Duy Gia tiên sinh! Em nhớ lại năm đó khi học sinh bến W tẩy chay hàng Nhật, không khỏi có rất nhiều tình cảnh thú vị lại hiện về trong tâm trí anh. Các anh lúc bấy giờ thật là nhiệt tình làm sao! Ngày nào cũng phái người đến bờ sông kiểm tra hàng hóa, ngày nào cũng phái người đến các cửa hàng khuyên can không được bán đồ Đông Dương, có thể nói là bôn ba vì nước, không quản khó nhọc. Có một lần, em tận mắt nhìn thấy một cậu học sinh quỳ xuống dập đầu trước chủ tiệm của em là Đào Vĩnh Thanh, hơn nữa còn dập đến mức phát ra tiếng bộp bộp. Lúc đó trong lòng em sinh ra những cảm xúc không thể diễn tả bằng lời; thế nhưng chủ tiệm của em lại tỏ ra thờ ơ, hình như không biểu lộ một chút đồng tình nào.

Lại có một lần, một cậu học sinh — tuổi chỉ mới mười lăm mười sáu — đến cửa hàng của chúng em, yêu cầu chủ tiệm đừng bán đồ Đông Dương nữa, giải thích rằng người Đông Dương đã ức hiếp người Trung Quốc như thế nào, người Trung Quốc nên đoàn kết lại với nhau... Chủ tiệm của em chỉ nhất quyết không đồng ý:

"Giả như các cậu học sinh có thể bồi thường tổn thất cho tôi, có thể chiếu cố việc làm ăn của tôi, thì tôi đành có thể không bán đồ Đông Dương, bằng không, tôi vẫn cứ phải bán, tôi không có cách nào khác."

"Ông không phải là người Trung Quốc sao? Trung Quốc mà mất nước, tính mạng của người Trung Quốc cũng không giữ được, còn nói gì đến tổn thất, chuyện buôn bán hay không nữa? Tổ quốc của chúng ta sắp mất rồi, tất cả chúng ta sắp thành vong quốc nô rồi, giả như chúng ta còn không đứng lên, chúng ta sẽ phải chịu đựng nỗi thống khổ như người Triều Tiên và người An Nam! Tiên sinh! Ông cũng là người Trung Quốc mà!..."

Cậu ấy nói mãi nói mãi, bất giác oà khóc; chủ tiệm của em chẳng những không mảy động tâm, ngược lại còn có vẻ hơi thiếu kiên nhẫn. Em đứng ở bên cạnh nhìn, hận không thể đánh chết Đào Vĩnh Thanh! Thế nhưng, sức lực của em yếu ớt, em làm sao có thể...

Cũng trách Đào Vĩnh Thanh không thể đồng ý với yêu cầu của học sinh. Ông ta mở cửa tiệm hàng ngoại, hàng hóa trong tiệm, hàng Nhật chiếm đến sáu bảy phần mười; giả như không bán hàng Nhật, thì há chẳng phải là phải đóng cửa hay sao? Đất nước rốt cuộc không có tiền quan trọng bằng, chỉ cần kiếm được tiền, thì còn hỏi gì đến nước với chả non, làm vong quốc nô hay không làm vong quốc nô? Duy Gia tiên sinh! Có đôi khi em nghĩ tại sao thương nhân lại chẳng có lấy một chút lòng yêu nước, bây giờ em mới biết: vì ham tiền, cho nên mới không có lòng yêu nước.

Thế nhưng tâm trạng lúc đó của em thật sự vô cùng đau khổ! Ngày nào qua tay cũng hầu như toàn là hàng Nhật, hơn nữa nhất định phải bán hàng Nhật. Đã làm người làm thuê trong tiệm hàng ngoại, mọi hành động đương nhiên phải chịu sự chi phối của chủ tiệm, không thể bàn gì đến sự tự do ý chí. Trong lòng tuy hận chủ tiệm không có lòng yêu nước, nhưng không còn cách nào khác, đành phải mặt dày mày dạn bán đồ Đông Dương; bằng không, cái bát cơm sẽ có vấn đề ngay. Hoặc giả lúc đó các anh học sinh mắng chúng tôi làm thuê không có lương tâm, không biết yêu nước... Thế nhưng em dám nói với anh một câu, lúc đó em quả thực có lương tâm, quả thực biết yêu nước, nhưng vì sự hạn chế của hoàn cảnh, em tuy có lương tâm mà không thể biểu lộ ra ngoài; tuy biết yêu nước, mà không thể làm được, cho nên cũng vì thế, tinh thần lúc đó của em đau khổ biết nhường nào!

Hôm đó, trời đổ mưa, đường phố bùn lầy ngập ngụa; không biết tại sao, các anh học sinh lại quyết định tuần hành thị uy vào lúc này. Học sinh bến W trong lần này hình như đều tham gia, đội ngũ kéo dài dằng dặc, ở đầu đội ngũ, có tám nam sinh cao lớn, tay cầm rìu, cứ thấy biển hiệu hàng Nhật là đập phá, tấm biển hiệu lớn dựng đứng ở cửa tiệm chúng em, bên trên viết "Bán buôn bán lẻ hàng hóa Đông Tây Dương", cũng chính vào lần này mà vong mạng. Đập biển hiệu, đối với cửa hàng là một việc cực kỳ bất lợi, thế nhưng lúc đó em nhìn thấy biển hiệu bị đập nát, trong lòng lại thầm cảm thấy hả hê. Mặt chủ tiệm của em tức giận đến mức chuyển sang màu tím tái, miệng chỉ hừ hừ, nhưng vì học sinh đông thế mạnh, ông ta cũng không dám biểu lộ sự kháng cự, sợ sẽ chịu thiệt thòi trước mắt. Thế nhưng lòng hận thù của ông ta đối với học sinh có thể nói là đã đạt đến cực điểm!

Tối hôm đó, ông ta triệu tập một cuộc họp khẩn cấp ở trên lầu của cửa tiệm chúng em, những người đến dự có chủ của mấy tiệm hàng ngoại cùng với hội trưởng thương hội. Hội trưởng thương hội là người Quảng Đông, nghe nói trước kia ông ta từng làm nghề dắt gái, từng làm lưu manh; hiện nay ông ta lại xưng hùng xưng bá ở bến W, ra vào chốn quan trường. Ông ta mặc áo bào sa gấm hoa xanh, chiếc quần viền hoa, trông giống y như đào tiểu đán hát trên sân khấu, em nhìn thấy ông ta là nổi giận. Thế nhưng vì ông ta là hội trưởng thương hội, vì ông ta là do chủ tiệm mời tới, em là một người làm thuê, không thể thiếu việc phải dâng thuốc rót trà cho ông ta. Em gánh vác sai sự bố trí hội trường và hầu hạ đám khốn kiếp này, cho nên, bọn họ nói những lời gì, thảo luận vấn đề gì, em đều nghe được một cách rõ mồn một. Đầu tiên Đào Vĩnh Thanh đứng lên, báo cáo tôn chỉ của cuộc họp:

"Hôm nay tôi mời mọi người đến đây, cũng không có gì khác, chính là hiện tại chúng ta muốn thảo luận một biện pháp đối phó với học sinh. Học sinh ức hiếp thương nhân chúng ta, quả thật đã đến cực điểm! Hôm nay bọn họ tiện tay đập luôn cả biển hiệu của chúng ta; thế này thì còn ra thể thống gì nữa? Nếu cứ tiếp tục như vậy, chúng ta còn làm ăn gì nữa? Học sinh được đà lấn tới, tương lai phỏng chừng muốn bức chúng ta vào con đường chết đây! Chúng ta nhất định phải thảo luận một phương pháp tự cứu—"

"Nhất định! Nhất định!"

"Học sinh làm loạn quá không ra thể thống gì cả! Nhất định phải nghĩ phương pháp đối phó!"

"Chúng ta bán đồ Đông Dương hay không, thì liên quan gì đến bọn họ? Ngày ngày đến gây rối với chúng ta, thật sự đáng hận đến cực điểm!"

"Theo phương pháp của Vĩnh Thanh anh thì thế nào?"

"Mọi người đúng là đều căm phẫn ngút trời, không thể nhịn được nữa!" Một lão già tức giận đến mức cứ vuốt râu của mình; hội trưởng thương hội mang phong thái tiểu đán cũng la lối om sòm là "quá đáng lắm". Đào Vĩnh Thanh thấy mọi người đều đồng tình với mình, bấy giờ liền tiếp tục nói với giọng nghiêm trọng:

"Kẻ lượng nhỏ không phải quân tử, kẻ làm lớn không độc ác không thành trượng phu! Thủ đoạn học sinh đối xử với chúng ta đã rất cay độc, vậy thì chúng ta đối với bọn họ còn có gì mà phải thương tiếc nữa? Chúng ta nên áp dụng thủ đoạn nghiêm khắc, cho bọn họ một bài học lớn, khiến bọn họ phải thu liễm lại một chút—"

Em nghe đến đây, không khỏi rùng mình một cái. Trong lòng thầm nghĩ, sao thế này, tên tiểu tử này định dùng thủ đoạn nghiêm khắc gì đây? Không lẽ muốn—chẳng lẽ sẽ không đến mức đó chứ? Chẳng lẽ tên tiểu tử này thật sự có thể ra tay độc ác tàn nhẫn không bằng cầm thú thế này...

“Tục ngữ nói rất hay, rắn mất đầu không thể tiến bước; chúng ta trước tiên phải chế phục mấy tên lãnh tụ học sinh, những kẻ còn lại sẽ không thành vấn đề nữa. Học sinh náo loạn đến đâu đi nữa, thì cũng chỉ vì có mấy tên lãnh tụ học sinh chống lưng; giả như không có lãnh tụ, thì phong trào học sinh tự nhiên sẽ tiêu tan, chúng ta cũng có thể yên tâm thoải mái buôn bán rồi. Theo ý của tôi, có thể trực tiếp thuê mấy tên lưu manh, trừ khử mấy tên lãnh tụ học sinh đi—”

Em thật sự sắp sợ chết khiếp rồi! Phong trào học sinh tẩy chay hàng Nhật, hoàn toàn là vì yêu nước, tội danh nào đến mức phải chết? Đào Vĩnh Thanh đã táng tận lương tâm, vậy mà lại muốn thuê lưu manh ám sát học sinh yêu nước, thật sự là tội ác tày trời không thể dung tha mà! Trong lòng em tính toán, giả như em không cứu các anh học sinh, thì còn ai có thể cứu các anh học sinh nữa đây? Cái bát cơm này có không cần nữa cũng được, cứu tính mạng của các anh học sinh mới là quan trọng. Em là một con người, em tuyệt đối phải làm chuyện của con người. Chết đói thì tính là gì chứ? Em nhất định phải đi báo tin!

"Các vị chớ có sợ hãi, tôi dám đảm bảo không có chuyện gì đâu! Hiện tại phía quan phủ cũng căm hận học sinh đến cực điểm, tuyệt đối không đến mức gây khó dễ gì với chúng ta đâu! Hội trưởng tiên sinh! Chỉ là không biết ý kiến của ngài thế nào?"

Hội trưởng thương hội mang phong thái tiểu đán gật đầu tán thành, mọi người thấy hội trưởng tán thành ý kiến này, liền không có ý kiến gì khác. Thoáng cái mọi người liền quyết định làm theo chủ trương của Đào Vĩnh Thanh, đồng thời ủy thác việc này cho Đào Vĩnh Thanh lo liệu, còn mọi người thì chịu trách nhiệm. Trong lòng em thật sự lo lắng muốn chết, chỉ vì lo cho sự an nguy của các anh học sinh các anh! Đợi sau khi bọn họ giải tán cuộc họp, em liền lén lút gọi một chiếc xe kéo ngồi lên, đến trường học tìm anh; thật may là anh vẫn chưa ngủ, em liền đem đầu đuôi sự việc hớt hơ hớt hải kể cho anh nghe; anh nghe xong lời của em, phỏng chừng kinh hãi không nhỏ, lập tức đi tìm người mở cuộc họp. Nói chuyện xong, em cũng lập tức ngồi xe kéo quay về, thế nhưng thời gian đã muộn, cửa tiệm đã sớm đóng; em gọi mười mấy phút mới gọi mở cửa. Đào Vĩnh Thanh nhìn thấy em, sắc mặt thay đổi đại cục, nghiêm khắc hỏi em đã đi đâu về; em biết ông ta đã hiểu em đi làm gì rồi, có giấu giếm thế nào cũng không giấu được; nhưng em vẫn tiện miệng nói, biểu huynh của em mới từ quê nhà đến bến W, em đến lữ quán thăm anh ấy, không ngờ ở chỗ anh ấy ngồi chơi hơi lâu, xin chủ tiệm lượng thứ. Ông ta hừ mấy tiếng, cũng không nói gì khác. Sáng sớm ngày hôm thứ hai, Đào Vĩnh Thanh lập tức tính sổ sạch sẽ với em, sa thải em luôn.

Duy Gia tiên sinh! Lịch sử sinh sống của em ở bến W, lại coi như đi đến hồi kết thúc.