Trong những ngày đầu tôi ở Terrace, Graham chưa từng ngồi gần tôi, hay khi rảo bước qua lại căn phòng quen thuộc lại đến gần góc tôi ngồi, hay tỏ ra đăm chiêu, nghiêm nghị hơn ngày thường, mà không khiến tôi nghĩ ngay đến cô Fanshawe và chờ đợi cái tên ấy thốt ra từ môi anh. Tôi luôn giữ đôi tai và tâm trí trong tư thế sẵn sàng đón chờ chủ đề đầy dịu dàng ấy; lòng kiên nhẫn của tôi được lệnh phải luôn túc trực, và niềm đồng cảm của tôi được thỉnh cầu phải làm cho đầy ắp chiếc sừng trù phú, sẵn sàng tuôn trào. Cuối cùng, sau một hồi đấu tranh nội tâm nho nhỏ mà tôi nhìn thấy và trân trọng, một hôm anh đã bước vào chủ đề đó. Nó được khơi gợi một cách tinh tế; có thể nói là ẩn danh.
“Tôi nghe nói bạn của cô đang dành kỳ nghỉ để đi du lịch phải không?”
“Bạn bè gì chứ!” tôi thầm nghĩ: nhưng phản đối thì không xong; anh ấy phải được theo ý mình; tôi đành phải nhận cái tiếng oan ngọt ngào ấy: bạn thì là bạn vậy. Tuy nhiên, ngầm thử xem sao, tôi không kìm được hỏi xem anh đang nhắc đến ai.
Anh đã ngồi xuống bàn làm việc của tôi; giờ đây anh với tay lấy một ống chỉ và bắt đầu vô tâm tháo ra.
“Ginevra—cô Fanshawe, đã đi cùng gia đình Cholmondeley trong chuyến du hành qua miền nam nước Pháp ư?”
“Đúng vậy.”
“Cô và cô ấy có thư từ qua lại không?”
“Sẽ khiến anh ngạc nhiên đấy khi biết rằng tôi chưa từng một lần nghĩ đến việc xin lấy cái đặc ân đó.”
“Cô từng thấy thư do chính tay cô ấy viết chứ?”
“Có; vài bức gửi cho bác của cô ấy.”
“Chắc hẳn chúng không thiếu sự thông minh và nét ngây thơ chân chất đâu nhỉ; trong tâm hồn cô ấy có biết bao sự rực rỡ và rất ít sự giả tạo mà?”
“Cô ấy viết đủ ý khi viết cho ngài de Bassompierre: ai chạy qua cũng đọc được.” (Thực ra, những bức thư Ginevra gửi cho người họ hàng giàu có của mình thường là các văn bản làm ăn, những lời đòi tiền không chút mơ hồ).
“Còn chữ viết tay của cô ấy? Chắc là đẹp, thanh thoát, mang dáng dấp tiểu thư lắm nhỉ?”
Đúng là thế, và tôi đã nói vậy.
“Tôi thực sự tin rằng mọi việc cô ấy làm đều hoàn hảo,” bác sĩ John nói; và vì tôi có vẻ không vội vàng hưởng ứng nhận xét này, anh nói thêm: “Cô là người hiểu rõ cô ấy, cô có thể kể tên một điểm mà cô ấy còn thiếu sót không?”
“Cô ấy làm được vài việc rất tốt.” (“Trong đó có việc tán tỉnh,” tôi thầm tiếp lời.)
“Cô đoán khi nào cô ấy sẽ trở lại thành phố?” anh chẳng mấy chốc lại hỏi.
“Xin lỗi bác sĩ John, tôi phải đính chính thế này. Anh quá tôn trọng tôi khi gán cho tôi một mức độ thân thiết với cô Fanshawe mà tôi không có diễm phúc được hưởng. Tôi chưa bao giờ là người giữ kín các kế hoạch và bí mật của cô ấy. Anh sẽ tìm thấy những người bạn thân thiết của cô ấy ở một tầng lớp khác chứ không phải tầng lớp của tôi; chẳng hạn như ở gia đình Cholmondeley.”
Anh thực sự tưởng rằng tôi đang bị tổn thương bởi một nỗi đau ghen tuông tương tự như của chính anh!
“Hãy tha thứ cho cô ấy,” anh nói; “hãy phán xét cô ấy một cách khoan dung; ánh hào quang của giới thượng lưu đã làm cô ấy lầm đường lạc lối, nhưng chẳng mấy chốc cô ấy sẽ nhận ra rằng những kẻ đó thật rỗng tuếch, và sẽ trở về bên cô với tình cảm gắn bó hơn và lòng tin được củng cố. Tôi biết chút ít về gia đình Cholmondeley: những kẻ hời hợt, phô trương, ích kỷ; hãy tin tôi đi, sâu thẳm trong lòng Ginevra trân trọng cô hơn cả tá những kẻ như thế.”
“Anh thật tốt bụng,” tôi đáp ngắn gọn.
Lời chối bỏ những tình cảm mà người ta gán cho tôi đang bốc cháy trên môi, ngọn lửa ấy đã bị tôi dập tắt. Tôi cam chịu bị nhìn nhận như một kẻ bị ruồng bỏ, bị gạt sang một bên và giờ đang héo mòn vì mong mỏi sự tâm tình của cô Fanshawe cao quý: nhưng thưa bạn đọc, đó là một sự cam chịu cay đắng làm sao.
“Tuy vậy, cô thấy đấy,” Graham tiếp lời, “trong khi tôi an ủi cô, tôi lại không thể tự xoa dịu chính mình; tôi không thể hy vọng cô ấy sẽ đối xử công bằng với tôi. De Hamal là kẻ vô tích sự nhất, thế mà tôi lại sợ hắn làm cô ấy hài lòng: một ảo tưởng thật khốn khổ!”
Lực kiên nhẫn của tôi thực sự đã cạn kiệt, và chẳng cần báo trước: vỡ oà ra tất cả. Chắc là do bệnh tật và suy nhược đã bào mòn nó khiến nó trở nên mỏng manh dễ vỡ.
“Bác sĩ Bretton,” tôi bật thốt lên, “chẳng có ảo tưởng nào kỳ quái như ảo tưởng của chính anh. Về mọi mặt ngoại trừ điểm này, anh là một người đàn ông ngay thẳng, khỏe mạnh, suy nghĩ đúng đắn, tầm nhìn sáng suốt: nhưng riêng ở điểm ngoại lệ này, anh chẳng khác nào một kẻ nô lệ. Tôi phải tuyên bố rằng, chừng nào còn dính dáng đến cô Fanshawe, anh chẳng đáng được tôn trọng chút nào; và anh cũng chẳng có được sự tôn trọng từ tôi.”
Tôi đứng dậy, rời khỏi phòng trong cơn kích động dữ dội.
Cảnh tượng nhỏ bé này diễn ra vào buổi sáng; tôi phải gặp lại anh vào buổi tối, và khi ấy tôi thấy rằng mình đã gây ra rắc rối. Anh không phải được nhào nặn từ thứ đất sét tầm thường, không được cấu thành từ những vật liệu rẻ tiền; trong khi những đường nét bản chất của anh được định hình với vẻ phóng khoáng và mạnh mẽ, thì các chi tiết lại hàm chứa một sự tinh tế gần như nữ tính: tinh tế hơn rất nhiều, vượt xa những gì ta có thể chuẩn bị tâm lý để đón nhận; vượt xa những gì ta có thể tin là vốn có trong con người anh, ngay cả sau nhiều năm quen biết. Quả thực, cho đến khi một sự va chạm quá đỗi bất ngờ với các dây thần kinh của anh bộc lộ, qua những hệ quả của nó, sự nhạy cảm sắc bén của chúng, thì cấu trúc tinh vi này hẳn sẽ vẫn bị phớt lờ; và nhất là bởi vì năng lực đồng cảm không nổi bật ở anh: việc cảm nhận và việc nhanh chóng nắm bắt cảm xúc của người khác là hai đặc tính riêng biệt; một vài cấu trúc sở hữu cả hai, số khác chẳng có cái nào. Bác sĩ John sở hữu đặc tính thứ nhất ở mức độ tuyệt mỹ; và bởi vì tôi đã thừa nhận rằng anh không được phú cho đặc tính thứ hai ở mức độ tương đương, người đọc xin hãy độ lượng tránh đi đến cực đoan mà phán xét rằng anh là kẻ vô cảm, thiếu tình người: ngược lại, anh là một người đàn ông tử tế, rộng lượng. Hãy bày tỏ nhu cầu của mình, bàn tay anh luôn rộng mở. Hãy biến nỗi đau thành lời, anh chưa bao giờ quay lưng làm ngơ. Hãy trông đợi sự tinh tế trong nhận thức, những phép màu của trực giác, rồi bạn sẽ nhận lại sự thất vọng. Đêm nay, khi bác sĩ John bước vào phòng, đối diện với ánh đèn buổi tối, tôi nhìn thấu rõ ràng và chỉ trong một cái liếc mắt toàn bộ cơ chế tâm hồn anh.
Đối với một người từng gọi anh là “nô lệ”, và ở một khía cạnh nào đó, tước đi sự tôn trọng dành cho anh, hẳn giờ đây anh phải mang những cảm xúc thật kỳ lạ. Rằng biệt hiệu ấy áp dụng rất đúng, và việc tước bỏ sự tôn trọng ấy là công bằng, hoàn toàn có thể xảy ra; anh chẳng đưa ra lời phủ nhận nào rằng sự việc là như vậy: tâm trí anh thậm chí còn thản nhiên ngẫm nghĩ về khả năng tước đoạt đi bản lĩnh nam nhi ấy. Anh tìm kiếm trong lời buộc tội này nguyên nhân của sự thất bại vốn đã bám rễ đầy nhức nhối vào sự bình yên trong tâm hồn: Giữa bộn bề của một độc thoại nội tâm tự trách mình, phong thái của anh có vẻ trầm ngâm, có lẽ là lạnh lùng, đối với cả tôi và mẹ anh. Thế nhưng chẳng có chút ác cảm, chẳng có sự cay độc, hằn học hay tiểu nhân nào hiện lên trên gương mặt anh, một gương mặt đẹp với vẻ đẹp tuyệt vời nhất của đàn ông, ngay cả trong lúc u sầu. Khi tôi đặt chiếc ghế của anh vào bàn, việc mà tôi vội vã làm thay phần người hầu, và khi tôi trao cho anh chén trà, với sự cẩn trọng run rẩy, anh đã nói: “Cảm ơn em, Lucy,” bằng một giọng nói đầy đặn, dễ chịu và ấm áp như bất kỳ âm thanh nào từng được tai tôi chào đón.
Về phần tôi, chỉ có một con đường duy nhất phải đi; tôi phải chuộc lại sự bồng bột tội lỗi của mình, bằng không tôi sẽ chẳng thể chợp mắt nổi đêm nay. Làm thế này thì hoàn toàn không ổn; tôi không thể chịu đựng nổi: tôi chẳng vờ vịt rằng mình có khả năng gây chiến trên cơ sở này. Sự cô độc của nhà trường, sự tĩnh lặng và ngưng trệ như chốn tu viện, cái gì cũng được, còn hơn là sống trong cảnh hầm hầm bất hòa với bác sĩ John. Còn về Ginevra, cô ta cứ việc mượn đôi cánh bạc của loài bồ câu, hay bất kỳ loài gia cầm nào biết bay, rồi bay thẳng lên chốn cao nhất, giữa muôn vì tinh tú ngời sáng nhất, nơi mà chuyến bay tưởng tượng cao xa nhất của người tình chọn để định hình chòm sao chứa đựng vẻ đẹp của nàng: từ nay xin chớ hòng tôi tranh chấp sự sắp đặt ấy nữa. Lâu lắm tôi mới tìm cách bắt gặp ánh mắt anh. Hết lần này đến lần khác, ánh mắt ấy vừa chạm vào mắt tôi; nhưng vì chẳng có gì để nói, nó liền rút lui, và tôi đành chịu thua. Sau bữa trà, anh ngồi lặng lẽ, buồn bã đọc một cuốn sách. Tôi ước gì mình dám đến ngồi gần anh, nhưng có vẻ như nếu tôi mạo hiểm bước đi bước đó, anh sẽ không tránh khỏi việc biểu lộ sự thù hằn và phẫn nộ. Tôi khao khát được nói ra cho nhẹ lòng, mà chẳng dám thầm thì nửa lời. Mẹ anh rời khỏi phòng; rồi, bị thôi thúc bởi nỗi ân hận không thể chịu đựng nổi, tôi chỉ khẽ thì thầm hai tiếng “Bác sĩ Bretton.”
Anh ngước lên khỏi trang sách; đôi mắt anh không hề lạnh lùng hay hiểm độc, khóe miệng anh không mang vẻ mỉa mai cay nghiệt; anh sẵn sàng và tự nguyện lắng nghe những gì tôi muốn nói: tâm hồn anh được ủ từ thứ men quá đỗi chín muồi và rộng lượng nên chẳng thể chua chát chỉ vì một tiếng sét ngang tai.
“Bác sĩ Bretton, xin hãy tha thứ cho những lời bồng bột của em: xin anh, hãy tha thứ cho chúng.”
Anh mỉm cười ngay khoảnh khắc tôi cất lời. “Có lẽ anh đáng bị như vậy, Lucy. Nếu em không tôn trọng anh, anh chắc chắn đó là vì anh không đáng được tôn trọng. Anh sợ rằng mình là một kẻ ngốc vụng về; chắc anh đã xoay sở tồi tệ thế nào đó, bởi vì nơi nào anh muốn làm đẹp lòng người ta, dường như anh chẳng thể làm vừa lòng.”
“Về điều đó thì anh không thể chắc chắn được; và ngay cả trong trường hợp ấy, đó là lỗi do tính cách của anh, hay do sự cảm nhận của người khác? Nhưng giờ đây, hãy để em rút lại những gì em đã nói trong cơn giận. Trong một điều, và trong mọi điều, em vô cùng tôn trọng anh. Nếu anh nghĩ về bản thân mình quá ít, và nghĩ về người khác quá nhiều, thì điều đó nào có khác gì một đức tính tuyệt vời?”
“Liệu anh có thể nghĩ về Ginevra quá nhiều không?”
“Em tin là có; còn anh thì tin là không. Chúng ta hãy đồng ý là không cùng quan điểm đi. Xin hãy tha thứ cho em; đó là điều em muốn xin.”
“Em nghĩ anh nuôi lòng hằn thù chỉ vì một lời nói nóng nảy sao?”
“Em thấy anh không hề và không thể làm thế; nhưng anh cứ nói đi, ‘Lucy, anh tha thứ cho em!’ Hãy nói câu đó đi, để xoa dịu cơn đau thắt trong lòng em.”
“Hãy dẹp bỏ cơn đau thắt trong lòng em đi, cũng như anh sẽ dẹp bỏ nỗi đau của mình; vì em đã làm anh tổn thương một chút đấy, Lucy. Giờ đây, khi nỗi đau đã qua, anh không chỉ tha thứ: anh còn cảm thấy biết ơn, như đối với một người thực lòng mong điều tốt đẹp cho mình.”
“Em là người thực lòng mong điều tốt đẹp cho anh: anh nói đúng.”
Cuộc cãi vã của chúng tôi khép lại như thế.
Bạn đọc thân mến, nếu trong quá trình đọc tác phẩm này, bạn thấy quan điểm của tôi về bác sĩ John có sự thay đổi, xin hãy châm chước cho sự bất nhất bề ngoài ấy. Tôi thuật lại cảm xúc đúng như những gì tôi đã cảm nhận vào thời điểm đó; tôi miêu tả góc nhìn về nhân vật đúng như hình ảnh hiện ra khi nó được hé lộ.
Anh đã cho thấy sự cao đẹp trong bản tính của mình khi đối xử với tôi tử tế hơn sau sự hiểu lầm ấy so với trước đó. Hơn thế nữa, chính sự việc mà theo lý thuyết của tôi, đáng lẽ phải tạo ra khoảng cách nhất định giữa tôi và anh, thực ra lại làm thay đổi phần nào mối quan hệ của chúng tôi; nhưng lại không phải theo chiều hướng mà tôi đã lo sợ đến thắt ruột. Một thứ vô hình nhưng lạnh lẽo, rất nhẹ nhàng, rất trong suốt nhưng lại vô cùng buốt giá: một thứ màn băng tự bấy lâu nay, xuyên suốt cả cuộc đời hai chúng tôi, vẫn phủ lên lớp trung gian nơi chúng tôi trao đổi tâm tình. Những lời ấm áp hiếm hoi ấy, dẫu chỉ ấm nồng hơi giận dữ, đã phả vào lớp sương giá mỏng manh của sự dè dặt ấy; và vào khoảng thời gian này, nó đã có dấu hiệu tan rã. Tôi nghĩ rằng kể từ ngày đó, chừng nào chúng tôi còn là bạn bè, anh không bao giờ dùng những đề tài xã giao khách sáo khi trò chuyện với tôi nữa. Anh dường như biết rằng nếu anh chỉ cần nói về chính mình, và về những gì anh quan tâm nhất, thì kỳ vọng của tôi sẽ luôn được đáp ứng, ước nguyện của tôi sẽ luôn được thỏa mãn. Dĩ nhiên, điều đó kéo theo việc tôi tiếp tục được nghe rất nhiều điều về “Ginevra”.
“Ginevra!” Anh nghĩ cô ấy thật xinh đẹp, thật tốt bụng; anh nói về những nét cuốn hút, sự ngọt ngào, nét ngây thơ của cô ấy bằng tất cả sự trìu mến, đến nỗi bất chấp sự thật phũ phàng qua cái nhìn trần trụi của tôi, một thứ ánh sáng phản chiếu bắt đầu lắng đọng quanh hình ảnh cô ấy, ngay cả đối với tôi. Dẫu vậy, thưa bạn đọc, tôi cũng xin thú nhận rằng anh ấy thường nói những điều vô nghĩa; nhưng tôi vẫn cố gắng kiên nhẫn với anh một cách tuyệt đối. Tôi đã có bài học cho riêng mình: tôi đã thấu hiểu nỗi đau đớn dữ dội nhường nào khi trái ý, làm buồn lòng hoặc khiến anh thất vọng. Theo một ý nghĩa kỳ lạ và hoàn toàn mới mẻ, tôi trở nên vô cùng ích kỷ, và hoàn toàn bất lực trong việc từ chối bản thân niềm vui được chiều chuộng tâm trạng của anh, được mềm mỏng trước ý muốn của anh. Anh vẫn có vẻ ngớ ngẩn nhất trong mắt tôi khi anh cứ khăng khăng hoài nghi và tuyệt vọng về khả năng cuối cùng sẽ chiếm được tình cảm của cô Fanshawe. Ý nghĩ ấy bám rễ trong tâm trí tôi ngày càng ngoan cố hơn bao giờ hết, rằng cô ta chỉ đang làm mình làm mẩy để trêu ngươi anh, và rằng sâu thẳm trong lòng, cô ta thèm muốn từng lời nói và ánh nhìn của anh. Đôi khi anh làm tôi mệt mỏi, bất chấp quyết tâm chịu đựng và lắng nghe của mình; giữa thứ mật đắng ngọt ngào không sao tả xiết của việc chịu đựng và lắng nghe ấy, anh đã chạm mạnh vào hòn đá flint mang tên sự kiên định của tôi, khiến nó lóe lên những tia lửa hết lần này đến lần khác. Có lần tôi tình cờ khẳng định, nhằm mục đích dập tắt sự thiếu kiên nhẫn của anh, rằng trong thâm tâm, tôi cảm thấy chắc chắn cô Fanshawe cuối cùng thế nào cũng có ý định nhận lời anh.
“Chắc chắn ư! Nói thì dễ lắm, nhưng cô có cơ sở nào cho sự đoan chắc đó không?”
“Cơ sở tốt nhất.”
“Nào, Lucy, hãy nói cho anh biết đó là gì đi!”
“Anh biết chúng rõ chẳng kém gì tôi; và khi đã biết chúng rồi, bác sĩ John ạ, thực sự tôi thấy ngạc nhiên khôn cùng khi anh lại không dành trọn vẹn niềm tin chân thành nhất cho sự chung thủy của cô ấy. Hoài nghi, trong hoàn cảnh này, chẳng khác nào một sự lăng mạ.”
“Bây giờ thì cô bắt đầu nói nhanh và thở gấp rồi đấy; nhưng hãy nói nhanh hơn nữa và thở gấp hơn chút nữa đi, cho đến khi cô đưa ra được một lời giải thích—một lời giải thích đầy đủ: Anh bắt buộc phải có nó.”
“Anh sẽ có nó, bác sĩ John. Trong một số trường hợp, anh là một người hào phóng, rộng lượng: anh là một kẻ tôn sùng luôn sẵn sàng với những lễ vật dâng hiến — nếu cha Silas có cải đạo được anh, anh sẽ dâng cho ngài vô số tiền bố thí cho người nghèo, anh sẽ cung cấp nến cho bàn thờ của ngài, và sẽ làm hết sức mình để tô điểm cho điện thờ của vị thánh yêu thích của anh: còn Ginevra, bác sĩ John—”
“Im đi!” anh nói, “đừng nói nữa.”
“Im ư, tôi không im đâu: và tôi sẽ cứ nói: Ginevra đã từng được nhận đầy hai tay từ đôi tay của anh không biết bao nhiêu lần mà kể. Anh đã tìm kiếm cho cô ấy những đóa hoa đắt giá nhất; anh đã vắt óc suy nghĩ để phát minh ra những món quà tinh tế nhất: những món quà mà người ta có thể nghĩ rằng chỉ có phụ nữ mới tưởng tượng ra nổi; và thêm vào đó, cô Fanshawe còn sở hữu một bộ trang sức mà sự hào phóng của anh hẳn đã phải suýt soát chạm mức xa hoa để có thể mua được nó.”
Sự khiêm nhường mà bản thân Ginevra chưa từng thể hiện trong vấn đề này, giờ đây lại đỏ bừng khắp gương mặt của người đang ngưỡng mộ cô ta.
“Vớ vẩn!” anh nói, vừa cắt phăng một búi chỉ lụa bằng chiếc kéo của tôi một cách tàn nhẫn. “Anh dâng chúng để làm vui lòng chính mình: anh cảm thấy cô ấy đã ban ơn cho mình khi chấp nhận chúng.”
“Cô ấy làm nhiều hơn là ban ơn đấy, bác sĩ John: cô ấy đã lấy chính danh dự của mình ra để hứa hẹn rằng sẽ đáp lại anh một thứ gì đó tương xứng; và nếu cô ấy không thể trả ơn anh bằng tình cảm, cô ấy ít nhất cũng nên chìa ra một thứ tương đương theo kiểu làm ăn kinh tế, dưới hình thức vài cuộn tiền vàng.”
“Nhưng cô không hiểu cô ấy; cô ấy quá vô tư để mà quan tâm đến những món quà của anh, và quá ngây thơ để mà biết được giá trị của chúng.”
Tôi phì cười thành tiếng; tôi từng tận tai nghe cô ta định giá từng viên ngọc; và tôi thừa biết rằng những nỗi bận tâm về tiền bạc, những mưu tính tiền nong, giá trị của đồng tiền và những nỗ lực kiếm tiền, dẫu còn trẻ tuổi thế đấy, lại chính là nguồn kích thích thường xuyên nhất và được cô ta yêu thích nhất trong suy nghĩ suốt bao nhiêu năm qua.
Anh tiếp tục. “Lẽ ra cô phải nhìn thấy cô ấy mỗi khi anh đặt lên đùi cô ấy một món quà vặt vãnh nào đó; cô ấy thậtng điềm tĩnh, thật dửng dưng: chẳng có chút háo hức nào khi nhận, thậm chí chẳng có lấy một niềm vui khi ngắm nhìn. Chỉ vì sự miễn cưỡng đầy đáng yêu là sợ làm anh buồn lòng, cô ấy mới cho phép bó hoa nằm bên cạnh mình, và có lẽ đồng ý cầm nó mang đi. Hoặc nếu anh đeo được chiếc vòng tay lên cánh tay ngọc ngà của cô ấy, dù món trang sức ấy có đẹp đến đâu đi nữa (và anh luôn cẩn trọng lựa chọn những thứ mà anh cho là đẹp và dĩ nhiên không phải là vô giá trị), thì ánh hào quang ấy cũng chưa từng làm lóa mắt đôi mắt rạng ngời của cô ấy: cô ấy hầu như chẳng thèm liếc lấy một cái nhìn vào món quà của anh.”
“Vậy thì, dĩ nhiên là vì không trân trọng nó, cô ấy sẽ tháo ra và trả lại cho anh chứ?”
“Không; để có thể từ chối phũ phàng như vậy thì cô ấy quá tốt tính. Cô ấy sẽ đồng ý tỏ ra như quên mất những gì anh đã làm, và giữ lại món quà với phong thái điềm tĩnh đậm chất tiểu thư cùng sự lãng quên đầy tự nhiên. Trong những hoàn cảnh như vậy, làm sao một người đàn ông có thể dựa vào việc cô ấy nhận quà như một dấu hiệu thuận lợi đây? Về phần anh, giả sử anh dâng hiến tất cả những gì anh có cho cô ấy, và cô ấy nhận lấy, với sự bất kham trước những toan tính dung tục ấy của cô ấy, anh cũng sẽ chẳng dám tin rằng bước tiến của mình đã tiến thêm được một bước.”
“Bác sĩ John,” tôi mở lời, “Tình yêu mù quáng lắm;” nhưng ngay lúc ấy, một tia sáng xanh lam sắc sảo bất ngờ liếc ngang từ đôi mắt bác sĩ John: nó gợi cho tôi nhớ lại những ngày xưa cũ, gợi cho tôi nhớ đến bức chân dung của anh; nó phần nào khiến tôi nghĩ rằng ít nhất một phần trong cái gọi là niềm tin của anh vào sự ngây thơ của cô Fanshawe chỉ là sự giả vờ; nó khiến tôi hoài nghi ngờ vực rằng có lẽ, bất chấp niềm đam mê của anh dành cho vẻ đẹp của cô ta, sự đánh giá của anh về những thói hư tật xấu ở cô ta có lẽ lại ít sai lầm hơn, sáng suốt hơn những gì người ta có thể đoán định qua ngôn ngữ thông thường của anh. Rút cuộc thì đó cũng chỉ là một cái nhìn tình cờ, hoặc tệ lắm cũng chỉ là biểu hiện của một ấn tượng thoáng qua nhất thời nào đó. Dù là tình cờ hay cố ý, dù là thật hay ảo tưởng, nó cũng đã khép lại cuộc trò chuyện.
