[TIÊU NĐỀ]: Tiết 03

Ba

Năm Dân quốc thứ tư, quê tôi không may gặp hạn hán, kéo dài tận đến cuối tháng năm mà mạ vẫn chưa cấy xong. Vụ thu hoạch mùa thu năm ấy cực kỳ kém, chỉ được chừng ba, bốn phần. Kẻ làm tá điền nếu đem tô thuế nộp đủ cho chủ nhà (quê tôi gọi địa chủ là chủ nhà), thì sẽ chẳng còn lại chút gì, chắc chắn sẽ phải chết đói. Mấy người tá điền không nghĩ ra cách nào, đành phải mời chủ nhà uống rượu, van xin giảm bớt tô thuế. Nếu chủ nhà là người còn chút lương tâm, thì có lẽ sẽ giảm bớt đi một chút, phát chút lòng từ bi vô lượng; nhưng phần lớn chủ nhà đều không muốn giảm tô thuế — họ chẳng màng tá điền có khả năng nộp tô hay không, cứ thế ép buộc tá điền phải nộp đủ tô thuế, bằng không sẽ đuổi cổ, sẽ kiện ra pháp luật, khép tội chống nộp tô thuế.

Có một số tá điền nhát gan, vì sợ phạm pháp, đành trăm phương ngàn kế, hoặc đi vay mượn, hoặc bán cả nông cụ, cố gắng nộp cho đủ tô; nếu chủ nhà bức bách quá gắt gao, họ lại không còn cách nào khác, con đường cuối cùng không là tự sát thì cũng là bán vợ. Có những tá điền gan dạ, không nghĩ ra cách nào đành cứng cổ chống lại, kết quả không bị đuổi thì cũng bị đánh đòn, ngồi tù. Vì thế, nhà ngục ở huyện tôi năm đó lại rất hưng thịnh.

Nhà tôi cũng là một hộ tá điền. Năm đó ông trời vô cùng chiếu cố người nghèo, đại đa số tá điền đều không thoát khỏi ân huệ của ngài. Nhà tôi vốn dĩ cũng là tá điền, đương nhiên cũng không thoát khỏi ân huệ của ông trời, nếm trải nỗi thống khổ mà những người tá điền chung quy phải chịu đựng. Nhà tôi tổng cộng có ba người, bố mẹ tôi và tôi. Tôi học ở tiểu học bổn thôn, hai người bọn họ ở nhà làm lụng; vì hạn hán, tôi cũng không thể đi học nữa, đành ở nhà rảnh rỗi. Lúc ấy bố mẹ tôi thấy thu hoạch kém, cả nhà sắp chết đói, lại thêm chủ nhà thế lực lớn, hoàn toàn chẳng nói lý lẽ gì, thế nên ngày nào cũng đối mặt nhau mà thở dài, hoặc ôm nhau mà khóc lóc. Lúc này quả thực là đợt sóng lớn trong cuộc đời nhỏ bé của tôi.

Ngày nộp tô thuế đã đến. Nhà tôi mà đem số lương lượng ít ỏi thu được nộp hết cho chủ nhà, thì cả nhà ba miệng ăn chúng tôi chắc chắn sẽ chết đói; còn nếu không nộp cho chủ nhà, thì há chủ nhà chịu để yên ư? Bố mẹ tôi khóc ròng suốt cả đêm, tôi cũng ở bên cạnh khóc cùng hai ông bà lão. Sáng hôm sau ăn điểm tâm xong, chủ nhà liền phái người đến nhà tôi đòi tô thuế. Hai tên đầy tớ cậy thế chủ nhà, hung tợn cất cao giọng nói với bố tôi:

– Uông Nhị Già! Chủ nhân của chúng tôi đã nói, chiều nay ngươi phải gánh tô thuế đưa qua, không được thiếu một hạt, bằng không đánh gãy chân chó của ngươi!

Bố mẹ tôi bi thảm nhìn nhau không nói nên lời. Hai tên đầy tớ nói dứt câu liền bước ra khỏi cửa. Tôi gục đầu xuống bàn, cũng không thốt lên một tiếng nào. Đến cuối cùng vẫn là mẹ tôi lên tiếng hỏi bố tôi:

– Phải làm sao đây?

– Em bảo phải làm sao bây giờ? Chỉ còn có con đường chết thôi!

Tôi nghe thấy bố tôi thốt ra mấy chữ "con đường chết", không kìm được mà oà khóc nức nở. Hai người thấy tôi khóc lớn, cũng lớn tiếng khóc òa lên, sau đó, tôi nghĩ cứ khóc mãi thì cũng chẳng giải quyết được việc gì, nhất định phải nghĩ ra một cách. Thế là tôi lau nước mắt, ngẩng đầu nói với bố:

– Bố! Con nghĩ chúng ta tuyệt đối không đến mức bước vào đường cùng đâu. Con nghĩ bố có thể đến nhà chủ nhà để van xin, may ra chủ nhà còn chút lòng từ bi, không đến mức ép chúng ta vào đường chết. Con người ta ai chẳng có chút lương tâm, chẳng lẽ chủ nhà chúng ta thực sự là cầm thú hay sao? Bố! Bố cứ đi thử xem, đằng nào chúng ta cũng chẳng còn cách nào khác để tính...

Chủ nhà của chúng tôi là kẻ đáng ghét nhất trên đời. Người ta đều gọi ông ta là Lưu Lão Thái Gia; vì con trai cả của ông ta làm quan ở dinh tỉnh — làm quan gì thì tôi cũng không rõ — có tiếng tăm có thế lực; con trai thứ hai làm tiểu đoàn trưởng trong quân đội, mấy lần về nhà oai phong cực kỳ. Lưu Lão Thái Gia này có hai người con trai tốt như thế, đương nhiên có thể xưng hùng xưng bá trong làng rồi, vì thế làm điều ác làm quái, muốn gì làm nấy, chẳng ai dám nói một lời thừa thãi. Ngày thường ông ta đối xử với tá điền nhà mình, có thể nói là tàn độc đến cực điểm, không gì sánh bằng! Lúc ấy tôi khuyên bố tôi đến đó cầu xin, chẳng qua cũng là cách bất đắc dĩ mà thôi, bố tôi cũng hiểu rõ cách này sẽ chẳng mang lại hiệu quả gì. Chỉ là đến lúc chẳng còn cách nào thì đành phải đi con đường này. Thế là bố tôi nghe theo lời tôi, nói với mẹ tôi:

– Sự tình đã đến bước này, anh đành phải đi thử xem sao, nhỡ đâu ông trời không tuyệt đường sống của chúng ta, biết đâu ông ta còn chút lương tâm, rủ lòng từ bi với chúng ta một chút thì sao. Anh đi bây giờ đây, hai mẹ con ở nhà chờ cho kỹ, đừng có sốt ruột!

Bố tôi lảo đảo bước ra khỏi cửa.

Nhà của Lưu Lão Thái Gia — Lưu gia lão lâu — cách nhà tôi không xa. Sau khi bố đi, tôi và mẹ ở nhà thấp thỏm lo âu chờ đợi. Tôi chỉ thấy sắc mặt mẹ lúc thì đỏ ửng, lúc thì tái mét, lúc lại rơi nước mắt. Dựa vào sự biến đổi trên khuôn mặt mẹ, tôi liền biết trong lòng mẹ đang hoảng loạn nhường nào, lo sợ nhường nào, bi thương nhường nào, đau đớn nhường nào.

Nhưng lúc đó tôi mãi chẳng tìm được lời nào để an ủi bà.