Các huyền thoại triết học: những suy luận trở thành giả lịch sử — Các huyền thoại địa chất — Ảnh hưởng của giáo thuyết Phép màu đối với Thần thoại — Núi Nam châm — Các huyền thoại về mối liên hệ giữa Vượn và Người thông qua quá trình tiến hóa hoặc thoái hóa — Tầm quan trọng về mặt dân tộc học của các huyền thoại về Người-Vượn, Người có đuôi, Người rừng — Các huyền thoại về Sai lầm, Xuyên tạc và Phóng đại: những câu chuyện về Người khổng lồ, Người lùn, và những bộ tộc người quái dị — Các huyền thoại giải thích đầy tính tưởng tượng — Các huyền thoại gắn liền với các Nhân vật lịch sử hoặc truyền thuyết — Các huyền thoại từ nguyên về tên địa danh và nhân danh — Các huyền thoại về tên gọi (eponymic) liên quan đến tên các bộ lạc, quốc gia, đất nước, v.v.; tầm quan trọng về mặt dân tộc học của chúng — Các huyền thoại thực dụng nhờ sự hiện thực hóa các ẩn dụ và ý tưởng — Phúng dụ — Truyện ngụ ngôn loài vật — Kết luận.

Dẫu việc cố gắng giản lược toàn bộ lĩnh vực thần thoại thành một hệ thống quy tắc là quá vội vàng và non nớt vào lúc này, nhưng việc từng bước xâm nhập vào từng vùng huyền thoại lại tỏ ra khả thi và hữu ích. Sau khi đã thảo luận về lý thuyết thần thoại tự nhiên, chúng ta cần hướng đến những góc nhìn khác về tư duy thô sơ, hồn nhiên của nhân loại; không phải dưới dạng các giáo thuyết trừu tượng, mà là tư duy được hiện thân qua trí tưởng tượng huyền thoại. Chúng ta sẽ tìm thấy kết quả trong hàng loạt những truyền thuyết thú vị vì chúng phản ánh lịch sử sơ khai của tư tưởng, và có thể được phân loại sơ bộ dưới các tiêu đề sau: huyền thoại triết học hoặc giải thích; huyền thoại dựa trên các mô tả thực tế bị hiểu lầm, phóng đại hoặc xuyên tạc; huyền thoại gán ghép các sự kiện suy luận cho các nhân vật lịch sử hoặc truyền thuyết; huyền thoại dựa trên việc hiện thực hóa các ẩn dụ tưởng tượng; và các huyền thoại được tạo ra hoặc cải biên để truyền đạt những bài học về đạo đức, xã hội hoặc chính trị.

Khát khao của con người muốn biết nguyên nhân đằng sau mỗi sự kiện mà họ chứng kiến, lý do tại sao mọi trạng thái sự vật mà họ quan sát lại như thế này mà không phải thế khác, không phải là sản phẩm của nền văn minh cao cấp, mà là một đặc điểm của chủng tộc con người ngay từ những giai đoạn sơ khai nhất. Ở những người man di, đó đã là một nhu cầu trí tuệ mà việc thỏa mãn nó chiếm nhiều thời gian ngoài những lúc phải lo chiến tranh, vui chơi, ăn uống hay ngủ nghỉ. Ngay cả đối với người Botocudo hay người Úc, sự suy đoán khoa học cũng có mầm mống từ kinh nghiệm thực tế: họ học cách thực hiện những hành động nhất định để đạt được kết quả nhất định, quan sát những hành động khác và kết quả nối tiếp theo đó, rút ra suy luận từ kết quả ngược trở lại hành động trước đó, và thấy suy luận của mình được xác nhận bởi thực tế. Khi một ngày nọ, họ thấy dấu chân hươu hoặc chuột túi trên nền đất mềm, và ngày hôm sau họ tìm thấy những dấu chân mới rồi suy luận rằng con vật đó đã tạo ra chúng, để rồi lần theo dấu vết và săn được con mồi, thì họ biết rằng mình đã tái tạo lại lịch sử của các sự kiện đã qua bằng cách suy luận từ kết quả của chúng. Nhưng trong giai đoạn đầu của tri thức, sự nhầm lẫn giữa truyền thống thực tế về các sự kiện và việc tái tạo lại chúng bằng lý tưởng là vô cùng lớn. Cho đến ngày nay, trên thế giới vẫn lưu truyền vô số câu chuyện được kể như thể là thực tế đã biết, nhưng một sự phân tích nghiêm túc cho thấy chúng chỉ là những suy luận, thường là những suy luận hoàn toàn ảo tưởng, được rút ra từ những sự kiện vốn đã kích thích trí tưởng tượng của một người tìm tòi tò mò nào đó. Chẳng hạn, một cây bút trên tờ Asiatick Researches vào cuối thế kỷ 18 đã kể lại câu chuyện sau đây về người dân đảo Andaman, như một sự kiện lịch sử mà ông đã được thông tin: 'Không lâu sau khi người Bồ Đào Nha tìm ra tuyến đường đến Ấn Độ vòng qua Mũi Hảo Vọng, một trong những con tàu của họ, chở theo nhiều nô lệ người Mozambique, đã bị đắm tại quần đảo Andaman, nơi cho đến lúc đó vẫn chưa có người ở. Những người da đen vẫn ở lại trên đảo và định cư tại đó: còn những người châu Âu thì đóng một chiếc thuyền nhỏ rồi dong buồm đến Pegu.' Hẳn nhiều độc giả đã bị câu chuyện kỳ thú này thu hút, nhưng chỉ cần chạm nhẹ vào sự thật, nó lập tức tan biến thành một huyền thoại triết học, được tạo ra nhờ sự chuyển đổi dễ dàng từ điều 'có thể đã xảy ra' sang điều 'đã thực sự xảy ra'. Quần đảo này không hề không có người ở vào thời điểm chuyến hải hành của Vasco de Gama; thực tế, cư dân da đen với mái tóc xoăn của họ đã được mô tả từ sáu trăm năm trước. Câu chuyện này, vốn nghe có vẻ hợp lý đối với những người bối rối trước sự xuất hiện của một quần thể người da đen trên quần đảo Andaman, tất nhiên đã bị các nhà dân tộc học bác bỏ, vì họ biết rõ sự phân bố rộng rãi của người Papuan thuộc chủng tộc Negroid, vốn thực sự rất khác biệt so với bất kỳ chủng tộc người da đen châu Phi nào.[500] Không lâu trước đây, tôi bắt gặp một huyền thoại hoàn hảo thuộc loại này. Trong một bãi gạch gần London, người ta tìm thấy một số xương voi hóa thạch, và ngay sau đó, một câu chuyện đã lưu truyền trong vùng dưới hình thức: 'Vài năm trước, một trong những đoàn xe của Wombwell đã ở đây, một con voi đã chết, họ chôn nó trong bãi đất này, và giờ đây các nhà khoa học đã tìm thấy xương của nó, rồi tưởng rằng mình đã tìm được một con voi thời tiền Adam.' Thật tàn nhẫn khi phá hỏng huyền thoại tài tình này bằng cách chỉ ra rằng một con vật quý hiếm như voi ma mút sống lại nằm ngoài khả năng của rạp xiếc Wombwell. Nhưng câu chuyện này lại giải thích các sự kiện một cách chính xác đến mức đối với những người không bận tâm đến sự phân biệt tinh tế giữa các loài voi còn tồn tại và đã tuyệt chủng, rằng nó đã được một dịp khác sáng tạo lại ở nơi khác trong những hoàn cảnh tương tự. Điều này xảy ra tại Oxford, nơi ông Buckland phát hiện câu chuyện về đoàn xe của Wombwell và con voi chết đang lưu hành để giải thích cho một phát hiện tương tự về xương hóa thạch.[501] Những cách giải thích về việc tìm thấy hóa thạch như vậy được nghĩ ra rất dễ dàng và thường được dùng một cách thoải mái, chẳng hạn như khi xương hóa thạch được tìm thấy ở dãy Alps bị cho là xương voi của Hannibal, hoặc khi một vỏ hàu hóa thạch tìm thấy gần Mont Cenis khiến Voltaire suy ngẫm về đám đông hành hương trên đường đến Rome, hoặc khi các nhà thần học cho rằng những chiếc vỏ như vậy trên núi là do một trận đại hồng thủy để lại trên các sườn dốc và đỉnh núi. Những cách giải thích lý thuyết như vậy không thể bị bác bỏ về mặt tinh thần triết học, cho đến khi những quan sát sâu hơn có thể chứng minh chúng là không vững chắc. Tác động tai hại của chúng đối với lương tâm lịch sử của nhân loại chỉ bắt đầu khi suy luận bị đảo ngược, và được kể lại như một sự kiện đã được ghi chép.

Liên quan đến điều này, chúng ta có thể lưu ý sơ qua về giáo thuyết phép màu trong mối quan hệ đặc biệt của nó với thần thoại. Những tập chuyện kỳ ảo thần thoại do người kể chuyện man di thuật lại, những kỳ tích siêu nhân đáng kinh ngạc của các vị thần và anh hùng của ông ta, thường được tâm trí ông hiểu là phép màu theo nghĩa phổ thông nguyên thủy của từ này, tức là, chúng là những sự kiện kỳ lạ và đáng kinh ngạc; nhưng đối với tâm trí ông, chúng không phải là phép màu theo nghĩa hiện đại phổ biến, tức là, chúng không phải là sự vi phạm hay thay thế các quy luật tự nhiên đã được công nhận. Exceptio probat regulam (Ngoại lệ chứng minh quy tắc); thừa nhận bất cứ điều gì là ngoại lệ cũng có nghĩa là ngụ ý về quy tắc mà nó tách rời khỏi; nhưng người man di thì không công nhận quy tắc hay ngoại lệ nào cả. Tuy nhiên, một người nghe châu Âu, được nuôi dạy theo một quy chuẩn chứng cứ khác, sẽ bình thản bác bỏ những truyền thống tổ tiên đáng kính nhất của người man di này, chỉ đơn giản dựa trên lý do rằng chúng kể về những sự kiện bất khả thi. Các tiêu chuẩn thông thường về khả năng xảy ra, khi áp dụng vào độ tin cậy của truyền thống, thực sự đã thay đổi rất nhiều trong quá trình văn hóa trải qua các giai đoạn man di, dã man và văn minh. Điều đáng quan tâm ở đây là có một bộ phận quan trọng trong truyền thuyết mà sự thay đổi này trong dư luận công chúng, vốn thường không thể cưỡng lại, đã để lại phần lớn không thay đổi. Vào thời trung cổ, thực hành đã được chấp nhận từ lâu này lên đến đỉnh điểm, đó là cho phép lời khẳng định đơn thuần về ảnh hưởng siêu nhiên của các thiên thần hoặc ác quỷ, các vị thánh hoặc thầy phù thủy, được ưu tiên hơn các quy tắc chứng cứ và kết quả của kinh nghiệm. Hệ quả là giáo thuyết về phép màu đã trở thành một cây cầu mà thần thoại đi qua từ văn hóa thấp hơn vào văn hóa cao hơn. Các nguyên tắc hình thành thần thoại vốn thuộc về trạng thái tâm trí của người man di, nhờ vào sự hỗ trợ này, đã tiếp tục hoạt động mạnh mẽ trong thế giới văn minh. Những tình tiết thần thoại mà người châu Âu sẽ bác bỏ một cách khinh miệt nếu được kể về các vị thần hay anh hùng của người man di, chỉ cần được cải biên với các chi tiết địa phương phù hợp, và được trình bày như những phép màu trong cuộc đời của một nhân vật siêu nhân nào đó, là đã có được một vị thế đáng tin cậy và danh giá trong lịch sử như thời xưa.

Từ vô số trường hợp sẵn có để chứng minh điều này, hãy lấy hai ví dụ thuộc loại huyền thoại địa chất. Thứ nhất là truyền thuyết nổi tiếng về Thánh Patrick và loài rắn. Câu chuyện này được Tiến sĩ Andrew Boorde đưa ra trong mô tả của ông về Ireland và người Ireland thời vua Henry VIII như sau: 'Tuy nhiên, ở Ierland có những điều kỳ quái; vì ở đó không có chim ác là cũng chẳng có loài sâu bọ độc hại nào. Không có rắn lục, không có rắn, không có cóc, không có thằn lằn, cũng không có sa giông, hay bất cứ loài nào tương tự. Tôi đã nhìn thấy những hòn đá mang hình thù của một con rắn và những loài sâu bọ độc hại khác. Và người dân ở đó nói rằng những hòn đá như vậy từng là sâu bọ, và chúng đã biến thành đá nhờ quyền năng của Chúa và lời cầu nguyện của thánh Patryk. Và các thương gia người Anh thường lấy đất của Irlonde để rắc vào vườn nhà mình, nhằm ngăn chặn và tiêu diệt sâu bọ độc hại.'[502] Khi xử lý đoạn văn này, bước đầu tiên là tách biệt những mảnh ghép huyền thoại ngoại lai, vốn không thực sự thuộc về Ireland, mà thuộc về các hòn đảo ở Địa Trung Hải; câu chuyện về đất của hòn đảo Krete gây chết chóc cho rắn độc có thể tìm thấy trong tác phẩm của Ælian,[503] và Thánh Honoratus làm sạch rắn khỏi hòn đảo của mình (một trong những hòn đảo Lerins đối diện Cannes)[504] dường như có trước vị thánh Ireland. Những gì còn lại sau khi khấu trừ những yếu tố đó là một huyền thoại triết học giải thích sự tồn tại của các hóa thạch ammonite như là những con rắn đã hóa đá, một huyền thoại được gán cho một vị thế lịch sử bằng cách tuyên bố nó là một phép màu, và gán cho Thánh Patrick. Huyền thoại thứ hai rất có giá trị đối với các bằng chứng lịch sử và địa chất mà nó lưu giữ một cách tình cờ. Tại tàn tích nổi tiếng của đền thờ Jupiter Serapis ở Pozzuoli, tức Puteoli cổ đại, các cột đá cẩm thạch, với một nửa thân cột bị các loài nhuyễn thể đục khoét, đứng đó làm bằng chứng cho thấy mặt nền của ngôi đền hẳn đã từng bị chìm xuống dưới mặt biển nhiều feet, và sau đó được nâng lên để trở lại thành đất liền. Lịch sử giữ im lặng một cách đáng ngạc nhiên về các sự kiện được chứng minh bởi bằng chứng địa chất thuyết phục này; giữa việc ngôi đền được các hoàng đế La Mã trang hoàng từ thế kỷ thứ hai đến thứ ba, và việc nó được đề cập đến trong tình trạng đổ nát vào thế kỷ 16, cho đến gần đây chưa có thông tin tài liệu nào được công nhận. Hiện nay, ông Tuckett đã chỉ ra rằng một đoạn trong cuốn Acts of Peter and Paul (Công vụ của Peter và Paul) ngụy tác, có niên đại dường như trước cuối thế kỷ thứ 9, đã đề cập đến sự sụt lún của ngôi đền, và gán nó cho một phép màu của Thánh Paul. Truyền thuyết như sau: 'Và khi ông (Paul) rời Messina, ông đi thuyền đến Didymus, và ở lại đó một đêm. Sau khi rời đó, ông đến Pontiole (Puteoli) vào ngày thứ hai. Và Dioscorus người lái tàu, người đã đưa ông đến Syracuse, cảm thông với Paul vì ông đã cứu con trai mình khỏi cái chết, sau khi để lại con tàu của riêng mình ở Syracuse, đã đi cùng ông đến Pontiole. Và một vài môn đệ của Peter được tìm thấy ở đó, và sau khi đón tiếp Paul, họ khuyên ông ở lại với họ. Và ông ở lại một tuần trong nơi ẩn náu, vì lệnh của Caesar (buộc ông phải bị xử tử). Và tất cả các toparch (thống đốc) đều đang chờ đợi để bắt và giết ông. Nhưng Dioscorus người lái tàu, bản thân cũng hói đầu, mặc trang phục lái tàu, và nói năng táo bạo, vào ngày đầu tiên đã đi ra thành phố Pontiole. Do đó, nghĩ rằng ông ta là Paul, họ bắt ông ta và chặt đầu, rồi gửi thủ cấp của ông ta đến Caesar... Và Paul, đang ở Pontiole, và nghe tin Dioscorus đã bị chặt đầu, vô cùng đau buồn, ngước nhìn lên không trung, nói: "Lạy Chúa toàn năng trên Thiên đàng, Đấng đã hiện ra với con ở mọi nơi con đã đi qua vì Ngôi Lời duy nhất của Ngài, Chúa Giêsu Kitô của chúng con, xin hãy trừng phạt thành phố này, và đưa tất cả những ai đã tin vào Chúa và đi theo lời Ngài ra ngoài." Vì vậy, ông nói với họ: "Hãy theo ta." Và khi rời khỏi Pontiole với những người đã tin vào lời Chúa, họ đến một nơi gọi là Baias (Baiæ), và khi ngước mắt nhìn lên, tất cả họ đều thấy thành phố Pontiole đó chìm xuống bờ biển khoảng một sải; và nó vẫn ở đó cho đến ngày nay, làm kỷ niệm, dưới lòng biển... Và những người đã được cứu ra khỏi thành phố Pontiole, nơi đã bị nuốt chửng, đã báo cáo với Caesar ở Rome rằng Pontiole đã bị nuốt chửng cùng với tất cả dân chúng của nó.'[505]

Các tình tiết của thần thoại phổ biến, vốn thường là những phần trong niềm tin nghiêm túc của thời đại mà chúng thuộc về, có thể đóng vai trò là những ghi chép quan trọng về lịch sử trí tuệ. Như một ví dụ thuộc loại huyền thoại triết học hoặc giải thích, hãy xem qua một câu chuyện trong Nghìn lẻ một đêm, thoạt nhìn có vẻ là một nỗ lực của trí tưởng tượng hoang dại nhất, nhưng lại có thể truy nguyên về một nguồn gốc khoa học; đó là câu chuyện về Núi Nam châm. Vị Kalender thứ ba kể lại trong câu chuyện của mình rằng một cơn gió ngược đã đẩy tàu của ông vào một vùng biển lạ, và ở đó, do sự thu hút của các đinh sắt và các công trình sắt khác, tàu bị kéo mạnh về phía một ngọn núi đá nam châm đen, cho đến khi cuối cùng sắt văng ra hướng về phía ngọn núi, và các con tàu vỡ vụn trong sóng biển. Tình tiết này có từ trước khi bộ 'Nghìn lẻ một đêm' được biên tập. Khi, trong bài thơ thế kỷ 12 của Henry of Veldeck, Công tước Ernest và những người bạn đồng hành dong buồm vào vùng Klebermeer, họ nhìn thấy tảng đá gọi là Magnes, và chính họ cũng bị kéo vào bên dưới nó giữa 'biết bao công trình của những con tàu', mà cột buồm của chúng dựng đứng như một khu rừng.[506] Chuyển từ những người kể chuyện sang các nhà địa lý và du hành nghiêm túc nói về ngọn núi đá nam châm, chúng ta thấy El Kazwini, giống như Serapion trước ông, tin rằng những con thuyền vẫn có thể thấy ở Ceylon, được chốt và khâu mà không cần đinh kim loại, được đóng như vậy là để tảng đá từ tính không thu hút chúng ra khỏi lộ trình trên biển. Quan niệm kỳ lạ này có thể tìm thấy trong tác phẩm của 'Sir John Mandeville': 'Trên một hòn đảo gọi là Crues, có những con thuyền không có đinh sắt, hay dây buộc, vì những tảng đá nam châm; vì tất cả chúng đều đầy rẫy ở đó quanh vùng biển này, điều mà thật kỳ diệu khi nói đến. Và nếu một con tàu đi ngang qua các vùng biên giới, và có đinh sắt hoặc dây sắt, nó sẽ lập tức bị hủy hoại. Vì nam châm thuộc loại này hút sắt về phía nó; và như vậy nó sẽ hút con tàu về phía nó, vì có sắt; để nó không bao giờ có thể rời khỏi đó, cũng không bao giờ có thể đi khỏi nơi đó.'[507] Hiện nay, có vẻ như các tài liệu về ngọn núi nam châm đã được đưa ra không chỉ như thuộc về các vùng biển phía nam, mà còn thuộc về phía bắc, và rằng con người đã kết nối với những khái niệm như vậy về sự chỉ hướng của kim nam châm, như Sir Thomas Browne nói, 'gán cho nó nguyên nhân của hướng kim, và quan niệm rằng các dòng chảy từ những ngọn núi và tảng đá này mời gọi bông hoa huệ về phía bắc.'[508] Dựa trên bằng chứng này, tôi nghĩ chúng ta có cơ sở vững chắc để cho rằng các giả thuyết về những ngọn núi nam châm ở cực đã được đưa ra lần đầu tiên để giải thích hoạt động của la bàn, và rằng những điều này đã làm nảy sinh những câu chuyện về những ngọn núi như vậy tác động đến sắt của các con tàu đi ngang qua theo cách được coi là thích hợp của chúng. Lập luận được củng cố bởi sự cân nhắc rằng người châu Âu, những người thường nói kim nam châm chỉ về phía bắc, tự nhiên cần ngọn núi đá nam châm của họ ở các vĩ độ bắc cao, trong khi mặt khác, cũng tự nhiên khi người phương Đông đặt tảng đá kỳ diệu này ở phía nam, vì họ nói rằng kim nam châm chỉ về phía nam. Khái niệm về từ tính giữa các dân tộc chưa đạt đến ý tưởng về lưỡng cực có thể được suy ra từ những nhận xét kỳ lạ sau đây trong cuốn bách khoa toàn thư thế kỷ 17 của hoàng đế Kang-hi của Trung Quốc. 'Tôi nghe người châu Âu nói rằng la bàn xoay về phía cực Bắc; người xưa nói nó xoay về phía Nam; ai đã phán đoán đúng nhất? Vì không ai đưa ra lý do tại sao, chúng ta không tiến xa hơn với bên này so với bên kia. Nhưng người xưa có niên đại sớm hơn, và tôi càng đi xa, tôi càng nhận thấy rằng họ hiểu cơ chế của tự nhiên. Mọi chuyển động đều suy yếu và chết đi khi tiến gần về phía bắc; thật khó để tin rằng chính từ đó mà chuyển động của kim nam châm xuất phát.'[509]

Cho rằng các lý thuyết về mối quan hệ giữa con người và động vật có vú cấp thấp chỉ là sản phẩm của khoa học tiên tiến sẽ là một sai lầm cực đoan. Ngay cả ở những cấp độ văn hóa thấp, những người nghiện triết học suy biện cũng đã bị dẫn dắt để giải thích sự giống nhau giữa loài vượn và chính họ bằng những giải pháp thỏa đáng đối với tâm trí của chính họ, nhưng chúng ta phải phân loại chúng là những huyền thoại triết học. Trong số này, những câu chuyện hiện thân tư tưởng về sự thay đổi đi lên từ vượn sang người, ít nhiều gần với lý thuyết phát triển của thế kỷ trước, được tìm thấy song song với những câu chuyện khác, theo cách ngược lại, giải thích loài vượn là những sinh vật thoái hóa từ trạng thái con người trước đây.

Thần thoại Trung Mỹ triển khai ý tưởng rằng loài khỉ đã từng là một chủng tộc người.[510] Ở Đông Nam Phi, Cha Dos Santos đã nhận xét từ lâu rằng 'họ cho rằng loài vượn vốn là đàn ông và đàn bà thời xưa, và vì thế trong ngôn ngữ của mình, họ gọi chúng là những người đầu tiên.' Người Zulu vẫn kể câu chuyện về một bộ tộc Amafeme đã biến thành khỉ đầu chó. Họ là một chủng tộc lười biếng, không thích đào bới, mà muốn ăn tại nhà người khác, nói rằng, 'Chúng ta sẽ sống, dù không đào bới, nếu chúng ta ăn thức ăn của những người canh tác đất đai.' Vì vậy, tù trưởng của nơi đó, thuộc dòng dõi Tusi, đã tập hợp bộ lạc, họ chuẩn bị thức ăn và đi ra nơi hoang dã. Họ gắn phía sau mình những tay cầm của những chiếc cuốc đào đã trở nên vô dụng, chúng phát triển và trở thành cái đuôi, lông mọc trên cơ thể họ, trán họ trở nên trễ xuống, và thế là họ trở thành những con khỉ đầu chó, những sinh vật vẫn được gọi là 'người của Tusi'.[511] Câu chuyện của ông Kingsley về quốc gia vĩ đại và nổi tiếng Doasyoulikes (những người làm những gì họ thích), những người thoái hóa thông qua chọn lọc tự nhiên thành loài khỉ đột, là phiên bản văn minh tương đương với huyền thoại man di này. Hoặc loài khỉ có thể là những cư dân bản địa bị biến đổi, như người Mbocobis kể ở Nam Mỹ: trong trận hỏa hoạn lớn tại các khu rừng của họ, một người đàn ông và một người đàn bà trèo lên cây để tránh trận đại hồng thủy rực lửa, nhưng ngọn lửa làm cháy xém khuôn mặt họ và họ trở thành loài vượn.[512] Giữa các quốc gia văn minh hơn, những tưởng tượng này có những đại diện sống động trong các huyền thoại Hồi giáo, trong đó có một câu chuyện như sau:—Có một thành phố Do Thái nằm bên một con sông đầy cá, nhưng những sinh vật tinh ranh, nhận thấy thói quen của người dân, đã thoải mái bơi ra ngoài vào ngày Sabbath, mặc dù chúng cẩn thận tránh xa vào các ngày làm việc. Cuối cùng, sự cám dỗ đã quá lớn đối với những ngư dân Do Thái, nhưng họ đã phải trả giá đắt cho vài ngày vui chơi thú vị bằng cách bị biến thành khỉ một cách kỳ diệu như một hình phạt cho việc vi phạm ngày Sabbath. Sau này, khi Solomon đi qua Thung lũng Loài Vượn, giữa Jerusalem và Mareb, ông nhận được từ hậu duệ của chúng, những con khỉ sống trong nhà và ăn mặc như người, một bản tường thuật về lịch sử kỳ lạ của chúng.[513] Tương tự, vào thời cổ đại, Jove đã trừng phạt chủng tộc Cercopes tráo trở; ông lấy đi của họ việc sử dụng những cái lưỡi sinh ra chỉ để thề thốt dối trá, để họ than khóc trong những tiếng kêu khàn khàn về số phận của mình, bị biến thành những con vượn đầy lông của Pithecusæ, giống mà lại không giống những người đàn ông mà họ đã từng là:—

'In deforme viros animal mutavit, ut idem

Dissimiles homini possent similesque videri.'[514]

Chuyển từ thoái hóa sang phát triển, người ta thấy rằng các truyền thuyết về nguồn gốc các bộ tộc người từ loài vượn đặc biệt được áp dụng cho những chủng tộc bị một dân tộc văn minh hơn láng giềng coi khinh là thấp kém và giống thú, và chủng tộc thấp kém thậm chí có thể thừa nhận cách giải thích làm nhục nhã đó. Do đó, các đặc điểm bản địa của đẳng cấp trộm cướp Marawar ở Nam Ấn Độ là sự biện minh cho nguồn gốc được cho là từ loài khỉ của Rama, cũng như phả hệ tương tự của Kathkuri, hay những người hái nhựa catechu, những bộ tộc nhỏ, da sẫm màu, trán thấp, tóc xoăn mà chính họ cũng tin vào điều đó. Người Jaitwas ở Rajputana, một bộ tộc được tính về mặt chính trị là người Rajput, tuy nhiên lại truy nguyên nguồn gốc từ thần khỉ Hanuman, và xác nhận điều đó bằng cách cho rằng các vương công của họ vẫn mang bằng chứng về nó trong phần xương sống kéo dài giống như cái đuôi; một truyền thống có lẽ mang ý nghĩa dân tộc học thực sự, chỉ ra rằng người Jaitwas thuộc chủng tộc phi-Aryan.[515] Các bộ tộc hoang dã ở bán đảo Mã Lai, bị người Mã Lai hiếu chiến và văn minh hơn coi như loài động vật thấp kém hơn, có trong số họ những truyền thống về nguồn gốc của chính họ từ một cặp 'unka puteh', hay 'vượn trắng', những sinh vật nuôi dạy con cái của chúng rồi gửi chúng xuống đồng bằng, và ở đó chúng hoàn thiện tốt đến mức chúng và hậu duệ trở thành người, nhưng những kẻ quay trở lại núi vẫn là vượn.[516] Do đó, truyền thuyết Phật giáo kể về nguồn gốc của các bộ tộc mũi tẹt, kỳ dị ở Tây Tạng, là hậu duệ của hai con vượn kỳ diệu, được biến đổi để làm đầy vương quốc tuyết. Được dạy cách cày cấy đất đai, khi chúng đã trồng lúa và ăn nó, đuôi và lông của chúng dần biến mất, chúng bắt đầu nói chuyện, trở thành con người, và tự mặc lá cây. Dân số ngày càng đông đúc, đất đai ngày càng được canh tác nhiều hơn, và cuối cùng một vương công thuộc dòng dõi Sakya, bị đuổi khỏi quê hương ở Ấn Độ, đã hợp nhất các bộ tộc bị cô lập của họ thành một vương quốc duy nhất.[517] Trong các truyền thống này, sự phát triển từ vượn sang người được coi là đã diễn ra qua nhiều thế hệ liên tiếp, nhưng người ta nói rằng người da đen đạt được kết quả đó ở cấp độ cá nhân, thông qua quá trình luân hồi. Froebel kể về những nô lệ da đen ở Hoa Kỳ tin rằng ở thế giới bên kia họ sẽ là người da trắng và được tự do, cũng chẳng có gì lạ khi họ ấp ủ một niềm hy vọng phổ biến như vậy giữa những người đồng loại của họ ở Tây Phi. Nhưng từ đó, nhà du hành tiếp tục trích dẫn một câu chuyện khác, nếu không quá hay để mà có thật, thì đó là một lý thuyết về sự phát triển đi lên và đi xuống, gần như đủ hoàn chỉnh cho một triết gia Phật giáo. Ông nói, 'Một người Đức mà tôi gặp ở đây kể với tôi rằng người da đen tin rằng những linh hồn bị đày đọa trong số người da đen sẽ trở thành khỉ; nhưng nếu ở trạng thái này họ cư xử tốt, họ sẽ được thăng cấp trở lại trạng thái người da đen, và hạnh phúc cuối cùng là có thể đạt được, bao gồm việc họ chuyển thành da trắng, mọc cánh, vân vân.'[518]

Để hiểu những câu chuyện này (và chúng đáng được chú ý vì những gợi ý dân tộc học mà chúng chứa đựng), cần thiết là chúng ta phải loại bỏ các kết quả của ngành động vật học khoa học hiện đại, và đưa tâm trí mình trở lại một điều kiện tri thức thô sơ hơn. Các huyền thoại về sự thoái hóa và phát triển của con người có nhiều điểm chung với các suy đoán của Lord Monboddo hơn là với các lập luận giải phẫu của Giáo sư Huxley. Một mặt, những người chưa văn minh cố tình gán cho loài vượn một mức độ phẩm chất con người mà đối với các nhà tự nhiên học hiện đại thì đơn giản là nực cười. Ai cũng từng nghe câu chuyện về những người da đen tuyên bố rằng loài vượn thực sự có thể nói chuyện, nhưng khôn ngoan thay, chúng ngậm miệng lại kẻo bị bắt làm việc; nhưng không phải ai cũng biết rằng đây là một niềm tin nghiêm túc ở một vài vùng xa xôi—Tây Phi, Madagascar, Nam Mỹ, v.v.—nơi tìm thấy loài khỉ hoặc vượn.[519] Đi kèm với điều này là một câu chuyện nhân hình phổ biến khác, kể về cách những con vượn lớn như khỉ đột và đười ươi bắt cóc phụ nữ về hang ổ của chúng trong rừng, giống như cách người Apache và Comanche thời chúng ta bắt cóc phụ nữ miền Bắc Mexico về thảo nguyên của họ.[520] Và mặt khác, dư luận phổ thông đã đánh giá thấp con người nhiều như họ đã đánh giá quá cao loài khỉ. Chúng ta biết thủy thủ và những người di cư có thể coi người man di là những con thú vô tri, giống vượn như thế nào, và một số nhà văn về nhân chủng học đã xoay xở để tạo ra từ sự khác biệt trí tuệ vừa phải giữa một người Anh và một người da đen thứ gì đó tương đương với khoảng cách mênh mông giữa một người da đen và một con khỉ đột. Như vậy, chúng ta không khó khăn gì trong việc hiểu tại sao những người man di có thể trông chỉ là những con vượn trong mắt những kẻ săn đuổi họ như thú hoang trong rừng, những kẻ chỉ nghe thấy trong ngôn ngữ của họ một loại tiếng ùng ục và sủa vô lý, và những kẻ hoàn toàn không đánh giá cao nền văn hóa thực sự mà sự quen biết tốt hơn luôn cho thấy giữa các bộ tộc người thô sơ nhất. Người ta biết rõ rằng khi huyền thoại tiếng Phạn kể về những con khỉ chiến đấu trong quân đội của Vua Hanuman, nó thực sự đề cập đến những cư dân bản địa của vùng đất đã bị những kẻ xâm lược Aryan xua đuổi lên đồi núi và rừng rậm, và hậu duệ của họ được chúng ta biết đến là Bhil, Kol, Sonthal, và những bộ tộc tương tự, những bộ tộc thô sơ mà người Hindu vẫn gọi là 'người-khỉ'.[521] Một trong những sự đồng nhất hoàn hảo nhất giữa người man di và loài khỉ ở Hindustan là mô tả sau đây về bunmanus, hay 'người rừng' (tiếng Phạn: vana = rừng, manusha = người). 'Bunmanus là một loài động vật thuộc họ khỉ. Khuôn mặt nó có sự giống nhau gần gũi với con người; nó không có đuôi, và đi thẳng đứng. Da cơ thể nó màu đen, và hơi có lông bao phủ.' Rằng mô tả này thực sự áp dụng không phải cho loài vượn, mà cho các cư dân bản địa da sẫm màu, phi-Aryan của vùng đất này, còn xuất hiện rõ hơn trong danh sách các phương ngữ địa phương của Hindustan, mà người ta nói rằng, 'có thể thêm vào đó biệt ngữ của bunmanus, hay những người hoang dã của rừng rậm.'[522] Tại các hòn đảo của Quần đảo Ấn Độ, nơi các khu rừng nhiệt đới đầy rẫy cả vượn cao cấp và người man di thấp kém, sự nhầm lẫn giữa hai loại này trong tâm trí những cư dân bán văn minh trở nên gần như không thể tách rời. Có một câu chuyện ngụ ngôn Hindu nổi tiếng trong Hitopadesa, kể lại như một lời cảnh báo cho những kẻ bắt chước ngu ngốc về số phận của con khỉ bắt chước người thợ mộc, và bị mắc kẹt trong khe hở khi nó rút cái nêm ra; câu chuyện ngụ ngôn này đã trở thành một câu chuyện thực tế ở Sumatra về một trong những người man di bản địa của hòn đảo.[523] Chính cho những người rừng thô sơ mà người Mã Lai thường đặt tên là orang-utan, tức là, 'người rừng'. Nhưng ở Borneo, thuật ngữ này được áp dụng cho loài vượn miyas, từ đó chúng ta đã học cách gọi sinh vật này là orang-utan, và bản thân người Mã Lai cũng được biết đến là đặt tên này ở cùng một quận cho cả người man di và loài vượn.[524] Thuật ngữ 'người rừng' này mở rộng ra xa khỏi giới hạn của người Hindu và người Mã Lai. Người Xiêm nói về khon pa, 'người rừng', có nghĩa là loài vượn;[525] người Brazil nói về cauiari, hay 'người rừng', có nghĩa là một bộ tộc man di nào đó.[526] Cái tên Bosjesman, bị người Anh phát âm sai một cách buồn cười, như thể đó là một từ bản địa xa lạ nào đó, chỉ đơn giản là từ tương đương trong tiếng Hà Lan cho Bush-man, 'người rừng hoặc bụi rậm'.[527] Trong ngôn ngữ của chính chúng ta, 'homo silvaticus' hay 'người rừng' đã trở thành 'salvage man' hay savage (người man di). Quan điểm của châu Âu về các bộ tộc bản địa của Tân Thế giới có thể được đánh giá bởi thực tế là, vào năm 1537, Giáo hoàng Paul III đã phải đưa ra tuyên bố rõ ràng rằng những người da đỏ này thực sự là con người (attendentes Indos ipsos utpote veros homines).[528] Vì vậy, không có gì đáng ngạc nhiên khi các câu chuyện về người-vượn lan truyền ở Nam Mỹ, và rằng có một sự thiếu rõ ràng trong các tài khoản địa phương về selvage hay 'người man di', con người hoang dã đầy lông lá của rừng rậm, được cho là sống trên cây, và đôi khi bắt cóc phụ nữ bản địa.[529] Sự hoàn hảo nhất của những trò đánh tráo này có thể được tìm thấy trong một bản thảo tiếng Bồ Đào Nha được trích dẫn trong tài khoản về cuộc thám hiểm của Castelnau, và đưa ra, một cách hết sức nghiêm túc, bản tường thuật sau đây về những người được gọi là Cuatas: 'Quốc gia đông đúc này trú ngụ ở phía đông Juruena, trong vùng lân cận các con sông San Joâo và San Thome, tiến tới tận nơi hợp lưu của Juruena và Arinos. Một thực tế rất đáng chú ý là những người da đỏ hợp thành bộ tộc này đi lại tự nhiên như loài bốn chân, với bàn tay trên mặt đất; họ có bụng, ngực, cánh tay và chân đầy lông, và có tầm vóc nhỏ bé; họ hung dữ, và dùng răng làm vũ khí; họ ngủ trên mặt đất, hoặc giữa các cành cây; họ không có công nghiệp, cũng không có nông nghiệp, và chỉ sống nhờ trái cây, rễ cây hoang dã và cá.'[530] Người viết ghi chép này không hề tỏ ra nhận thức được rằng cuata hay coata là tên của loài Simia Paniscus lớn màu đen, và rằng ông ấy thực sự đang mô tả, không phải một bộ tộc da đỏ, mà là một loài vượn.

Nhiều lý do khác nhau có thể đã dẫn đến sự phát triển của một nhóm truyền thuyết kỳ lạ khác, mô tả các bộ tộc người có đuôi giống như thú vật. Đối với những người tin rằng khỉ là một loại người man di, và người man di là một loại khỉ, thì những người có đuôi là những sinh vật thuộc cả hai định nghĩa. Do đó, Homo caudatus, hay satyr, thường xuất hiện trong niềm tin phổ biến như một sinh vật bán nhân, trong khi ngay cả trong các tác phẩm kiểu cũ về lịch sử tự nhiên, nó cũng có thể được tìm thấy được mô tả theo hình mẫu rõ ràng của một loài vượn nhân hình. Ở Đông Phi, bộ tộc người có đuôi dài được tưởng tượng cũng có khuôn mặt giống khỉ,[531] trong khi ở Nam Mỹ, coata tapuya, hay 'người-khỉ', được mô tả tự nhiên là những người có đuôi.[532] Các nhà du hành châu Âu đã cố gắng hợp lý hóa những câu chuyện về những người có đuôi mà họ gặp ở châu Phi và phương Đông. Chẳng hạn, Tiến sĩ Krapf chỉ ra một phụ kiện bằng da được đeo phía sau từ thắt lưng bởi người Wakamba, và nhận xét, 'Không có gì ngạc nhiên khi người ta nói rằng có những người có đuôi ở nội địa châu Phi,' và các nhà văn khác đã chú ý đến những tấm thảm hoặc khăn quấn eo treo lủng lẳng, những chiếc phất trần đuổi ruồi hoặc những cái đuôi nhân tạo được đeo để trang trí, như đã khiến những người đeo chúng dễ bị nhầm lẫn từ xa là người có đuôi.[533] Nhưng những huyền thoại có vẻ ngớ ngẩn này thường có một ý nghĩa dân tộc học thực sự, dù sao cũng sâu sắc hơn một sai lầm tầm thường như vậy. Khi một nhà dân tộc học gặp ở bất kỳ quận nào câu chuyện về những người có đuôi, ông nên tìm kiếm một bộ tộc bản địa bị coi khinh, những người bị ruồng bỏ, hoặc những kẻ dị giáo, sống gần hoặc giữa một quần thể thống trị, những người coi họ như thú vật, và cung cấp cho họ những cái đuôi cho phù hợp. Mặc dù người Miau-tsze bản địa, hay 'những đứa con của đất', thỉnh thoảng xuống Canton để buôn bán, người Trung Quốc vẫn tin chắc rằng họ có cái đuôi ngắn giống khỉ;[534] người Mã Lai bán văn minh mô tả các bộ tộc rừng thô sơ hơn là người có đuôi;[535] các quốc gia Hồi giáo ở châu Phi kể câu chuyện tương tự về người Niam-Nam ở nội địa.[536] Chủng tộc bị ruồng bỏ Cagots, quanh dãy Pyrenees, được cho là sinh ra với cái đuôi; và ở Tây Ban Nha, sự mê tín thời trung cổ vẫn tồn tại rằng người Do Thái có đuôi, giống như quỷ dữ, như họ nói.[537] Ở Anh, quan niệm này đã được chuyển sang mục đích thần học bằng cách được tuyên bố là một sự phán xét đối với những kẻ khốn khổ đã xúc phạm Thánh Augustine và Thánh Thomas xứ Canterbury. Horne Tooke trích dẫn từ nhà cải cách nhiệt thành và hơi miệng lưỡi bẩn thỉu đó, Giám mục Bale, như sau: 'Johan Capgrave và Alexander of Esseby nói rằng, vì ném đuôi cá vào vị Augustyne này, người vùng Dorsett Shyre đã có đuôi mãi về sau. Nhưng Polydorus áp dụng nó cho người Kentish ở Stroud gần Rochester, vì đã cắt đuôi ngựa của Thomas Becket. Như vậy, nước Anh ở tất cả các vùng đất khác có một nỗi ô nhục vĩnh viễn về đuôi bởi những huyền thoại dối trá được viết ra của họ, nhưng họ không thể nói rõ nơi nào để thực sự gán chúng... một người Anh bây giờ không thể đi đến một vùng đất khác, bằng cách buôn bán hay bất kỳ công việc lương thiện nào khác, mà không bị người ta ném vào mặt một cách sỉ nhục nhất rằng tất cả người Anh đều có đuôi.'[538] Câu chuyện cuối cùng chìm vào một chuyện tầm thường của sự vu khống địa phương giữa hạt này với hạt khác, và niềm tin ở Devonshire rằng người Cornish có đuôi vẫn tồn tại ít nhất cho đến vài năm trước.[539] Không kém phần kỳ lạ là truyền thống giữa các bộ tộc man di, rằng trạng thái có đuôi là một tình trạng sớm hoặc nguyên thủy của con người. Ở Quần đảo Fiji có một truyền thuyết về một bộ tộc người có đuôi giống chó, đã chết trong trận đại hồng thủy lớn, trong khi người Tasmania tuyên bố rằng con người ban đầu có đuôi và không có khớp đầu gối. Giữa những người bản địa Brazil, một nhà văn Bồ Đào Nha khoảng năm 1600 kể lại rằng, sau khi một cặp đôi kết hôn, người cha hoặc cha vợ cắt một chiếc gậy gỗ bằng đá lửa sắc nhọn, tưởng tượng rằng bằng nghi lễ này, ông cắt đứt đuôi của bất kỳ đứa cháu tương lai nào, để chúng được sinh ra không có đuôi.[540] Dường như không có bằng chứng nào kết nối sự xuất hiện thỉnh thoảng của các phần nhô ra giống như đuôi do dị tật với những câu chuyện về các bộ tộc người có đuôi.[541]

Nhân chủng học, cho đến thời hiện đại, đã phân loại trong số các dữ kiện của mình những chi tiết về các bộ tộc người quái dị, khổng lồ hoặc lùn, không miệng hoặc không đầu, một mắt hoặc một chân, v.v. Các tác phẩm của các nhà địa lý và tự nhiên học cổ đại chứa đầy những mô tả về những sinh vật kỳ lạ này; các nhà văn như Isidore of Seville và Roger Bacon đã sưu tập chúng, và gửi chúng vào sự lưu hành mới và rộng rãi hơn trong thời trung cổ, và niềm tin phổ biến của các quốc gia chưa văn minh vẫn giữ chúng lại. Mãi cho đến khi thế giới thực sự đã được khám phá kỹ lưỡng đến mức không còn nhiều chỗ cho những con quái vật, khoảng đầu thế kỷ hiện tại, khoa học mới trục xuất chúng vào thế giới lý tưởng của thần thoại. Sau khi đã phải xem qua hai trong số các loài chính trong vườn thú nửa người nửa thú đáng kinh ngạc này, có lẽ cũng đáng để tìm kiếm giữa phần còn lại để có thêm gợi ý về nguồn gốc của trí tưởng tượng huyền thoại.[542]

Việc một số huyền thoại về người khổng lồ và người lùn có liên quan đến truyền thống của các bộ tộc bản địa thực sự hoặc thù địch đã được khẳng định chắc chắn bởi bằng chứng do Grimm, Nilsson và Hanusch đưa ra. Với tất cả sự khó khăn trong việc phân tích bản chất hỗn hợp của những người lùn trong văn hóa dân gian châu Âu, và đánh giá xem họ là yêu tinh, hay gnomes, hay những linh hồn tự nhiên tương tự, và họ là con người ở khía cạnh huyền thoại đến mức nào, không thể không nhận ra yếu tố bắt nguồn từ những người bản địa tốt bụng hoặc tinh quái của vùng đất, với ngôn ngữ, tôn giáo và trang phục đặc biệt của họ. Những người khổng lồ xuất hiện trong văn hóa dân gian châu Âu như những người ngoại đạo Thời đại Đồ đá, e ngại các bộ tộc chinh phục, ghê tởm nông nghiệp của họ và tiếng chuông nhà thờ của họ. Nỗi sợ hãi của người bản địa thô sơ đối với kẻ xâm nhập văn minh hơn trên vùng đất của mình được mô tả rõ trong câu chuyện về con gái của người khổng lồ, người đã tìm thấy gã nông dân đang cày ruộng và mang anh ta về nhà trong tạp dề của mình như một món đồ chơi—cày, bò, và tất cả; nhưng mẹ cô bảo cô hãy mang chúng trả lại nơi cô đã tìm thấy chúng, vì, bà nói, chúng thuộc về một dân tộc có thể gây ra nhiều tai hại cho người Hun. Sự kiện các bộ tộc khổng lồ mang những cái tên lịch sử như Hun hoặc Chud là rất đáng kể, và người Slav có lẽ vẫn chưa quên rằng những người lùn được nói đến trong truyền thuyết của họ là hậu duệ của những người bản địa mà người Phổ cổ đã tìm thấy trong vùng đất. Không còn nghi ngờ gì nữa, những người Scandinavia cổ đại đang mô tả quần thể Lapp cổ xưa và bị ngược đãi, từng lan rộng khắp Bắc Âu, khi các bản trường ca của họ kể về những người lùn, còi cọc và xấu xí, mặc áo da tuần lộc và đội mũ màu, xảo quyệt và hèn nhát, ngại giao tiếp ngay cả với những người Norse thân thiện, sống trong hang động hoặc trong những 'gamm' giống như gò đất ở Lapland, chỉ được vũ trang bằng những mũi tên có đầu bằng đá và xương, nhưng lại bị những kẻ chinh phục họ sợ hãi và căm ghét vì quyền năng phù thủy được tưởng tượng của họ.[543] Truyền thuyết Hồi giáo kể rằng chủng tộc Gog và Magog (Yajuj và Majuj) có tầm vóc nhỏ bé, nhưng với đôi tai giống như voi; họ là một dân tộc đông đúc, và tàn phá thế giới; họ sống ở phương Đông, bị ngăn cách với Ba Tư bởi một ngọn núi cao, chỉ có một con đèo; và các quốc gia láng giềng của họ, khi nghe tin Alexander Đại đế (Dhû ’l-Karnain) đi khắp thế giới, đã cống nạp cho ông, và ông đã làm cho họ một bức tường bằng đồng và sắt, để giữ chủng tộc Gog và Magog bên trong.[544] Ai có thể không nhận ra trong điều này một mô tả huyền bí về người Tatar ở vùng Á châu cao nguyên? Giáo sư Nilsson cố gắng giải thích theo một cách chung cho tầm vóc khổng lồ hoặc nhỏ bé của các bộ tộc huyền thoại, như chỉ là sự phóng đại về sự to lớn hoặc nhỏ bé thực tế của họ. Chúng ta phải thừa nhận rằng điều này đôi khi thực sự xảy ra. Những mô tả mà các nhân chứng châu Âu mang về nhà về tầm vóc khổng lồ của người Patagonian, những người mà họ tuyên bố đầu của chính họ chỉ cao tới thắt lưng, là đủ để giải quyết một lần và mãi mãi thực tế rằng các huyền thoại về người khổng lồ có thể nảy sinh từ việc nhìn thấy những người thực sự cao lớn,[545] và điều đó cũng đúng với các truyền thuyết về người lùn ở cùng vùng, như khi Knivet, nhà du hành cũ, nhận xét về những người nhỏ bé ở Rio de la Plata, rằng họ 'không quá nhỏ bé như được mô tả'.[546]

Tuy nhiên, chính nhóm huyền thoại về người khổng lồ và người lùn này có thể đóng vai trò như một lời cảnh báo không nên mở rộng quá mức một cách giải thích một phần, dù có hợp lý trong giới hạn thích hợp của nó. Có rất nhiều bằng chứng cho thấy các truyền thuyết về người khổng lồ đôi khi là những huyền thoại triết học, được tạo ra để giải thích việc tìm thấy những xương hóa thạch lớn. Để đưa ra chỉ một ví dụ về mối liên hệ như vậy, một số hàm và răng khổng lồ, được tìm thấy khi khai quật trên Hoe tại Plymouth, đã được công nhận là thuộc về người khổng lồ Gogmagog, người đã chiến đấu trận chiến cuối cùng của mình ở đó chống lại Corineus, vị anh hùng eponym (được đặt tên theo) của Cornwall.[547] Về phần người lùn, một lần nữa, những câu chuyện về họ lại gắn liền một cách kỳ lạ với những di tích tồn tại lâu dài của các chủng tộc đã khuất—các hầm mộ và dolmen (bàn đá) của họ. Do đó, ở Hoa Kỳ, các dãy hầm mộ đá thô sơ, thường chỉ dài hai hoặc ba feet, được kết nối với ý tưởng về một chủng tộc người lùn được chôn cất trong đó. Ở Brittany, các dolmen là nơi ở và kho báu của những người lùn đã xây dựng chúng, và tương tự ở Ấn Độ, một truyền thuyết thông thường về những nơi chôn cất tiền sử như vậy là chúng là nhà của người lùn—nơi ở của những người lùn cổ đại, những người ở đây một lần nữa xuất hiện như đại diện của các bộ tộc tiền sử.[548] Nhưng một ý nghĩa hoàn toàn khác lại rõ ràng trong tài khoản của một nhà du hành thời trung cổ về những sinh vật giống người đầy lông lá ở Cathay, cao một khuỷu tay, và không uốn cong đầu gối khi đi bộ, hoặc trong mô tả của một nhà địa lý Ả Rập về một dân tộc trên đảo ở các vùng biển Ấn Độ, cao bốn gang tay, khỏa thân, với lông đỏ mềm trên mặt, và những người trèo cây và lẩn tránh loài người. Nếu bất kỳ ai có thể nghi ngờ bản chất thực sự của những người lùn này, sự nghi ngờ của họ có thể được giải quyết bằng tuyên bố của Marco Polo rằng vào thời của ông, khỉ được ướp xác thường xuyên ở Đông Ấn, và được bán trong hộp để triển lãm khắp thế giới như những người lùn.[549] Như vậy, nhiều sự kiện khác nhau đã làm nảy sinh những câu chuyện về người khổng lồ và người lùn, có lẽ hơn một yếu tố huyền thoại kết hợp để tạo thành một truyền thuyết đơn lẻ—một kết quả cực kỳ khó hiểu đối với nhà diễn giải thần thoại.

Những mô tả về các bộ tộc kỳ lạ được thực hiện với thiện chí hoàn toàn có thể được hiểu theo những nghĩa mới đầy phóng đại, khi được mang đến giữa những người không biết về các sự kiện ban đầu. Sau đây là một vài cách giải thích thuộc loại này, trong đó một số trường hợp xa vời được đưa ra, để cho thấy rằng phương pháp này không nên quá tin tưởng. Thuật ngữ 'không mũi' có xu hướng bị hiểu lầm, nhưng nó đã được áp dụng khá hợp lý cho các bộ tộc mũi tẹt, chẳng hạn như người Thổ Nhĩ Kỳ trên các thảo nguyên, những người mà Giáo sĩ Benjamin xứ Tudela đã mô tả như sau vào thế kỷ thứ mười hai:—'Họ không có mũi, mà thở qua hai lỗ nhỏ.'[550] Một lần nữa, trong số những cách cắt xẻo trang trí phổ biến của người man di là việc kéo tai ra kích thước khổng lồ bằng tạ hoặc vòng, và vì thế về mặt từ ngữ, hoàn toàn đúng là có những người có tai thõng xuống tận vai. Tuy nhiên, nếu không có giải thích, một cụm từ như vậy sẽ được hiểu là mô tả, không phải vẻ ngoài của một người man di thực sự với dái tai bị kéo thành những vòng thịt treo, mà là vẻ ngoài của loài Panotii của Pliny, hoặc Karnaprâvarana của Ấn Độ, 'những người có tai dùng làm áo choàng', hoặc những người lùn châu Phi, được cho là dùng tai của họ, một cái làm nệm và cái kia làm chăn khi họ nằm xuống. Một trong những câu chuyện hoang đường nhất trong số này được kể bởi Fray Pedro Simon ở California, nơi trên thực tế lãnh thổ Oregon có tên từ thuật ngữ tiếng Tây Ban Nha Orejones, hay 'Tai To', được đặt cho cư dân vì thói quen kéo tai bằng đồ trang sức của họ.[551] Ngay cả những mô tả hoàn toàn ẩn dụ, nếu được hiểu theo nghĩa đen, cũng có khả năng biến thành những cái bẫy, giống như câu chuyện về con ngựa với cái đầu ở chỗ đáng lẽ là cái đuôi. Tôi đã được kể bởi một người Kháng nghị Pháp từ quận Nismes rằng biệt danh gorgeo negro, hay 'cổ họng đen', mà người Công giáo mô tả một người Huguenot, đã được hiểu theo nghĩa đen đến mức những đứa trẻ dị giáo đôi khi bị buộc phải mở miệng để thỏa mãn những người chính thống rằng chúng có màu sắc bình thường bên trong. Khi xem xét mô tả về các bộ tộc man di bởi các chủng tộc cao hơn, có vẻ như một vài biệt danh thường được áp dụng chỉ cần được hiểu theo nghĩa đen là biến thành những câu chuyện quái vật huyền thoại hoang đường nhất. Do đó, người Miến Điện gọi những người Karen thô sơ là 'người-chó';[552] Marco Polo mô tả cư dân đảo Angaman (Andaman) là những kẻ ăn thịt người tàn bạo và man di, với cái đầu giống chó.[553] Tài khoản của Ælian về những người đầu chó của Ấn Độ, ngay từ cái nhìn đầu tiên, là một tài khoản về một chủng tộc man di. Ông nói, Kynokephali được gọi như vậy từ vẻ ngoài cơ thể, nhưng mặt khác họ là con người, và họ mặc da thú; họ công bằng, và không làm hại con người; họ không thể nói, mà gầm, nhưng họ hiểu ngôn ngữ của người Ấn Độ; họ sống bằng săn bắn, chạy nhanh, và họ nấu thịt săn không phải bằng lửa, mà bằng cách xé nó thành từng mảnh và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời; họ nuôi dê và cừu, và uống sữa. Nhà tự nhiên học kết luận bằng cách nói rằng ông đề cập đến họ một cách thích hợp trong số các loài động vật không lý trí, vì họ không có ngôn ngữ rõ ràng, phân biệt và giống con người.[554] Nhận xét gợi ý cuối cùng này nói rõ khái niệm phổ biến cũ rằng những người man di không có ngôn ngữ thực sự, mà là 'không lời', 'không lưỡi', hoặc thậm chí không miệng.[555] Một dân tộc quái dị khác có danh tiếng rộng rãi là Blemmyæ của Pliny, được cho là không đầu, và do đó có miệng và mắt trên ngực—những sinh vật mà Prester John trị vì ở châu Á, những người sống khắp nơi trong các khu rừng Nam Mỹ, và đối với tổ tiên trung cổ của chúng ta, họ có thật như những kẻ ăn thịt người mà Othello ghép đôi cùng:—

'The Anthropophagi, and men whose heads

Do grow beneath their shoulders.'

(Những kẻ ăn thịt người, và những người có đầu

Mọc bên dưới vai của họ.)

Tuy nhiên, nếu chúng ta tìm trong từ điển về những người Acephali (không đầu), chúng ta có thể không tìm thấy những con quái vật không đầu thực sự, mà là những kẻ dị giáo được gọi như vậy vì cái đầu hoặc người sáng lập ban đầu của họ không được biết đến; và khi những đám đông Turkoman không vua tự nói về mình 'Chúng tôi là một dân tộc không có đầu', thì phép ẩn dụ đó thậm chí còn rõ ràng và tự nhiên hơn.[556] Truyền thuyết Hồi giáo kể về Shikk và Nesnas, những sinh vật giống như một nửa của một người bị xẻ đôi, với một tay, chân và mắt. Có lẽ từ đó mà người Zulu có ý tưởng về một bộ tộc bán nhân, những người trong một câu chuyện của họ đã tìm thấy một thiếu nữ Zulu trong hang và nghĩ rằng cô là hai người, nhưng khi kiểm tra kỹ hơn thì thừa nhận, 'Thứ này thật đẹp! Nhưng ôi hai cái chân!' Những tưởng tượng thực tế này trùng hợp với phép ẩn dụ đơn giản mô tả một người man di chỉ là 'một nửa con người', semihomo, như Virgil gọi kẻ hung bạo Cacus.[557] Một lần nữa, khi người Trung Quốc so sánh mình với những người man di bên ngoài, họ nói 'Chúng ta nhìn bằng hai mắt, người Latinh bằng một, và tất cả các quốc gia khác thì mù.' Những phép ẩn dụ như vậy, mang tính tục ngữ giữa chúng ta, về mặt từ ngữ tương ứng với các truyền thuyết về các bộ tộc một mắt, chẳng hạn như những Kyklopes (người một mắt) sống trong hang động man di.[558] Sự trùng hợp từ ngữ thuộc loại này, vốn không đáng tin cậy trong những trường hợp này, cuối cùng chuyển sang trí tưởng tượng mơ hồ nhất. Người da đen gọi người châu Âu là 'đầu dài', sử dụng cụm từ theo nghĩa ẩn dụ quen thuộc của chúng ta; nhưng dịch nó sang tiếng Hy Lạp, và ngay lập tức Makrokephaloi của Hesiod ra đời.[559] Và, để kết thúc danh sách, một trong những bộ tộc quái vật phổ biến nhất của Thế giới Cũ và Mới là bộ tộc được phân biệt bởi việc có bàn chân quay ngược về sau. Hiện nay, thực sự có một dân tộc mà tên của họ, đáng nhớ trong tranh cãi khoa học, mô tả họ là 'có bàn chân theo hướng ngược lại', và họ vẫn giữ cái tên cổ xưa đó là Antipodes (những người chân đối diện).[560]

Trở lại từ sự lạc đề này đến vùng đất của huyền thoại triết học, chúng ta có thể kiểm tra các nhóm câu chuyện giải thích mới, được tạo ra từ khao khát muốn biết nguyên nhân và lý do luôn ám ảnh nhân loại. Khi sự chú ý của một người ở giai đoạn tri thức tạo huyền thoại hướng tới bất kỳ hiện tượng hoặc phong tục nào mà đối với anh ta không có lý do rõ ràng, anh ta phát minh và kể một câu chuyện để giải thích nó, và ngay cả khi anh ta không thuyết phục được bản thân rằng đây là một truyền thuyết thực sự của tổ tiên mình, thì người kể chuyện nghe nó từ anh ta và lặp lại nó cũng không gặp khó khăn như vậy. Nhiệm vụ của chúng ta khi đối phó với những câu chuyện như vậy được thực hiện dễ dàng khi tiêu chuẩn về khả năng xảy ra có thể được áp dụng cho chúng. Đối với người hiện đại, đã trở thành một điều chắc chắn rằng amiăng thực sự không phải là len của kỳ giông; rằng cơn đói bệnh hoạn không thực sự do một con thằn lằn hoặc một con chim trong dạ dày của một người; rằng một triết gia Trung Quốc không thể thực sự phát minh ra khoan lửa bằng cách nhìn thấy một con chim mổ vào các cành cây cho đến khi tia lửa bay ra. Người Wakuafi ở châu Phi giải thích khuynh hướng ăn trộm gia súc của họ bằng lời khẳng định bình thản rằng Engai, tức là Thiên đường, đã trao tất cả gia súc cho họ, và vì vậy bất cứ nơi nào có bất kỳ con nào, đó là nhiệm vụ của họ phải đi và chiếm lấy nó.[561] Tương tự ở Nam Mỹ, người Mbayas hung dữ tuyên bố họ đã nhận được từ Caracara một mệnh lệnh thần thánh phải gây chiến với tất cả các bộ tộc khác, giết đàn ông và nhận nuôi phụ nữ và trẻ em.[562] Nhưng mặc dù việc kể những truyền thuyết giải thích như vậy có thể nhất quán với quan niệm của những người man di này, thì việc tin chúng lại không nhất quán với quan niệm của chúng ta. May mắn thay, các truyền thuyết *ex post facto* (hậu sự) có xu hướng xung đột với các nguồn thông tin xác thực hơn, hoặc xâm phạm vào lĩnh vực của lịch sử có giá trị. Người Trung Quốc không thể kể câu chuyện ngu ngốc của họ về các ký tự viết được phát minh từ những dấu vết trên mai rùa, vì các dạng sớm nhất của các ký tự như vậy, những bức tranh đơn giản và rõ ràng về các vật thể, đã được lưu giữ ở Trung Quốc cho đến ngày nay. Chúng ta cũng không thể khen ngợi bất cứ điều gì ngoài sự khéo léo trong truyền thuyết vùng West Highland rằng Giáo hoàng từng đặt lệnh cấm đối với vùng đất, nhưng quên nguyền rủa những ngọn đồi, vì vậy người dân đã cày cấy chúng, câu chuyện này được kể để giải thích những dấu vết canh tác cổ xưa vẫn còn thấy trên các sườn đồi hoang dã, cái gọi là 'luống cày yêu tinh'.[563] Những trường hợp truyền thống giải thích gây bối rối nhất là những trường hợp không đủ bất khả thi để lên án, cũng không đủ khả thi để chấp nhận. Các nhà dân tộc học biết rằng phong tục làm biến dạng răng giữa các chủng tộc thấp kém phổ biến trên toàn thế giới như thế nào, và cách nó chỉ chết dần dần trong nền văn minh cao hơn, tự nhiên gán thói quen này cho một lý do chung nào đó trong bản chất con người, ở một giai đoạn phát triển cụ thể. Nhưng chính các bộ tộc cắt xẻo có các truyền thuyết địa phương để giải thích các phong tục địa phương; do đó, cả người Penongs ở Miến Điện và người Batoka ở Đông Phi đều làm gãy răng cửa của họ, nhưng một bộ tộc nói lý do của nó là để không trông giống loài vượn, bộ tộc kia nói là để giống bò chứ không phải giống ngựa vằn.[564] Trong số các truyền thuyết về xăm mình, một trong những truyền thuyết lâu đời nhất là truyền thuyết được kể để giải thích thực tế rằng trong khi người Fiji chỉ xăm cho phụ nữ, những người láng giềng của họ, người Tonga, chỉ xăm cho nam giới. Người ta kể rằng một người Tonga, trên đường từ Fiji về báo cáo với đồng bào mình phong tục thích hợp để họ tuân theo, đã đi trên đường lặp đi lặp lại quy tắc mà anh ta đã học thuộc lòng một cách cẩn thận, 'Xăm cho phụ nữ, nhưng không phải nam giới,' nhưng thật không may, anh ta vấp phải một gốc cây, học sai bài học của mình, và đến Tonga lặp lại 'Xăm cho nam giới, nhưng không phải phụ nữ,' một sắc lệnh mà họ tuân theo mãi về sau. Cách giải thích như vậy có vẻ hợp lý đối với tâm trí người Polynesia như thế nào, có thể được đánh giá từ việc người Samoa có một phiên bản với các chi tiết khác nhau, và áp dụng cho các hòn đảo của riêng họ thay vì đảo Tonga.[565]

Tất cả mọi người đều cảm thấy một câu chuyện không có tên cá nhân để gắn vào thì thiếu cảm giác về thực tế như thế nào. Sự thiếu hụt này được nhà sử học Sprenger mô tả một cách sống động trong cuốn tiểu sử Mohammed của ông: 'Ít nhất đối với tôi, nó tạo ra một ấn tượng hoàn toàn khác khi người ta kể rằng "Nhà tiên tri đã nói với Alkama," ngay cả khi tôi không biết gì khác về Alkama này, hơn là nếu chỉ nói đơn giản rằng "ông ấy đã nói với ai đó."' Cảm giác mà nhà phê bình sắc sảo và uyên bác này thừa nhận một cách thẳng thắn đã nảy mầm từ thời xa xưa, và trong tâm trí của những người không bị lương tâm lịch sử tinh tế như vậy làm phiền, để tạo ra nhiều trái ngọt huyền thoại. Vì vậy, điều đó đã xảy ra là một trong những nhân vật hàng đầu có thể gặp trong truyền thống của thế giới thực sự không gì hơn là—Ai đó (Somebody). Không có gì mà sinh vật kỳ diệu này không thể đạt được, không hình dáng nào mà ông ta không thể khoác lên; chỉ một hạn chế ràng buộc ông ta, rằng cái tên mà ông ta giả định phải có một sự phù hợp nào đó với nhiệm vụ mà ông ta đảm nhận, và ngay cả từ điều này, ông ta cũng thường xuyên thoát khỏi. Sự sản xuất lịch sử cá nhân này, thường được trang bị các chi tiết về địa điểm và ngày tháng vào chính dáng vẻ của biên niên sử thực tế, lại phổ biến đến mức trong ngày nay của chúng ta, có thể đoán được rằng hoạt động của nó đã rộng lớn như thế nào trong những ngày xưa. Do đó, các tàn tích của các tòa nhà cổ xưa, mà lịch sử và công dụng thực sự của chúng không có truyền thống đáng tin cậy nào còn tồn tại trong ký ức địa phương, đã được huyền thoại dễ dàng cung cấp cho một người xây dựng và một mục đích. Ở Mexico, 'Ai đó' vĩ đại giả định cái tên Montezuma, và xây dựng hệ thống dẫn nước Tezcuco; đối với người Ba Tư, bất kỳ tàn tích khổng lồ và cổ xưa nào cũng là công trình của anh hùng Antar; ở Nga, Tiến sĩ Bastian nói, các tòa nhà của nhiều thời đại khác nhau đều được gán cho Peter Đại đế, giống như ở Tây Ban Nha là cho Boabdil hoặc Charles V.; và văn hóa dân gian châu Âu có thể gán cho Quỷ dữ bất kỳ tòa nhà cũ nào có khối lượng bất thường, và đặc biệt là những cấu trúc bằng đá mà các nhà khảo cổ hiện nay phân loại là di tích tiền sử.[566] Với một suy nghĩ duyên dáng hơn, người da đỏ Bắc Mỹ tuyên bố rằng các gò đất mô phỏng ở Ohio, những gò đất lớn được bố trí theo sự bắt chước thô sơ các loài động vật, đã được định hình trong những ngày xưa bởi chính Manitu vĩ đại, trong lời hứa về một nguồn cung cấp trò chơi dồi dào trong thế giới linh hồn. Người New Zealand kể cách người anh hùng Kupe chia cắt Đảo Bắc và Đảo Nam, và hình thành Eo biển Cook. Thần thoại Hy Lạp đặt tại cổng Địa Trung Hải đôi cột của Herakles; trong thời gian gần đây hơn, việc mở Eo biển Gibraltar đã trở thành một trong nhiều kỳ tích của Alexander xứ Macedon.[567] Một nhóm các câu chuyện như thế này không phải là một bài kiểm tra không công bằng về giá trị của những truyền thống đơn thuần về tên cá nhân vốn chỉ trả lời những câu hỏi mà nhân loại đã đặt ra qua nhiều thời đại về nguồn gốc các nghi lễ, luật lệ, phong tục, nghệ thuật của họ. Một số truyền thống như vậy tất nhiên là chính hãng, và chúng ta có thể, đặc biệt là trong các trường hợp hiện đại hơn, tách biệt thực tế khỏi hư cấu. Nhưng phải khẳng định rõ ràng rằng, khi thiếu bằng chứng chứng thực, mọi truyền thống đều bị nghi ngờ là thần thoại, nếu nó có thể được tạo ra bằng thủ thuật đơn giản là gắn một tên cá nhân nào đó vào khẳng định thuần túy lý thuyết rằng ai đó phải đã giới thiệu vào thế giới việc tạo ra lửa, hoặc vũ khí, hoặc đồ trang trí, hoặc trò chơi, hoặc nông nghiệp, hoặc hôn nhân, hoặc bất kỳ yếu tố nào khác của văn minh.

Trong số các vấn đề khác nhau đã kích thích sự tò mò, và dẫn đến sự thỏa mãn của nó bằng các huyền thoại giải thích, là tên địa phương. Những tên này, khi tai người phổ thông đã mất đi ý nghĩa nguyên thủy của chúng, trở thành một chủ đề thích hợp trong thời man di để người tạo huyền thoại giải thích theo cách kỳ quặc của riêng mình. Do đó, người Tây Tạng tuyên bố rằng hồ Chomoriri của họ được đặt tên từ một người phụ nữ (chomo) bị con bò yak mà cô đang cưỡi mang xuống hồ, và đã hét lên trong sợ hãi ri-ri! Người Ả Rập nói những người sáng lập thành phố Sennaar đã nhìn thấy trên bờ sông một người phụ nữ xinh đẹp với hàm răng lấp lánh như lửa, từ đó họ gọi nơi này là Sinnâr, tức là, 'răng của lửa'. Người Arkadia suy ra tên thị trấn Trapezus của họ từ cái bàn (trapeza), mà Zeus đã lật đổ khi Lykaon giống sói dọn một đứa trẻ trên đó cho một bữa tiệc mời ông.[568] Những tưởng tượng thô sơ như vậy không khác về bản chất so với các truyền thuyết địa phương của Anh lưu hành cho đến những thời gian gần đây, chẳng hạn như truyền thuyết kể cách người La Mã, khi nhìn thấy nơi Exeter hiện nay đang đứng, đã thốt lên trong vui sướng, 'Ecce terra!' (Kìa đất!) và vì thế thành phố có tên của nó. Không lâu trước đây, một người tìm tòi tò mò muốn biết từ cư dân của Fordingbridge, hay như người dân nông thôn gọi nó là Fardenbridge, nguồn gốc của cái tên này có thể là gì, và nghe câu trả lời rằng cây cầu được cho là đã được xây dựng khi tiền lương rẻ đến mức những người thợ nề làm việc với giá một 'farden' (đồng xu lẻ) một ngày. Câu chuyện của người dân Falmouth về Squire Pendarvis và bia của ông ta rất nổi tiếng, cách người hầu của ông biện minh cho việc bán nó cho các thủy thủ, vì, như cô ấy nói, 'Đồng xu đến quá nhanh' (The penny come so quick), từ đó nơi này được gọi là Pennycomequick; sự vô nghĩa này được phát minh để giải thích một cái tên Cornish cổ xưa, có lẽ là Penycumgwic, 'đầu của thung lũng lạch'. Trí tưởng tượng huyền thoại đã rơi xuống một vị thế thấp kém khi nó teo lại thành những tàn tích như thế này.

Rằng tên cá nhân có thể chuyển thành danh từ, chúng ta, những người nói về brougham (xe ngựa) và blucher (giày), không thể phủ nhận. Nhưng bất kỳ từ nguyên nào như vậy cũng nên có tài liệu đương thời hoặc một bằng chứng thuyết phục tương đương để ủng hộ, vì đây là một hình thức giải thích được đưa ra bởi những huyền thoại trắng trợn nhất. David họa sĩ, người ta kể, có một học trò đầy triển vọng tên là Chicque, con trai của một người bán trái cây; cậu bé qua đời ở tuổi mười tám, nhưng bậc thầy của cậu vẫn tiếp tục đề cao cậu với các sinh viên sau này như một hình mẫu của sự khôn khéo nghệ thuật, và từ đó nảy sinh thuật ngữ quen thuộc hiện nay là chic. Các nhà từ nguyên học, một chủng tộc không thiếu sự trơ trẽn, hầu như chưa bao giờ vượt qua được trò bịp bợm mang tính tình tiết này; từ chic dù sao cũng có từ thế kỷ mười bảy.[569] Một từ khác mà sự tự do tương tự đã được thực hiện là cant. Steele, trong tờ 'Spectator', nói rằng một số người suy ra nó từ tên của một Andrew Cant, một mục sư Scotland, người có tài thuyết giáo bằng một phương ngữ đến nỗi không ai hiểu được ngoài giáo đoàn của riêng mình, và thậm chí không phải tất cả họ. Đây, có lẽ, không phải là một mô tả rất chính xác về Andrew Cant thực sự, người được đề cập trong 'Whitelock's Memorials', và dường như đã biết cách nói ra bằng những thuật ngữ rất rõ ràng. Nhưng dù sao thì ông ta cũng thịnh vượng vào khoảng năm 1650, trong khi động từ *to cant* lúc đó đã là một từ cũ. *To cante*, nghĩa là nói, được đề cập trong 'List of Rogues' Words' (Danh sách các từ của bọn lưu manh) của Harman, vào năm 1566, và năm 1587 Harrison nói về những người ăn xin và người gypsy rằng họ đã nghĩ ra một ngôn ngữ giữa họ, mà họ gọi là canting, nhưng những người khác gọi là 'Pedlars' Frenche' (Tiếng Pháp của những người bán dạo).[570] Trong tất cả các từ nguyên được gán cho tên cá nhân, một trong những từ kỳ lạ nhất là *Danse Macabre*, hay Vũ điệu Tử thần, rất nổi tiếng từ những bức tranh của Holbein. Tác giả được cho là của nó được đề cập trong 'Biographie Universelle' như sau: 'Macaber, poëte allemand, serait tout-à-fait inconnu sans l’ouvrage qu’on a sous son nom' (Macaber, một nhà thơ Đức, sẽ hoàn toàn không được biết đến nếu không có tác phẩm mang tên ông). Điều này, có thể nói thêm, là khá đúng, vì chưa bao giờ có một người như vậy cả, *Danse Macabre* thực sự là *Chorea Machabæorum*, Vũ điệu của người Maccabees, một loại kịch câm tôn giáo về cái chết được biểu diễn trong các nhà thờ vào thế kỷ thứ mười lăm. Tại sao buổi biểu diễn lại nhận được cái tên này, là vì nghi lễ Thánh lễ cho người chết được phân biệt bằng việc đọc đoạn văn đó từ chương mười hai của Sách II Maccabees, kể cách mọi người cầu nguyện, và nài xin Chúa rằng tội lỗi của những người đã bị giết giữa họ có thể được xóa sạch hoàn toàn; vì nếu Judas không hy vọng rằng những người bị giết sẽ sống lại, thì việc cầu nguyện cho người chết sẽ là thừa thãi và vô ích.[571] Được truy nguyên đến nguồn gốc của nó, người ta thấy rằng *Danse Macabre* không hơn không kém chính là Vũ điệu của Người chết.

Việc các bộ tộc và quốc gia được biết đến bằng tên của tù trưởng của họ không phải là điều hiếm, như trong sách du ký châu Phi, chúng ta đọc về 'người của Eyo', hoặc 'người của Kamrazi'. Những thuật ngữ như vậy có thể trở thành vĩnh viễn, giống như tên của người Thổ Nhĩ Kỳ Osmanli được lấy từ Othman, hay Osman vĩ đại. Các khái niệm về huyết thống và thủ lĩnh có thể dễ dàng được kết hợp, như nơi mà một cá nhân Brian hoặc Alpine nào đó có thể đã đặt tên của mình cho một thị tộc O'Brien hoặc Mac Alpine. Mức độ tên bộ tộc của các chủng tộc thấp hơn có thể đã bắt nguồn từ tên cá nhân của các tù trưởng hoặc tổ tiên là một câu hỏi mà rất khó để có được bằng chứng rõ ràng. Ở Patagonia, các nhóm hoặc phân khu của các bộ tộc được chỉ định bởi tên của các tù trưởng tạm thời, mỗi nhóm lang thang đều có một thủ lĩnh như vậy, người thậm chí đôi khi được gọi là 'yank', tức là, 'cha'.[572] Người Zulu và Maori là những chủng tộc rất chú ý đến các phả hệ truyền thống của tổ tiên thị tộc của họ, những người, thực sự, không chỉ là người thân mà còn là thần linh của họ; và họ công nhận rõ ràng khả năng các bộ tộc được đặt tên từ một tổ tiên hoặc tù trưởng đã khuất. Bộ tộc Kafir Ama-Xosa lấy tên từ một tù trưởng, U-Xosa;[573] và các bộ tộc Maori Ngate-Wakaue và Nga-Puhi tuyên bố nguồn gốc từ các tù trưởng tên là Wakaue và Puhi.[574] Tuy nhiên, xung quanh hạt nhân thực tế này, tích tụ một lượng hư cấu khổng lồ mô phỏng các hiệu ứng của nó. Người tạo huyền thoại, tò mò muốn biết bao nhiêu người hoặc quốc gia có được tên của nó như thế nào, chỉ cần kết luận rằng nó đến từ một tổ tiên hoặc người cai trị vĩ đại, và sau đó quá trình đơn giản là biến một danh hiệu quốc gia hoặc địa phương thành một tên cá nhân ngay lập tức bổ sung thêm một phả hệ mới vào truyền thống lịch sử. Trong một số trường hợp, tên của tổ tiên được tưởng tượng ra ở dạng sao cho tên địa phương hoặc tên thị tộc có thể đứng ở dạng ngữ pháp bắt nguồn từ nó, như thường xảy ra trong các trường hợp thực tế, như nguồn gốc của Cæsarea từ Cæsar, hoặc của dòng Benedictine từ Benedict. Nhưng trong phả hệ hoặc lịch sử hư cấu của người tạo huyền thoại, chính cái tên không thay đổi của quốc gia, bộ tộc, đất nước, hoặc thành phố thường trở thành tên của người anh hùng eponym mà không cần thêm bất cứ điều gì. Hơn nữa, cần phải nhớ rằng các quốc gia và dân tộc có thể được nhân cách hóa bởi một quá trình tưởng tượng mà chưa hoàn toàn mất đi ý nghĩa của nó trong ngôn ngữ hiện đại. Nước Pháp được các chính trị gia nói đến như một cá nhân, với các ý kiến và thói quen cụ thể, và thậm chí có thể được hiện thân như một bức tượng hoặc bức tranh với các thuộc tính phù hợp. Và nếu người ta nói rằng Britannia có hai cô con gái, Canada và Australia, hoặc rằng bà đã đi giữ nhà cho một người dì già yếu gọi là Ấn Độ, điều này sẽ được thừa nhận là sự thật đơn giản được diễn đạt bằng ngôn ngữ giả tưởng. Tuy nhiên, sự phát minh ra tổ tiên từ những anh hùng eponym hoặc tổ tiên mang tên đã thường có tác động nghiêm trọng làm hỏng sự thật lịch sử, bằng cách giúp lấp đầy các biên niên sử cổ đại với hàng đàn các phả hệ hư cấu. Tuy nhiên, khi được khảo sát trên một cái nhìn rộng, bản chất của các hư cấu eponym là hiển nhiên và không thể chối cãi, và các hình thức của chúng đều đặn đến mức chúng ta khó có thể chọn những ví dụ thuyết phục hơn về các quá trình tưởng tượng nhất quán, như được hiển thị trong sự phát triển của các huyền thoại.

Số lượng lớn các tổ tiên eponym của các bộ tộc và quốc gia Hy Lạp cổ đại giúp việc kiểm tra chúng bằng cách so sánh trở nên dễ dàng, và bài kiểm tra là một bài kiểm tra mang tính phá hoại. Hãy xử lý các phả hệ anh hùng mà chúng thuộc về như những truyền thống dựa trên lịch sử thực tế, và chúng chứng tỏ là hoàn toàn độc lập và không tương thích; nhưng hãy xem chúng chủ yếu là các huyền thoại địa phương và thị tộc, và sự độc lập và không tương thích như vậy trở thành các đặc điểm thích hợp của chúng. Ông Grote, người có xu hướng coi tất cả các huyền thoại là những hư cấu không chỉ không được giải thích mà còn không thể giải thích được, ở đây tạo ra một ngoại lệ, truy nguyên các tổ tiên eponym mà từ đó các thành phố và bộ tộc Hy Lạp có nguồn gốc huyền thoại của họ về những tên địa phương và thị tộc được hiện thân đơn thuần. Do đó, trong năm mươi người con trai của Lykaôn, một nhóm lớn bao gồm các thành phố được nhân cách hóa của Arkadia, chẳng hạn như Mantinêus, Phigalos, Tegeatês, những người, theo truyền thuyết đơn giản là đảo ngược, được gọi là người sáng lập Mantinêa, Phigalia, Tegea. Cha của Vua Æakos là Zeus, mẹ ông là vùng đất được nhân cách hóa của chính ông, Ægina; thành phố Mykênai không chỉ có một tổ tiên nữ Mykênê, mà còn có một tổ tiên eponym, Mykêneus. Mãi về sau, châu Âu thời trung cổ, được kích thích bởi những phả hệ huy hoàng mà qua đó Rome đã gắn kết chính mình với Hy Lạp và các vị thần và anh hùng Hy Lạp, đã khám phá ra bí mật cạnh tranh với họ trong các biên niên sử của Geoffry of Monmouth và những người khác, bằng cách tuyên bố những người Trojan Paris và Turnus là người sáng lập Paris và Tours, và kết nối Pháp và Anh với cuộc chiến Trojan thông qua Francus, con trai của Hector, và Brutus, chắt của Æneas. Một huyền thoại lịch sử eponym hoàn hảo đáng chú ý giải thích về người Gypsy hoặc người Ai Cập, có thể được tìm thấy được trích dẫn một cách nghiêm túc trong 'Blackstone's Commentaries': khi Sultan Selim chinh phục Ai Cập năm 1517, một số người bản địa từ chối khuất phục ách thống trị của Thổ Nhĩ Kỳ, và nổi dậy dưới quyền một Zinganeus, từ đó người Thổ gọi họ là Zinganees, nhưng, cuối cùng bị bao vây và trục xuất, họ đồng ý phân tán thành các nhóm nhỏ trên khắp thế giới, v.v., v.v. Thật thú vị khi quan sát tâm trí của Milton đang nổi lên, nhưng không hoàn toàn nổi lên, khỏi trạng thái của nhà biên niên sử trung cổ. Ông đề cập ở phần đầu của 'Lịch sử nước Anh', 'hư cấu ngoại lai' về bốn vị vua, Magus, Saron, Druis và Bardus; ông không tán thành gã khổng lồ Albion, con trai của Neptune, người đã chinh phục hòn đảo và đặt tên nó theo tên của mình; ông chế giễu bốn người con trai của Japhet, gọi là Francus, Romanus, Alemannus, và Britto. Nhưng khi ông đến với Brutus và các truyền thuyết Trojan của lịch sử Anh cổ đại, lòng can đảm hoài nghi của ông thất bại: 'những cái tên cũ và bẩm sinh đó của các vị vua kế tiếp, không bao giờ có thể là những người thực sự, hoặc trong cuộc đời của họ đã làm ít nhất một phần của những gì đã được ghi nhớ quá lâu, không thể nghĩ đến mà không có sự hoài nghi quá nghiêm ngặt.'[575]

Giữa các chủng tộc thô sơ hơn trên thế giới, các phả hệ được khẳng định thuộc loại này có thể được nêu ví dụ ở các bộ tộc Nam Mỹ gọi là Amoipira và Potyuara,[576] các thị tộc Khond gọi là Baska và Jakso,[577] các đám đông Turkoman gọi là Yomut, Tekke, và Chaudor,[578] tất cả họ đều tuyên bố lấy tên gọi của mình từ tổ tiên hoặc tù trưởng, những người với tư cách cá nhân mang chính những cái tên này. Nơi nào sự phê bình có thể được áp dụng cho các phả hệ này, tác động của nó thường là điều đã đẩy Brutus và những người Trojan của ông ra khỏi lịch sử Anh. Khi xuất hiện trong phả hệ của Haussa, ở Tây Phi, những cái tên rõ ràng của các thị trấn như Kano và Katsena,[579] thì việc coi những thị trấn này đã được nhân cách hóa thành tổ tiên huyền thoại là điều tự nhiên. Truyền thống Mexico gán một bộ đầy đủ các tổ tiên hoặc tù trưởng eponym cho các chủng tộc khác nhau của vùng đất, như Mexi người sáng lập Mexico, Chichimecatl vị vua đầu tiên của người Chichimec, v.v., xuống đến Otomitl tổ tiên của người Otomi, mà chính cái tên của nó bởi sự kết thúc của nó đã tố cáo sự phát minh Aztec của nó.[580] Người Brazil giải thích sự chia rẽ của người Tupi và Guarani, bằng truyền thuyết về hai anh em tổ tiên, Tupi và Guarani, những người đã cãi nhau và chia tách, mỗi người cùng với những người theo mình: ở đây một nguồn gốc eponym của câu chuyện được làm cho có khả năng bởi từ Guarani không phải là một tên quốc gia cũ, mà chỉ là sự chỉ định của 'chiến binh' do các nhà truyền giáo đặt cho một số bộ tộc nhất định.[581] Và khi các sự kiện như thế được xem xét như việc các thị tộc Bắc Mỹ được đặt tên theo động vật, Hải ly, Tôm càng, và những loài tương tự, giải thích những cái tên này bằng cách đơn giản tuyên bố chính những sinh vật đó là tổ tiên,[582] xu hướng phê bình chung có lẽ sẽ không quá ủng hộ các tổ tiên và tù trưởng thực sự, những người đã để lại tên của họ cho các bộ tộc của họ, mà là các tổ tiên eponym được tạo ra bằng sự bắt chước ngược lại sự kế thừa như vậy.

Tuy nhiên, việc kiểm tra truyền thuyết eponym chắc chắn không được dừng lại ở giai đoạn phá hoại. Trên thực tế, khi nó đã trải qua sự chỉ trích gay gắt nhất, nó chỉ hiển thị rõ ràng hơn một giá trị lịch sử thực sự, có lẽ không ít hơn nếu tất cả các tên mà nó ghi lại đều là tên thực sự của các tù trưởng cổ đại. Với tất cả những tưởng tượng, sai lầm và thiếu sót của chúng, các phả hệ anh hùng bảo tồn các lý thuyết sớm về quốc tịch, truyền thống di cư, xâm lược, kết nối bởi huyết thống hoặc giao lưu. Các nhà dân tộc học thời xưa, vay mượn cách diễn đạt của thần thoại, đã tuyên bố những gì họ coi là mối quan hệ thực sự của các chủng tộc, bằng một ngôn ngữ nhân cách hóa mà ý nghĩa của nó vẫn có thể được giải thích dễ dàng. Huyền thoại Hy Lạp về hai anh em song sinh Danaos và Ægyptos, những người sáng lập các quốc gia Danaoi hay người Hy Lạp thời Homer và người Ai Cập, đại diện cho một lý thuyết dân tộc học riêng biệt mặc dù yếu ớt. Huyền thoại eponym của họ về Hellēn, chủng tộc được nhân cách hóa của người Hellēnes, là một tài liệu dân tộc học khác và hợp lý hơn tuyên bố mối quan hệ giữa bốn nhánh lớn của chủng tộc Hy Lạp: ba người con trai của Hellēn, nó kể lại, là Aiolos, Dōros, và Xouthos; hai người đầu tiên đặt tên cho người Æolian và người Dorian, người thứ ba có những người con trai gọi là Achaios và Iōn, những cái tên của họ đã vượt qua như một di sản cho người Achaioi và người Ionian. Niềm tin của người Lydian, Mysian, và Karian về mối quan hệ quốc gia của họ được thể hiện rõ trong phả hệ trong Herodotus, truy nguyên nguồn gốc của họ từ ba anh em Lydos, Mysos, và Kar.[583] Truyền thuyết Ba Tư về Feridun (Thraetaona) và ba người con trai của ông, Irej, Tur, và Selm, phân biệt hai quốc tịch Iran và Turanian, tức là, Ba Tư và Tatar.[584] Phả hệ quốc gia của người Afghan đáng chú ý. Nó chạy như sau: Melik Talut (Vua Saul) có hai người con trai, Berkia và Irmia (Berekiah và Jeremiah), những người đã phục vụ David; con trai của Berkia là Afghan, và con trai của Irmia là Usbek. Nhờ những chiếc mũi đại bàng của người Afghan, và nhờ việc họ sử dụng tên cá nhân trong Kinh thánh bắt nguồn từ các nguồn Kinh thánh, ý tưởng về việc họ là hậu duệ của mười bộ tộc bị mất tích của Israel đã tìm thấy sự tin tưởng lớn giữa các học giả châu Âu cho đến thế kỷ hiện tại.[585] Tuy nhiên, phả hệ này là vô lý về mặt dân tộc học, vì toàn bộ nguồn gốc của sự anh em họ được tưởng tượng của người Afghan Aryan và người Usbek Turanian, những người rất khác biệt cả về đặc điểm và ngôn ngữ, dường như nằm trong sự kết hợp của họ bởi chủ nghĩa Hồi giáo chung, trong khi sự lộn xộn liều lĩnh của lịch sử giả mạo, vốn bắt nguồn cả hai từ một nguồn gốc Semitic, chỉ quá đặc trưng của biên niên sử Hồi giáo. Giữa những người Tatar, người ta tìm thấy một phả hệ quốc gia hợp lý hơn nhiều; vào thế kỷ 13, William of Ruysbroek kể lại, như lịch sử tình tiết tỉnh táo, rằng họ ban đầu được gọi là người Thổ từ Turk người con trai cả của Japhet, nhưng một trong những vương công của họ đã để lại lãnh thổ của mình cho hai người con trai song sinh của mình, Tatar và Mongol, điều này đã làm nảy sinh sự phân biệt đã tồn tại từ đó đến nay giữa hai quốc gia này.[586] Vô lý về mặt lịch sử, truyền thuyết này tuyên bố những gì dường như là thực tế dân tộc học không thể tranh cãi, rằng người Thổ, người Mông Cổ và người Tatar là những nhánh kết nối chặt chẽ của một gốc quốc gia, và chúng ta chỉ có thể tranh cãi trong đó những gì dường như là một yêu cầu quá đáng từ phía người Thổ để đại diện cho người đứng đầu gia đình, tổ tiên của người Mông Cổ và người Tatar. Do đó, các phả hệ quốc gia eponym này, mang tính thần thoại về hình thức nhưng mang tính dân tộc học về nội dung, hiện thân những ý kiến mà chúng ta có thể thừa nhận hoặc phủ nhận sự thật hoặc giá trị, nhưng chúng ta phải công nhận là những tài liệu dân tộc học riêng biệt.[587]

Do đó, rõ ràng là dân tộc học sớm thường được thể hiện bằng một ngôn ngữ ẩn dụ, trong đó các vùng đất và quốc gia được nhân cách hóa, và các mối quan hệ của chúng được chỉ ra bởi các thuật ngữ của huyết thống cá nhân. Mô tả này áp dụng cho tài liệu quan trọng của dân tộc học cổ đại, bảng liệt kê các quốc gia trong chương 10 của Sách Sáng Thế. Trong một số trường hợp, đây là một vấn đề của sự phê bình nhỏ nhặt và khó khăn để phân biệt giữa các tên tổ tiên của nó những cái tên chỉ đơn thuần là tên gọi địa phương hoặc quốc gia ở dạng cá nhân. Nhưng đối với các nhà phê bình quen thuộc với các phả hệ dân tộc của các dân tộc khác, chẳng hạn như những người đã được trích dẫn ở đây, việc kiểm tra đơn giản danh sách quốc gia này có thể đủ để cho thấy rằng một phần tên của nó không phải là tên của những người thực sự, mà là của các thành phố, vùng đất và chủng tộc được nhân cách hóa. Thành phố Zidon (צידן) là anh em với Heth (חת) cha của người Hittite, và tiếp theo là người Jebusite và người Amorite. Trong số các tên đơn giản của các quốc gia, Cush hay Ethiopia (כוש) sinh ra Nimrod, Asshur hay Assyria (אשור) xây dựng Nineveh, và thậm chí cả Mizraim (מצרים) kép, 'hai Ai Cập', thường được coi là biểu thị Thượng và Hạ Ai Cập, xuất hiện trong dòng dõi các thế hệ như một người con trai cá nhân và anh em của các quốc gia khác, và tổ tiên của các quần thể. Chủng tộc Aryan được công nhận rõ ràng trong các nhân cách hóa của ít nhất hai thành viên của nó, Madai (מדי) người Mede, và Javan (יון) người Ionian. Và liên quan đến gia đình mà chính người Israel thuộc về, nếu Canaan (כנען), cha của Zidon (צידן), được chuyển sang đó để đại diện cho người Phœnician, bên cạnh Asshur (אשור), Aram (ארם), Eber (עבר), và các hậu duệ khác của Shem, kết quả sẽ chủ yếu là sắp xếp chủng tộc Semitic theo sự phân loại thông thường của ngôn ngữ học so sánh hiện đại.

Chuyển bây giờ từ những trường hợp mà cụm từ thần thoại phục vụ như một phương tiện để bày tỏ ý kiến triết học, hãy nhanh chóng băng qua khu vực nơi trí tưởng tượng giả định dáng vẻ của truyền thuyết giải thích. Các nhà kinh viện thời trung cổ đã bị cười nhạo một cách chính đáng vì thói quen chuyển đổi các sự kiện rõ ràng thành các thuật ngữ siêu hình, và sau đó long trọng cung cấp chúng dưới vỏ bọc khoa học này như những lời giải thích về chính chúng—giải thích việc thuốc phiện làm cho mọi người buồn ngủ, bằng sự sở hữu một đức tính gây buồn ngủ. Các thủ tục của người tạo huyền thoại có thể được minh họa theo một khía cạnh bằng cách so sánh chúng với điều này. Một nửa thần thoại bị chiếm giữ, như nhiều truyền thuyết được trích dẫn trong các chương này đã cho thấy, trong việc định hình các sự kiện quen thuộc của cuộc sống hàng ngày thành các lịch sử tưởng tượng về nguyên nhân và nguồn gốc của chính chúng, những câu trả lời trẻ con cho những câu hỏi cổ xưa về nguồn gốc và lý do, mà người man di hỏi dễ dàng như nhà hiền triết. Bản chất của mô tả như vậy trong trang phục của lịch sử quá quen thuộc đến mức các ví dụ dễ dàng hơn của nó được dịch ngay lập tức. Khi người Samoa nói rằng kể từ trận chiến lớn giữa các cây chuối, những kẻ bị đánh bại đã cúi đầu, trong khi kẻ chiến thắng đứng thẳng đầy tự hào,[588] ai có thể nhầm lẫn phép ẩn dụ đơn giản so sánh những cây thẳng đứng và rũ xuống với một kẻ chinh phục đứng giữa những kẻ thù bị đánh bại của mình? Trong sự tương đồng cũng rõ ràng như vậy nằm nguồn gốc của một truyền thuyết Polynesia khác, kể lại sự sáng tạo của quả dừa từ đầu của một người đàn ông, hạt dẻ từ thận của anh ta, và khoai mỡ từ chân của anh ta.[589] Để rút ra thêm một ví dụ nữa từ thần thoại về thực vật, trí tưởng tượng Ojibwa về chàng thanh niên thiên đường với chiếc áo choàng màu xanh lá cây và những chiếc lông vũ vẫy gọi, người mà vì lợi ích của nhân loại, người da đỏ đã đánh bại và chôn cất, và người đã mọc lại từ ngôi mộ của mình như ngô Ấn Độ, Mondamin, 'hạt ngũ cốc của Linh hồn' thật là minh bạch.[590] Người nông dân New Forest cho rằng loại đất sét mà ông đào vẫn còn đỏ vì máu của kẻ thù cổ xưa của ông, người Đan Mạch; người Maori nhìn thấy trên những vách đá đỏ của Eo biển Cook những vết máu mà Kupe đã tạo ra khi, thương tiếc cái chết của con gái mình, ông cắt trán bằng những mảnh đá obsidian; tại nơi mà Đức Phật đã cúng dường chính cơ thể mình để nuôi những con hổ con bị bỏ đói, máu của ngài mãi mãi làm đỏ đất đai và cây cối và hoa lá. Người Albania hiện đại vẫn nhìn thấy vết tích của cuộc thảm sát trong các dòng suối chảy đỏ vì đất, giống như đối với người Hy Lạp cổ đại, con sông chảy qua Byblos đã mang theo trong các trận lũ mùa hè của nó máu đỏ của Adonis. Người Cornish biết từ lớp màng đỏ mọc trên những viên sỏi suối rằng vụ giết người đã được thực hiện ở đó; máu của John the Baptist vẫn mọc ở Đức vào ngày của ông, và những người nông dân vẫn ra ngoài để tìm kiếm nó; nấm bột đỏ là máu rơi bởi những người Hun đang bay khi họ làm đau chân mình vào những mái tháp cao. Nhà du hành ở Ấn Độ có thể nhìn thấy trên những bức tường đổ nát của Ganga Raja dấu vết máu của những công dân bị đổ trong cuộc bao vây, và thậm chí còn kỳ diệu hơn để kể lại, tại nhà thờ St. Denis ở Cornwall, những vết máu trên những hòn đá đã rơi xuống đó khi đầu của vị thánh bị cắt ở nơi khác.[591] Về những bản dịch ẩn dụ mô tả dưới vỏ bọc lịch sử mỏng manh như vậy, mọi bộ sưu tập thần thoại đều chứa đầy các ví dụ, nhưng nó củng cố phán đoán của chúng ta về sự nhất quán và đa dạng kết hợp của cái có thể gọi là ngôn ngữ huyền thoại, để trích xuất từ từ điển của nó một nhóm như thế này, nhóm này mô tả vẻ ngoài của một vết máu đỏ theo cách giàu trí tưởng tượng khác nhau.

Trí tưởng tượng mơ hồ nhất hoặc phép ẩn dụ bị phá vỡ, khi nó có được một cảm giác về thực tế, có thể bắt đầu được nói đến như một sự kiện thực tế. Người Hồi giáo đã nghe chính những hòn đá ca ngợi Allah, không chỉ trong phép ẩn dụ mà trong thực tế, và trong số họ, câu nói rằng số phận của một người được viết trên trán đã được vật chất hóa thành niềm tin rằng nó có thể được giải mã từ những dấu vết giống như chữ cái của các đường nối trên hộp sọ của anh ta. Một trong những đoạn phép màu trong cuộc đời của chính Mohammed được Sprenger truy nguyên một cách hợp lý về một phép ẩn dụ được thực dụng hóa. Truyền thuyết tuyên bố, thiên thần Gabriel đã mở ngực của nhà tiên tri, và lấy một cục máu đen từ tim ông, cục máu mà ông đã rửa bằng nước Zemzem và thay thế; các chi tiết được đưa ra về trang phục của thiên thần và chậu vàng, và Anas ibn Malik tuyên bố ông đã nhìn thấy chính vết thương nơi vết thương được khâu lại. Chúng ta có thể mạo hiểm cùng với nhà sử học gán sự kiện kỳ diệu này cho phép ẩn dụ quen thuộc rằng trái tim của Mohammed đã được mở ra và làm sạch một cách thần thánh, và thực sự ông có nói trong kinh Koran rằng Chúa đã mở lòng ông.[592] Một ví dụ duy nhất là đủ để đại diện cho cùng một thói quen trong truyền thuyết Kitô giáo. Marco Polo kể lại cách vào năm 1225, Khalif của Bagdad ra lệnh cho những người Kitô giáo trong lãnh thổ của mình, dưới hình phạt cái chết hoặc đạo Hồi, biện minh cho văn bản Kinh thánh của họ bằng cách di chuyển một ngọn núi nào đó. Bây giờ trong số họ có một người thợ đóng giày, người, sau khi bị cám dỗ ngưỡng mộ quá mức một người phụ nữ, đã móc con mắt xúc phạm của mình ra. Người đàn ông này ra lệnh cho ngọn núi di chuyển, điều đó đã xảy ra trước sự kinh hoàng của Khalif và tất cả người dân của ông, và kể từ đó lễ kỷ niệm phép màu đã được giữ một cách thiêng liêng. Nhà du hành người Venice, theo cách của các nhà văn trung cổ, ghi lại câu chuyện mà không có một biểu hiện nghi ngờ nào;[593] tuy nhiên đối với tâm trí chúng ta, toàn bộ nguồn gốc của nó nằm rất rõ ràng trong ba câu của phúc âm St. Matthew, đến mức không cần phải trích dẫn chúng. Đối với thị hiếu hiện đại, những hư cấu gỗ như thế này không hề hấp dẫn. Trên thực tế, kẻ thực dụng hóa là một sinh vật ngu ngốc; không có gì là quá đẹp hoặc quá thiêng liêng để không bị làm cho buồn tẻ và thô tục bởi sự chạm vào của hắn, vì chính qua sự không có khả năng của tâm trí hắn để giữ một ý tưởng trừu tượng mà hắn bị buộc phải hiện thân nó trong một tình tiết vật chất. Tuy nhiên, dù hắn có thể mệt mỏi như thế nào, việc hiểu hắn, công nhận ảnh hưởng to lớn mà hắn đã có đối với niềm tin của nhân loại, và đánh giá cao hắn như đại diện trong sự lạm dụng cực đoan của hắn xu hướng khoác lên mọi suy nghĩ một hình dạng cụ thể, điều đã trở thành một nền tảng của thần thoại trong mọi thời đại, là điều không kém phần cần thiết.

Mặc dù phúng dụ không thể duy trì vị trí lớn thường được tuyên bố cho nó trong thần thoại, nhưng nó vẫn có quá nhiều ảnh hưởng để có thể bỏ qua trong cuộc khảo sát này. Đúng là việc tìm kiếm lời giải thích phúng dụ là một hoạt động đã dẫn nhiều nhà thám hiểm nhiệt tình vào các vũng lầy của chủ nghĩa thần bí. Tuy nhiên, có những trường hợp phúng dụ chắc chắn được sử dụng với ý định lịch sử, chẳng hạn như trong Sách Enoch ngụy tác, với những con bò và cừu đại diện cho người Israel, và những con lừa và sói cho người Midian và người Ai Cập, những sinh vật này xuất hiện trong một bản phác thảo giả tiên tri về các biên niên sử Cựu Ước. Đối với phúng dụ đạo đức, nó vô cùng phong phú trên thế giới, mặc dù giới hạn của nó hẹp hơn so với những nhà thần thoại học của các thế kỷ trước đã giả định. Bây giờ người ta cho rằng việc giải thích các huyền thoại Hy Lạp như những câu chuyện ngụ ngôn đạo đức là điều vô lý, theo cách của triết gia Herakleides, người có thể nhận ra một dụ ngôn về sự thận trọng ăn năn trong việc Athene nắm lấy Achilles khi sắp rút kiếm ra chống lại Agamemnon.[594] Tuy nhiên, một phương thức giải thích như vậy có nhiều điều để biện minh cho nó, rằng nhiều huyền thoại giả tưởng của thế giới thực sự là các phúng dụ. Có sự phúng dụ trong huyền thoại Hesiodic về Pandora, người mà Zeus đã gửi xuống cho nhân loại, được trang trí bằng dải vàng và vòng hoa xuân, nguyên nhân thích hợp của sự khao khát và nỗi đau của tình yêu, nhưng sử dụng với một tâm trí giống như chó những món quà dối trá và phản bội và lời nói dễ chịu của mình. Không quan tâm đến lời của người anh trai khôn ngoan hơn, kẻ ngốc Epimetheus đã lấy nàng; nàng đã mở nắp cái thùng lớn và rũ ra những điều ác đi lang thang giữa nhân loại, và những căn bệnh ngày đêm âm thầm mang đến điều xấu; nàng đã đặt nắp lại và nhốt hy vọng bên trong, để điều ác có thể mãi mãi vô vọng đối với nhân loại. Được chuyển dịch để phù hợp với một đạo đức khác, phúng dụ vẫn còn trong phiên bản sau đó của câu chuyện, rằng cái thùng không chứa lời nguyền mà là phước lành; những thứ này đã bị để cho đi và mất đi đối với con người khi chiếc bình được mở ra một cách tò mò quá mức, trong khi Hy vọng là thứ duy nhất bị bỏ lại để an ủi cho chủng tộc người kém may mắn.[595] Tuy nhiên, bản chất nguyên thủy của những huyền thoại như vậy nằm bên dưới hình dạng đạo đức trên chúng. Zeus không phải là một hư cấu phúng dụ, và Prometheus, trừ khi các nhà thần thoại học hiện đại đánh giá ông ta rất sai lầm, có một ý nghĩa sâu sắc hơn nhiều so với dụ ngôn. Xenophon kể lại câu chuyện sau Prodikos về Herakles chọn giữa con đường ngắn và dễ dàng của sự khoái lạc và con đường dài và khó khăn của đức hạnh,[596] nhưng mặc dù người anh hùng huyền thoại có thể được tạo ra để xuất hiện trong một dụ ngôn đạo đức như vậy, một trí tưởng tượng không phù hợp với bản chất phi đạo đức của ông ta lại gây khó chịu cho tâm trí người đọc.

Mối quan hệ chung của phúng dụ với thần thoại thuần túy hầu như không thể được đưa ra rõ ràng hơn trong một nhóm các câu chuyện quen thuộc với mọi đứa trẻ, Truyện ngụ ngôn loài vật. Từ quan điểm văn minh thông thường, sự phúng dụ trong những hư cấu như vậy dường như là cơ bản, khái niệm về một bài học đạo đức dường như gắn liền với chính bản chất của chúng, tuy nhiên một sự kiểm tra rộng hơn có xu hướng chứng minh sự phát triển phúng dụ như thể ký sinh trên một thân cây cũ hơn của thần thoại không có đạo đức. Chỉ bằng một nỗ lực của phản ứng trí tuệ, một nhà văn hiện đại mới có thể bắt chước bằng dụ ngôn loài vật của Truyện ngụ ngôn loài vật cũ. Không có gì ngạc nhiên, vì sinh vật đó đã trở thành một con quái vật trong tâm trí ông, chỉ có thể hình dung như một bức tranh biếm họa về con người được tạo ra để mang một bài học đạo đức hoặc một sự châm biếm. Nhưng giữa những người man di thì không phải như vậy. Đối với tâm trí họ, sinh vật bán nhân không phải là một sinh vật hư cấu, được phát minh để rao giảng hoặc chế nhạo, nó gần như là một thực tế. Truyện ngụ ngôn loài vật không phải là vô nghĩa đối với những người gán cho các loài động vật thấp hơn một khả năng nói chuyện, và coi chúng là tham gia vào bản chất đạo đức của con người; đối với những người trong mắt họ bất kỳ con linh cẩu hoặc sói nào cũng có thể là một người-linh cẩu hoặc một người sói; đối với những người tin tưởng hoàn toàn 'rằng linh hồn của bà cố chúng ta có lẽ có thể cư trú trong một con chim' đến mức họ thực sự sẽ điều chỉnh chế độ ăn uống của chính mình để tránh ăn thịt một tổ tiên; đối với những người một phần không thể thiếu trong tôn giáo của họ thực sự có thể là sự thờ phượng động vật. Những niềm tin như vậy thậm chí bây giờ vẫn thuộc về một nửa nhân loại, và giữa những người như vậy, các câu chuyện về động vật đã có ngôi nhà đầu tiên của chúng. Ngay cả người Úc cũng kể những câu chuyện động vật kỳ lạ của họ, về con Chuột, con Cú, và người Da đen béo, hoặc về anh-mèo người đã làm cháy mũi bạn bè của mình trong khi họ đang ngủ.[597] Người Kamchadal có một huyền thoại phức tạp về những cuộc phiêu lưu của vị thần ngu ngốc Kutka của họ với những con Chuột, những kẻ đã chơi khăm ông, chẳng hạn như sơn mặt ông giống như phụ nữ, để khi ông nhìn vào nước, ông đã yêu chính mình.[598] Các câu chuyện động vật rất phong phú giữa các chủng tộc như người Polynesia và người da đỏ Bắc Mỹ, những người đánh giá cao sự khéo léo của tình tiết và sự thích nghi gọn gàng các thói quen và đặc điểm của các sinh vật trong đó. Do đó, trong một truyền thuyết của người da đỏ Flathead, Sói nhỏ tìm thấy trong Cloudland ông nội của mình là những con Nhện với mái tóc xám và móng vuốt dài cong, và chúng quay những quả bóng sợi để thả anh ta xuống đất; khi anh ta xuống và tìm thấy vợ mình là Vịt Đốm, người mà Sói già đã lấy đi từ anh ta, cô ấy bỏ chạy trong bối rối, và đó là lý do tại sao cô ấy sống và lặn một mình cho đến tận ngày nay.[599] Ở Guinea, nơi ngụ ngôn loài vật là một trong những mặt hàng chủ lực của cuộc trò chuyện bản địa, câu chuyện sau đây được kể như một loại các câu chuyện giải thích cho những đặc thù của động vật theo cách này. Khỉ Engena vĩ đại đã trao con gái mình làm cô dâu của nhà vô địch, người sẽ thực hiện kỳ tích uống cạn một thùng rượu rum. Voi oai vệ, Báo duyên dáng, Lợn rừng gắt gỏng, đã thử ngụm đầu tiên của nước lửa, và rút lui. Sau đó, khỉ Telinga nhỏ bé đến, người đã giấu một cách tinh quái hàng ngàn đồng loại của mình trong cỏ dài; nó uống ly đầu tiên và bỏ đi, nhưng thay vì quay lại, một con khác giống hệt nó đến cho ly thứ hai, và cứ tiếp tục như vậy cho đến khi thùng cạn sạch và Telinga bỏ đi cùng con gái của Vua Khỉ. Nhưng trên con đường hẹp, Voi và Báo đã tấn công nó và xua đuổi nó và nó đã trốn vào những cành cây cao nhất, thề sẽ không bao giờ sống trên mặt đất và chịu đựng bạo lực và bất công như vậy nữa. Đây là lý do tại sao cho đến ngày nay những con telinga nhỏ bé chỉ được tìm thấy ở những ngọn cây cao nhất.[600] Những câu chuyện như vậy đã được thu thập hàng chục từ truyền thống man di ở trạng thái ban đầu của chúng, trong khi chưa có bài học đạo đức nào xâm nhập vào chúng. Tuy nhiên, sự chuyển đổi dễ dàng và tự nhiên từ câu chuyện sang dụ ngôn được thực hiện giữa những người man di, có lẽ không cần sự giúp đỡ từ các chủng tộc cao hơn. Trong những câu chuyện Hottentot, song song với huyền thoại về con Chó rừng xảo quyệt lừa con Sư tử lấy phần thịt tốt nhất, và bị cháy vệt đen trên lưng mình bằng cách mang Mặt trời đi, có xảy ra dụ ngôn đạo đức về con Sư tử tự cho mình khôn ngoan hơn Mẹ của mình, và chết vì mũi giáo của Thợ săn, vì thiếu chú ý đến lời cảnh báo của bà chống lại sinh vật chết người có cái đầu thẳng hàng với ngực và vai của nó.[601] Tương tự, người Zulu có một dụ ngôn đạo đức hoàn chỉnh trong câu chuyện về con đa man, kẻ đã không đi lấy đuôi của mình vào ngày đuôi được phân phát, vì nó không muốn ra ngoài trời mưa; nó chỉ yêu cầu các con vật khác mang nó đến cho nó, và vì vậy nó không bao giờ có được nó.[602] Giữa những truyền thuyết Bắc Mỹ về Manabozho, có một câu chuyện ngụ ngôn hoàn toàn hài hước theo kiểu Æsop. Manabozho, biến thành một con Sói, đã giết một con nai sừng tấm béo, và vì rất đói nên đã ngồi xuống để ăn. Nhưng anh ta rơi vào sự nghi ngờ lớn về việc bắt đầu từ đâu, vì, anh ta nói, nếu tôi bắt đầu từ đầu, mọi người sẽ cười và nói, anh ta ăn nó ngược, nhưng nếu tôi bắt đầu từ bên cạnh, họ sẽ nói, anh ta ăn nó theo chiều ngang. Cuối cùng anh ta đã quyết định, và vừa đưa một miếng ngon vào miệng thì một cái cây gần đó kêu cót két. Dừng lại, dừng lại! anh ta nói với cái cây, tôi không thể ăn với tiếng ồn như vậy, và bất chấp cơn đói của mình, anh ta bỏ thịt và trèo lên để làm yên tiếng kêu, nhưng bị mắc kẹt giữa hai cành cây và giữ chặt, và ngay sau đó anh ta nhìn thấy một đàn sói đang đến. Đi hướng đó! Đi hướng đó! anh ta hét lên, khiến lũ sói nói, anh ta chắc chắn phải có thứ gì đó ở đó, nếu không anh ta sẽ không bảo chúng ta đi hướng khác. Vì vậy, chúng đến, và tìm thấy con nai sừng tấm, và ăn nó đến tận xương trong khi Manabozho nhìn một cách khao khát. Cơn gió mạnh tiếp theo mở các cành cây và thả anh ta ra, và anh ta về nhà tự nghĩ, 'Hãy xem hiệu quả của việc can thiệp vào những thứ phù phiếm khi tôi đã có sự tốt lành chắc chắn trong tay.'[603]

Ở Thế giới Cũ, Truyện ngụ ngôn loài vật đạo đức không phải là không cổ xưa, nhưng nó không thay thế ngay các huyền thoại động vật thuần túy và đơn giản. Trong nhiều thời đại, tâm trí châu Âu có khả năng tiếp nhận các bài học khôn ngoan từ những con quạ và cáo của Æsop, và thưởng thức những câu chuyện động vật nghệ thuật nhưng không hề mang tính giáo hóa của loại hình nguyên thủy hơn. Trên thực tế, các bộ sưu tập của Babrius và Phædrus đã hơn một ngàn năm tuổi, khi Sử thi Động vật chính thống đạt đến sự phát triển đầy đủ nhất trong 'Reynard the Fox' không gì sánh bằng, có thể truy nguyên theo quan điểm của Jakob Grimm về một sáng tác Frankish ban đầu của thế kỷ 12, bản thân nó chứa đựng những tài liệu có niên đại xa hơn nhiều.[604] Reynard không phải là một bài thơ giáo huấn, ít nhất nếu một bài học đạo đức treo trên đó đây đó thì thường nó là một bài học theo kiểu Macchiavellian; cũng không phải là một bài châm biếm, dù nó quất roi mạnh mẽ vào con người nói chung và giáo sĩ nói riêng. Các sinh vật của nó là những phẩm chất hiện thân, Cáo của sự xảo quyệt, Gấu của sức mạnh, Lừa của sự hài lòng ngu ngốc, Cừu của sự ngây thơ. Sự quyến rũ của câu chuyện, mà mọi tầng lớp ở châu Âu thời trung cổ đều thích thú, nhưng chúng ta đã cho phép nó rơi khỏi tất cả trừ kiến thức của các học giả, nằm ở mức độ lớn trong sự kết hợp duy trì khéo léo giữa bản chất của con thú và con người. Tầm ảnh hưởng của Sử thi Reynard lớn như thế nào trong thời trung cổ, có thể được đánh giá từ Reynard, Bruin, Chanticleer, vẫn là những cái tên quen thuộc với những người không có ý niệm gì về việc chúng ban đầu là tên của các nhân vật trong truyện ngụ ngôn động vật vĩ đại. Thậm chí còn đáng chú ý hơn là những dấu vết của nó trong tiếng Pháp hiện đại. Con lừa có tên baudet từ Baudoin, Baldwin con Lừa. Từ điển tiếng Pháp thông thường thậm chí không chứa từ goupil (vulpes), vì tên Latin của con cáo đã bị đẩy ra khỏi việc sử dụng bởi tiêu đề Frankish của nó trong Sử thi Động vật, Raginhard vị Cố vấn, Reinhart, Reynard, Renart, renard. Những câu chuyện ngụ ngôn đạo đức như của Æsop mà Grimm khinh miệt gọi là 'những câu chuyện ngụ ngôn được làm loãng thành đạo đức và phúng dụ đơn thuần', 'một lần tưới thứ tư của những quả nho cũ thành một sự truyền đạo đức nhạt nhẽo', có chất lượng thẩm mỹ thấp so với các huyền thoại động vật chính thống. Các nhà phê bình thần thoại sẽ có xu hướng đánh giá chúng theo cách của đứa trẻ nói rằng thật tiện lợi khi có 'Đạo đức' được in trong các câu chuyện ngụ ngôn của Æsop, để mọi người có thể biết phải bỏ qua cái gì.

Sự thiếu khả năng trừu tượng hóa vốn luôn có tác động tai hại như vậy đến niềm tin của nhân loại, gây nhầm lẫn giữa thần thoại và biên niên sử, và nghiền nát tinh thần lịch sử dưới đống rác của truyền thống được hiểu theo nghĩa đen, xuất hiện rất rõ ràng trong nghiên cứu về dụ ngôn. Trạng thái tâm trí của Laura Bridgman điếc, câm và mù, rất có ích trong việc minh họa các thói quen tinh thần của những người chưa được giáo dục mặc dù có đầy đủ các giác quan, hiển thị ở một dạng cực đoan khó khăn mà những người như vậy gặp phải trong việc hiểu sự không thực tế của bất kỳ câu chuyện nào. Cô không thể được làm cho thấy rằng các bài toán số học là bất cứ điều gì khác ngoài những tuyên bố về sự thật cụ thể, và khi giáo viên của cô hỏi, 'Nếu bạn có thể mua một thùng rượu táo với giá bốn đô la, bạn có thể mua được bao nhiêu với một đô la?' cô trả lời khá đơn giản, 'Tôi không thể cho nhiều cho rượu táo, vì nó rất chua.'[605] Thật là một ví dụ đáng ngạc nhiên về xu hướng cụ thể hóa này, rằng giữa những người văn minh như những người Phật giáo, những câu chuyện ngụ ngôn động vật mang tính đạo đức rõ ràng nhất đã trở thành những sự kiện thực tế của lịch sử thiêng liêng. Gautama, trong 550 jataka hay các lần sinh của ngài, đã mang hình dạng của một con ếch, một con cá, một con quạ, một con khỉ, và nhiều loài động vật khác, và các huyền thoại về những lần biến đổi này đối với những người theo ngài không chỉ đơn thuần là huyền thoại, đến mức đã có những di tích được bảo tồn trong các ngôi đền Phật giáo như tóc, lông vũ, và xương của những sinh vật mà người thầy vĩ đại đã cư ngụ trong cơ thể chúng. Bây giờ trong số các tình tiết đã xảy ra với Đức Phật trong chuỗi lần sinh động vật của ngài, ngài đã xuất hiện như một diễn viên trong câu chuyện ngụ ngôn quen thuộc về Cáo và Cò, và chính ngài là người, khi còn là một con Sóc, đã làm gương về đức hạnh của cha mẹ bằng cách cố gắng làm cạn đại dương bằng cái đuôi của mình, để cứu những đứa con của mình có tổ bị trôi ra biển, cho đến khi lòng can đảm kiên trì của ngài được đền đáp bằng một phép màu.[606] Đối với tâm trí hiện đại của chúng ta, một đạo đức dường như là mục đích chính của một câu chuyện là bằng chứng không thuận lợi cho sự thật của nó như một sự kiện. Nhưng nếu ngay cả những câu chuyện ngụ ngôn về chim và thú biết nói cũng không an toàn trước niềm tin thực tế, thì rõ ràng là đạo đức rõ ràng nhất cũng chỉ có thể là sự bảo vệ yếu ớt cho các dụ ngôn được kể về những con người có thể và sống động. Không phải là một sự phòng ngừa không cần thiết khi tuyên bố rõ ràng về các dụ ngôn Tân Ước rằng chúng là các dụ ngôn, và ngay cả sự bảo vệ này cũng không giúp ích hoàn toàn. Bà Jameson kể lại một số kinh nghiệm thú vị trong đoạn văn sau:—'Tôi biết rằng tôi không còn rất trẻ khi tôi không còn nghi ngờ gì về sự tồn tại thực sự của Lazarus và Dives hơn là của John the Baptist và Herod; khi Người Samaria nhân hậu là một nhân vật có thật như bất kỳ vị Tông đồ nào; khi tôi đầy lòng thương xót chân thành nhất đối với những Trinh nữ ngu ngốc đáng thương đã quên cắt tỉa đèn của họ, và nghĩ về họ—trong tâm hồn bí mật của tôi—là bị đối xử khá khắc nghiệt. Ấn tượng này về sự thật thực tế theo nghĩa đen của các dụ ngôn tôi đã gặp ở nhiều trẻ em kể từ đó, và ở những người nghe và đọc Kinh thánh không được giáo dục nhưng mộ đạo; và tôi nhớ rằng khi tôi cố gắng giải thích cho một bà già tốt bụng ý nghĩa thực sự của từ dụ ngôn, và rằng câu chuyện về Đứa con hoang đàng không phải là một sự thật, bà đã bị xúc phạm—bà hoàn toàn chắc chắn rằng Chúa Giêsu sẽ không bao giờ kể bất cứ điều gì với các môn đệ của mình mà không phải là sự thật. Như vậy, bà đã giải quyết vấn đề trong tâm trí của riêng mình, và tôi nghĩ tốt nhất là để nó ở đó mà không làm phiền.'[607] Cũng không phải, có thể nói thêm, sự hiện thực hóa như vậy chỉ giới hạn trong tâm trí của những người nghèo và thiếu hiểu biết. Thánh Lazarus, vị thánh bảo trợ của những người bị bệnh phong và bệnh viện của họ, và từ đó lazzarone và lazzaretto lấy tên của họ, rõ ràng có được những phẩm chất này từ Lazarus trong dụ ngôn.

Bằng chứng về sức mạnh và sự ngoan cố của năng lực huyền thoại, được đưa ra như vậy bởi sự tái phát của dụ ngôn thành giả lịch sử, có thể kết thúc bài luận này về thần thoại. Trong quá trình của nó, các quá trình làm sống động và nhân cách hóa tự nhiên, sự hình thành truyền thuyết bằng cách phóng đại và xuyên tạc sự thật, sự cứng nhắc của phép ẩn dụ bằng cách hiện thực hóa sai lầm các từ ngữ, sự chuyển đổi các lý thuyết suy biện và các hư cấu thậm chí còn ít thực chất hơn thành các sự kiện truyền thống giả tạo, sự chuyển tiếp của thần thoại thành truyền thuyết phép màu, định nghĩa bằng tên và địa điểm được đưa ra cho bất kỳ trí tưởng tượng nổi nào, sự thích nghi tình tiết thần thoại như một ví dụ đạo đức, và sự kết tinh không ngừng của câu chuyện thành lịch sử đã được kiểm tra. Việc điều tra các hoạt động phức tạp và quanh co này đã mang lại ngày càng rộng rãi hai nguyên tắc của khoa học thần thoại. Nguyên tắc thứ nhất là truyền thuyết, khi được phân loại trên một quy mô đầy đủ, hiển thị một sự đều đặn của sự phát triển mà khái niệm trí tưởng tượng không có động cơ hoàn toàn không thể giải thích được, và điều đó phải được quy cho các quy luật hình thành, theo đó mọi câu chuyện, cũ và mới, đã nảy sinh từ nguồn gốc xác định và nguyên nhân đầy đủ của nó. Sự phát triển như vậy thực sự đồng nhất đến mức có thể xử lý thần thoại như một sản phẩm hữu cơ của nhân loại nói chung, trong đó các sự khác biệt cá nhân, quốc gia, và thậm chí chủng tộc đứng thấp hơn các phẩm chất phổ quát của tâm trí con người. Nguyên tắc thứ hai liên quan đến mối quan hệ của thần thoại với lịch sử. Đúng là việc tìm kiếm các truyền thống bị cắt xén và huyền bí của các sự kiện thực tế, vốn tạo thành một phần chính của các nghiên cứu thần thoại cũ, dường như ngày càng trở nên vô vọng khi nghiên cứu về truyền thuyết mở rộng. Ngay cả những mảnh biên niên sử thực tế được tìm thấy nhúng trong cấu trúc huyền thoại hầu hết cũng ở trong tình trạng mục nát đến mức, khác xa với việc làm sáng tỏ lịch sử, chúng cần lịch sử để làm sáng tỏ chúng. Tuy nhiên, một cách vô thức, và như thể bất chấp chính mình, những người định hình và truyền tải truyền thuyết thơ ca đã bảo tồn cho chúng ta vô số bằng chứng lịch sử xác thực. Họ đúc kết thành những cuộc đời huyền thoại của các vị thần và anh hùng những tài sản thừa kế tổ tiên của chính họ về tư tưởng và ngôn từ, họ hiển thị trong cấu trúc các truyền thuyết của họ các hoạt động của chính tâm trí họ, họ đặt vào hồ sơ các nghệ thuật và cách cư xử, triết học và tôn giáo của chính thời đại họ, thời đại mà lịch sử chính thức thường đã mất đi chính ký ức về nó. Thần thoại là lịch sử của các tác giả của nó, không phải của các đối tượng của nó; nó ghi lại cuộc đời, không phải của các anh hùng siêu nhân, mà của các quốc gia thơ ca.