Thật rực rỡ và lộng lẫy khi sao chổi bay ngang qua hành tinh chúng ta - nhưng chỉ khi bay ngang thôi.

– ISAAC ASIMOV

Vào một tuần định mệnh của tháng 1 năm 1610, Galileo khám phá ra một điều rồi đây sẽ làm lung lay nền tảng giáo hội Công giáo, thay đổi quan niệm của loài người về vũ trụ và mở ra một cuộc cách mạng.

Bằng chiếc kính viễn vọng vừa chế tạo, ông quan sát Sao Mộc và bối rối khi thấy bốn vật thể sáng bay gần nó. Cẩn thận phân tích chuyển động của chúng trong hơn một tuần, ông tin rằng chúng quay quanh Sao Mộc. Ông đã tìm ra một “Hệ Mặt Trời” cỡ nhỏ trong không gian.

Galileo nhanh chóng hiểu ra phát hiện này mang ý nghĩa cả về vũ trụ học lẫn thần học. Suốt nhiều thế kỷ, dựa trên tư tưởng của Aristotle, Giáo hội Công giáo luôn dạy rằng mọi thiên thể, bao gồm cả Mặt Trời và các hành tinh, đều quay quanh Trái Đất. Vậy mà ông vừa tìm ra một ví dụ phản bác điều đó. Trái Đất bị phế truất khỏi vị trí trung tâm vũ trụ. Bỗng chốc, “chân lý” thống trị lý thuyết của giáo hội và thiên văn học suốt 2.000 năm đã sụp đổ.

Những khám phá của Galileo khiến quần chúng lên cơn sốt. Ông chẳng cần đội quân tuyên truyền viên hay cố vấn PR để thuyết phục mọi người về sự thật trong những quan sát của mình. Họ chỉ cần nhìn bằng mắt thường là biết ông đã đúng, và ông được chào đón như người hùng khi đến thăm Rome vào năm sau đó. Tuy nhiên, Giáo hội lại không vừa ý. Sách của Galileo bị cấm và họ đưa ông ra xử trước tòa án dị giáo. Họ đe dọa tra tấn nếu ông không rút lại những ý tưởng “tà giáo” của mình.

Cá nhân Galileo tin rằng khoa học và tôn giáo có thể cùng tồn tại song song. Ông từng viết rằng mục đích của khoa học là để nghiên cứu xem bầu trời hoạt động ra sao, còn mục đích của tôn giáo là tìm cách để lên thiên đường. Nói cách khác, khoa học là về định luật tự nhiên, còn tôn giáo là về luân lý, đạo đức và sẽ không có xung đột giữa hai bên chừng nào vẫn có sự phân biệt rõ ràng như vậy. Nhưng khi chúng xung đột nhau trong phiên tòa xử ông, Galileo bị bắt ép phải công khai từ bỏ các lý thuyết của mình, nếu không sẽ bị xử tử. Những người buộc tội nhắc lại với ông về Giordano Bruno, người tu sĩ từng bị thiêu sống vì đưa ra tuyên bố về vũ trụ, trong khi tuyên bố này còn kém hoàn thiện hơn của Galileo nhiều. Phải tới hai thế kỷ sau thì phần lớn lệnh cấm đối với sách của Galileo mới được dỡ bỏ.

Ngày nay, bốn thế kỷ sau sự kiện trên, bốn vệ tinh của Sao Mộc – thường được gọi là các vệ tinh Galileo - lại một lần nữa mở ra cuộc cách mạng. Có người tin rằng chúng, cùng với các vệ tinh của Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương, có thể nắm giữ chìa khóa sự sống trong vũ trụ.