Mười tám.
Thời gian trôi qua thật nhanh! Từ lúc ra tù tới Thượng Hải, chớp mắt đã qua năm sáu tháng. Hiện tại tôi lại sắp tới Quảng Đông để vào Trường Quân sự Hoàng Phố, chuẩn bị chiến đấu nơi sa trường. Tôi đã trải qua bao phen hoạn nạn mới giữ được mạng sống, cái chết đối với tôi, đã chẳng còn là chuyện gì ghê gớm nữa. Nếu tôi có thể cầm súng tiêu diệt được vài tên địch, loại trừ được vài kẻ sâu mọt trong nhân loại, thì cũng coi như thỏa nguyện bình sinh của mình. Duy Gia tiên sinh! Tôi không phải cố ý nuôi dưỡng tư tưởng của một kẻ bạo đồ, tôi cũng không phải sinh ra đã ngang tàng như thế; chỉ vì cái xã hội tồi tệ này bức ép tôi không còn cách nào khác, nhất quyết đòi mạng của tôi—mạng của cha mẹ tôi đã bị cái xã hội tồi tệ ấy cướp đi rồi, tôi tuyệt đối không chịu khuất phục mà dâng hiến mạng sống của mình cho nó thêm lần nữa! Hơn nữa, tôi còn một nỗi niềm mê muội, đó là: người yêu của tôi, Lưu Ngọc Mai, vì tôi mà chết, thực tế là do cái xã hội tồi tệ này đã hại chết nàng; tôi chịu ân tình vô hạn của nàng mà chẳng có gì báo đáp; nếu tôi có thể nỗ lực làm một võ sĩ trên chiến trường công đạo, ở nơi đấu tranh với bóng tối tôi có thể không sợ chết mà làm một bậc hảo hán, thì có lẽ đây cũng là một cách báo đáp nàng. Nàng nơi suối vàng nhìn thấy tôi là một anh hùng kiên cường, có lẽ cũng tự an ủi nơi lòng, tự cho rằng mình đã không yêu lầm người...
Chiều hôm nay tàu sẽ khởi hành rồi. Tôi vốn muốn kể lại cho ông nghe những chuyện đã trải qua trong năm sáu tháng ở Thượng Hải, nhưng vì hạn chế về thời gian, không thể kể chi tiết, chỉ đành nói đơn giản vài chuyện vậy:
Không lâu sau khi đến Thượng Hải, tôi đến công đoàn nhà máy dệt F ở Tiểu Sa Độ làm việc, vừa đúng lúc công nhân vì không chịu nổi sự ngược đãi của tư bản ngoại quốc nên tiến hành bãi công; công bộ cục phái tuần bộ tới phong tỏa công đoàn, bắt giữ hội trưởng C, còn tôi may mắn chỉ chịu vài gậy "khóc tang" của bọn cảnh sát da đen (A Tam), không bị tống giam vào công bộ cục. Mỗi khi trên đường nhìn thấy gậy "khóc tang" trong tay bọn A Tam, tôi luôn cảm thấy bên trên đó chất chứa nỗi bi ai của Ấn Độ và nỗi sỉ nhục của Trung Quốc.
Có một lần tôi đi xe điện trên đại lộ, vừa đúng lúc một cặp vợ chồng trẻ người nước ngoài ăn mặc sang trọng đứng trước mặt tôi; tôi bảo họ tránh một chút, nhưng gã đàn ông nước ngoài kia quay đầu trợn mắt, không hỏi lý do gì đã đẩy tôi một cái. Tôi tức muốn chết, thế là tôi đấm một cú vào ngực gã, suýt chút nữa đánh gã ngã nhào; gã nhìn tôi thấy không giống kẻ hèn nhát dễ khuất phục, nên cũng chỉ tức giận trừng mắt nhìn tôi mấy cái rồi thôi. Lúc này tôi cũng nói một câu tiếng nước ngoài: "You are savage animal" (1): Đây là một người bạn dạy cho tôi, đúng hay sai, tôi cũng chẳng biết. Một vài người Trung Quốc đứng xem, thấy bộ dạng này của tôi, có người tỏ ra rất kinh ngạc, có người lại tỏ vẻ rất đồng tình.
(1) Tiếng Anh, nghĩa là: Ngươi là loài động vật dã man.
Có một lần, tôi định tới công ty Tiên Thi mua chút đồ, nhưng vào trong đi lại mấy vòng, nhìn giá cả, không một món đồ nào mà một thằng nghèo kiết xác như tôi có thể mua nổi. Tên tuần bộ trông cửa thấy tôi ăn mặc không ra hồn, cứ đi đi lại lại mà không mua món gì, thế là nghi ngờ tôi là kẻ móc túi, đuổi tôi ra ngoài. Tôi tức không làm gì được, đành phải đi ra. Trong lòng lại nghĩ, nơi này chỉ dành cho các ông chủ, thiếu gia, phu nhân và tiểu thư lui tới, kẻ nghèo hèn không có phần, ai bảo mày tự chuốc lấy sự nhục nhã này làm chi—
À! Duy Gia tiên sinh! Xin lỗi, không thể viết thêm được nữa—bạn đến giục tôi lên tàu rồi, hiện tại tôi phải thu dọn hành lý đây. Lá thư này của tôi tuy viết suốt bốn năm ngày, nhưng vẫn còn nhiều điều chưa kịp nói hết. Duy Gia tiên sinh! Hôm nào có cơ hội lại trò chuyện tiếp nhé.
Tạm biệt! Tạm biệt!
Giang Trung, tháng mười ba năm, khi đang ở trọ tại Thượng Hải.
