Thực tập

Hồ Sào là một hồ lớn ở An Huy, đi tàu lửa nhỏ từ thành phố H có thể đến thẳng bến W, thời gian mất chưa đầy một ngày. Kể từ khi rời khỏi nhà Ngọc Mai, tôi lại rơi vào tình trạng không nơi nương thân. Lưu Tĩnh Trai viết cho tôi một bức thư giới thiệu, bảo tôi đến bến W; nếu tôi không làm theo lời ông ấy, thì thế nào cũng phải sống cảnh ăn mày. Cực chẳng đã, đành phải cầm thư đến bến W một chuyến. Ngoài ra thực sự không còn con đường nào khác để đi.

Tôi ngồi ở khoang hạng ba - cái gọi là dưới mái che khói. Hành khách - già, trẻ, nam, nữ, đông đúc vô cùng; có người ngồi gà gật, không kêu một tiếng; có người bị say sóng, bắt đầu nôn mửa; có người ngậm tẩu thuốc, quay mặt vào nhau bàn chuyện đông tây nam bắc. Mỗi người có một tâm sự riêng, mỗi người có một hoàn cảnh riêng, nhưng tuyệt nhiên không ai khổ sở và bất hạnh hơn tôi nữa. Tôi giữa chốn đông người, cũng giống như chiếc lá khô trôi nổi bị gió thu thổi rụng trên mặt nước hồ này vậy; lá khô trôi dạt đến nơi nào, thì chính là nơi đó, chẳng lẽ tôi lại khác gì nó chứ?

Gió ngày hôm nay đặc biệt lớn, sóng biển cuồn cuộn dâng rất cao, con tàu tròng trành, suýt chút nữa tôi cũng muốn nôn mửa. Kỷ như lần này con tàu bị sóng gió đánh lật, tiên sinh Duy Gia, thì bây giờ tôi nào có cơ hội viết bức thư dài này cho anh, lịch sử phiêu bạt của tôi coi như bớt đi một đoạn; tôi cũng sẽ bớt nếm trải chút ít đau khổ mà xã hội ban tặng cho mình. Thế nhưng, tiên sinh Duy Gia, lần này con tàu cuối cùng vẫn không bị sóng gió đánh lật, cũng giống như tôi cuối cùng vẫn không bị cái xã hội ác độc giày vò cho đến chết; đây rốt cuộc là hạnh phúc, hay là tai họa đây? Tiên sinh Duy Gia! Anh có thể dạy tôi chăng?

Tàu cập bến; lúc này muôn nhà đã lên đèn. Bến W là nơi xa lạ đối với tôi, lại thêm rất rộng lớn, vào ban đêm quả thực rất khó tìm ra cửa hàng bách hóa ngoại do Lưu Tĩnh Trai giới thiệu, cực chẳng đã đành tạm tìm một nhà trọ nhỏ ở lại một đêm, ngày mai tính tiếp. Một mình cô độc ở trong căn phòng nhỏ, trăng sáng lén lói nhòm qua khe cửa sổ, tựa hồ đang dò xét thiếu niên phiêu bạt có hành động gì. Tôi nghĩ đến cái chết thảm thương của cha mẹ, nỗi đau khổ của cuộc sống xin ăn, tình cảm chân thật mà Ngọc Mai dành cho tôi, nỗi buồn đau đến chết của Ngọc Mai, từ nay về sau tôi lại chẳng biết số phận mình sẽ trải qua thế nào... Tôi nhớ lại tất cả, nước mắt nóng hổi không kìm được lại trào ra từ khóe mắt. Vốn dĩ tôi không biết uống rượu, nhưng lúc này không có cách nào giải tỏa bi ai, chỉ có rượu mới có thể cho tôi sự an ủi nhất thời; thế nên tôi gọi tiểu nhị mua nửa cân rượu cùng chút đồ nhắm - tôi cứ thế chìm đắm vào giấc ngủ say trong men rượu.

Sáng hôm sau trả tiền phòng xong, tay xách túi nhỏ, dọc theo con đường lớn, tìm theo địa chỉ viết trên phong bì thư giới thiệu; may là bến W có một con đường lớn dài mười dặm, mọi việc làm ăn lớn, các tiệm bách hóa ngoại lớn, đều nằm trên con đường dài này, tương đối rất dễ tìm. Chưa đến hai tiếng đồng hồ, tôi đã tìm được cửa hàng bách hóa ngoại mà mình muốn tìm - hiệu Đào Vĩnh Thái Xương.

Cửa hàng bách hóa ngoại này, ở bến W coi như là rất lớn; số nhân viên làm việc ở quầy rất nhiều. Tôi cũng không biết ai là chủ, bèn nộp bức thư lên quầy, cũng không nói gì khác. Một người lùn béo khoảng ba mươi mấy tuổi, từ trên ghế đứng dậy, bóc thư ra đọc một lượt. Tiên sinh Duy Gia! Anh có biết người đọc bức thư này là ai không? Ông ta chính là chủ nhân tương lai của tôi, ông ta là chủ cửa hàng bách hóa ngoại, ông ta chính là kẻ vào năm anh làm hội trưởng hội học sinh, đã thuê lưu manh ám sát học sinh! Đặc biệt là muốn ám sát Đào Vĩnh Thanh anh đấy! Tiên sinh Duy Gia! Anh còn nhớ hay không cuộc sống thời gian anh làm hội trưởng hội học sinh trước kia? Anh có biết người hiện đang cầm bút viết thư dài cho anh, chính là người năm xưa đã tố cáo Đào Vĩnh Thanh cùng những thương nhân khác muốn ám sát học sinh các anh hay không? Nhắc đến chuyện xưa, tiên sinh Duy Gia! Có lẽ anh cũng thấy hứng thú mà lắng nghe đấy!

Đào Vĩnh Thanh hỏi rõ thân thế của tôi, liền giữ tôi lại quầy làm tiểu nhị hạng hai. Từ đó, tôi lại trải qua cuộc sống hai năm ở bến W. Cuộc sống tiểu nhị hai năm này, tiên sinh Duy Gia, không có sự cần thiết phải kể chi tiết cho anh nghe. Tóm lại, đằng nào thì cũng chẳng có hạnh phúc tốt đẹp nào giáng xuống số phận tôi: hết thảy nhân viên luôn ức hiếp tôi, không coi tôi ra gì, có việc luôn đùn đẩy cho tôi làm nhiều hơn; tôi nén giận, không muốn so đo với họ, nhưng trong lòng lại vô cùng kiêu ngạo, coi họ như một lũ lợn dê vô tri, mặc dù bề ngoài cũng tỏ ra cung kính với họ.

Lúc đó trên tờ "Hoàn Giang Tân Triều" anh gần như ngày nào cũng đăng bài, chuyên đề xướng tân văn hóa, phản đối tư thế cũ: Tôi lại vừa hay thích đọc "Hoàn Giang Tân Triều", đặc biệt thích đọc bài viết của anh, vì thế, tên tuổi của anh đã khắc sâu vào tâm trí tôi. Tôi vẫn luôn muốn tìm anh để nói chuyện, nhưng bởi vì chúng tôi là tiểu nhị bận rộn từ sáng đến tối, tuyệt nhiên không có chút thời gian nhàn rỗi nào; cho dù là chủ nhật, bọn tiểu nhị chúng tôi cũng không có cơ hội nghỉ ngơi; cho nên việc tìm anh nói chuyện, cuối cùng đã trở thành một vọng tưởng không thể thành hiện thực. Đã mấy lần tôi muốn viết thư mời anh đến cửa hàng của chúng tôi, thế nhưng cũng không viết; tiểu nhị phục ở quầy thu ngân phải chú ý khách mua hàng, tiếp đãi chủ nhân chiếu cố việc làm ăn, đâu có cơ hội để trò chuyện với người khác? Hơn nữa công việc lúc bấy giờ của anh rất bận rộn, lại thêm một kẻ vô danh tiểu tốt như tôi viết thư cho anh, đương nhiên là sẽ không đến cửa hàng của chúng tôi rồi.

Có một hôm, vì tôi làm việc gì đó không tốt lắm, liền hứng chịu sự quở trách lớn từ ông chủ và các đồng nghiệp, nói tôi thế này thế nọ không được; đến tối lúc sắp đi ngủ, tôi càng nghĩ càng tức giận, càng nghĩ càng đau lòng, không kìm được nằm phục xuống gối khóc lớn một trận. Tự than thân trách phận là một đứa trẻ mồ côi không nhà, cực chẳng đã phải sống nhờ nhà người khác, hở ra một chút là phải chịu sự mắng mỏi và ức hiếp của kẻ khác, nghĩ lại mới tủi thân làm sao! Từ sáng đến tối bận rộn vì ông chủ, kiếm tiền vì ông chủ, bản thân chỉ đổi lấy được sự ôn hòa no đủ mà thôi; ông chủ ngay cả một chút lòng trắc ẩn cũng không có, khác nào đối xử với tôi như trâu như ngựa, đây mới bất công làm sao! Điều đáng hận hơn nữa, có mấy tên đồng nghiệp, không biết vì sao, cố ý hùa theo ông chủ nói xấu sau lưng tôi, mà hoàn toàn vứt bỏ tình nghĩa đồng nghiệp sang một bên. Này! Thật ti tiện! Lòng lang dạ sói! Không có lương tâm! Muốn lấy lòng ông chủ, mà mưu cầu giữ vững cái bát cơm ư? Than ôi! Vô sỉ... Các người cũng giống như ta vậy thôi! Cúi đầu dốc sức kiếm tiền cho ông chủ, trung thành với ông chủ như trâu ngựa một cách vô ích! Các người không bị ông chủ ngược đãi hay sao? Các người không bị ông chủ bóc lột hay sao? Cớ gì phải làm khó kẻ yếu như tôi chứ? Cớ gì, cớ gì chứ...

Lúc này ngọn lửa phẫn nộ trong tôi bùng nổ tựa như núi lửa, nỗi oan ức của tôi thực sự cuồn cuộn như sóng lớn Thái Bình Dương, mà không tìm được nơi để trút bỏ! Trằn trọc trở mình, cách nào đi chăng nữa, thì cũng không tài nào ngủ được. Côn trùng mùa thu ngoài thềm cứ kêu rả rích, từng tiếng từng tiếng thực sự làm đứt từng khúc ruột của tôi. Con người khi đau khổ, gần như bất kể âm thanh gì, cũng đều đủ sức làm tăng thêm mức độ đau khổ của anh ta, huống chi là tiếng côn trùng mùa thu vào lúc muôn cây tiêu điều hoang vắng? Người bình thường nghe thấy tiếng kêu của côn trùng mùa thu, đều không khỏi sinh ra tâm sự buồn thu, huống chi tôi lại là kẻ bị ức hiếp ở cõi đời này? Ngoài ra lại thêm gió thu thỉnh thoảng thổi lá rụng đập vào khung cửa sổ kêu lách cách; ánh sáng mặt trời chiếu qua khe cửa sổ, từng đạo từng đạo rơi trên gối tôi; quả thực là cảnh tượng đau lòng. Đằng nào cũng không ngủ được, tôi đứng dậy một mình đi qua đi lại trước thềm, nỗi sầu muộn trong lòng, cho dù có thanh bảo kiếm sắc bén cũng không thể chém đứt nổi. Ngẩng đầu nhìn trăng sáng, cúi đầu ngắm bóng mình, cảm thấy bản thân đã không còn đứng vững trên cõi nhân gian, mà bị giam hãm trong hang băng sâu vạn trượng. Bỗng nhiên một luồng gió thu thổi tới, không kìm được rùng mình một cái, lại quay về giường nằm xuống.

Đêm hôm đó bị nhiễm lạnh, ngày hôm sau liền đổ bệnh nặng, tổng cộng bệnh mất năm ngày. Lúc lâm bệnh, ông chủ chỉ coi như không có chuyện gì xảy ra, ngoại trừ tiếc nuối vì thiếu một người làm việc, thì chuyện mời bác sĩ hay không mời bác sĩ, không phải là điều ông ta muốn bận tâm. Thế nhưng bản thân tôi cũng biết chút ít phương thuốc - tôi cắn răng tự nấu chút nước gừng, trùm chăn kín đầu để xông mồ hôi, bệnh tình cứ thế từ từ khỏi hẳn. Cơn giận đầy lồng ngực không biết trút đi đâu, một đêm nọ khi đêm đã khuya vắng, tôi cầm bút viết một bức thư cho anh, giãi bày nỗi khổ tâm của mình. Bức thư này đại khái là tôi quên viết địa chỉ liên lạc của bản thân. Bằng không, sao tôi lại không nhận được thư hồi âm của anh chứ? Tiên sinh Duy Gia! Rốt cuộc anh có nhận được thư của tôi hay không? Giả như anh đã nhận được bức thư này của tôi, lúc đó xem xong rồi xé đi, hay là vẫn giữ lại nó? Chuyện này tôi rất muốn biết. Trải qua bao nhiêu năm tháng như vậy, chính tôi cũng không ngờ rằng bây giờ mình lại viết một bức thư dài thế này cho anh; đương nhiên là anh lại càng không thể ngờ tới rồi. Bây giờ khi cầm bút viết bức thư này, tôi lại nhớ đến tình hình viết thư cho anh năm đó: thời gian thấm thoắt thoi đưa, nhân sự thay đổi khôn lường, tôi lại không khỏi dâng trào vô vàn cảm khái!