mao Đài làm quà biếu, tặng cho các đồng chí chiến hữu và bạn bè trong và ngoài đảng, trong nước và quốc tế.

Tôi nhớ vào thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", Tư lệnh Quân khu Nam Kinh Hứa Thế Hữu từng gọi điện tới, nhất định phải tìm cho bằng được Thủ tướng.

Thủ tướng nhận điện thoại. Hứa Thế Hữu nói qua điện thoại: - Thủ tướng ơi, nhà của tôi bị lục soát rồi!

- Nghiêm trọng không? - Thủ tướng vội hỏi.

- Đáng tiếc là đống rượu của tôi kìa! - Hứa Thế Hữu kêu lên thảm thiết qua điện thoại, - Thủ tướng ơi, cả tủ rượu bị bọn chúng tham ô sạch rồi, đám giặc rượu này, chẳng chừa lại cho tôi lấy một chai...

Thủ tướng lập tức hiểu rằng việc lục soát nhà nghiêm trọng cỡ nào, bởi vì Hứa Thế Hữu chẳng có tài sản gì đáng giá, thứ đáng giá chính là chiếc tủ giấu trong phòng vệ sinh, phần lớn tiền lương đều dùng để mua rượu, liên tục bổ sung vào tủ rượu đó để không bị uống cạn. Vấn đề hiện tại là không được để Hứa Thế Hữu nổi giận đùng đùng, đối lập cảm xúc với quần chúng, gây ra đại loạn...

- Ha ha ha, - Thủ tướng cười sảng khoái qua điện thoại: - Không sao đâu, đồng chí Thế Hữu, tôi tặng cậu hai chai rượu Mao Đài!

- Hai chai á?

- Quà nhẹ nghĩa tình nặng mà.

- Không nhẹ không nhẹ đâu. - Hứa Thế Hữu kích động, tràn đầy cảm xúc biết ơn: - Thủ tướng, hai chai Mao Đài của ngài nặng hơn đống tủ rượu của tôi nhiều rồi. Cảm ơn Thủ tướng.

Có rất nhiều câu chuyện về việc Chu Ân Lai dùng Ma Đài làm quà tặng để thiết lập và phát triển tình hữu nghị với bạn bè các nước. Chẳng hạn như câu chuyện Thủ tướng tặng rượu Ma Đài cho cựu vô địch đánh đơn bóng bàn nữ thế giới người Nhật Bản Matsuzaki Kimiyo, đã được truyền tụng rộng rãi ở Trung Quốc.

Ông cũng từng tặng rượu Ma Đài cho cựu vô địch đánh đơn bóng bàn nam thế giới người Nhật Bản Hirokazu Ichimura. Do những người bạn Nhật Bản tranh nhau muốn được uống ly rượu do Thủ tướng tặng, kết quả là một ít rượu đã vương vãi lên chiếc vợt bóng bàn. Sau này, mỗi khi thi đấu mà rơi vào tình thế bất lợi, Hirokazu nhất định sẽ đưa vợt lên mũi ngửi. Ngửi xong là tinh thần phấn chấn, rất nhanh chóng lật ngược tình thế từ bất lợi thành có lợi, giành chiến thắng trận đấu.

Mọi người cảm thấy tò mò về phương pháp ngửi vợt bóng bàn này và gặng hỏi nguyên nhân, Hirokazu cười nói: "Chiếc vợt này dính rượu Ma Đài do Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai tặng, tôi ngửi một hơi là lại có thêm dũng khí và sức mạnh." Sau khi bí mật này bị phóng viên tiết lộ, nó đã gây ra tiếng vang lớn ở Nhật Bản và khắp nơi trên thế giới.

Thế nhưng, điều mà tôi sắp kể về việc Thủ tướng tận dụng rượu Ma Đài để triển khai công việc lại không giống với mấy sự việc kể trên, đây là một câu chuyện mang phong cách đặc biệt khác.

Khi bắt đầu kể về tửu lượng của Thủ tướng, tôi đã kể chuyện Thủ tướng cùng Thủy Tịnh đối ẩm trên Lư Sơn, mỗi người uống sạch một chai Ma Đài. Câu chuyện này được tiếp nối ngay sau câu chuyện đó.

Vào mùa thu năm 1961, tại Hội nghị Lư Sơn lần thứ hai do Trung ương triệu tập, nhờ tình hình kinh tế toàn quốc có chiều hướng tốt lên, việc hội nghị nghiên cứu các vấn đề kinh tế khá phù hợp với suy nghĩ trong thâm tâm Thủ tướng, ở một chừng mực nhất định đã làm suy yếu ảnh hưởng của tư tưởng "tả khuynh", hội nghị diễn ra tương đối thuận lợi, tâm trạng Thủ tướng cũng khá thoải mái và vui vẻ. Cho nên ông mới thoải mái buông lỏng tửu lượng để uống một trận sảng khoái cùng Thủy Tịnh trên Lư Sơn.

Ngày 17 tháng 9, được sự hộ tống của vợ chồng Dương Thượng Khuê và Thủy Tịnh, ông rời Lư Sơn, ngồi xe một ngày để quay về Nam Lương. Tối hôm đó, các đồng chí lãnh đạo Tỉnh ủy Giang Tây đã mở tiệc trà đạm bạc tại tầng 9 Nhà khách Giang Tây để chiêu đãi Thủ tướng cùng vợ chồng La Thụy Khanh đã xuống núi từ trước, Kha Khánh Thi và các đồng chí lãnh đạo khác.

Đây là một bữa tiệc đạm bạc điển hình, bởi vì đất nước vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi khó khăn, trên bàn ăn ngoài rau xanh, đậu phụ, ớt ra, thì món đáng kể nhất chủ yếu là thịt heo hấp bột, rất thiết thực, hoàn toàn không có bất kỳ món sơn hào hải vị nào.

Mặc dù bôn ba suốt một ngày, Thủ tướng vẫn hứng khởi cực độ, mang theo một cảm xúc phấn khích rung động mà nói: "Từ cuộc khởi nghĩa 1 Tháng Tám đến nay, đã tròn 34 năm rồi, từ lâu đã muốn đến Nam Lương xem thử nhưng mãi không sắp xếp được thời gian. Lần này đã cho tôi cơ hội tái thăm chốn cũ, tôi phải ở lại thêm mấy ngày, ngắm nhìn cho kỹ sự thay đổi của thành phố này." Nói xong, ông nâng ly rượu lên, ánh mắt lấp lánh nhìn các đồng chí Tỉnh ủy Giang Tây: "Hôm nay tôi rất vui, chúng ta mọi người hãy cùng uống thêm vài ly!"

Vừa dứt lời, ông liền đi đầu cạn ly. Cảm xúc là thứ có thể lây lan, mọi người đều hứng khởi theo, dù biết uống hay không biết uống, tất cả đều sát cánh cạn ly cùng Thủ tướng.

Màn khai mạc náo nhiệt như vậy, thì sự phát triển sau đó có thể tưởng tượng được. Mọi người bàn về tình hình, bàn về sản xuất, bàn về lúa mùa muộn, hứng thú cao trào, rượu uống cũng sảng khoái và uống nhiều, đó thực sự là một bữa tiệc uống cạn chén vui hết mình.

Hai nhân vật chủ chốt của Tỉnh ủy Giang Tây là Dương Thượng Khuê và Lưu Tuấn Tú đều đại diện cho Tỉnh ủy lần lượt mời rượu Thủ tướng.

Dần dần, Thủ tướng bắt đầu nói nhiều hơn; khuôn mặt rạng rỡ ánh hồng, đôi mắt lấp lánh. Hạo Trị Bình - phu nhân của La Thụy Khanh - không ngồi yên được nữa, lúc xuất phát Đại tỷ Đặng đã phó thác cho bà chăm sóc Thủ tướng, dặn dò đặc biệt phải chú ý chuyện uống rượu. Bà âm thầm lay tay Thủy Tịnh, hạ giọng nói: "Nguy to rồi, Thủy Tịnh, tối nay Thủ tướng phấn khích quá, sợ là sắp uống say mất rồi."

"34 năm rồi, tái thăm chốn cũ, đây là nơi ngài lãnh đạo cuộc khởi nghĩa 1 Tháng Tám, sao có thể không vui chứ?" Thủy Tịnh điềm tĩnh nói.

Lúc này, Thủ tướng vẫn đang hào hứng nói, bàn về việc làm thế nào để đẩy nhanh việc xây dựng khu căn cứ cách mạng cũ Giang Tây, làm tốt cơ sở sản xuất lương thực hàng hóa và cây trồng kinh tế.

"Các cậu chẳng phải có một bài hát sao? 'Giang Tây là một nơi tốt', biết hát chứ?" Tư duy của Thủ tướng lúc này vừa hoạt bát vừa dạt dào, tràn đầy cảm xúc nói: "Đây là một bài hát hay. Giang Tây quả thực là một nơi tốt, ba mặt giáp núi, lại còn có hồ Bà Dương, vừa là vựa cá vựa lúa, vừa là khu căn cứ cách mạng cũ. Những năm qua các cậu nắm bắt công tác rất khá, mỗi năm chi viện cho đất nước mấy chục tỷ cân lương thực, tôi thay mặt Quốc vụ viện phải cảm ơn các cậu đấy!"

Thủ tướng nói xong, nâng ly uống cạn một lần nữa. Ông uống rượu một mình là để bày tỏ lòng biết ơn chân thành.

"Thủ tướng, công việc của chúng tôi làm vẫn còn rất kém." Bí thư Tỉnh ủy Giang Tây Lưu Tuấn Tú vừa nói, vừa đứng dậy, nâng ly hướng về phía Thủ tướng. Ông ta cũng uống không ít, mặt ánh lên sắc hồng: "Nam Lương là thành phố anh hùng do Thủ tướng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa 1 Tháng Tám, là nơi ra đời của Quân Giải phóng Nhân dân, Thủ tướng rời Nam Lương đã 34 năm, hôm nay đến Nam Lương thị sát công tác, trong lòng chúng tôi vô cùng vui mừng. Vì sức khỏe của Thủ tướng, tôi xin kính Thủ tướng một ly rượu nữa!"

Thủ tướng cũng đứng dậy, nhưng lại không lập tức nâng ly như lúc đầu, ngược lại còn khoanh hai tay trước ngực, cười đầy vẻ thần bí, cười kỳ lạ, cười đến mức Lưu Tuấn Tú có chút không hiểu đầu cua tai nheo gì.

"Đồng chí Tuấn Tú, một ly không đủ, cậu muốn kính tôi, vậy thì kính ba ly, chúng ta uống liền ba ly."

Lưu Tuấn Tú sững sờ, ngay sau đó càng thêm phấn khích: "Được, tôi kính Thủ tướng ba ly!"

Lúc này thì Hạo Trị Bình thực sự sốn sa sốn sang rồi, lại lay tay Thủy Tịnh: "Say mất rồi, nguy to rồi, Thủy Tịnh, cậu mau khuyên Thủ tướng uống ít lại đi..."

Trong lòng Thủy Tịnh cũng thấy bất an. Nhưng mà biết khuyên thế nào đây? Cô nhỏ giọng thì thầm: "Lúc này thì không tiện làm mất hứng của ngài rồi."

"Từ từ đã," bên phía Thủ tướng đã lên tiếng lần nữa, dùng cử động tay quen thuộc để ngăn Lưu Tuấn Tú uống ngay lập tức, vẫn mang theo nụ cười thần bí đó: "Ba ly rượu này là có điều kiện đấy."

"Điều kiện gì thế?" Lưu Tuấn Tú không buông ly rượu xuống mà hỏi.

"Cạn một ly rượu, phải tăng thêm lượng lương thực điều chuyển từ bên ngoài vào 100 triệu cân, chúng ta cạn ba ly, đòi cậu 300 triệu cân lương thực được không?"

"Thủ tướng ơi," Lưu Tuấn Tú xị mặt đặt ly rượu xuống, vẻ mặt đó giống như đang đọc báo cáo kể khổ ôn nghèo kể khổ vậy: "Nhiệm vụ lương thực điều chuyển ngoài của Quốc vụ viện giao cho chúng tôi năm nay là 1,2 tỷ cân, chúng tôi đảm bảo không thiếu một hạt, kiên quyết hoàn thành, tăng thêm 300 triệu cân nữa thành 1,5 tỷ cân thì e là hơi có chút khó khăn đấy..."

Đàm Chấn Lâm đứng dậy góp vui: "Lão Lưu này, Thủ tướng 34 năm rồi không đến Nam Lương, đến một chuyến vui thế này, thấy tình hình các cậu tốt thế cơ mà, đòi 300 triệu cân lương thực mà cậu đã xót ruột không nỡ rồi sao?"

La Thụy Khanh cũng đứng dậy tiếp lửa: "Lão Lưu, cậu đã kính Thủ tướng thì hãy thể hiện chút thành ý cho ra trò chứ; kính ba ly 2-3 tỷ cân thì cứ 3 tỷ cân đi!"

Thủ tướng xua tay bảo đừng ép vị Bí thư Tỉnh ủy này quá, cơ thể hơi chồm về phía trước, trông giống như một ông thầy toán đang tính sổ: "Tôi có điều tra rồi, mức độ lương thực khẩu phần của bà con Giang Tây tương đối cao, lại còn có lương thực dự trữ, tốt hơn nhiều so với các tỉnh Tấn, Ký, Lỗ, Dự đang thiếu lương thực trầm trọng. Tăng thêm 300 triệu cân tuy có khó khăn, nhưng vẫn có thể gánh vác được."

Thủ tướng là người quản gia chung của 800 triệu nhân dân, tâm trạng của Thủ tướng tôi cũng hiểu." Lưu Tuấn Tú gật đầu, nâng lại ly rượu lên: "Được, 3 ly thì 3 ly, 300 triệu cân thì 300 triệu cân, cứ làm theo ý kiến của Thủ tướng. Cạn!"

"Cảm ơn các đồng chí Giang Tây." Chu Ân Lai hứng khởi nâng ly: "Cạn!"

Cứ như vậy, Thủ tướng uống liền 3 ly, đổi lấy 300 triệu cân lương thực điều chuyển ngoài.

Từ chén rượu hào sảng trên Lư Sơn, đến chén rượu sảng khoái ở Nam Lương, Thủ tướng chưa đến mức gọi là say, nhưng đi đứng cũng hơi có chút không vững. Nhân viên công tác bên cạnh chúng tôi lúc đó đã trao đổi ý kiến với nhau, cho rằng Thủ tướng uống hơi nhiều một chút, nhưng vẫn chưa đến mức mất kiểm soát. Cho nên, sau bữa ăn ngài lại đi xem buổi biểu diễn xiếc do Tỉnh ủy sắp xếp, chúng tôi cũng không ngăn cản.

Đảm nhận nhiệm vụ biểu diễn là Đoàn Ma thuật Tinh Hỏa Thượng Hải. Lúc đó Giang Tây vẫn chưa có đoàn nghệ thuật kiểu này, cho nên buổi biểu diễn đã giúp nhân dân Nam Lương mở rộng tầm mắt, nhận được sự chào đón nồng nhiệt. Dùng từ ngữ bây giờ mà nói, thì gọi là gây tiếng vang lớn. Các cơ quan liên quan của Giang Tây từng đưa ra kiến nghị với Bí thư thứ nhất Tỉnh ủy Dương Thượng Khuê, xem có thể giữ đoàn Thượng Hải này lại Giang Tây hay không? Dương Thượng Khuê cũng đã sớm có ý định này, chỉ là chưa có thời điểm thích hợp để đề xuất.

Bây giờ cơ hội đã đến rồi. Giang Tây lại hỗ trợ đất nước thêm 300 triệu cân lương thực, tổng số lên tới 1,5 tỷ cân, sau sự việc chúng tôi nói đùa rằng, "đã có vốn liếng để mở miệng rồi". Huống chi lại còn uống rượu, Thủ tướng sẽ giúp nói đỡ cho, huống chi Bí thư Cục Hoa Đông kiêm Bí thư Thành ủy Thượng Hải Kha Khánh Thi cũng có mặt ở đó...

Lúc này, trên sân khấu, ảo thuật gia đang lớn tiếng hỏi dưới khán giả: "Xin hỏi vị khán giả nào dưới đài, có thể cho tôi mượn một chiếc đồng hồ được không?"

"Tôi mượn cậu chiếc đồng hồ này!" Thủ tướng đang ở trạng thái phấn khích bất ngờ đứng phắt dậy, tháo đồng hồ ra giơ cao qua đỉnh đầu.

Cậu chiến sĩ cảnh vệ Tiểu Trương mang đồng hồ lên sân khấu, ảo thuật gia nhận lấy đồng hồ, phong thái tao nhã cúi đầu cảm ơn Thủ tướng, toàn hội trường bùng nổ tràng pháo tay như sấm dậy. Tiết mục mà ảo thuật gia biểu diễn là "Hộp đồng hồ độn đồng hồ", vào thời điểm đó là một tiết mục vô cùng đặc sắc. Khi ảo thuật gia chuẩn bị trả lại chiếc đồng hồ "mất đi rồi tìm lại được" cho Thủ tướng, Thủ tướng vung tay lên, lớn tiếng nói: "Chiếc đồng hồ này tặng cho cậu luôn đấy!"

Lúc này, toàn hội trường sôi sục, tiếng vỗ tay tiếng hò reo đinh tai nhức óc, bầu không khí đã đạt đến đỉnh điểm nhiệt huyết. Dương Thượng Khuê trong lòng đang có tính toán không chớp lấy thời cơ vươn người ra, vỗ vỗ tay Kha Khánh Thi:

"Lão Kha này, chúng ta nhân lúc Thủ tướng có mặt nói chuyện này nhé. Đem đoàn này tặng cho Giang Tây chúng tôi đi, thế này là lấp đầy được khoảng trống của chúng tôi rồi."

Kha Khánh Thi rất có kinh nghiệm, dứt khoát không lên tiếng.

"Thủ tướng, các đoàn thể văn nghệ của Thượng Hải rất nhiều, các đoàn thể văn nghệ loại này cũng không ít, cơ sở vững chắc, việc bồi dưỡng cũng dễ dàng, đúng không?" Dương Thượng Khuê lại càng biết cách xoay sở hơn.

"Đúng vậy, yêu cầu của đồng chí Thượng Khuê rất hợp lý. Có phải không?" Thủ tướng huých huých Kha Khánh Thi.

Kha Khánh Thi không tiện giả vờ như không nghe thấy nữa, nhưng cũng chỉ cười cười ba phải với Thủ tướng, nhất quyết không chịu lên tiếng.

"Ôi chao, đại Thượng Hải thì hãy rộng lượng một chút chứ, cũng chi viện cho Giang Tây chúng tôi một chút đi."

"Các đồng chí Giang Tây rất rộng lượng," Thủ tướng lập tức phụ họa, "chi viện đất nước bảo tăng 3ức cân là tăng 300 triệu cân ngay. Các cậu ở Thượng Hải cũng học cách rộng lượng đi một chút, cứ phân bổ họ về bên đó đi."

Thủ tướng và Thượng Khuê kẻ tung người hứng, vừa nói đùa vừa khuyên nhủ để tấn công Kha Khánh Thi. Kha Khánh Thi cuối cùng cũng chống đỡ không nổi nữa, cười lắc đầu, nói: "Tôi đấu không lại đồng chí Thượng Khuê đâu. Thôi được rồi, lát nữa tôi sẽ nói chuyện với đoàn trưởng của họ, nếu họ đồng ý, vậy thì giữ lại Giang Tây."

Thủ tướng đã giúp thì giúp cho trót, vừa kết thúc buổi biểu diễn liền đi thăm hỏi các diễn viên. Làm công tác tư tưởng thông suốt với đoàn trưởng, lại tự mình gặp gỡ toàn bộ các diễn viên để làm công tác.

"Các cậu nói xem Giang Tây có tốt không nào?" Thủ tướng hỏi.

"Tốt!" Các diễn viên đồng thanh đáp.

"Đến đây sinh sống có quen không?"

"Quen!" "Rất thích ứng."

"Nhân dân và các đồng chí lãnh đạo Giang Tây đối đãi với mọi người thế nào?"

"Vô cùng nhiệt tình!" "Chăm sóc vô cùng chu đáo!"

"Đúng vậy, Giang Tây rất tốt, núi tốt nước tốt người lại càng tốt hơn," Thủ tướng dạt dào cảm xúc nói, "Giang Tây là khu căn cứ cách mạng do chính tay Chủ tịch Mao gây dựng nên, nhân dân Giang Tây là nhân dân anh hùng, cống hiến cho cách mạng rất lớn..."

Các diễn viên lặng lẽ lắng nghe hết lời Thủ tướng nói, đều xúc động bàn tán về sự đón tiếp nồng nhiệt và sự quan tâm chăm sóc từ mọi mặt mà họ nhận được trong khoảng thời gian biểu diễn ở Giang Tây. Thủ tướng thấy đãòmòm, liền lớn tiếng hỏi: "Mọi người đã có tình cảm sâu nặng với Giang Tây như vậy, nhân dân Giang Tây cũng vô cùng cần các bạn, chào đón các bạn, vậy thì, các bạn cứ ở lại Giang Tây, làm bà con đồng hương Giang Tây có được không?"

"Được!" Các diễn viên đều nhiệt liệt hưởng ứng, tinh thần vô cùng phấn cao.

Sau đó, dưới sự quan tâm và ủng hộ của Thủ tướng, đoàn này đã thông qua thủ tục chính thức, chuyển toàn đoàn về Giang Tây, cống hiến to lớn cho sự phát triển văn nghệ của Giang Tây.

Sau khi "Cách mạng Văn hóa" bùng nổ, Chu Ân Lai hầu như không còn uống rượu nữa. Tôi hầu như không thể nhớ nổi ngài đã từng uống bao nhiêu rượu trong dịp nào?

Ấn tượng sâu sắc nhất là vào tháng 2 năm 1972, trong thời gian Nixon thăm Trung Quốc. Tôi cùng các chiến sĩ cảnh vệ và một số nhân viên phục vụ chu đáo nào đó, dường như chỉ sau một đêm đã cảm nhận một cách mạnh mẽ rằng cơ thể Chu Ân Lai đã xảy ra sự thay đổi gì đó. 4 năm sau mỗi khi nhớ lại, đều hiểu rõ đó chính là điềm báo không lành.

Chu Ân Lai khi đàm phán với Nixon, giống như ấn tượng để lại trong các hoạt động ngoại giao mấy chục năm qua: kiên định, bình tĩnh, điềm đạm, thẳng thắn mà lại nhiệt tình dạt dào. Khi nói chuyện ngài vẫn tỏ ra vô cùng thông minh, nhạy bén, thận trọng mà lại không kém phần hài hước.

Thế nhưng, cơ thể ngài đã gầy yếu đi rõ rệt. Bộ trang phục Trung Sơn màu xám mặc trên người có phần rộng rãi, mái tóc được chải ngược ra phía sau ấy đã ngả màu hoa râm, nước da cũng sạm hơn trước rất nhiều.

Trong chuyến thăm Trung Quốc của Nixon, cùng với việc đàm phán đi vào chiều sâu, các bữa tiệc không chính thức dần tăng lên, bên bàn ăn, tinh thần của Chu Ân Lai vẫn phấn chấn như mấy chục năm qua. Ngài lúc thì cười sảng khoái, lúc thì mỉm cười đầy ý nhị trước một câu nói hài hước nào đó của đối phương. Ánh mắt ngài lúc nào cũng lấp lánh ánh sáng, đồng thời không ngừng đưa ra những cử chỉ đầy sức biểu cảm để tăng thêm sức nặng cho ngôn từ.

Thế nhưng, ngài không còn thể hiện sự hào sảng khoáng đạt qua việc uống rượu nữa. Ngài bàn về rượu chứ không uống rượu. Than ôi, lúc đó tôi chỉ cho rằng ngài tuổi đã cao, sao lại không nghĩ đến việc trọng bệnh đang ẩn giấu cơ chứ? Lúc bấy giờ hầu như tất cả người Trung Quốc đều không dám tưởng tượng nếu Thủ tướng trọng bệnh không qua khỏi thì Trung Quốc sẽ ra sao?

"Đây chính là rượu Ma Đài nổi tiếng thế giới, nồng độ cồn trên 50 độ." Chu Ân Lai giới thiệu với vị khách của mình là Nixon.

"Tôi từng nghe câu chuyện cười mà ông kể. Nói là có một người uống rượu Ma Đài quá chén, sau bữa ăn muốn hút một điếu thuốc, nhưng lúc châm lửa, thuốc còn chưa hút cháy, bản thân anh ta đã phát nổ trước." Nixon kể câu chuyện cười này, còn chưa đợi phiên dịch đã tự bật cười trước.

Chu Ân Lai cũng cười sảng khoái. Ngài lấy hẳn hộp diêm ra, sau khi quẹt bén lửa, nghiêm túc châm lửa đốt chén rượu Ma Đài của chính mình, dùng giọng điệu vui vẻ nói: "Ngài Nixon, xin hãy xem, nó quả thực có thể cháy."

Ngọn lửa màu xanh lam nhấp nháy, ánh mắt của Chu Ân Lai cũng đang nhấp nháy. Ngọn lửa trong chén rượu càng cháy càng nhỏ, cuối cùng cũng dần dần cháy lụi. Ánh mắt của Chu Ân Lai cũng xuất hiện một sự hoang mang thoáng qua, một nét u buồn nhạt nhòa mang mác hụt hẫng hiện rõ trên khuôn mặt, nhưng rồi tan biến nhanh chóng như chớp mắt, đôi mắt lại bừng sáng trở lại, cho thấy ngọn lửa trong lòng vẫn chưa tắt, ngài mang theo vẻ mặt đăm chiêu nhìn Nixon, gật đầu đầy hàm ý sâu xa.

Trong bữa tiệc quốc yến chính thức, Chu Ân Lai không còn chỉ nói chuyện rượu nữa. Ngài nâng ly rượu lên, liên tục chúc rượu Nixon, chúc rượu Kissinger, chúc rượu hàng chục quan chức cao cấp ở mấy bàn ăn khác. Tiếng cọ va chạm ly lách cách vang lên không ngớt trong nhà hàng, giống như tiếng đinh đang du dương của những chiếc tua rua và hạt cúp pha lê trên chiếc đèn chùm lớn dưới làn gió nhẹ thổi qua vậy.

Thế nhưng các nhân viên phục vụ chỉ cần để ý một chút là không khó nhận ra, khi Chu Ân Lai chúc rượu, miệng nói "Cạn ly", nhưng một lần cũng không uống cạn sạch ly rượu một cách sảng khoái khoáng đạt như trước đây. Ngài chỉ "liếm rượu", dùng môi nhẹ nhàng chạm vào vành ly, sau đó lịch sự nhiệt tình gật đầu ra hiệu với đối phương, dùng một nụ cười và ánh mắt chăm chú để thay thế cho hành động cạn ly.

Khi ngài quay về chỗ ngồi của mình, ly rượu vẫn đầy ắp.

Nixon hết lần này đến lần khác hướng ánh mắt về phía ly rượu của Chu Ân Lai, cuối cùng cũng hỏi một câu: "Tôi nghe nói tửu lượng của ông rất lớn cơ mà?"

Chu Ân Lai cười cười, mang theo vẻ hoài niệm: "Trước đây thì uống được. Thời Hồng quân Vạn lý Trường chinh, tôi từng có lần uống liền 25 chén Ma Đài." Chu Ân Lai cầm ly rượu trong kẽ tay, chú mục nhìn chiếc ly đang xoay chuyển, "To hơn chiếc ly này."

Nixon lộ vẻ kinh ngạc, sau đó khó hiểu hỏi: "Thế nhưng hôm nay sao ông lại không uống?"

Chu Ân Lai gật đầu: "Lớn tuổi rồi. Bác sĩ hạn chế tôi uống rượu, không được quá hai ly, nhiều nhất là ba ly."

Nixon nói: "Tôi từng đọc được một đoạn câu chuyện thế này trong sách, nói rằng Hồng quân trong lúc Trường chinh đã đánh chiếm trấn Ma Đài - nơi sản xuất rượu Ma Đài, đem toàn bộ số rượu trong trấn uống sạch."

Chu Ân Lai chớp chớp hai mắt, trong ánh mắt đong đầy sự lưu luyến đối với quá khứ, nói: "Trên con đường Trường chinh, rượu Ma Đài được chúng tôi coi là linh đan diệu dược chữa bách bệnh, rửa vết thương, giảm đau, giải độc, chữa cảm mạo..."

Nixon nâng ly: "Chúng ta hãy dùng 'linh đan diệu dược' này để cạn ly."

Chu Ân Lai nâng ly. Lần này ngài đã cạn ly, bởi vì vị khách đã cạn ly trước.

Ngay sau khi tiễn Nixon đi, vào ngày 12 tháng 5 năm đó, trong buổi khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ đã xét nghiệm ra ba, bốn hồng cầu từ mẫu nước tiểu của Chu Ân Lai.

Đối với nam giới lớn tuổi, có hai hồng cầu thì được coi là bình thường, ba bốn cái thì hơi nhiều một chút.

Mười ngày sau, kết quả xét nghiệm lần thứ hai ra lò, trong nước tiểu đã tìm thấy tế bào ung thư. Ngày 18 tháng 5, các chuyên gia chính thức chẩn đoán là ung thư bàng quang.

Từ đó về sau, Thủ tướng chính thức nói lời chia tay với rượu Ma Đài...