Đây là một tác phẩm văn học ký sự dài tập.

Không phải tài liệu lưu trữ. Không phải tư liệu văn sử. Không có sự bao quát toàn diện.

Hầu hết các tác phẩm tôi từng thấy trước đây đều vẽ nên một hình ảnh Chu Ân Lai văn chất nhã nhặn, phong độ phiên phiên; nhiệt tình gần gũi, ôn hòa từ ái; tận tụy cẩn trọng, bận rộn tất bật; khiêm tốn cẩn thận, nhẫn nhục chịu đựng; cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi... Tôi đã nhiều lần gặp Thủ tướng Chu Ân Lai, và tôi không hài lòng với hình ảnh này được miêu tả trong những tác phẩm đó. Những người mà tôi phỏng vấn cũng không hài lòng với hình ảnh này. Giống như một bức ảnh đen trắng, chỉ có sự nhu mì mà không có tính cương mãnh, chỉ có bóng tối mà không có ánh sáng, mờ ảo và xa rời sự thật.

Tôi không có ý định phủ nhận bất kỳ tác phẩm nào trong quá khứ, chỉ muốn thêm một lớp ánh sáng lên vùng tối để có được tính lập thể.

Đừng hiểu lầm rằng Chu Ân Lai bận rộn tất bật, sa đà vào chủ nghĩa sự vụ, thực ra ông vô cùng cao cả chí thánh, là một nhà tư tưởng lớn; đừng hiểu lầm rằng Chu Ân Lai rụt rè ẩn nhẫn, thực ra ông sống rất thật với cảm xúc và bản chất, thường phóng khoáng không gò bó; đừng hiểu lầm rằng Chu Ân Lai nhu nhược chịu đựng, thực ra ông tràn đầy tính cương mãnh, sục sôi phóng khoáng mãnh liệt; đừng hiểu lầm rằng Chu Ân Lai ngậm đắng nuốt cay nhường nhịn, điều đó thực ra là đại trí đại dũng, hiểu rõ bản thân và thấu hiểu người khác nhất... Bạn đã bao giờ thấy khí phách "không nhường ai", "không thể là ai khác ngoài tôi" của Chu Ân Lai chưa? Bạn đã bao giờ thấy uy lực lôi đình giận dữ, nổi trận lôi đình của Chu Ân Lai chưa? Bạn đã bao giờ thấy hào khí "đừng cạn chén, chớ dừng ly", "hướng tới việc cạn ba trăm chén" của Chu Ân Lai chưa? Bạn đã bao giờ thấy khí chất đại trượng phu khóc lớn cười to, phẫn nộ chửi mắng lớn của Chu Ân Lai chưa? Bạn đã bao giờ thấy sự tĩnh lặng của người anh hùng dẫu trước mặt núi lở, dưới chân đất sụt, mưa máu gió tanh cũng chỉ cười xòa cho qua của Chu Ân Lai chưa?... Không biết ư? Hình ảnh Chu Ân Lai trong lòng bạn đã thiếu đi tính cương mãnh, thiếu đi ánh sáng, và do đó mất đi tính lập thể.

Trong các cuộc phỏng vấn của tôi, đối với cùng một sự việc, chưa bao giờ là 10 người có 10 cách nói giống nhau. Do sự khác biệt về thời đại, trí nhớ, trải nghiệm, góc nhìn và đặc biệt là trình độ văn hóa, việc có được cách nói hoàn toàn đồng nhất là điều không thể.

Vì vậy, bài viết của tôi ở một số thời điểm, địa điểm, nhân vật, hội thoại cho đến việc trần thuật sự việc, có thể sẽ có điểm chênh lệch với lịch sử thực tế và trí nhớ, quan điểm của một số người trong cuộc.

Cho phép phê bình, chỉ trích, thậm chí là nguyền rủa, kiện tụng.

Hà Thụ Anh trong sách, năm 1940 đi theo Chu Ân Lai, lần lượt đảm nhận các chức vụ cảnh vệ, phó quan, thư ký hành chính, thư ký cơ mật, trưởng vệ sĩ. Ông là đại diện cho một đại lượng các đồng chí từng làm việc bên cạnh Chu Ân Lai, chứ không phải là một cá nhân cụ thể ngoài đời thực.

Ông ấy cũng là nhân vật dưới ngòi bút của tác giả, trong đó không thiếu sự "thể hiện bản thân một cách ngoan cường" của tác giả.

Nguồn gốc thực sự của ông ấy, cuối cùng tác giả sẽ có lời giải đáp.

Vào ngày 17 tháng 8, tại Tiểu lễ đường Trung Nam Hải, Chu Ân Lai ở cự ly rất gần đã có buổi tọa đàm suốt 7 tiếng đồng hồ với chúng tôi - những người phụ trách của "Binh đoàn Nam hạ Hồng vệ binh các trường đại học cao đẳng Thủ đô". Sau khi chụp ảnh chung, ông lên xe "Hồng Kỳ", chuẩn bị đi Đại lễ đường Nhân dân để tiếp khách nước ngoài.

Tôi tận mắt chứng kiến nhân viên công tác đưa cho ông một cốc cháo bột ngô (hoặc là cháo yến mạch?) và hai lát bánh mì kẹp xúc xích.

Xe đã lăn bánh. Trong hoàng hôn mờ mịt, tôi dường như lại nghe thấy tiếng của Chu Ân Lai:

"Cậu tên là gì?"

"Quyền Diên Xích."

"Đảm nhận chức vụ gì?"

"Chính ủy Binh đoàn Nam hạ tập đoàn quân 2."

"Ồ, chính ủy." Thủ tướng lần lượt hỏi "chức vụ" của mấy người, lớn tiếng cảm thán: "Các đồng chí vừa tham gia cách mạng mà đều đã làm tư lệnh, chính ủy rồi. Gọi tên là gì thì quan trọng không lớn, nhưng trong đầu nghĩ thế nào mới rất quan trọng. Người cộng sản chúng ta làm cách mạng quyết không phải để làm quan, mà là để phục vụ nhân dân, phải làm người đầy tớ của nhân dân..."

Sau lần đó, tôi lại gặp Chu Ân Lai mấy lần nữa, lặng lẽ mà nghiêm túc quan sát lời nói cử chỉ của ông. Phải nói rằng, cuốn sách này của tôi từ lúc đó đã ươm mầm một chút...