Ngày 6 tháng Sáu.—Đã sang tham dự buổi lễ tôn giáo (theo nghi thức Anh giáo) tại tòa nhà chính của bệnh viện tâm thần, được tổ chức trong một hội trường cao ráo và rộng rãi ở tầng ba. Sàn gỗ mộc, tường quét vôi trắng, rất nhiều ghế tựa giá rẻ, không có đồ trang trí hay màu sắc nào, nhưng tất cả đều vô cùng sạch sẽ và thoáng đãng. Có khoảng ba trăm người tham dự, phần lớn là bệnh nhân. Mọi thứ, từ những lời cầu nguyện, bài giảng ngắn, giọng đọc vững vàng, vang dội của vị mục sư, và hơn hết thảy, vượt lên trên mọi sự miêu tả hay gợi mở, chính là cử tọa hôm đó, đã để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc. Tôi được sắp xếp cho ngồi một chiếc ghế bành gần bục giảng, đối mặt với một hội thánh pha tạp nhưng vô cùng ngoan ngoãn và trật tự. Những bộ trang phục và chiếc mũ cổ quái của một số phụ nữ, vài người đã rất già và tóc bạc phơ, rải rác trông giống như những nhân vật trong các bức tranh cổ.

Ôi những ánh mắt từ những gương mặt ấy! Có hai hoặc ba ánh mắt mà có lẽ tôi sẽ chẳng bao giờ quên. Hoàn toàn không có nét gì gọi là ghê rợn hay gớm ghiếc đến mức đáng chú ý—thật kì lạ là tôi không hề thấy một khuôn mặt nào như thế. Bản chất chung của nhân loại chúng ta, của tôi và của bạn, hiện hữu ở khắp mọi nơi:

"Cùng một dòng máu ấy—cùng dòng máu đỏ đang tuôn chảy;"

nhưng ẩn đằng sau hầu hết gương mặt ấy là một khoảng tối ngầm hiểu của bao giông bão, bao đắm thuyền, bao điều bí ẩn, những ngọn lửa, tình yêu, sự bất công, lòng tham vật chất, những vấn đề tôn giáo, những nỗi đau khổ—được phản chiếu từ những khuôn mặt loạn trí ấy (dẫu giờ đây đang tạm thời tĩnh lặng đến vậy, tựa như những mặt hồ phẳng lặng), tất cả mọi nỗi thống khổ và biến cố buồn đau của cuộc đời và cái chết—giờ đây từ mỗi con người, yếu tố sùng kính đang tỏa sáng rực rỡ—chẳng phải đó thực sự là sự bình an của Thiên Chúa vượt lên trên mọi sự hiểu biết, dẫu nghe có vẻ lạ lùng hay sao? Tôi chỉ có thể nói rằng tôi đã đảo mắt quan sát thật lâu và thật kỹ khi ngồi đó, và mọi thứ có lẽ là như vậy, làm dấy lên những suy nghĩ chưa từng có, những vấn đề không thể giải đáp. Một dàn hợp xướng khá ổn, kèm theo tiếng đàn phong cầm nhỏ. Họ hát bài "Dắt dìu ánh sáng dịu hiền" sau bài giảng. Nhiều người đã cùng hòa giọng vào bài thánh ca tuyệt vời ấy, mà vị mục sư đã đọc câu kinh nhập đề trước đó: Ban ngày Ngài cũng dẫn dắt họ bằng mây, và suốt cả ban đêm bằng ánh sáng của lửa. Rồi đến những lời ca:

Dắt dìu ánh sáng dịu hiền, giữa màn đêm vây kín,

Xin hãy dắt con đi.

Đêm tối mịt mờ, và con ở chốn xa xôi;

Xin hãy dắt con đi.

Xin giữ đôi chân con; con chẳng cầu mong thấy trước

Cảnh giới xa xôi; chỉ cần một bước cho con.

Xưa con đâu phải thế này, chẳng từng cầu xin Ngài

Phải dắt dìu con đi;

Con vốn thích tự mình chọn lựa lối đi; nhưng giờ đây

Xin hãy dắt con đi.

Con từng yêu ngày tháng chói lóa, và dẫu bao sợ hãi

Kiêu hãnh vẫn dẫn dắt ý chí con; xin chớ nhớ những năm tháng qua.

Vài ngày sau, tôi đến "Tòa nhà dành cho bệnh nhân khó trị", dưới sự giám sát đặc biệt của Tiến sĩ Beemer, và đi tham quan khá kỹ lưỡng qua các khu bệnh phòng, cả khu của nam lẫn nữ. Từ đó đến nay, tôi đã thực hiện nhiều chuyến viếng thăm tương tự khắp bệnh viện tâm thần, và quanh các dãy nhà riêng biệt xung quanh. Theo như những gì tôi có thể nhận thấy, nơi đây nằm trong số những cơ sở tiên tiến, hoàn thiện nhất, được điều hành một cách nhân văn và hợp lý nhất trong tất cả các cơ sở cùng loại ở châu Mỹ. Nó tựa như một thị trấn thu nhỏ, với nhiều tòa nhà và một ngàn cư dân.

Tôi được biết rằng Canada, và đặc biệt là tỉnh bang đông đúc và trù phú này là Ontario, sở hữu những tổ chức từ thiện tốt nhất và dồi dào nhất trên mọi lĩnh vực.