CHUYỂN HƯỚNG VÀ TẤN CÔNG VÀO HÔNG ĐỐI THỦ

CHUYỂN HƯỚNG CHIẾN LƯỢC

      Khi tấn công mọi người một cách trực tiếp, bạn làm cho sự cưỡng kháng của họ thêm cứng rắn và công việc của bạn thêm vất vả. Có một phương pháp tốt hơn: gây chú ý ở phía trước mặt đối thủ, rồi tấn công vào bên hông của họ, nơi họ ít chờ đợi nhất. Bằng cách tấn công vào chỗ mềm yếu và không được bảo vệ của họ, bạn gây nên một cú sốc, một khoảnh khắc yếu điểm để bạn khai thác. Hãy nhử mọi người khiến họ phải di chuyển một cách mất thăng bằng, để lộ nhược điểm của họ, rồi châm lửa từ bên hông họ. Cách thức duy nhất để làm cho các đối thủ cứng cỏi phải chuyển động là tiếp cận họ một cách gián tiếp.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

CHUYỂN SANG BÊN SƯỜN Năm 1793, Louis XIV và vợ ông, Marie Antoinette, vua và hoàng hậu Pháp, bị chém đầu theo lệnh của chính quyền mới tiếp vị sau Cách mạng Pháp. Marie Antoinette là con gái của Maria Theresa, nữ hoàng Áo, và cái chết của bà đã biến Áo thành kẻ thù không đội trời chung với Pháp. Đầu năm 1796, họ chuẩn bị xâm lược nước Pháp từ miền bắc Ý, vào thời điểm đó là thuộc địa của Áo. Tháng 4 năm ấy, Napoleon, 26 tuổi, được giao quyền chỉ huy quân đội Pháp ở Ý và phụ trách một sứ mệnh đơn giản: ngăn các lực lượng Áo tràn vào Pháp. Dưới quyền Napoleon, lần đầu tiên kể từ Cách mạng, quân Pháp không những có thể giữ vững một vị trí phòng thủ mà còn tiếp tục tự vệ một cách vững chắc, đẩy dần quân Áo về phía đông. Bị gây sốc bởi quân cách mạng, rõ ràng nó đã bẽ mặt vì bị đánh bại bởi một viên tướng vô danh ngay trong chiến dịch đầu tiên, suốt sáu tháng Áo cử nhiều lực lượng tấn công Napoleon, nhưng ông đã buộc từng đội quân phải thoái lui vào những cánh rừng ở Mantua, cho tới khi cuối cùng nơi này đầy nghẹt những binh lính Áo. Để lại một lực lượng cầm chân quân Áo, Napoleon thiết lập căn cứ ở phía bắc, trong thành phố then chốt Verona. Nếu quân Áo muốn thắng, họ phải đẩy ông ra khỏi Verona và giải thoát cho các binh lính đói khát đang mắc bẫy ở ManuaVà họ đã cạn thời gian. Tháng 10/1796, Nam tước Joseph d’Alvintzi được giao quyền chỉ huy khoảng 5 vạn quân Áo để thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp đánh đuổi quân Pháp ra khỏi Verona. Là một chỉ huy giàu kinh nghiệm và một chiến lược gia thông minh, d’Alvintzi nghiên cứu chiến dịch Ý của Napoleon một cách cẩn thận và cảm thấy nể phục kẻ thù của ông. Để đánh bại viên tướng trẻ xuất chúng này, quân Áo phải linh động hơn nữa, và d’Alvintzi nghĩ ông đã có giải pháp: ông sẽ chia quân của mình thành hai phân đội, một dưới quyền của ông, phân đội kia dưới quyền của tướng Nga Paul Davidovich. Hai phân đội sẽ tách rời nhau và tiến về Nam, đồng quy ở Verona. Đồng thời, d’Alvintzi tiến hành một chiến dịch nghi binh để khiến cho Napoleon nghĩ rằng lực lượng của Davidovich nhỏ bé (thực tế nó có 18.000 quân) và chỉ là một lực lượng bảo vệ cho các tuyến thông tin của Áo. Nếu Napoleon đánh giá quá thấp Davidovich, viên tướng Nga này sẽ ít gặp trở kháng hơn và con đường tới Verona của ông sẽ êm xuôi. Kế hoạch của d’Alvintzi là gài Napoleon vào giữa hai gọng kềm của hai lực lượng. Quân Áo tiến vào Bắc Ý vào đầu tháng 11. Với sự vui mừng của d’Alvintzi, Napoleon dường như đã mắc mưu của họ; ông ta điều một lực lượng tương đối nhỏ chống với Davidovich. Ngay lập tức viên tướng Nga tặng cho quân Pháp ở Ý một trận thua thật sự đầu tiên và bắt đầu tiến về Verona. Trong lúc đó d’Alvintzi cũng tiến quân tới một điểm không xa Verona lắm và sẵn sàng tấn công vào thành phố từ hướng đông. Khi nghiên cứu kỹ bản đồ, d’Alvintzi vui mừng với kế hoạch của mình. Nếu Napoleon điều nhiều quân hơn để ngăn Davidovich, ông ta sẽ làm quân ở Verona suy yếu không đủ sức chống trả quân của d’Alvintzi. Nếu ông ta cố ngăn d’Alvintzi tiến vào từ phía đông, ông ta sẽ yếu đi trước Davidovich. Nếu ông ta điều chi viện từ các cánh quân ở Manua, 2 vạn quân đang mắc bẫy ở đó sẽ thoát ra và họ sẽ tấn công từ phía nam. D’Alvintzi cũng biết rằng quân của Napoleon đã kiệt sức và đói. Chiến đấu suốt 6 tháng trời không nghỉ ngơi, họ đang ở thời điểm rã rời. Ngay cả một thiên tài trẻ tuổi như Napoleon cũng không thể thoát khỏi cái bẫy này. Một vài hôm sau, d’Alvintzi tiến quân tới làng Caldiero, ở ngoại vi Verona. Ở đó ông đánh bại một cánh quân Pháp khác được cử ra để ngăn chận ông. Sau một loạt thắng lợi, lúc này Napoleon đã thua hai trận liên tiếp; hẳn là ông ta bắt đầu dao động. Khi d’Alvintzi chuẩn bị cho cú nện cuối cùng của mình vào Verona, ông nhận được một tin bất ngờ: ngược với mọi dự đoán, thực sự Napoleon đã phân tán lực lượng ở Verona, nhưng thay vì điều nhiều bộ phận của nó để chống trả d’Alvintzi hoặc Davidovich, ông ta đã tiến quân với một lực lượng đáng kể về đâu đó ở hướng đông nam. Ngày kế tiếp lực lượng này xuất hiện ở bên ngoài thị trấn Arcola. Nếu quân Pháp vượt sông Arcola và tiến thêm vài dặm lên phía bắc, họ sẽ trực tiếp cắt ngang qua tuyến thông tin và đường thoái lui của d’Alvintzi, và họ có thể chiếm lấy các kho tiếp vận của ông ở Villa Nova. Có lực lượng Pháp đông đảo này ở sau lưng là điều rất đáng ngại, d’Alvintzi buộc phải rút ngay khỏi Verona và vội vã tiến quân về hướng đông. Ông đã thoái lui đúng lúc và có thể ngăn cản quân Pháp trước khi họ có thể vượt sông và tấn công Villa Nova. Trong nhiều ngày hai lực lượng đánh nhau dữ dội để giành quyền kiểm soát chiếc cầu ở Arcola. Bản thân Napoleon chỉ huy nhiều cuộc tấn công và đã suýt chết. Một phần của các cánh quân đang vây hãm Manua đã tiến lên phía bắc để chi viện cho quân Pháp ở Arcola, quân của d’Alvintzi co cụm lại, và trận chiến lâm vào thế bí. Vào ngày thứ ba, binh lính của d’Alvintzi - các tuyến của họ đã mỏng đi bởi sự tấn công của quân Pháp - đang chuẩn bị cho một trận đánh khác để chiếm chiếc cầu thì đột nhiên họ nghe thấy tiếng kèn vang dội từ bên sườn phía nam của mình. Một lực lượng quân Pháp bằng cách nào đó đã vượt sông ở mạn dưới chiếc cầu và đang tiến tới sườn của quân Áo ở Arcola. Tiếng kèn đồng nhanh chóng bị thay thế bởi những tiếng la hét và tiếng đạn bay veo véo. Sự xuất hiện đột ngột của quân Pháp ở cạnh sườn là quá nhiều đối với đoàn quân Áo đã kiệt quệ; không chờ xem quân địch đông hay ít, họ kinh hoàng bỏ chạy khỏi trận địa. Quân Pháp tràn qua sông. D’Alvintzi cố hết sức tập hợp binh sĩ của mình lại và dẫn họ về hướng đông an toàn. Nhưng trận chiến ở Verona đã thất bại, và với nó, kết thúc bi thảm của Manua đã được ấn định. Bằng cách nào đó, Napoleon đã chuyển bại thành thắng. Trận đánh ở Arcola càng nâng cao truyền thuyết về sự vô địch của ông. Diễn dịch Napoleon không phải là phù thủy, và trận đánh bại quân Áo ở Ý của ông có tính chất nghi binh đơn giản. Đương đầu với hai lực lượng đồng quy về mình, ông tính toán rằng d’Alvintzi là mối nguy hiểm rõ ràng hơn. Trận đánh chiếm Caldiero đã động viên quân Áo nghĩ rằng có thể bảo vệ Verona thông qua đương đầu trực diện. Nhưng thay vì thế, Napoleon đã phân tán lực lượng của ông và điều một bộ phận lớn đe dọa kho tiếp vận cùng các tuyến thông tin và rút lui của quân Áo. Nếu d’Alvintzi làm ngơ mối đe dọa và tiến tới Verona, ông ta sẽ rời xa địa bàn chủ yếu của chỉ huy và phải đương đầu với mối nguy cơ lớn; nếu ông quay lại, Napoleon sẽ ép ông vào giữa hai lực lượng. Thực ra, Napoleon biết d’Alvintzi sẽ rút lui - mối đe dọa là có thật - và khi làm điều đó, ông ta đã đánh mất thế chủ động. Ở Arcola, nhận thức được quân địch đã mỏi mệt, Napoleon cử một lực lượng nhỏ vượt sông ở phía nam và đánh bọc sườn quân Áo, với chỉ thị càng làm ầm ĩ huyên náo càng tốt - nào kèn, nào la hét, nào tiếng súng. Sự hiện diện của cuộc tấn công này, dù nhỏ bé, đã gây nên sự kinh hoàng và sụp đổ. Mưu mẹo đã có hiệu quả. Thủ thuật này - manoeuvre sur les derrières, như Napoleon gọi - đã trở thành chiến lược ưa thích nhất của ông. Thành công của nó dựa vào hai chân lý: Trước hết, những viên tướng thích đặt các lực lượng của mình vào một vị trí tiền phương mạnh mẽ, để tấn công hoặc giáp mặt. Napoleon thường lợi dụng khuynh hướng này bằng cách làm ra vẻ như giao chiến với địch quân ở mặt tiền; trong màn sương mù của trận chiến, khó mà nói được thật sự chỉ có phân nửa lực lượng của ông dàn trận ở đây, trong lúc đó, phân nửa còn lại lén lút luồn ra bên sườn hay bọc hậu. Thứ hai, cảm giác đang bị tấn công vào sườn là một điều đáng ngại và dễ bị tổn thương và buộc một lực lượng phải quay sang giáp mặt với mối đe dọa. Thời điểm chuyển hướng này hàm chứa nhược điểm và sự rối loạn to lớn. Ngay cả một quân đội ở một vị trí mạnh hơn, như của d’Alvintzi ở Verona, hầu như cũng sẽ đánh mất sự cố kết và thăng bằng khi nó chuyển hướng.       Hãy học hỏi từ chính bậc thầy này: tấn công từ phía trước ít khi là điều khôn ngoan. Những binh sĩ đối mặt với bạn nằm trong đội hình vững chắc, sự tập trung đó sẽ nâng cao sức mạnh chống lại bạn. Hãy tấn công vào sườn, phía dễ bị tổn thương của họ. Nguyên tắc này có thể áp dụng cho mọi cấp độ xung đột hay tranh chấp. Các cá thể thường để lộ sườn, báo hiệu cho sự dễ tổn thương của họ, từ chính cái ngược lại của nó, cái vẻ ngoài mà họ bộc lộ nhiều nhất ra trước toàn thế giới. Cái vẻ ngoài này có thể là một cá tính hung hăng, một cách thức xử trí với mọi người bằng cách đẩy họ vòng quanh. Hoặc nó có thể là một cơ cấu phòng vệ rõ ràng nào đó, một sự tập trung vào việc ngăn chặn những kẻ xâm nhập để duy trì sự bền vững trong cuộc đời của họ. Nó có thể là những niềm tin và ý tưởng trân trọng nhất của họ; nó có thể là cách mà họ làm cho bản thân mình được yêu thích. Càng làm cho người khác bộc lộ cái vẻ ngoài này, hai bên hông không được bảo vệ của họ càng lọt vào tiêu điểm - những khát khao vô ý thức, những khe hở không an toàn, những đồng minh bấp bênh, những thôi thúc không thể kiểm soát. Khi đã di chuyển tới sườn của họ, các mục tiêu của bạn sẽ hiện ra trước mặt bạn và đánh mất sự cân bằng của chúng. Mọi kẻ thù đều dễ bị tổn thương từ hai bên sườn của họ. Không có cách phòng vệ nào để chống lại một chiến thuật đánh bọc sườn xuất sắc. Sự đối lập với chân lý là điều không tránh khỏi, đặc biệt nếu nó khoác lấy hình thức của một ý tưởng mới, nhưng mức độ của sự cưỡng kháng có thể được giảm thiểu đi - bằng cách suy tư không chỉ về mục đích mà cả phương pháp tiếp cận. Hãy tránh một cuộc tấn công vào phía trước một vị trí đã được thiết lập từ lâu; thay vì thế, tìm cách chuyển hướng nó bằng cách xoay sang bên sườn, để cho phía có thể xâm nhập hiển lộ ra trước nhát chém của chân lý.       BH. Liddell Hart (1859-1970) CHIẾM LĨNH BÊN SƯỜN Khi còn trẻ, Julius Caesar (100-44 tr CN.) có lần bị cướp biển bắt giữ. Chúng đòi một khoản tiền chuộc là 20 talăng [đơn vị tiền tệ cổ vào thời đó]; cười to, ông đáp rằng một người quý phái như ông phải đáng giá 50 talăng, và ông tự nguyện trả khoản tiền đó. Tùy tùng của ông được cử về để lấy tiền, và Caesar được những tên cướp biển khát máu đó để yên. Ông sống với chúng suốt nhiều tuần, tham dự các trò chơi và các cuộc chè chén của chúng, thậm chí còn đùa cợt khá lỗ mãng với chúng, bảo rằng một ngày nào đó ông sẽ đóng đinh chúng trên thập giá. Thú vị với chàng trai linh hoạt và thu hút, bọn cướp biển xem ông như người cùng cánh hẩu. Nhưng khi đã đóng tiền chuộc và được tự do, Caesar tới một cảng gần nhất, thuê thủy thủ và mua vài con thuyền, rồi đuổi theo bọn cướp biển và làm chúng kinh ngạc ngay tại hang ổ của chúng. Đầu tiên chúng mừng đón ông trở lại - nhưng Caesar bắt giữ bọn chúng, thu hồi lại khoản tiền chuộc, và như đã hứa, đóng đinh chúng trên thập giá. Trong những năm sau đó, nhiều người đã hiểu rằng - cho dù họ thấy nó vui vẻ hay đáng sợ - đó là cách mà Caesar ứng chiếnTuy nhiên, không phải lúc nào Caesar cũng chỉ trừng phạt như thế. Năm 62 tr CN., trong một buổi lễ tôn giáo tổ chức tại nhà của ông, một chàng trai tên là Publius Clodius bị bắt gặp đang trà trộn giữa những người phụ nữ chủ trì buổi lễ, mặc đồ phụ nữ và nhảy múa với Pompeia, vợ của Caesar. Điều này được xem là một hành động sỉ nhục, và Caesar ly hôn với Pompeia ngay lập tức, bảo rằng: “Vợ tôi phải là người không thể bị nghi ngờ”. Thế nhưng khi Clodius bị bắt giữ vì tội phạm thượng, Caesar dùng tiền và tầm ảnh hưởng của mình để giúp Clodius được tha bổng. Vài năm sau đó, ông đã được đền đáp xứng đáng khi chuẩn bị rời thành Rome để chiến đấu ở Gaul và cần người bảo vệ sản nghiệp của mình lúc đi xa. Ông vận động để đưa Clodius vào làm việc tại phòng chính trị của quan bảo hộ, và ở vị trí đó, Clodius đã hỗ trợ đắc lực cho lợi ích của Caesar, gây ra nhiều rắc rối trong Nghị viện với những mưu mẹo thâm độc của mình đến mức không một ai vào thời đó có đủ thời gian để mưu đồ chống lại viên tướng đang vắng mặt.

 

 

Ba người có thể lực nhất ở thành Rome vào thời đó là Caesar, Crassus và Pompey. E sợ Pompey, một viên tướng thành đạt và nổi tiếng, Crassus cố bí mật kết đồng minh với Caesar, nhưng Caesar lảng tránh; thay vì thế, vài năm sau, ông lại xáp tới gần tướng Pompey thận trọng (kẻ đã ngờ vực và không ưa Caesar vì có khả năng ông là một kẻ thù trong tương lai) và để nghị kết đồng minh với ông ta. Đổi lại, ông hứa sẽ hỗ trợ cho một số đề xuất chính trị của Pompey, đang bị ngâm ở Nghị viện. Ngạc nhiên, Pompey đồng ý, và Crassus, không muốn bị bỏ ra rìa, đồng ý gia nhập vào nhóm để tạo thành nhóm Tam đầu chế cai trị La Mã trong nhiều năm sau đó.

Năm 53 tr CN., Crassus tử trận ở Syria, và một cuộc tranh chấp quyền lực nhanh chóng nảy sinh giữa Pompey và Caesar. Nội chiến dường như là điều chắc chắn, và Pompey được ủng hộ nhiều hơn trong Nghị viện. Năm 50 tr CN., Nghị viện ra lệnh cho cả Caesar (khi ấy đang chiến đấu ở Gaul) lẫn Pompey phải điều một trong các quân đoàn của họ tới Syria để hỗ trợ cho quân La Mã đang chiến đấu ở đó. Nhưng vì Pompey đã cho Caesar mượn một quân đoàn cho cuộc chiến ở Gaul, nên ông ta đề nghị sẽ điều quân đoàn đó tới Syria - tức là Caesar sẽ mất hai quân đoàn thay vì chỉ một, và trở nên suy yếu trong cuộc chiến sắp tới.

Caesar không phàn nàn gì cả. Ông điều hai quân đoàn đi, tuy nhiên, một trong số đó - như ông mong đợi - không tới Syria mà sẵn tiện đóng quân ở gần thành Rome, trước sự phản đối của Pompey. Trước khi hai quân đoàn lên đường, Caesar trả lương cho binh lính một cách hậu hĩnh. Ông cũng chỉ đạo các sĩ quan của chúng lan truyền tin đồn rằng các cánh quân vẫn còn ở Gaul của ông đã kiệt quệ và nếu ông dám điều chúng chống lại Pompey, chúng sẽ bỏ đi tứ tán khi vượt qua dãy Alps. Tin vào những báo cáo sai sự thật này, và mong đợi những cuộc đào ngũ lớn sẽ xảy ra, Pompey không bận tâm tới việc tuyển mộ thêm binh lính cho cuộc chiến tranh chắc chắn sẽ đến, điều mà sau này ông đã phải hối tiếc.

Tháng Giêng năm 49 tr CN., Caesar vượt qua Rubicon, con sông nằn giữa xứ Gaul và Ý. Đó là một cuộc di chuyển bất ngờ đầy kịch tính khởi đầu cho cuộc Nội chiến. Hoàn toàn kinh ngạc, Pompey cùng các quân đoàn của mình bỏ chạy tới Hy Lạp. Ở đó ông bắt đầu chuẩn bị cho một cuộc hành quân then chốt. Khi Caesar tiến quân về phía nam, nhiều kẻ thù ủng hộ Pompey bị bỏ lại thành Rome vô cùng kinh sợ. Caesar đã khét tiếng ở xứ Gaul vì những cách đối xử tàn bạo đối với kẻ thù: ông san bằng toàn bộ những thị trấn và tàn sát dân chúng ở đó. Thế nhưng khi Caesar chiếm được thị trấn then chốt Corfinium, bắt giữ những nghị viên quan trọng và các sĩ quan quân đội trung thành với Pompey, ông không trừng trị họ; trên thực tế, ông trả lại cho họ những khoản tiền mà binh lính của mình đã tước đoạt khi chiếm thị trấn. Hành động khoan dung đáng chú ý này trở thành kiểu mẫu cho cách đối xử của ông đối với những kẻ ủng hộ Pompey. Thay vì những người của Caesar chuyển sang kết đồng minh với Pompey, chính những thuộc hạ của Pompey lúc này trở thành một trong những nhóm môn đệ nhiệt thành nhất của Caesar. Kết quả là cuộc hành quân về Rome của Caesar diễn ra nhanh chóng và không hề đổ máu.

Kế đến, dù Pompey đã thiết lập căn cứ ở Hy Lạp, Caesar vẫn quyết định tấn công vào sườn của ông ta: đội quân đông đảo mà ông ta đã cho đồn trú ở Tây Ban Nha. Trong nhiều tháng chiến dịch, ông hoàn toàn áp đảo lực lượng này, do tướng Afranius và Petreius chỉ huy, và cuối cùng dồn họ vào chân tường. Họ bị bao vây, tình thế hoàn toàn tuyệt vọng. Afranius và nhiều binh lính nghe thấy sự đối xử khoan dung của Caesar đối với kẻ thù, đã bắn tin rằng họ sẵn sàng đầu hàng; nhưng Petreius, kinh tởm sự phản phúc này, đã hạ lệnh tử hình bất kỳ binh lính nào ủng hộ Caesar. Thế rồi, quyết tâm chiến đấu, ông ta chỉ huy số quân còn lại xông ra khỏi trại để giao chiến- nhưng Caesar không chịu giao chiến. Những người lính không thể nào chiến đấu.

 

Cuối cùng, kiệt quệ về nguồn tiếp tế, binh lính của Pompey đầu hàng. Lần này họ có thể mong đợi điều xấu nhất xảy ra, vì Caesar đã biết về vụ thảm sát trong doanh trại - thế nhưng một lần nữa ông tha thứ cho Petrius và Afranius và chỉ đơn giản giải trừ quân đội của họ, cung cấp lương thực và tiền cho binh lính để họ quay về Rome. Nghe thấy tin này, các thành phố Tây Ban Nha vẫn còn trung thành với Pompey nhanh chóng thay đổi thái độTrong vòng ba tháng, Tây Ban Nha thuộc La Mã đã bị chinh phục thông qua sự kết hợp giữa quân sự và chính trị, và với rất ít máu đổTrong những tháng sau đó, sự hỗ trợ về chính trị của Pompey ở Rome đã bốc hơi. Tất cả những gì ông ta còn lại là quân đội của mình. Trận thua Caesar ở Pharsalus, phía bắc Hy Lạp, một năm sau đó đã đặt dấu chấm hết cho sự hủy diệt không thể tránh khỏi của ông ta. Diễn dịch Ngay từ đầu cuộc đời chính trị của mình Caesar đã phát hiện ra rằng có nhiều cách để chinh phục. Đa số mọi người trực tiếp áp chế kẻ thù của họ. Nhưng trừ phi giết chết kẻ thù mà họ tấn công theo cách đó, họ chỉ tạo ra những kẻ thù lâu dài, những kẻ nuôi dưỡng sự oán giận sâu sắc và sẽ gây rắc rối. Có những những kẻ thù lâu dài, những kẻ nuôi dưỡng sự oán giận sâu sắc và sẽ gây rắc rối. Có những kẻ thù như thế đời sống sẽ trở nên đầy nguy hiểm. Caesar đã tìm ra một cách khác để giao chiến, đưa cuộc chiến ra khỏi kẻ thù của ông thông qua sự quảng đại khéo léo và có tính chiến lược. Bị tước vũ khí theo cách đó, kẻ thù đã hóa thành đồng minh, tiêu cực hóa thành tích cực. Sau đó nếu cần, khi sự cảnh giác của kẻ thù hơi lỏng, bạn có thể tiến hành sự trừng phạt, như Caesar đã làm bạn với bọn cướp biển. Dù sao nên xử sự nhẹ nhàng hơn, và kẻ thù của bạn sẽ trở nên những thuộc hạ tốt nhất. Giống như Publius Clodius sau vụ việc ô nhục tại nhà của Caesar đã trở nên một thủ hạ tận tâm phục vụ vì lợi ích của ông.     Khi nội chiến bùng nổ, Caesar hiểu rằng đó là một hiện tượng chính trị cũng như quân sự - thực tế, vấn đề quan trọng nhất là sự ủng hộ của Nghị viện và quân La Mã. Những hành vi nhân đạo của ông là một phần của chiến dịch đã trù tính để tước vũ khí kẻ thù và cô lập Pompey. Về bản chất, điều mà Caesar đã làm ở đây là chính là chiếm lĩnh vị trí bên sườn của kẻ thù. Thay vì tấn công trực diện, ông bọc ra bên hông của họ, tạo cho họ lý do, tặng cho họ những món quà, an ủi họ bằng lời lẽ và đặc ân. Với sự hiện diện rành rành của Caesar ở bên sườn, họ không còn mặt trận để chiến đấu, không còn gì để chống trả, cả về mặt chính trị và tâm lý. Khi tiếp xúc với Caesar, mọi sự thù địch hướng về ông đều bị hóa giải. Phương cách thực hiện chiến tranh này cho phép ông đánh bại kẻ thù Pompey hùng mạnh hơn. Cuộc đời chứa đầy những kẻ thù- một số công khai, một số thông minh và lén lút. Sự xung đột là điều chắc chắn, bạn không bao giờ được hoàn toàn yên ổn. Thay vì cố tưởng tượng rằng bạn có thể tránh khỏi những va chạm về ý chí này, hãy chấp nhận chúng và biết rằng cung cách mà bạn xử lý chúng sẽ quyết định thành công trong cuộc sống của bạn. Thắng những trận lẻ tẻ, thành công bằng cách đẩy mọi người đi vòng quanh chỗ này sang chỗ khác, để rồi cuối cùng bạn tạo nên những kẻ thù lặng lẽ sẽ ngấm ngầm phá hoại bạn thì có gì là tốt? Bằng mọi giá bạn phải kiểm soát được niềm thôi thúc để chiến đấu một cách trực tiếp với đối thủ. Tốt hơn nên chuyển sang hông của họ. Tước bỏ vũ khí và biến họ thành đồng minh; sau đó, bạn có thể quyết định tiếp tục lưu giữ họ ở phía của mình hoặc trả thù. Việc đưa cuộc chiến ra khỏi đối thủ thông qua những hành vi tốt lành, khoan dung đầy tính chiến lược sẽ dọn sạch con đường của bạn, giúp bạn tiết kiệm năng lượng cho những trận chiến không thể tránh. Hãy tìm ra sườn của họ- sự hỗ trợ mà họ dựa vào, sự tốt bụng mà họ sẽ phải đáp lại, sự ban phát đặc ân khiến họ buông vũ khí. Trong thế giới chính trị chúng ta đang sống, bên hông kẻ thù là con đường đi tới quyền lực Hãy nghĩ xem, bằng sự khiêm tốn chúng ta có thể chiếm được mọi trái tim và đảm bảo cho một thắng lợi lâu dài hay không, vì với sự tàn ác, người ta không thể thoát khỏi sự căm ghét và không thể duy trì chiến thắng của họ được bao lâu… Đây là một phương pháp chinh phục mới, củng cố vị trí của mình bằng lòng tốt và sự khoan dung                          Julius Caesar (100-44 tr CN)

CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN

Sự xung đột và tranh đấu chúng ta phải trải qua ngày nay đáng sợ hơn nhiều so với những gì tổ tiên chúng ta đã đương đầu. Trong chiến tranh, những con đường hành lang của địch được đánh dấu bằng những mũi tên trên bản đồ. Nếu phải vẽ lại sơ đồ những trận chiến trong đời sống hàng ngày, chúng ta sẽ phải vạch ra hàng ngàn mũi tên như thế, một luồng lưu thông thường trực, những chuyển động và diễn tiến - chưa nói tới những mũi tên nhắm vào chính chúng ta, nhưng kẻ cố thuyết phục chúng ta điều này điều nọ, cố lái chúng ta theo một hướng nào đó, uốn chúng ta theo ý chí, mục tiêu của họ.

Vì có quá nhiều người thường xuyên thay đổi vì quyền lực, xã hội của chúng ta đầy rẫy những cuộc tấn công lộ liễu. Trong tình thế này, đòi hỏi phải có thời gian và lòng nhẫn nại để hành xử một cách gián tiếp. Trong cuộc sống hàng ngày để tác động tới mọi người, cách tiếp cận tinh tế là quá khó khăn và mất nhiều thời gian, vì thế người ta có khuynh hướng chọn con đường hướng thẳng tới cái mà họ muốn. Để thuyết phục chúng ta vể sự đúng đắn của họ, họ dùng lý lẽ và sự ngụy biện, ngày càng ầm ĩ và cảm tính hơn. Họ xô đẩy, lôi kéo bằng ngôn từ, hành động và mệnh lệnh. Ngay cả những đấu thủ thụ động hơn cũng sử dụng những công cụ vận động lôi kéo một cách trực tiếp, không có chút tế nhị nào, trong những con đường mà họ đã chọn; quan sát một vài mánh khóe của họ, chúng ta sẽ dễ dàng phát hiện ra họ.

Kết quả là chúng ta đều đã trở nên phòng thủ hơn, đồng thời cũng cưỡng lại sự thay đổi đó. Để duy trì một mức độ hòa bình và bền vững nào đó trong cuộc sống, chúng ta dựng lên những tường thành ngày càng cao và dầy. Nhưng ngay cả như thế, sự tàn bạo trực tiếp ngày càng tăng trong cuộc sống hằng ngày là không thể tránh khỏi. Tất cả những mũi tên chạm vào chúng ta đều tiêm vào chúng ta năng lượng của chúng; chúng ta không thể không cố gắng đáp trả lại những gì đã nhận. Trong khi phản ứng lại những thủ đoạn trực tiếp, chúng ta phát hiện ra mình đang bị lôi vào những cuộc tranh cãi và trận chiến mặt đối mặt. Điều này đòi hỏi phải có nhiều nỗ lực để thoát khỏi đấu trường xấu xa này và xem xét một cách tiếp cận khác.

Những người đạt được quyền lực thật sự trong thế giới hiện đại khó khăn này là những người đã học được cách chiến đấu gián tiếp. Họ biết giá trị của cách tiếp cận từ một góc, che đậy những dự tính của mình, hạ thấp sức đề kháng của kẻ thù, tấn công vào be sườn mềm yếu và lộ liễu thay vì vào đôi sừng cứng rắn. Không cố thúc đẩy hay lôi kéo người khác, họ dẫn dụ để đối thủ quay sang hướng mà họ muốn. Điều này đòi hỏi sự nỗ lực nhưng đem lại những khoản lãi dọc theo đường tiến thông qua việc giảm thiểu xung đột và đem lại những kết quả lớn hơn.

Yếu tố then chốt đối với bất kì chiến thuật đánh bọc sườn nào là tiến theo từng bước. Động thái đầu tiên không thể hé lộ những dự tính hay tuyến tấn công thật sự của bạn. Hãy biến manoeuvre sur les derrièrs của Napoleon thành kiểu mẫu của bạn: Trước tiên tấn công trực tiếp, như Napoleon đã thực hiện với quân Áo ở Caldiero, để lôi kéo sự chú ý tới mặt trước của họ. Lúc này một cuộc tấn công vào hông sẽ đầy bất ngờ và khó mà chống trả.

Trong một lễ tiếp đón tại Paris năm 1856, mọi đôi mắt đều hướng vào một vị khách mới tới: nữ Bá tước Ý de Castiglione 18 tuổi. Nàng đẹp tuyệt trần và còn hơn thế: nàng giống như một pho tượng Hy Lạp biến thành người thật. Hoàng đế Napoleon II, một tay khét tiếng tình ái lăng nhăng, không thể  không chú ý tới nàng và thấy choáng váng, nhưng vào lúc ấy chỉ đến thế thôi - ông thích những người đàn bà máu nóng hơn. Thế nhưng khi gặp lại nàng vài tháng sau đó, ông đã chết ngất vì nàng.

Những lần gặp nhau trong cung điện, Napoleon và vị nữ bá tước trao đổi những cái nhìn và thỉng thoảng là những lời nhận xét. Nàng luôn rời khỏi trước khi ông có thể mở đầu câu chuyện. Nàng mặc những bộ váy tuyệt trần, và lúc chiều tàn, hình ảnh nàng lại quay về trong tâm trí ông.

Điều khiến vị hoàng đế nổi điên là rõ ràng ông không làm nàng xúc động - dường như nàng chỉ hơi chú ý tới ông. Ông bắt đầu chịu khó ve vãn nàng, và sau nhiều tuần tấn công, cuối cùng nàng đã chịu thua. Thế nhưng ngay lúc này, khi nàng đã là tình nhân, ông vẫn cảm thấy sự lạnh giá của nàng, vẫn phải đeo đuổi nàng, không bao giờ dám chắc về những cảm giác của nàng. Ở các buổi dạ tiệc cũng thế, nàng vẫn lôi cuốn đám đàn ông như một thỏi nam châm, làm cho ông ghen lồng ghen lộn. Mối dan díu tiếp diễn, nhưng chẳng bao lâu vị hoàng đế tự nhiên thấy mỏi mệt với nàng bá tước và chuyển sang một  người đàn bà khác. Nhưng ngay trong thời gian đó, ông vẫn không thể nghĩ tới ai khác ngoài nàng.

Dạo ấy, Victor Emmanuel, vua của nước Piedmont, quê hương của nữ vị bá tước, đang ở Paris. Lúc đó, nước Ý đã bị chia thành hai nước nhỏ, nhưng với sự ủng hộ của Pháp, chẳng bao lâu nữa nó sẽ trở thành một quốc gia thống nhất, và Victor Emmanuel nung nấu khát vọng ngấm ngầm trở thành vị vua đầu tiên của nó. Trong những cuộc trò chuyện với Napoleon, nữ bá tước đôi khi nói về vua nước Piedmont, ca ngợi tính cách ông ta, và mô tả tình yêu nước Pháp và khả năng làm người lãnh đạo của ông ta. Vị hoàng đế chỉ  có thể đồng ý: Victor Emmanuel sẽ trở thành vị vua tuyệt hảo của Ý. Sau đó, nhà vua chuyển ý tưởng này tới các viên cố vấn, chủ động đề xuất Victor Emmanuel lên ngôi vua như thể đó chính là ý kiến của mình, và cuối cùng ông đã thực hiện được điều đó. Ông không biết rằng mối quan hệ dan díu giữa mình và vị nữ bá tước là do Victor Emmanuel và người cố vấn thông minh của ông ta, Bá tước di Cavour đã sắp đặt nên. Họ đã dự tính đưa nàng tới Paris để quyến rũ Napoleon và dần nói bóng gió tới việc nâng đỡ cho Victor Emmanuel.

Việc quyến rũ nhà vua đã được sắp đặt như một chiến dịch quân sự phức tạp, ngay từ những bộ quần áo mà nàng mặc, những lời nàng nói, những cái liếc mắt của nàng. Cách thức trói buộc nhà vua một cách kín đáo của nàng là một cuộc tấn công bọc sườn cổ điển, một manoeuvre sur le derrières đầy quyến rũ. Vẻ đẹp lạnh lùng và cung cách hấp dẫn của vị nữ bá tước đã thu hút vị hoàng đế cho tới khi ông tiến quá xa đến mức tự thuyết phục mình rằng chính ông là người tấn công. Duy trì sự chú ý vào mặt trước của ông, vị nữ bá tước hoạt động ở bên sườn, khéo léo gợi ra ý tưởng đưa Victor Emmanuel lên ngôi báu. Nếu nàng trực tiếp theo đuổi nhà vua và đề nghị việc đưa Victor lên ngôi bằng quá nhiều lời lẽ, nàng không chỉ có thể thất bại mà còn đẩy vị hoàng đế sang phía đối lập. Bị kéo về phía trước vì một người đàn bà đẹp, ông đã trở nên dễ bị tổn thương bởi một cuộc tấn công nhẹ vào sườn.

Những thủ thuật như thế nên là kiểu mẫu cho các nỗ lực tấn công của bạn. Không bao giờ  tiết lộ những dự tính hay mục tiêu của bạn; thay vì thế hãy sử dụng những cuộc đối thoại vui vẻ, hóm hỉnh, thân thiện, tâng bốc - bất kỳ thứ nào hữu hiệu - để duy trì sự chú ý của mọi người ở mặt trước. Khi tập trung vào nơi khác, be sườn của họ đã phơi bày, và đây là lúc bạn đưa ra lời gợi ý hay đề xuất những thay đổi vi tế trong chiều hướng, những cổng thành đã mở, và tường thành đã đổ. Họ đã bị tước vũ khí và có thể điều khiển được.

Hãy nghĩ về cái tôi và tính tự cao tự đại của mọi người như là một loại mặt trước. Khi họ tấn công bạn mà bạn không biết vì sao, thường là vì bạn vô tình đe dọa tới cái tôi, cái cảm giác quan trọng của họ trong thế giới. Bất cứ khi nào có thể, bạn phải hành động để khiến cho mọi người cảm thấy an toàn về bản thân họ. Một lần nữa, hãy dùng bất cứ thứ gì hữu hiệu: sự nịnh bợ khéo léo, một quà tặng, một vụ cất nhắc bất ngờ, một đề nghị kết đồng minh, sự thể hiện rằng bạn và họ bình đẳng với nhau, phản chiếu những ý tưởng và giá trị của họTất cả những điều này sẽ khiến cho họ cảm thấy bị đóng neo vào vị trí phía trước của mình, hạ thấp sự phòng vệ và khiến họ thích bạn. Cảm giác an toàn và thoải mái, lúc này họ tự phơi mình cho một cuộc tấn công bọc sườn. Đây là một chiến thuật đặc biệt có tính tàn phá đối với những người yếu cơ.

 

Một cách thông thường trong việc sử dụng chiến thuật bọc sườn trong chiến tranh là làm cho kẻ thù tự phơi bày điểm yếu. Điều này có nghĩa là dẫn dụ họ tiến lên theo một cách khiến mặt trước của họ bị hẹp lại và sườn của họ bị kéo dài ra - một mục tiêu ngon lành cho một cuộc tấn công bên sườn. Năm 1519, Hernán Cortés đổ bộ vào phía đông Mexico với một đội quân bé nhỏ, dự định hiện thực hóa giấc mơ chinh phục đế quốc Aztec của mình. Nhưng trước tiên ông phải chinh phục được binh sĩ của ông, đặc biệt là một nhóm nhỏ nhưng to mồm những kẻ ủng hộ Diego de Velázquez, thống đốc Cuba, kẻ đã cử Cortés đi chỉ để thực hiện nhiệm vụ trinh sát và nuôi mộng tự mình thực hiện việc chinh phục Mexico. Những thuộc hạ của Velázquez gây khó khăn cho Cortés trong từng bước, thường xuyên âm mưu chống lại ông. Một vấn đề tranh chấp là vàng, mà người Tây Ban Nha phải thu nhập để chuyển về cho nhà vua. Cortés cho binh lính đổi chác để lấy vàng, nhưng đã dùng vàng đó để mua thực phẩm. Những thủ hạ của Velázquez yêu cầu phải chấm dứt việc này. Tỏ vẻ nhượng bộ, Cortés đề nghị bọn thủ hạ của Velázquez đề cử một người thủ quỹ. Họ nhanh chóng cử ra một người trong bọn. Với sự giúp đỡ của họ, người này bắt đầu thu gom vàng của mọi người. Dĩ nhiên là chủ trương này không được các binh lính ưa thích. Họ đã phải đương đầu với nhiều nguy hiểm mà chỉ được hưởng lợi quá ít ỏi. Họ cay đắng phàn nàn - nhưng Cortés chỉ cần đổ hết trách nhiệm cho người thi hành nó dưới danh nghĩa thống đốc Cuba. Tất nhiên, bản thân ông chưa bao giờ ủng hộ nó. Chẳng bao lâu, bọn thủ hạ của Velázquez bị đa số căm ghét. Thế là theo yêu cầu khẩn thiết của những binh sĩ khác, Cortés vui vẻ xóa bỏ chủ trương đó. Từ đó trở đi, nhóm người âm mưu bị mọi người xa lánh. Họ đã lộ mặt và bị khinh rẻ. Cortés đã sử dụng chiến lược này để giải quyết những tên rắc rối. Đầu tiên dường như ông làm theo ý của họ, khuyến khích cho họ đi xa hơn nữa. Về bản chất, ông làm cho kẻ thù của mình để lộ yếu điểm ra ở những ý kiến ích kỉ hay không được lòng đa số. Lúc này ông đã có một mục tiêu để tấn công. Khi mọi người đưa ra ý kiến và lý lẽ, họ thường tự kiểm duyệt bản thân, cố làm ra vẻ có tinh thần hóa giải và linh động hơn so với thực tế. Nếu bạn trực diện tấn công họ, bạn sẽ  kết thúc với kết quả không cao lắm, vì chẳng có nhiều mục tiêu lắm để nhắm vào. Thay vì thế, hãy cố làm cho họ đi xa hơn, đưa tới cho bạn một mục tiêu to lớn hơn. Làm điều này bằng cách lùi lại, ra vẻ như cùng bọn, và nhử cho họ tiến tới một cách khinh suất. (Bạn cũng có thể làm cho họ trở nên cảm tính, ẩn vào yếu huyệt của họ, khiến họ nói nhiều hơn là họ muốn). Họ sẽ tự bộc lộ điểm yếu của bản thân, đi tới một lý lẽ hoặc vị trí không thể bảo vệ khiến họ trở nên lố bịch. Yếu tố then chốt là không bao giờ nên tấn công quá sớm. Hãy cho đối thủ có thời gian tự treo cổ mình lên. Trong một thế giới chính trị, mọi người dựa vào vị thế xã hội của họ. Họ cần sự ủng hộ từ càng nhiều nguồn càng tốt. Sự ủng hộ đó, cơ sở quyền lực của đa số người, tạo nên một be sườn dễ lột trần và tấn công. Franklin D. Roosevelt biết rằng be sườn dễ tổn thương của một chính trị gia là các cử tri, họ có thể bầu cử hoặc không bầu ông ta ở cuộc chạy đua kế tiếp. Một cuộc tấn công thọc sườn vào vị thế xã hội và thanh danh của một ai đó sẽ khiến anh ta quay sang đối mặt với sự đe dọa, tạo cho bạn không gian rộng rãi để thao túng đối thủ ở những hướng khác. Những thủ thuật trong đời của bạn càng khéo léo và gián tiếp thì càng tốt. Năm 1801, Napoleon đột nhiên đề nghị trao cho Nga cơ hội trở thành người bảo hộ của đảo Malta, khi đó nằm dưới quyền kiểm soát của Pháp. Điều này có thể mang lại cho người Nga một cứ địa quan trọng ở Địa Trung Hải. Lời đề nghị này có vẻ phóng khoáng, nhưng Napoleon biết rằng chẳng bao lâu nữa người Anh sẽ giành chính quyền kiểm soát hòn đảo, vì họ quá thèm khát nó và đã cử nhiều lực lượng tới chiếm nó, còn quân Pháp thì lại quá yếu để giữ gìn nó. Quân Anh và quân Nga là đồng minh với nhau, nhưng mối liên minh của họ có thể bị phá vỡ bởi cuộc tranh chấp đối với đảo Malta. Sự bất hòa đó là mục tiêu lâu nay của  Napoleon. Sự tiến triển tối hậu của chiến lược này là ngày càng hướng tới sự gián tiếp. Một đối thủ không thể nhìn ra bạn đang tiến về đâu là người ở vào thế bất lợi nghiêm trọng. Càng sử dụng nhiều góc độ - giống như một quả bi-a đẩy trên bàn bi-a liên tiếp va chạm vào nhiều quả khác - các đối thủ của bạn càng gặp khó khăn trong việc tự vệ. Bất cứ khi nào có thể, hãy tính toán những động thái của bạn để tạo ra hiệu ứng nhiều băng này. Đó là cách che đậy sự tấn công của bạn một cách hoàn hảo.   Tư liệu :Những trận chiến đạt được thắng lợi bằng cách xoay chuyển kẻ thù, tấn công vào sườn của nó.       Napoleon Bonaparte (1769-1821) Hình ảnh:Con tôm hùm. Sinh vậy này có vẻ đáng sợ và không thể xuyên thủng, với đôi càng sắc bén nhanh nhẹn, lớp vỏ cứng bảo vệ, cái đuôi mạnh mẽ đẩy nó ra khỏi nơi nguy hiểm. Nếu trực tiếp chộp nó bạn sẽ phải trả giá. Nhưng nếu quay ngược nó lại bằng một cái que, để lộ ra phần dưới bụng của nó, con vật này sẽ thúc thủ một cách vô vọng. HOÁN VỊ Trong chính trị, việc chiếm lĩnh be sườn bằng cách chiếm một vị trí tương tự ở bên kia, lợi dụng những ý tưởng của nó cho các mục đích của bạn, là một thủ đoạn đầy sức mạnh, một thủ đoạn mà Tổng thống Clinton đã sử dụng với hiệu quả lớn lao trong tam giác lượng [triangulations] của ông với những người theo phe Cộng hòa. Điều này khiến đối thủ không có gì để tấn công vào, không có chỗ trống để thao diễn. Nhưng việc ở lại quá lâu bên sườn của một đối thủ có thể dẫn tới một cái giá phải trả: công chúng - be sườn mềm yếu thật sự của bất kỳ chính trị gia nào - sẽ đánh mất cảm giác của nó về cái mà người chơi trò tam giác lượng [triangulator] này đại diện, cái khiến ông ta và đảng phái ông ta tách biệt khỏi phe phái khác. Theo thời gian, điều này có thể trở thành hiểm họa; sự phân cực (xem chương 1) – tạo nên ngoại diện của những khác biệt sâu sắc - cuối cùng lại có hiệu quả hơn. Hãy cảnh giác với việc chiếm lĩnh be sườn của đối thủ với cái giá phải trả là tự phơi trần be sườn của chính mình. ------------------- Trong chính trị,  triangulation chỉ một mưu mẹo trong đó một chính trị gia kết nối một quan điểm của bên đối lập với những quan điểm ngoại lai lạ lùng khác khiến cho bên thứ ba phải liên minh và hỗ trợ cho ông ta. {ND}