THUẬT QUẢN LÝ CON NGƯỜI
Loài người chúng ta có bản chất ích kỷ. Các ý nghĩ đầu tiên của chúng ta trong mọi hoàn cảnh đều xoay quanh các lợi ích của chính mình: Điều này có ảnh hưởng ra sao đối với tôi? Nó có giúp ích gì cho tôi không? Đồng thời, do sự cần thiết, chúng ta cố gắng che đậy tính ích kỷ đó, làm cho các động cơ của chúng ta có vẻ như vị tha và không vụ lợi. Tính ích kỷ thâm căn cố đế và khả năng che đậy nó là cả một vấn đề nếu bạn là một người lãnh đạo. Bạn có thể nghĩ rằng những người làm việc cho bạn thật nhiệt tình và có sự quan tâm như họ nói, và như hành động của họ tỏ ra. Rồi dần dà, bạn nhìn thấy những dấu hiệu rằng người này hay người nọ đang sử dụng vị trí của anh ta trong nhóm để thực hiện những lợi ích cá nhân. Một hôm bạn thức tỉnh và thấy rằng mình đang chỉ huy một đạo quân gồm những cá nhân ích kỷ, quỷ quyệt.
Khi đó, bạn bắt đầu nghĩ về tinh thần – về việc tìm ra một cách thức để thúc đẩy các đoàn quân của bạn và trui rèn họ thành một nhóm. Bạn cố gắng một cách khéo léo để ca ngợi họ, đề xuất với họ về những khả năng tưởng thưởng chỉ để thấy rằng bạn đã làm hư hỏng họ, củng cố thêm tính ích kỷ của họ. Bạn cố áp dụng những biện pháp trừng phạt và kỷ luật chỉ khiến cho họ thêm phẫn uất và đề phòng. Bạn cố làm họ bốc lên với những bài phát biểu và các hoạt động nhóm – nhưng mọi người ngày nay đã trở nên quá hoài nghi; họ sẽ nhìn thấu tim đen của bạn.
| Vấn đề không phải ở điều mà bạn đang làm mà thực tế là nó đến muộn rồi. Bạn bắt đầu nghĩ tới tinh thần chỉ khi nó đã trở thành một vấn đề chứ không phải ngay từ trước. Đó là sai lầm của bạn. Hãy học từ những nhà chỉ huy quân sự lớn trong lịch sử: phương cách để binh sĩ làm việc cùng nhau và thỏa mãn các nhu cầu con người của họ là làm cho họ cảm thấy mình là một bộ phận của một nhóm đang chiến đấu vì một mục tiêu xứng đáng. Điều này tách họ ra khỏi những lợi ích của riêng mình và thỏa mãn nhu cầu riêng để trở thành một bộ phận của một nhóm lớn hơn bản thân họ. Càng nghĩ tới nhóm, họ càng ít nghĩ tới bản thân. Chẳng bao lâu, họ sẽ bắt đầu nối kết những thành công của chính họ với thành công của nhóm; các lợi ích của họ và các lợi ích lớn hơn trùng khớp lên nhau. Trong kiểu quân đội này, mọi người biết rằng hành vi ích kỷ sẽ hạ thấp tư cách họ trong con mắt của những người đồng đội. Họ trở nên hòa hợp với một dạng lương tâm nhóm. Tinh thần có tính chất lây lan: đặt mọi người vào trong một nhóm năng động, đoàn kết, tự nhiên họ sẽ bắt kịp tinh thần đó. Nếu họ chống đối hay quay trở lại với hành vi ích kỷ, họ dễ dàng bị cô lập. Bạn phải thiết lập động lực này ngay khi bạn trở thành người lãnh đạo nhóm; nó chỉ có thể đến từ trên đỉnh – nghĩa là từ bạn. |
| Khả năng sáng tạo ra một động lực nhóm đúng đắn, duy trì một tinh thần tập thể, được biết dưới ngôn ngữ quân sự như là “sự quản lý con người”. Các vị tướng vĩ đại trong lịch sử - Alexander Đại đế, Hannibal, Napoleon – đều là những bậc thầy của nghệ thuật này – một nghệ thuật mà tầm quan trọng vượt quá mức thông thường đối với những người lính: trong chiến cuộc nó có thể là một vấn đề mang tính quyết định, một vấn đề sinh tử. Trong chiến tranh, có lần Napoleon đã nói: “Tinh thần lớn gấp ba lần thể chất”. Ý của ông là tinh thần chiến đấu của binh lính chủ yếu là ở kết quả của trận chiến: với những chiến binh năng động, ông có thể đánh tan một quân đội lớn hơn quân đội của ông gấp ba lần. Để tạo ra nhóm năng động tốt nhất và ngăn ngừa các vấn đề có tính hủy diệt tinh thần, hãy làm theo tám bước cơ bản được rút ra từ các tác phẩm và kinh nghiệm của các bậc thầy về binh pháp. Quan trọng là bạn càng làm theo được nhiều bước càng tốt; và bước nào cũng quan trọng như nhau. Bước 1: Hợp nhất quân đội của bạn quanh một mục tiêu. Khiến cho họ chiến đấu vì một lý tưởng. Bây giờ hơn lúc nào hết, mọi người khao khát đặt niềm tin vào một điều gì đó. Họ cảm nhận được một sự trống rỗng, mà, nếu bị bỏ rơi một mình, họ có thể cố gắng lấp đầy nó bằng ma túy hay các thú vui tinh thần quái gở, nhưng bạn có thể lợi dụng nó bằng cách hướng nó chảy vào một lý tưởng mà họ tin rằng chiến đấu vì nó là điều xứng đáng. Hãy đem tới một lý tưởng cho mọi người, bạn sẽ tạo được một nguồn lực đầy năng động. Lý tưởng đó có thể là bất kỳ điều gì bạn mong muốn, nhưng bạn phải miêu tả nó với sự tiến triển: nó thích ứng với từng giai đoạn, nó nằm ở một phía tương lai, vì thế nhất định nó phải thành công. Nếu cần, bạn có thể tạo cho nó một cái vỏ duy linh. Tốt nhất là có một kẻ thù nào đó để căm ghét – một kẻ thù có thể giúp một nhóm tự định nghĩa nó trái ngược lại. Bỏ qua bước này, bạn sẽ bị bỏ lại với một quân đội đánh thuê. Bạn sẽ xứng đáng với định mệnh luôn luôn chờ đợi một quân đội như thế. Bước 2: Thỏa mãn các nhu cầu của họ. Mọi người không thể năng động mãi nếu các nhu cầu vật chất của họ không được thỏa mãn. Nếu bằng cách nào đó họ thấy mình bị bóc lột, tính ích kỷ của họ sẽ hiện ra và họ bắt đầu tách ra khỏi nhóm. Hãy sử dụng một mục tiêu – một điều gì đó trừu tượng hay có tính chất tinh thần – để đưa họ lại với nhau, nhưng phải đáp ứng cho các nhu cầu thực dụng của họ. Bạn không cần phải làm cho họ hư hỏng với việc trả công cao cho họ; việc họ sẽ cảm nhận rằng mình đang được chăm nom, rằng bạn đang nghĩ tới sự tiện nghi của họ, còn quan trọng hơn. Chăm lo cho các nhu cầu vật chất của họ sẽ khiến cho việc yêu cầu nhiều hơn ở họ khi cần thiết trở nên dễ dàng hơn. Bước 3: Chỉ huy từ phía trước. Sự nhiệt tình của mọi người sẽ không thể tránh khỏi việc giảm sút dần. Một điều đẩy nhanh tốc độ mất đi của nó, và làm nảy sinh ra sự bất mãn, là cảm giác rằng người lãnh đạo không thực hành điều mà họ rao giảng. Ngay từ lúc khởi đầu, quân của bạn phải nhìn thấy bạn chỉ huy từ phía trước, chia sẻ những nguy hiểm và sự hy sinh của họ - thực thi chính nghĩa giống như họ. Thay vì cố thúc đẩy họ từ sau lưng, bạn hãy làm cho họ phải chạy để đuổi kịp bạn. Bước 4: Tập trung vào khí [ch’i] của họ. Người Trung Hoa tin vào một nguồn năng lượng gọi là khí, nó tồn tại trong mọi loài sinh vật. Tất cả các nhóm đều có những cấp độ khí khác nhau, về mặt tâm lý và thể chất. Một người lãnh đạo phải hiểu năng lượng này và biết cách điều khiển nó. Sự lười nhác có một ảnh hưởng kinh khủng tới khí. Khi những người lính không làm việc, tinh thần của họ xuống thấp, những mối ngờ vực len vào, và tính ích kỷ nổi lên. Tương tự, sống trong thế phòng thủ, luôn chờ đợi và chỉ phản ứng lại những gì kẻ thù khơi gợi, cũng sẽ hạ thấp khí. Vì thế, hãy giữ cho quân lính của bạn luôn bận rộn, hành động vì một mục đích, vận động theo một hướng. Đừng làm cho họ chờ cho tới cuộc tấn công kế tiếp; việc đẩy họ tới trước sẽ kích thích họ và làm cho họ khát khao chiến đấu. Hành động tấn công tập trung khí, và khí đã được tập trung chứa đầy tiềm lực. Bước 5: Tấn công vào các cảm xúc của họ. Cách tốt nhất để thúc đẩy mọi người không phải là thông qua lý trí mà là thông qua cảm xúc. Tuy nhiên, lẽ tự nhiên là con người có tính phòng vệ, và nếu bạn bắt đầu với một lời kêu gọi cảm xúc của họ - một kiểu hô hào đóng kịch – họ sẽ xem là bạn đang âm mưu lôi kéo và sẽ chùn lại. Sự kêu gọi cảm xúc cần có trình tự: hạ thấp sự đề phòng của họ, liên kết họ thành một nhóm, bằng cách tổ chức một trò giúp vui, hay kể cho họ nghe một câu chuyện. Bấy giời họ đã ít kiểm soát các cảm xúc và bạn có thể tiếp cận họ một cách trực tiếp hơn, lay chuyển họ dễ dàng từ cười sang giận dữ hay căm ghét. Các bậc thầy về thuật quản lý con người có một ý thức về kịch tính: họ biết khi nào và bằng cách nào để tấn công vào lòng của những thuộc cấp mình. Bước 6: Hòa lẫn sự nghiêm khắc và lòng tốt. Yếu tố cơ bản đối với sự quản lý con người là tính cân bằng giữa thưởng và phạt. Quá nhiều tưởng thưởng sẽ làm hư hỏng binh sĩ của bạn và làm cho họ xem đó như là chuyện đương nhiên; quá nhiều hình phạt sẽ hủy hoại tinh thần của họ. Bạn cần đạt được điểm cân bằng đúng đắn. Làm cho lòng tốt của bạn trở thành điều hiếm hoi và thậm chí một lời nhận xét nồng ấm hay một hành động quảng đại cũng sẽ mang một ý nghĩa đầy sức mạnh. Sự giận dữ và sự trừng phạt cũng phải hiếm hoi tương đương; thay vì vậy, sự nghiêm khắc của bạn nên khoác hình thức của việc đề ra những chuẩn mực cao mà chỉ một vài người có thể đạt tới. Hãy khiến cho binh sĩ của bạn hoàn toàn làm vui lòng bạn, khiến cho họ đấu tranh để nhìn thấy ít nghiêm khắc và nhiều lòng tốt hơn. Bước 7: Xây dựng nên huyền thoại nhóm. Những quân đội có tinh thần cao nhất là những quân đội đã được kiểm nghiệm trong chiến trận. Những người lính từng chiến đấu kề vai sát cánh với nhau trong nhiều chiến dịch sáng tạo ra một dạng huyền thoại nhóm dựa vào các chiến thắng trong quá khứ của họ. Việc sống theo truyền thống và thanh danh của nhóm trở thành một vấn đề về sự tự hào; bất kỳ người nào làm cho nhóm thất vọng sẽ cảm thấy xấu hổ. Để sản sinh ra huyền thoại này, bạn phải dẫn quân của bạn vào càng nhiều chiến dịch càng tốt. Nên khôn ngoan bắt đầu bằng những trận chiến dễ dàng mà họ có thể thắng cuộc, thiết lập lòng tự tin của họ. Tạo nên những biểu tượng và những khẩu hiệu thích hợp với huyền thoại. Quân của bạn sẽ muốn thuộc về nó. Bước 8: Kiên quyết xử lý những kẻ hay càu nhàu than vãn. Không chừa chỗ cho những kẻ hay càu nhàu và bất mãn, nếu không họ sẽ lây lan sự băn khoăn hay thậm chí sự sợ hãi trong khắp nhóm. Trong phạm vi nhanh nhất có thể, phải cách ly và tống cổ họ đi. Mọi nhóm đều có một cốt lõi gồm những những người năng động, có kỷ luật hơn số còn lại – những người lính tốt nhất của bạn. Hãy nhận ra họ, nuôi dưỡng đức tính của họ và lấy họ ra làm gương. Những người này sẽ là một lực thăng bằng tự nhiên chống lại những kẻ bất mãn và yếu bóng vía. Ông biết không, ta chắc chắn rằng không phải con số hay sức mạnh đem lại chiến thắng trong chiến tranh, mà bất cứ quân đội nào mạnh hơn về tinh thần, nói chung các kẻ thù của họ không thể chống cự nổi họ. Xenophon (430?- 355? TrCN.) CÁC VÍ DỤ LỊCH SỬ
Sau đó, Cromwell trở thành một nghị sĩ Quốc hội và là người phát ngôn bảo vệ cho những thường dân nhiều đau khổ chống lại giới quý tộc. Thế nhưng ông ta cảm thấy đã được số mệnh an bài để làm một điều gì đó lớn hơn chính trị: ông đã có những viễn tượng về một cuộc thập tự chinh vĩ đại. Năm 1642, Quốc hội, trong một quộc đấu tranh cay đắng với vua Charles I, đã biểu quyết cắt bỏ khoản trợ cấp cho nhà vua cho tới khi nào ông ta đồng ý với những điều kiện giới hạn quyền lực hoàng gia. Khi Charles từ chối, chiến tranh nổ ra giữa phe Calvariers (Kỵ binh – những người bảo hoàng, để tóc dài) và phe Roundheads (Đầu tròn – những người nổi loạn, gọi là thế vì họ cắt tóc ngắn sát đầu). Ủng hộ Quốc hội nồng nhiệt nhất đa số những người Thanh giáo, trong đó có Cromwell, người xem cuộc chiến chống lại nhà vua là một cơ hội, hơn thế, là một sứ mệnh của mình. Dù không có nền tảng quân sự, Cromwell nhanh chóng thành lập một đạo quân gồm 60 kỵ binh từ vùng quê Cambrigeshire. Mục tiêu của ông là sáp nhập họ vào một trung đoàn lớn hơn, học hỏi kinh nghiệm bằng cách chiến đấu dưới quyền một viên chỉ huy khác, và dần dần chứng tỏ giá trị của mình. Ông rất tự tin vào chiến thắng cuối cùng, vì ông xem phe ông là bất khả chiến bại: nói cho cùng, Thượng đế đứng về phía họ, và tất cả các binh lính của ông đều là những kẻ tin vào chính nghĩa trong việc tạo nên một nước Anh ngoan đạo hơn. Dù thiếu kinh nghiệm, Cromwell cũng có một tầm nhìn quân sự nào đó: ông hình dung ra một kiểu thực hiện chiến tranh mới, đi đầu là những kỵ binh nhanh hơn và cơ động hơn. Và trong vài tháng đầu của cuộc chiến, ông đã chứng tỏ mình là một người chỉ huy tài ba và dũng cảm. Ông được trao thêm nhiều đoàn quân để chỉ huy nhưng sớm nhận ra rằng ông đã đánh giá quá cao tinh thần chiến đấu của binh sĩ: nhiều lần ông đã dẫn quân tấn công vào phòng tuyến đã bị chọc thủng, chỉ để quan sát trong cơn giận dữ những người lính bất tuân quân lệnh xông vào cướp phá doanh trại của địch quân. Đôi khi, ông cố duy trì một bộ phận lực lượng dự bị để làm lực lượng chi viện trong trận đánh, nhưng mệnh lệnh duy nhất mà họ nghe theo là tiến lên, và khi rút quân họ vô cùng hỗn loạn. Tự xem mình là đoàn quân thánh chiến, qua chiến cuộc, binh lính của Cromwell đã lộ rõ là những kẻ nhẫn tâm, chỉ chiến đấu vì tiền và thỏa tính phiêu lưu. Họ vô giá trị. Năm 1643, khi được phong chức đại tá chỉ huy trưởng trung đoàn của ông, Cromwell quyết định đoạn tuyệt với quá khứ. Từ giờ trở đi, ông chỉ tuyển mộ những binh lính theo một dạng: những người, giống như ông, có những viễn tượng và mạc khải tôn giáo. Ông tìm ra những người nổi bật, kiểm tra mức độ đức tin của họ. Loại bỏ một truyền thống lâu đời, ông bổ nhiệm những thường dân, chứ không phải là những nhà quý tộc, làm sĩ quan; như ông viết cho một người bạn: “Tôi thích một viên đại úy áo vải thô mộc biết mình chiến đấu vì cái gì, yêu mến điều mà mình biết, hơn là cái mà ông gọi là quý ông và chẳng còn gì khác.” Cromwell cho binh lính cùng hát thánh ca và cầu nguyện. Trong một cuộc kiểm tra nghiêm khắc về kỷ luật, ông đã dạy họ xem tất cả những hành động của mình như là một phần trong ý định của Thượng đế. Và ông chăm nom họ theo một cung cách khác thường vào thời đó, bảo đảm rằng họ được ăn ngon, mặc ấm và lãnh tiền lương đúng hạn. Bấy giờ, khi quân đội của Cromwell tiến vào chiến địa, nó là một lực lượng đáng nể. Binh lính tiến lên trong đội hình chặt chẽ, hát lớn những bài thánh ca. Khi tới gần các lực lượng của nhà vua, họ chuyển sang một đội hình phi nước kiệu tròn, không tiến theo đường thẳng và hỗn loạn như các đoàn quân khác. Ngay cả khi tiếp xúc với kẻ thù, họ vẫn giữ trật tự, và lúc họ rút lui cũng đầy kỷ luật như lúc tiến công. Vì tin rằng Thượng đế ở bên mình, họ không sợ chết: họ có thể tiến quân thẳng lên một ngọn đồi trong làn đạn của kẻ thù mà không hề dừng bước. Khi đã kiểm soát được kỵ binh của mình, Cromwell có thể điều động họ với sự linh hoạt vô hạn. Các đoàn quân của ông thắng hết trận này sang trận khác. Năm 1645, Cromwell được phong làm trung tướng kỵ binh trong Quân đội Kiểu Mới. Năm đó, trong trận Naseby, trung đoàn giàu kỷ luật của ông đã góp phần chủ yếu cho chiến thắng của phe Roundheads. Một vài ngày sau, kỵ binh của ông dứt điểm các lực lượng hoàng gia ở Langport, kết thúc một cách hiệu quả giai đoạn đầu của cuộc Nội chiến. Diễn dịch Việc Cromwell được xem là một trong những nhà lãnh đạo quân sự vĩ đại trong lịch sử đáng chú ý ở chỗ ông đã học được cách cầm quân ngay từ thực tế. Trong giai đoạn thứ hai của cuộc Nội chiến, ông trở thành lãnh đạo của phe Roundheads, và sau đó, khi đã đánh bại vua Charles I và xử tử ông ta, ông trở thành Người bảo hộ của Anh Quốc. Dù đi đầu trong thời của ông với những viễn tượng về thực hiện chiến tranh cơ động, Cromwell không phải là một chiến lược gia xuất sắc hay nhà chiến thuật trận địa tài ba; thành công của ông nằm ở tinh thần và kỷ luật của quân đội, và với những phẩm chất mà những người mà ông tuyển mộ - những người chân thành tin tưởng vào chính nghĩa của ông. Một cách tự nhiên, những người như thế mở rộng lòng đón nhận ảnh hưởng của ông và chấp nhận kỷ luật của ông. Với mỗi chiến thắng mới, họ càng tận tụy với ông và càng cố kết với nhau hơn. Ông có thể đặt ra yêu cầu cao nhất đối với họ. Như vậy, trên tất cả mọi điều khác, hãy chú ý tới nhân viên của bạn, những người mà bạn đã tuyển mộ cho chính nghĩa của mình. Nhiều người sẽ vờ như chia sẻ những niềm tin của bạn, nhưng trận chiến đầu tiên của bạn sẽ cho thấy tất cả những gì họ muốn là một việc làm. Những chiến sĩ như thế là những kẻ vụ lợi và sẽ chẳng đưa bạn tới đâu. Những người thực tâm tin tưởng là điều mà bạn mong muốn; khả năng chuyên môn và các lý lịch giàu ấn tượng không thể bằng tính cách và khả năng hy sinh. Những người được tuyển mộ theo tính cách sẽ trở thành một lực lượng sẵn sàng đón nhận ảnh hưởng của bạn, khiến cho việc đạt được tinh thần và kỷ luật dễ dàng hơn rất nhiều. Những nhân sự cốt cán đó sẽ trải rộng niềm tin cho bạn, giữ cho phần còn lại của đoàn quân nằm trong hàng ngũ. Trong thế giới muôn năm này, hãy biến chiến trận thành một trải nghiệm mang tính tôn giáo, một mối liên quan có tính xuất thần vào một điều gì đó đang vượt xa khỏi hiện tại càng nhiều bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu. 2. Năm 1931, Lyndon Baines Johnson, 23 tuổi, được giao một công việc mà anh từng mơ ước: thư ký cho Richard Kleberg, một nghị sĩ mới được bầu lên của quận 14 bang Texas. Bấy giờ, Johnson là một giáo viên trung học, nhưng anh đã làm việc trong nhiều chiến dịch chính trị và rõ ràng là một chàng trai nhiều tham vọng. Các học sinh của anh ở trường Sam Houston, thuộc Houston, Texas, đoán rằng anh sẽ nhanh chóng quên họ, nhưng với sự ngạc nhiên của hai trong số những đối thủ tranh cãi khá nhất của anh, LE. Jones và Gene Latimer, anh không chỉ giữ liên lạc mà còn thường xuyên viết thư cho họ từ Washington. Sáu tháng sau, một ngạc nhiên khác còn lớn hơn xảy ra: Johnson mời Jones và Latimer tới Wasshington làm việc với tư cách trợ lý cho anh. Với cuộc Suy thoái đang lúc cao trào, việc làm rất hiếm hoi – đặc biệt là loại công việc có tiềm năng này. Hai chàng thanh niên nắm lấy ngay cơ hội. Họ biết rất ít về điều họ sắp sửa làm. |
Mức lương thấp một cách buồn cười, và chẳng bao lâu đã sáng tỏ rằng Johnson dự định thử thách hai chàng trai về giới hạn con người của họ. Họ làm việc từ 18 đến 20 giờ mỗi ngày, phần lớn là phúc đáp các thư từ của cử tri. “Vị sếp này có một sở trường, hay đúng hơn, một thiên tài trong việc tận dụng khả năng của mọi người xung quanh ông ta.” Sau này Latimer viết. “Ông thường nói, “Gene, hình như hôm nay LE. nhanh hơn cậu một chút.” Và tôi làm việc nhanh hơn. “LE. anh ta đã bắt kịp cậu.” Và chẳng bao lâu, cả hai chúng tôi gõ (đánh máy chữ) liên tục không ngừng, nhanh hết mức chúng tôi có thể làm.
Jones thường không chấp hành tốt các mệnh lệnh, nhưng anh ta thấy rằng mình ngày càng làm việc chăm chỉ hơn cho Johnson. Người chủ của anh ta dường như đã được ấn định cho một điều gì đó lớn lao: việc Johnson sẽ đạt tới những đỉnh cao quyền lực được viết lên trên mặt anh – và anh có thể mang Jones và Latimer cùng đi với mình. Johnson còn có thể biến mọi thứ thành một lý do thích đáng, ngay cả một vấn đề không đáng kể cũng trở thành một cuộc thập tự chinh đối với những cử tri của Kleberg, và Jones cảm thấy mình là một phần tử trong cuộc thập tự chinh ấy – một phần tử của lịch sử. Nguyên nhân quan trọng nhất để Jones và Latimer sẵn lòng làm việc vất vả như thế là vì thực tế Johnson còn làm việc vất vả hơn. Khi Jones lê đến văn phòng vào 5 giờ sáng, đèn vẫn còn mở, và Johnson đang miệt mài làm việc. Anh không bao giờ yêu cầu những người giúp việc làm bất cứ điều gì mà anh có thể làm được. Năng lượng của anh thật dữ dội, vô hạn và có tính lây lan. Làm sao bạn có thể làm cho một con người như thế thất vọng vì làm việc kém chăm chỉ hơn anh ta?
Johnson không chỉ yêu cầu một cách không thương xót, sự chỉ trích của anh cũng rất tàn nhẫn. Tuy nhiên, đôi lúc anh cũng làm một việc gì đó bất ngờ và có lợi cho Jones và Latimer hoặc khen ngợi họ về một việc mà họ tưởng rằng anh không nhận thấy. Vào những thời điểm như thế, hai chàng trai nhanh chóng quên đi những phút giây nhiều cay đắng trong công việc của họ. Họ cảm thấy vì Johnson, họ có thể đi đến tận cùng trái đất. Và thực sự, Johnson đã lên dần trong nấc thang chức vụ, đầu tiên là chiếm được tầm ảnh hưởng trong văn phòng Kleberg, rồi được chính tổng thống Franklin D. Roosevelt chú ý tới. Năm 1935, Roosevelt chỉ định Johnson làm giám đốc Ban quản lý Thanh niên Quốc gia bang Texas mới thành lập. Lúc này Johnson bắt đầu xây dựng một đội lớn hơn xung quanh hai người trợ lý cốt cán tận tụy của mình; anh cũng xây dựng lòng trung thành trong số những người anh đã tìm việc giúp ở Washington. Nguồn động lực mà anh đã tạo ra với Jones và Latimer giờ đây tự lặp lại chính nó ở một phạm vi lớn hơn: những người trợ lý cạnh tranh với nhau để được anh chú ý, cố làm anh hài lòng, đáp ứng các tiêu chuẩn của anh, xứng đáng với anh và các mục tiêu của anh.
| Năm 1937, khi nghị viên James Buchanan đột tử, vị trí của Quận 10 bang Texas bị trống một cách bất ngờ. Mặc cho những điều lạ lùng đến không tin nổi chống lại anh – anh vẫn còn tương đối vô danh và còn quá trẻ - Johnson quyết định nắm lấy cơ may: những thuộc cấp được đào luyện cẩn thận của anh được đưa tới Texas, trở thành tài xế, người vận động, người viết bài phát biểu, những đầu bếp tiệc ngoài trời, những diễn viên quần chúng, y tá – bất kỳ thứ gì mà chiến dịch cần tới. Trong sáu tuần đầu chạy đua ngắn ngủi, những người lính bộ binh của Johnson đã rải khắp chiều dài và chiều rộng của Quận 10. Và ở từng bước phía trước mặt họ chính là Johnson, vận động cho chiến dịch như thể cả đời anh phụ thuộc vào nó. Dần dần từng bước một, anh và đồng đội chiếm được cảm tình của những cử tri ở mọi ngóc ngách trong quận, và cuối cùng là một trong những vụ lật đổ lớn nhất của bất kỳ cuộc chạy đua chính trị nào, Johnson đã thắng cử. Sự nghiệp sau đó của anh, lúc đầu là một thượng nghị sĩ, rồi tổng thống Mỹ, đã che khuất nền tảng của thành công đầu tiên của anh: đội quân những người thuộc cấp tận tụy hết mình và không biết mệt mỏi mà anh đã xây dựng suốt năm năm trước. Diễn dịch Lyndon Johnson là một thanh niên có tham vọng rất cao. Anh không có tiền bạc, cũng không có những mối quan hệ nhưng lại có một thứ giá trị hơn nhiều: sự thấu hiểu tâm lý con người. Để trải rộng tầm ảnh hưởng trên thế giới này, bạn cần một nền tảng quyền lực, và ở đây là những con người có giá trị hơn nhiều so với bạc tiền – một quân đội của những người thuộc cấp hết mình. Họ sẽ làm cho bạn những điều mà tiền bạc không thể nào mua được. Quân đội đó được xây dựng một cách tinh tế. Mọi người đều có tính mâu thuẫn và phòng vệ: nếu thúc đẩy họ quá căng, họ sẽ bực tức bạn; đối xử tốt với họ thì họ xem đó là chuyện đương nhiên. Johnson đã tránh những cái bẫy rập đó bằng cách làm cho các nhân viên mong muốn sự tán thành của anh. Để làm điều đó anh đã chỉ huy từ phía trước. Anh làm việc vất vả hơn bất cứ nhân viên nào của mình, và họ nhìn thấy anh làm điều đó; việc không bắt kịp anh sẽ làm họ cảm thấy có lỗi và quá ích kỷ. Một người lãnh đạo làm việc cần mẫn như thế đã khuấy động những bản năng đấu tranh trong thuộc cấp của anh ta, và họ làm mọi thứ có thể để chứng tỏ bản thân mình xứng đáng hơn những đồng đội khác. Bằng cách cho thấy bản thân mình sẽ sẵn sàng hy sinh bao nhiêu thời gian và nỗ lực, Johnson đã chiếm được sự tôn trọng của họ. Khi đã có sự tôn trọng đó, sự chỉ trích, ngay cả khi thái quá, trở thành một nguồn xung lực hiệu quả, làm cho các thuộc cấp của anh cảm thấy họ đang làm anh thất vọng. Đồng thời, một hành động tốt nào đó sẽ xô đổ bất kỳ khả năng nào chống lại anh. |
Thấu hiểu: tinh thần có tính chất lây lan, và bạn, với tư cách là một người lãnh đạo, phải cất giọng bắt nhịp cho bài hát. Nếu yêu cầu những hy sinh mà bản thân bạn không thực hiện (làm mọi việc thông qua trợ lý) quân của bạn sẽ trở nên thờ ơ và bực bội; nếu cư xử quá tốt, biểu lộ quá nhiều quan tâm tới tình trạng của họ, bạn sẽ rút sự căng thẳng ra khỏi linh hồn họ và tạo nên những đứa trẻ hư hỏng, than van về bất cứ một áp lực nhẹ nhàng nào hay về yêu cầu làm thêm việc. Ví dụ cá nhân là cách thức tốt nhất để lấy đúng giọng bắt nhịp và xây dựng tinh thần. Khi người của bạn nhìn thấy sự tận tâm đối với mục tiêu của bạn, họ cũng thẩm thấu tinh thần đầy năng lượng và sự tự hy sinh đó. Một vài lời phê phán đúng lúc ở nơi này nơi khác sẽ khiến cho họ cố gắng nhiều hơn để làm bạn hài lòng, để hành động theo các chuẩn mực cao của bạn. Thay vì phải thúc đầy lôi kéo quân đội của bạn, bạn sẽ thấy họ đuổi theo sau bạn.
3. Tháng 5/218 TrCN., vị tướng vĩ đại Hannibal ở Carthage, hiện nay là Tunisia, bắt tay vào một kế hoạch táo bạo: ông sẽ chỉ huy một đội quân băng qua Tây Ban Nha, Gaul, vượt qua dãy núi Alpes để đi vào miền Bắc Ý. Mục tiêu của ông là đánh bại những quân đoàn đông đảo ngay trên đất họ, đặt dấu chấm hết cuối cùng cho các chính sách bành trướng của La Mã. Dãy Alpes là một chướng ngại khổng lồ cho việc tiến quân. Trên thực tế, chưa hề có tiền lệ về việc hành quân băng qua những ngọn núi cao này. Thế nhưng vào tháng 12 năm ấy, sau nhiều thử thách gian lao, Hannibal đã tới miền Bắc nước Ý, phát hiện ra người La Mã hoàn toàn không phòng bị và khu vực thành phố không có lực lượng bảo vệ. Tuy nhiên, cái giá phải trả là chỉ còn 26.000 trong số 102.000 binh lính của Hannibal sống sót, và họ bị kiệt sức, đói và xuống tinh thần. Tệ hại hơn, không còn thời gian để nghỉ ngơi: một đội quân La Mã đang trên đường tiến quân tới và đã vượt qua sông Po, chỉ cách doanh trại của người Carthage chừng vài dặm.
Vào đêm xảy ra trận chiến đầu tiên với các quân đoàn La Mã đáng sợ, bằng cách nào đó Hannibal đã vực sống dậy những binh lính tả tơi của mình. Ông quyết định diễn một tấn tuồng: tập trung quân đội lại, ông cho mang ra một nhóm tù nhân và bảo với họ rằng nếu họ chịu một cuộc giác đấu, những người chiến thắng sẽ được tự do và có một vị trí trong quân đội Carthage. Những người tù nhân đồng ý, và các binh lính của Hannibal được thưởng thức hàng giờ cuộc giải trí đẫm máu, lãng quên đi những bất hạnh của họ.
| Khi cuộc giác đấu kết thúc, Hannibal nói chuyện với binh sĩ của ông. Cuộc giác đấu rất thú vị, ông nói, vì những người tù nhân đã chiến đấu rất quyết liệt. Điều đó một phần vì người yếu nhất cũng trở nên hung dữ khi thua cuộc có nghĩa là chết, nhưng cũng còn một lý do khác: họ có cơ hội gia nhập vào quân đội Carthage, chuyển từ những người tù thành những chiến sĩ tự do đấu tranh cho một mục tiêu vĩ đại, đánh bại những người La Mã đáng ghét. Những chiến sĩ các ngươi, Hannibal nói, cũng nằm trong địa vị tương tự. Các ngươi đối đầu với một kẻ thù hùng mạnh hơn. Các ngươi cách xa quê nhà nhiều trăm dặm, ở trên đất của quân thù, và các ngươi không còn nơi nào để đi - ở một nghĩa nào đó các ngươi cũng là những tù nhân. Lúc này đây chỉ có tự do hay là nô lệ, sống hay là chết. Nhưng nếu chiến đấu như những người này đã chiến đấu hôm nay, các ngươi sẽ chiến thắng. Cuộc giác đấu và lời phát biểu đã đi vào lòng binh lính của Hannibal, ngày hôm sau, họ chiến đấu với sự dữ tợn kinh khủng và đánh bại người La Mã. Tiếp theo sau là một chuỗi chiến thắng chống lại những quân đoàn La Mã lớn hơn nhiều. Gần hai năm sau, hai bên gặp nhau ở Cannae. Trước trận đánh, với quân đội của hai bên dàn trận trong tầm nhìn của nhau, binh lính Carthage có thể nhìn thấy kẻ thù có quân số đông hơn rất nhiều, và nỗi sợ hãi lan nhanh qua các hàng quân. Mọi người trở nên lặng lẽ. Một sĩ quan Carthage tên là Gisgo phi ngựa ra trước hàng quân, dừng lại trước Hannibal, với một giọng run run, anh ta nhận xét về sự chênh lệch quân số. “Chỉ có một điều, Gisgo, mà ngươi không nhận thấy,” Hannibal đáp, “Trong tất cả con số to lớn những người lính đối diện đó, không có một người nào tên là Gisgo.” Gisgo phá ra cười, và những người khác trong phạm vi nghe thấy cũng bật cười to, và tiếng cười lan qua các hàng quân, phá vỡ sự căng thẳng. Không, quân La Mã không có Gisgo. Chỉ quân Carthage có Gisgo, và chỉ quân Carthage có Hannibal. Một vị chỉ huy có thể nói đùa ở một khoảnh khắc như thế phải cảm thấy tuyệt đối tự tin – và nếu vị chỉ huy đó là Hannibal, cảm giác đó có lẽ là đúng. Như nỗi lo lắng vừa bao trùm ban nãy, cảm giác tự tin lúc này lan tỏa khắp các đội quân. Ngày hôm đó ở Cannae, với một trong những chiến thắng có sức tàn phá nhất trong lịch sử, quân Carthage đã nghiền nát quân đội La Mã. Diễn dịch Hannibal là một kiểu bậc thầy khá hiếm hoi về thuật động viên. Trong khi những người khác thường hô hào kêu gọi quân lính của mình với những bài diễn thuyết, ông biết rằng phụ thuộc vào ngôn từ là nằm trong một tình trạng không hay: ngôn từ chỉ có thể tác động lên bề mặt của một người lính, một người lãnh đạo phải nắm chắc trái tim của binh sĩ, làm cho máu họ sôi lên, thâm nhập vào tâm trí họ, làm thay đổi tâm trạng của họ. Hannibal gián tiếp chạm tới cảm xúc của những người lính bằng cách làm họ thư giãn, bình thản lại, đưa họ ra khỏi những mối lo âu và kết hợp họ lại thành một mối. Chỉ khi đó ông ta mới dứt điểm với một lời diễn thuyết đưa họ về thực tại và lái dòng cảm xúc của họ đi. Ở Cannae, một câu nói đùa cũng có tác động tương tự: thay vì cố thuyết phục các đội quân về sự tự tin của mình, Hannibal biểu lộ nó ra cho họ thấy. Ngay cả khi họ bật cười với câu trêu ghẹo Gisgo, họ thấu hiểu ý nghĩa bên trong của nó. Không cần phải kêu gọi dài dòng. Hannibal biết rằng sự thay đổi vi tế này trong tâm trạng của binh lính đã báo hiệu sự khác biệt giữa thắng và bại trận. Như Hannibal, bạn phải gián tiếp hướng về các cảm xúc của thuộc cấp bạn: làm cho họ cười hay khóc vì một điều gì đó dường như chẳng liên quan gì tới bạn hay vấn đề trước mắt. Các cảm xúc có tính lan truyền, chúng đưa mọi người lại gần nhau và gắn kết họ lại. Khi đó, bạn có thể biểu diễn với họ như với một chiếc dương cầm, đưa họ từ cảm xúc này sang cảm xúc khác. Sự hùng biện và những lời kêu gọi hùng hồn chỉ kích thích và xúc phạm chúng ta; chúng ta nhìn thẳng qua chúng. Sự thôi thúc tinh tế hơn điều đó. Bằng cách tiến tới một cách gián tiếp, tác động đến cảm xúc, bạn sẽ đi vào lòng người thay vì chỉ chạm nhẹ mặt ngoài của họ. |
Diễn dịch:
Khi Vincent Lombardi nắm quyền huấn luyện đội Packers, ông nhận ra ngay vấn đề: đội đã nhiễm phải tư tưởng chủ bại ấu trĩ. Tuổi trẻ thường sẽ đối phó bằng cách vừa nổi loạn vừa yếu đuối. Đó là một kiểu ở yên một chỗ: cố gắng hơn sẽ đưa tới nguy cơ thất bại nhiều hơn, và họ không thể giải quyết được, vì thế họ hạ thấp những kỳ vọng của mình, tìm thấy sự cao thượng trong việc xao lãng và đánh giá tầm thường mọi sự. Việc thua cuộc ít gây tổn thương hơn là khi họ bám chặt vào nó.
Những nhóm có thể bị nhiễm phải tinh thần này mà không nhận ra. Tất cả những gì họ cần là một vài thất bại, một vài cá nhân có đầu óc ấu trĩ, và chầm chậm, các kỳ vọng xuống thấp dần, tư tưởng chủ bại len vào suy nghĩ. Người chỉ huy cố thay đổi tinh thần của nhóm một cách trực tiếp – la hét, yêu cầu, kỷ luật – thật ra đã chạm vào khối thuốc nổ của tuổi trẻ và thúc đẩy khát khao nổi loạn. Lombardi là một người có tài năng động viên thiên phú, ông nhìn mọi sự việc trong phạm vi tâm lý. Đối với ông các đội bóng đẳng cấp quốc gia gần như đang ngang nhau về tài năng. Sự khác biệt nằm trong tinh thần và thái độ: việc đảo ngược lại tư tưởng chủ bại của đội Packers sẽ chuyển nó thành chiến thắng, nâng cao tinh thần của đội, và tới lượt nó lại đưa tới thêm nhiều chiến thắng hơn. Lombardi biết ông phải tiếp cận các cầu thủ một cách gián tiếp – phải lừa họ vào tròng để thay đổi. Ông bắt đầu với việc tỏ ra tự tin, nói năng như thể ông xem họ là những người chiến thắng lâm vào những thời điểm xấu. Điều này ngấm vào lòng họ nhiều hơn là họ nhận ra. Rồi, trong các bài tập thực hành, Lombardi không đưa ra những yêu cầu – một cách tiếp cận có tính phòng vệ bộc lộ sự thiếu tự tin. Thay vì thế, ông thay đổi tinh thần của các bài thực hành, biến chúng thành những bài tập lặng lẽ, căng thẳng, tập trung và thiết thực. Ông biết rằng năng lực ý chí sẽ buộc chặt vào cái mà bạn tin tưởng là khả thi, mở rộng niềm tin đó và bạn sẽ cố gắng hơn. Lombardi đã tạo ra một đội bóng tốt hơn – chiến thắng trận đấu đầu tiên – bằng cách khiến cho các cầu thủ nhìn thấy các khả năng. Sự thua trận không còn dễ chịu nữa.
Thấu hiểu: một nhóm có một tính cách tập thể ngày càng được củng cố theo thời gian, đôi khi tính cách đó trở nên phản tác dụng hoặc ấu trĩ. Thay đổi nó là việc khó khăn; mọi người thích cái mà họ biết hơn, ngay cả khi nó không có hiệu quả. Nếu bạn lãnh đạo loại nhóm này, đừng lọt vào vòng xung năng tiêu cực của nó. Việc thông báo các dự định và ra những yêu cầu sẽ làm cho mọi người phòng thủ và cảm thấy họ giống như trẻ con. Như Lombardi, hãy là bậc phụ huynh nhiều mưu mẹo. Yêu cầu họ nhiều hơn. Mong đợi họ làm việc như những người trưởng thành. Lặng lẽ thay đổi tinh thần mà với nó mọi thứ được thực hiện. Nhấn mạnh vào hiệu quả: bất kỳ người nào cũng có thể có hiệu quả (đây không phải là vấn đề thiên tài), sự hiệu quả sản sinh sự thành công, và thành công nâng cao tinh thần. Khi tinh thần và tính cách của nhóm bắt đầu chuyển biến, mọi thứ khác sẽ rơi vào quỹ đạo.
5. Tháng 4/1796, Napoleon Bonaparte, 26 tuổi, được phong làm chỉ huy quân đội Pháp chiến đấu với quân Áo ở Ý. Đối với nhiều sĩ quan, việc bổ nhiệm này có cái gì đó giống như một trò đùa: họ thấy người chỉ huy mới của họ quá thấp bé, quá trẻ tuổi, quá thiếu kinh nghiệm, và thậm chí quá lôi thôi nhếch nhác để đóng vai trò một vị tướng. Những binh lính của ông được trả lương thấp, ăn không đủ no và ngày càng ảo tưởng với mục tiêu chiến đấu của mình – cuộc cách mạng Pháp. Trong một vài tuần đầu, Napoleon làm mọi việc trong khả năng để giúp họ chiến đấu tốt hơn, nhưng họ phản kháng lại ông.
Ngày 10/5, Napoleon và những đội quân mỏi mệt của ông tới cầu Lodi bắc qua sông Adda. Mặc cho cuộc đấu tranh đang ở đỉnh cao giữa ông và các đoàn quân của ông, Napoleon đã đánh lui quân Áo, nhưng cây cầu là một vị trí tự nhiên để phân ranh giới, và hai bên dàn quân ra ở hai đầu cầu, với những đội pháo binh được bố trí tốt. Việc chiếm được cây cầu đòi hỏi một giá đắt – nhưng đột nhiên quân Pháp đột nhiên thấy Napoleon cưỡi ngựa ra phía trước họ, ở một vị trí cực kỳ nguy hiểm, đang chỉ huy cuộc tấn công. Ông nói một câu hiệu triệu đầy phấn khích rồi cho đội cận vệ của mình hướng về các tuyến phòng thủ của Áo với lời hô: “Cộng hòa muôn năm!” Bị lôi cuốn theo tinh thần đó, những sĩ quan cao cấp của ông chỉ huy tấn công lên. Quân Pháp chiếm được cây cầu, và bấy giờ, sau cuộc hành quân tương đối thứ yếu này, các đội quân của Napoleon đột nhiên nhìn ông như một con người khác. Thừa nhận lòng dũng cảm của ông, họ đặt cho ông một biệt danh: “Viên Hạ sĩ Tí hon” Câu chuyện Napoleon đương đầu với kẻ thù trên cầu Lodi được truyền khắp các hàng quân. Khi chiến dịch tiếp diễn và Napoleon thắng hết trận này sang trận khác, một mối liên kết vượt xa khỏi tình cảm đơn thuần đã phát triển giữa những người lính và vị tướng của họ.
Đôi khi giữa những trận chiến, Napoleon thường đi tới các đống lửa trại của những người lính để hòa đồng với họ. Bản thân ông đã vươn lên qua nhiều cấp bậc – trước kia ông từng là một xạ thủ bình thường - và ông có thể trò chuyện với binh lính những điều mà không vị tướng nào khác có thể nói được. Ông biết tên tuổi họ, nhân thân họ, ngay cả việc họ đã bị thương trong trận đánh nào. Ông thường véo tai một số người một cách thân tình. Những người lính của Napoleon ít thấy ông, nhưng khi gặp, như thể có một luồng điện truyền qua người họ. Đó không phải chỉ là sự hiện diện của cá nhân ông; ông biết đích xác khi nào cần xuất hiện – trước một trận đánh lớn hoặc khi tinh thần binh sĩ xuống thấp vì một lý do nào đó. Những lúc này, ông thường bảo họ rằng họ đang cùng làm nên lịch sử. Nếu một đội binh sắp dẫn đầu một cuộc tấn công hay dường như đang gặp rắc rối, ông sẽ phi ngựa tới và hét to: “Quân đoàn 38, ta biết các anh! Hãy tấn công vào ngôi làng đó!” Binh lính của ông cảm thấy họ không chỉ tuân theo mệnh lệnh mà còn đang làm sống lại một tấn bi hùng kịch vĩ đại.
| Napoleon hiếm khi tỏ ra giận dữ, nhưng nếu thế, binh lính của ông cảm thấy còn tồi tệ hơn cả phạm lỗi hay lo buồn. Về sau trong chiến dịch đầu tiên ở Ý, các quân đoàn Áo đã buộc một số cánh quân của ông phải rút lui nhục nhã vô phương bào chữa. Napoleon đến thăm trại của họ với tư cách cá nhân. “Các binh sĩ, ta rất không hài lòng với các anh,” ông bảo họ, đôi mắt to màu xám của ông dường như có lửa. “Các anh đã biểu lộ không phải là lòng dũng cảm, tính kỷ luật hay sự kiên trì… Các anh đã tự cho phép mình bị đuổi khỏi những vị trí mà chỉ một nhóm người cũng có thể ngăn chặn một đội quân. Các binh lính của quân đoàn 39 và 85, các anh không phải là chiến sĩ Pháp. Tướng chỉ huy, ban tham mưu, hãy để điều này khắc vào màu cờ của họ: “Họ không còn là một phần kinh hoàng của quân đội Ý!” Những người lính kinh hoàng. Một số khóc; những người khác van xin một cơ hội khác. Họ ăn năn vì sự nhu nhược của mình và đã quay ngoặt lại hoàn toàn: quân đoàn 39 và 85 đã chứng tỏ sức mạnh bản thân mà chưa bao giờ họ tỏ ra trước đó. Vài năm sau, trong một chiến dịch khó khăn chống quân Áo ở Bavaria, quân Pháp đã có một chiến thắng gian truân. Sáng hôm sau, Napoleon nhắc lại quân đoàn 33 bộ binh, đơn vị đóng vai trò chủ yếu trong trận đánh, và yêu cầu viên đại tá đề cử tên người lính dũng cảm nhất. Ông ta suy nghĩ giây lát: “Thưa ngài, đó là người lính đánh trống.” Ngay lập tức, Napoleon yêu cầu đưa người đó tới cho ông gặp. Anh ta xuất hiện, run rẩy trên đôi ủng. Napoleon thông báo to cho mọi người đều nghe: “Họ bảo anh là người dũng cảm nhất trong trung đoàn này. |
Ta tấn phong anh làm hiệp sĩ của Quân đoàn Danh dự, nam tước của vương quốc, và thưởng cho anh một khoản trợ cấp bốn ngàn quan.” Những người lính xúc động. Napoleon nổi tiếng với sự thăng tiến rất nhanh của mình và với việc nâng cấp cách chiến sĩ có công, làm cho ngay cả một binh nhì thấp kém nhất cũng cảm thấy rằng nếu anh ta chứng tỏ được bản thân, một ngày nào đó anh ta có thể là một thống chế. Nhưng một người lính đánh trống qua một đêm trở thành một nam tước? Điều đó hoàn toàn nằm ngoài khả năng dự đoán của họ. Câu chuyện này nhanh chóng lan truyền qua các đoàn quân và có một hiệu quả đầy kinh ngạc – đặc biệt là với những người lính vừa mới nhập ngũ, những người nhớ nhà và buồn nản nhất.
Xuyên suốt những chiến dịch dài, đẫm máu và cả những thất bại xé lòng của ông – mùa đông cay đắng ở Nga, sự lưu đày ở Elab, hành động cuối cùng ở Waterloo – những người lính của Napoleon vẫn sẵn sàng đi tới tận hai đầu trái đất vì viên Hạ sĩ Tí hon chứ không vì ai khác.
Diễn dịch
Napoleon là nhà quản lý vĩ đại nhất trong lịch sử: ông nắm hàng triệu chàng trai trẻ vô nguyên tắc, vô kỷ luật, vừa được giải phóng bởi cuộc cách mạng Pháp, và nhào nắn họ vào những lực lượng chiến đấu thành công nhất cho tới lúc bấy giờ. Tinh thần cao độ của họ là điều nổi bật nhất trong những thử thách mà ông đặt ra cho họ. Napoleon đã sở đắc mọi thủ thuật có trong quyển sách này để xây dựng quân đội của ông. Ông thống nhất họ quanh một mục tiêu, truyền bá đầu tiên là những ý tưởng về cách mạng Pháp, sau đó là vinh quang của Pháp với tư cách là một đế quốc hùng cường. Ông đối đãi với họ tốt nhưng không bao giờ làm hư hỏng họ. Ông kêu gọi không phải là lòng tham mà là niềm khát khao vinh quang và được công nhận của họ. Ông chỉ huy từ phía trước, chứng tỏ sự dũng cảm của mình hết lần này sang lần khác. Ông giữ cho binh sĩ luôn vận động – luôn có một chiến dịch vinh quang mới. Có mối liên kết với họ, ông điều khiển cảm xúc của họ một cách tài tình. Hơn là những người lính chiến đấu trong quân đội, binh lính của ông cảm thấy họ là một phần của huyền thoại, được hợp nhất lại dưới những chuẩn mực của bị vua huyền thoại này.
Trong những kỹ thuật của Napoleon, không có thứ nào hiệu quả hơn cách vận dụng khen thưởng và trừng phạt của ông, tất cả được sắp xếp cho tác động có kịch tính lớn nhất. Những lời khiển trách cá nhân của ông rất hiếm hoi, nhưng khi ông nổi giận, khi ông trừng phạt, hiệu quả rất khốc liệt: kẻ bị phạt cảm thấy bị ruồng bỏ, bơ vơ. Như thể bị lưu đày xa cách khỏi hơi ấm gia đình, anh ta sẽ đấu tranh để có lại sự ủng hộ của vị tướng này và không bao giờ làm cho ông nổi giận nữa. Sự thăng cấp, tưởng thưởng và ca ngợi công khai đều hiếm như nhau, và khi chúng đến, đều là do công trạng, không bao giờ vì một dự tính chính trị nào đó. Nằm giữa hai cực là không bao giờ muốn làm Napoleon phiền lòng và khao khát được ông công nhận, binh lính bị cuốn vào sự thống trị của ông, đi theo ông một cách tận tụy nhưng không bao giờ hoàn toàn đuổi kịp.
Hãy học từ bậc thầy này: cung cách quản lý mọi người là giữ cho họ nằm trong tình trạng chờ đợi. Trước tiên, tạo nên một mối ràng buộc giữa bản thân bạn và những binh lính của bạn. Họ tôn trọng bạn, tán thưởng bạn, thậm chí hơi sợ bạn chút đỉnh. Để làm cho mối ràng buộc mạnh mẽ hơn, hãy lùi lại, tạo một khoảng cách nhỏ quanh mình; bạn vẫn ấm áp với một tiếp xúc từ khoảng cách xa hơn. Một khi mối ràng buộc đã vững bền, hãy xuất hiện ít hơn. Làm cho cả những người trừng phạt lẫn ngợi khen của bạn đều hiếm hoi và bất ngờ, dù là những lỗi lầm hay thành công dường như có vẻ không quan trọng vào thời điểm đó nhưng có một ý nghĩa tượng trưng. Thấu hiểu: khi mọi người đều biết điều gì làm cho bạn hài lòng và giận dữ, họ sẽ biến thành những chú chó lông xù đã được đào tạo tốt, luôn cố gắng làm cho bạn vui lòng. Hãy giữ họ trong tình trạng chờ đợi: khiến cho họ nghĩ tới bạn thường xuyên và muốn làm bạn vui lòng nhưng không bao giờ biết cách làm thế nào. Khi họ nằm trong bẫy, bạn sẽ có một sức hút đối với họ. Sự thôi thúc trở nên tự động.
Tư liệu: Đạo có nghĩa là khiến cho mọi người có cùng những mục tiêu như kẻ lãnh đạo, để học chia sẻ cái chết và cuộc sống, mà không sợ hiểm nguy. Hình ảnh: Thủy triều của đại dương. Nó lên và xuống mạnh mẽ đến mức không ai nằm trên đường đi của nó có thể thoát khỏi sức cuốn hút của nó hay đi ngược lại nó. Như mặt trăng, bạn là nguồn lực tạo nên thủy triều, cuốn theo tất cả mọi thứ trong làn sóng của nó. |
HOÁN VỊ
Nếu tinh thần có tính lan tỏa, các phản nghĩa của nó cũng thế: sự sợ hãi và sự bất bình có thể lan nhanh trong các đoàn quân của bạn như một ngọn lửa điên cuồng. Cách duy nhất để giải quyết chúng là chặn đứng chúng trước khi chúng trở thành nỗi lo sợ và sự nổi loạn.
Năm 58 TrCN., khi La Mã mở cuộc chiến tranh Gallic, Julius Caesar chuẩn bị cho trận đánh với viên chỉ huy người German là Ariovistus. Các tin đồn về sự dữ tợn và quân số của các lực lượng German trải rộng làm cho quân đội Caesar sợ hãi và nổi loạn. Caesar hành động nhanh chóng: đầu tiên ông bắt nhốt những kẻ tung tin đồn nhảm. Kế đến, ông nói chuyện với binh lính, nhắc nhở họ về các tổ tiên dũng cảm đã từng chiến đấu và đánh bại người German. Ông sẽ không dẫn các con cháu nhu nhược của họ ra trận; vì chỉ có duy nhất Quân đoàn số 10 dường như không tỏ ra sợ hãi, ông sẽ chỉ đưa đơn vị đó ra trận. Khi Caesar chuẩn bị hành quân với Quân đoàn số 10 anh dũng, các lực lượng còn lại xấu hổ, cầu xin ông tha thứ và cho họ cùng chiến đấu. Với vẻ miễn cưỡng, ông chấp thuận, và những binh lính đã từng sợ sệt này chiến đấu rất dữ dội.
Trong những trường hợp như thế, bạn phải hành động như Caesar, quay lưng lại với cơn thủy triều sợ hãi. Không lãng phí thời gian, và xử trí với toàn nhóm. Những người làm lan truyền sự sợ sệt hay chống đối đã trải qua một cơn điên dại mà trong đó họ dần đánh mất sự liên lạc với thực tại. Hãy kêu gọi lòng tự hào và phẩm cách của họ, làm cho họ thấy xấu hổ về khoảnh khắc yếu hèn và điên dại của mình. Nhắc nhở họ về cái mà họ đã đạt được trong quá khứ, và chỉ cho họ thấy họ đã rời bỏ lý tưởng ra sao. Niềm xấu hổ mang tính xã hội này sẽ thức tỉnh họ và củng cố lại động năng.
