[TIÊU DỀ]: Tiết 15

Mây đen dày đặc khắp bầu trời, mặt trời sáng ngời chẳng biết bị che khuất ở nơi nào, đến một chút hình tích cũng không thấy được. Gió thu thổi bên bờ sông, dường như lại càng thấy lạnh hơn, từng trận từng trận thổi vào người kẻ tha hương, giống như đang cố ý ức hiếp kẻ áo mỏng vậy.

Sóng nước trong sông đến mùa thu lại càng cuồn cuộn dữ dội, tiếng gầm thét đủ khiến cho kẻ đau lòng phải kinh hoàng run rẩy. Tiếng gió, tiếng sóng nước, cộng thêm tiếng còi tàu thỉnh thoảng vang lên, cùng tiếng kêu than của đám phu khuân vác đông như kiến cỏ, hợp thành một khúc nhạc bi tráng và trầm thống; giả như ngươi là kẻ bị ức hiếp, giả như ngươi là kẻ mang đầy nỗi bi phẫn, ngươi nhất định sẽ lại đem tiếng khóc của mình hòa lẫn vào khúc nhạc này cho mà xem.

Lúc này có một thiếu niên, tay xách một bọc hành lý nhỏ, tựa lưng vào lan can chờ tàu, ngước nhìn mông lung về phía xa nơi nước và trời nối liền.

Phương xa đó vốn không phải là nơi chốn quê hương của cậu, cậu đã sớm mất đi phương hướng về quê nhà; phương xa đó cũng không phải là nơi cậu muốn đến, hành tung của cậu còn không định hướng bằng bèo trôi, làm sao có thể nói là muốn đi đến chốn nào chứ? Phương xa mịt mờ không rõ ấy, phương xa chìm trong mây mù ấy, chẳng qua chỉ là biểu tượng cho cuộc đời tương lai của cậu —— ai có thể nói phương xa đó là những gì? Ai có thể nói cuộc sống tương lai của cậu sẽ ra sao đây?

Cậu nhớ lại thân thế của chính mình, không kìm được nỗi buồn từ đáy lòng dâng lên, những giọt lệ nóng lại rưng rưng tuôn rơi, rơi xuống dòng sóng cuồn cuộn, dường như cũng hóa thành sóng nước, xuôi dòng đại giang chảy về đông.

Thiếu niên này là ai? Đây chính là tôi, người đã bị Đào Vĩnh Thanh sa thải!

Lúc Đào Vĩnh Thanh sa thải tôi, tôi đến một câu van xin cũng không nói, trong lòng ngược lại còn cảm thấy rất sảng khoái, thầm ăn mừng vì bản thân đã thoát khỏi lồng giam. Thế nhưng khi cầm bọc hành lý trong tay, bước ra khỏi cửa hàng của Đào Vĩnh Thanh rồi, tôi lại không biết nên đi về hướng nào cho phải. Cứ thế vô định bước về phía bến tàu Chiêu Thương; đi qua đi lại trên chiếc tàu phà, không biết phải làm sao cho phải.

Cứ một mình tựa vào lan can chờ tàu mà ngẩn ngơ nhìn, thế nhưng nhìn cái gì chứ? Chính tôi cũng không nói ra được.

Duy Gia tiên sinh! Lúc này tôi thật giống như chú chim non lạc mất tổ, trong lòng có nỗi bi ai không sao kể hết!

Cha mẹ khi còn sống từng nói với tôi rằng, có một người biểu thúc —— con trai của cô tổ mẫu —— đang mở một quán trọ ở Hán Thành trên con phố X, nghe nói việc làm ăn cũng khá, cho nên đã định cư ở Hán Thành.

Tôi tựa lưng vào lan can tàu phà, nghĩ tới nghĩ lui, chỉ nghĩ mãi không ra đi đến nơi nào mới tốt; bỗng nhiên người biểu thúc mở quán trọ ở Hán Thành ấy hiện lên trong đầu tôi. Thế còn tôi chỉ nhớ được họ của ông ấy, còn tên họ cụ thể là gì, tôi lại mơ hồ không nhớ rõ nữa rồi.

Hoặc là bây giờ ông ấy vẫn đang mở quán trọ ở Hán Thành, tôi không ngại đi tìm ông ấy thử xem, nói không chừng có thể tìm được ông ấy. Giả như ông ấy bằng lòng thu nhận tôi, tôi có thể giúp ông ấy trông coi sổ sách, ân, thật sự đến bước đường cùng, làm thử một chân trà phòng, cũng không có gì là hệ trọng... Trà phòng không phải do con người làm sao? Con người khi đến bước đường cùng, đành phải chịu đựng thiệt thòi một chút vậy!

Thế là tôi quyết định đi đến Hán Thành tìm người biểu thúc họ Vương của tôi——

Này! Duy Gia tiên sinh! Bức thư này của tôi viết có phần hơi dài rồi! Cậu e là hơi thiếu kiên nhẫn đọc tiếp nữa rồi phải không? Tốt! Bây giờ tôi viết ngắn gọn lại một chút, xin cậu đừng sốT ruột!

Tôi đến Hán Thành, tốn bao công sức mới tìm được người biểu thúc của mình. Phương pháp tôi tìm ông ấy lúc bấy giờ, cứ đến mỗi quán trọ là lại hỏi chủ quán họ gì, và là người ở đâu —— cứ như vậy, tôi cũng không biết mình đã tìm qua bao nhiêu quán trọ, cuối cùng, cũng tìm được người biểu thúc của tôi. Ông ấy nghe xong lời kể lể của tôi, dường như cũng thấy rất bi thương và cảm thán thay cho tôi, liền thu nhận tôi lại.

Thế nhưng tiên sinh làm sổ sách thì đã có sẵn rồi, không tiện vì tôi mà sa thải người ta, thế là biểu thúc liền giao cho tôi một công việc làm trà phòng. Tôi vốn không muốn làm trà phòng, nhưng sự việc đã đến bước đường cùng, không còn đường nào để đi, cũng đành chịu chứ biết sao hơn.

Duy Gia tiên sinh! Giả như cậu từng ở quán trọ, cậu sẽ biết làm trà phòng là một công việc hèn m hạ thế nào! Làm trà phòng chính là làm đầy tớ! Chỉ cần khách hàng hô lên một tiếng "Trà phòng", trà phòng liền phải cung kính tiến đến, nhỏ giọng thì thầm hỏi các vị đại nhân, lão gia hay tiên sinh có phân phó gì không.

Tôi làm trà phòng hai tháng, nghĩ lại, thật sự là nhục nhã không thể tả! Từ nay về sau, có đói chết tôi cũng không làm cái công việc hèn m hạ này nữa! Than ôi! Thật đơn giản chính là nô lệ!

Một hôm, có một vị khách hơn bốn mươi tuổi đến, thái độ giống như một vị quan lại nhỏ, cái thói hách dịch ngửi vào thúi hoắc không ngửi nổi. Hắn gọi tôi đến trước mặt, bảo tôi đi gọi cho hắn một "đầu bài" —— tìm một cô gái đến.

Lần này thì làm khó tôi rồi: Tôi chưa từng gọi "đầu bài" bao giờ, đương nhiên không biết cách gọi "đầu bài" ra sao; bảo tôi đi gọi "đầu bài", há chẳng phải là một việc rất khó khăn hay sao?

"Tiên sinh! Tôi không biết cách gọi đầu bài thế nào, các cô gái ở nơi nào..."

"Sao thế! Làm trà phòng mà không biết cách gọi đầu bài thế nào, còn làm trà phòng gì nữa! Đi! Đi! Mau đi gọi một người đến đây cho ta!"

"Tiên sinh! Tôi thật sự không biết gọi."

Cái thứ khốn nạn này liền đập bàn mắng um lên; biểu thúc của tôi —— chủ quán —— nghe thấy, vội vàng chạy sang hỏi đã xảy ra chuyện gì, vì để giữ thể diện cho khách hàng, liền mắng mỏ tôi một trận vì tội làm trà phòng không nên hồn.

Trong lòng tôi thật sự vô cùng uất ức! Giả như chủ quán không phải là biểu thúc của tôi, tôi nhất định đã không nhịn nổi, quyết phải lý luận với hắn một trận rồi.

Thế nhưng ông ấy là biểu thúc của tôi, tôi lại đang ở vào địa vị bị áp bức, nào có đạo lý nào cho tôi đi nói chứ...

Dù thế nào đi nữa, tôi cũng không muốn làm trà phòng nữa! Thà đi ăn mày còn hơn! Thà chết đói cũng không sao cả... Cái công việc hèn m hạ này vẫn là thứ con người làm sao? Uông Trung tôi tuy nghèo, nhưng tôi vẫn có khí phách, tôi vẫn có nhân cách, làm sao có thể mãi mãi làm cái chuyện nhục nhã này chứ!

Không làm nữa! Không làm nữa! Quyết định không làm nữa!

Tôi bấy giờ liền từ chức trà phòng với người biểu thúc; biểu thúc thấy tính cách kỳ quặc và ngạo mạn này của tôi, sợ rằng sẽ gây ảnh hưởng đến việc làm ăn của mình, cho nên cũng không giữ lại quá nhiều.

Đúng lúc vào thời kỳ này nhà máy sợi T của Anh ở Hán Thành đang tuyển công nhân, tôi liền ứng tuyển và trở thành công nhân nhà máy sợi.

Duy Gia tiên sinh! Cậu đừng cho rằng tôi là một kẻ thuộc tầng lớp trí thức, là một thư sinh trói gà không chặt! Không, tôi đã sớm là một người công nhân rồi.

Duy Gia tiên sinh! Tiếc là bây giờ cậu và tôi không phải đang trò chuyện đối mặt, bằng không, cậu có thể nhìn xem đôi tay của tôi, nhìn xem quần áo của tôi, nhìn xem thái độ của tôi, rốt cuộc giống một người công nhân hay giống một người thuộc tầng lớp trí thức.

Mọi thứ của tôi, tất cả những gì tôi có, đều là dáng dấp của một người công nhân...

Nhà máy sợi T do người Anh điều hành, với tư cách là nhà tư bản đồng thời lại là kẻ áp bức dân tộc, việc bọn chúng ngược đãi công nhân Trung Quốc chúng ta tàn nhẫn thế nào, không nói cũng có thể biết.

Bây giờ tôi không muốn kể cho cậu nghe từng chút một tình cảnh tư bản ngoại quốc ngược đãi công nhân, bởi vì đây không phải dăm ba câu là có thể kể hết được; hơn nữa bức thư này của tôi quá dài, nếu nói thêm nữa, không biết đến khi nào mới có thể kết thúc; cho nên tôi đành tóm tắt lại cuộc sống trong thời kỳ làm công nhân của mình.

Sau này khi có thời gian rảnh, tôi có thể viết một cuốn "Ghi chép thực tế về việc tư bản ngoại quốc ngược đãi công nhân" cho cậu đọc, bây giờ tôi tạm thời không nói nữa vậy.