Một ngày tháng Chín trên những ngọn đồi đảo Prince Edward; một làn gió se lạnh thổi thốc từ ngoài khơi qua những cồn cát; một con đường đất đỏ dài uốn lượn qua những cánh đồng và khu rừng, lúc thì ôm lấy góc của một rặng vân sam mọc dày đặc, lúc thì luồn lách qua khu rừng phong non với những thảm dương xỉ dày dặn rũ bóng bên dưới, lúc lại sà xuống một vùng trũng nơi dòng suối nhỏ ló dạng khỏi khu rừng rồi lại khuất mình trong đó, lúc thì tắm mình dưới ánh nắng rải đều giữa những dải hoa cúc vàng và hoa cúc tây sắc xanh khói; bầu không khí râm ran tiếng kêu của vô số loài dế, những vị khách nhỏ vui tươi của những ngọn đồi mùa hè; một chú ngựa con màu nâu tròn trịa thong thả bước đi trên đường; ngồi phía sau chú là hai thiếu nữ, ngập tràn trong lòng niềm vui đơn sơ và vô giá của tuổi trẻ và cuộc đời.
“Ồ, đây đúng là một ngày sót lại từ vườn Địa đàng phải không, Diana?”... và Anne khẽ thở dài vì hạnh phúc tuyệt vời. “Bầu không khí như có phép thuật vậy. Cậu hãy nhìn sắc tím trong thung lũng mùa gặt kìa, Diana. Và ôi, hãy ngửi mùi cây linh sam đang héo đi kìa! Nó bay lên từ cái hung lũng nhỏ đầy nắng nơi ông Eben Wright vừa đắt những cây cọc hàng rào. Được sống trong một ngày thế này quả là hạnh phúc vô bờ; nhưng ngửi mùi linh sam héo thì đúng là thiên đường. Đó là hai phần ba Wordsworth và một phần ba Anne Shirley. Thật khó tin là trên thiên đường lại có linh sam héo phải không? Thế mà tớ lại nghĩ rằng thiên đường sẽ không thực sự hoàn hảo nếu cậu không thể ngửi thấy thoang thoảng mùi linh sam chết khi đi qua những khu rừng ở đó. Có lẽ chúng ta sẽ có hương thơm ở đó mà không cần đến sự chết chóc. Ừ, tớ nghĩ mọi chuyện sẽ là như vậy. Hương thơm tuyệt diệu đó chắc hẳn là linh hồn của những cây linh sam... và tất nhiên ở trên thiên đường thì đó sẽ chỉ là những chiếc linh hồn mà thôi.”
“Cây cối thì làm gì có linh hồn,” cô nàng thực tế Diana nói, “nhưng mùi của linh sam chết quả là tuyệt thật. Tớ sẽ làm một chiếc gối và nhồi đầy lá linh sam vào đó. Cậu cũng nên làm một cái đi, Anne.”
“Tớ nghĩ là tớ sẽ làm... và dùng nó cho những giấc ngủ trưa của mình. Khi đó chắc chắn tớ sẽ mơ thấy mình là một nữ thần cây hay một tiên nữ rừng. Nhưng ngay phút này đây, tớ hoàn toàn mãn nguyện khi được làm Anne Shirley, cô giáo trường Avonlea, đang lái xe qua một con đường thế này vào một ngày thật ngọt ngào và thân thiện.”
“Đó là một ngày tuyệt đẹp nhưng nhiệm vụ trước mắt chúng ta thì lại chẳng đẹp đẽ chút nào,” Diana thở dài. “Tại sao trên đời này cậu lại nhận đi quyên góp dọc con đường này hả Anne? Hầu hết những kẻ dở người ở Avonlea đều sống dọc theo đây, và chúng ta có lẽ sẽ bị đối xử như thể đang đi xin ăn cho chính mình vậy. Đây chính là con đường tồi tệ nhất trong tất cả.”
“Đó là lý do tớ chọn nó. Tất nhiên Gilbert và Fred đã có thể nhận con đường này nếu chúng ta nhờ họ. Nhưng cậu thấy đấy, Diana, tớ cảm thấy mình có trách nhiệm với A.V.I.S., vì tớ là người đầu tiên đề xuất nó, và tớ nghĩ mình nên làm những việc khó chịu nhất. Tớ rất tiếc vì cậu; nhưng cậu không cần phải nói một lời nào ở những nhà có người dở hơi đâu. Tớ sẽ lo hết mọi việc... Bà Lynde hẳn sẽ nói rằng tớ rất có tài khoản ăn nói. Bà Lynde không biết có nên ủng hộ công việc của chúng ta hay không. Bà ấy có xu hướng đồng tình khi nhớ ra rằng ông bà Allan rất ủng hộ nó; nhưng việc các hội cải thiện làng xã xuất phát từ Mỹ lại là một điểm trừ đối với bà ấy. Thế nên bà ấy vẫn đang lưỡng lự giữa hai hướng suy nghĩ và chỉ có thành công mới minh chứng được chúng ta trong mắt bà Lynde mà thôi. Priscilla sẽ viết một bài luận cho buổi họp Cải thiện sắp tới của chúng ta, và tớ đoán nó sẽ rất hay, vì dì của cậu ấy là một nhà văn rất tài giỏi và chắc chắn điều đó đã ngấm vào máu gia đình rồi. Tớ sẽ không bao giờ quên được cảm giác rung động khi phát hiện ra bà Charlotte E. Morgan chính là dì của Priscilla. Thật kỳ diệu làm sao khi tớ lại là bạn của một cô gái có người dì từng viết ‘Những ngày ở Edgewood’ và ‘Khu vườn nụ hồng’.”
“Bà Morgan sống ở đâu thế?”
“Ở Toronto. Và Priscilla nói rằng bà ấy sẽ đến đảo ghé thăm vào mùa hè tới, và nếu có thể, Priscilla sẽ sắp xếp để chúng ta được gặp bà ấy. Điều đó nghe có vẻ quá tuyệt vời để có thể là sự thật—nhưng đó là một điều thú vị để tưởng tượng sau khi bạn lên giường đi ngủ.”
Hội Cải thiện Làng xã Avonlea đã chính thức ra đời. Gilbert Blythe làm chủ tịch, Fred Wright làm phó chủ tịch, Anne Shirley làm thư ký, và Diana Barry làm thủ quỹ. Những “Nhà Cải thiện”, theo cách gọi đầy hào hứng của họ, sẽ họp hai tuần một lần tại nhà các thành viên. Người ta thừa nhận rằng họ không thể hy vọng tạo ra nhiều cải thiện khi mùa đã muộn thế này; nhưng họ dự định sẽ lên kế hoạch cho chiến dịch mùa hè năm sau, thu thập và thảo luận các ý tưởng, viết và đọc các bài luận, và như Anne đã nói, là giáo dục tinh thần công cộng nói chung.
Tất nhiên là cũng có một số ý kiến phản đối, và... điều mà các Nhà Cải thiện cảm thấy bận tâm hơn nhiều... là không ít những lời chế giễu. Ông Elisha Wright được đồn là đã nói rằng một cái tên phù hợp hơn cho tổ chức này phải là Câu lạc bộ Tán tỉnh. Bà Hiram Sloane tuyên bố rằng bà nghe nói các Nhà Cải thiện định cày xới tất cả các lề đường lên và trồng đầy hoa phong lữ. Ông Levi Boulter cảnh báo những người hàng xóm rằng các Nhà Cải thiện sẽ khăng khăng đòi mọi người phá nhà đi và xây lại theo bản thiết kế được hội phê duyệt. Ông James Spencer nhắn rằng ông ước gì họ có thể tử tế xúc phẳng ngọn đồi nhà thờ xuống. Eben Wright bảo Anne rằng ông ước chi các Nhà Cải thiện có thể thuyết phục được lão Josiah Sloane chịu cắt tỉa bộ râu của ông ta. Ông Lawrence Bell nói rằng ông sẽ quét vôi trắng mấy cái chuồng nếu không còn cách nào khác làm họ hài lòng, nhưng ông sẽ không treo rèm ren ở cửa sổ chuồng bò đâu. Ông Major Spencer hỏi Clifton Sloane, một thành viên Hội Cải thiện chuyên chở sữa đến nhà máy phô mai Carmody, rằng có đúng là mọi người sẽ phải tự tay sơn lại giá để sữa vào mùa hè tới và bày lên đó một chiếc khăn trải bàn thêu thủ công không.
Bất chấp... hoặc có lẽ, bản chất con người vốn là thế, chính vì... những điều này, Hội vẫn hiên ngang tiến hành công việc cải thiện duy nhất mà họ có thể hy vọng mang lại kết quả vào mùa thu năm đó. Tại buổi họp thứ hai, trong phòng khách nhà Barry, Oliver Sloane đề xuất họ mở một đợt quyên góp để lợp lại mái và sơn sửa nhà hội; Julia Bell đồng tình, với cảm giác bứt rứt rằng cô đang làm một việc không ra dáng tiểu thư cho lắm. Gilbert đưa ra biểu quyết, nó được thông qua tuyệt đối, và Anne nghiêm túc ghi chép lại trong biên bản. Việc tiếp theo là thành lập một ủy ban, và Gertie Pye, quyết tâm không để Julia Bell vơ vét hết mọi lời khen ngợi, bạo dạn đề xuất cử cô Jane Andrews làm chủ tịch ủy ban đó. Đề xuất này sau đó cũng được tán thành và thông qua, Jane liền đáp lễ bằng cách cử Gertie vào ủy ban, cùng với Gilbert, Anne, Diana và Fred Wright. Ủy ban đã tự chọn lộ trình trong một cuộc họp kín. Anne và Diana được phân công đi con đường Newbridge, Gilbert và Fred đi đường White Sands, còn Jane và Gertie đi đường Carmody.
“Bởi vì,” Gilbert giải thích với Anne trên đường hai người đi bộ về nhà qua khu Rừng Ma Ám, “nhà họ Pye đều sống dọc con đường đó và họ sẽ chẳng chịu cợt xu nào trừ phi có người nhà họ đến quyên góp.”
Thứ Bảy tuần đó, Anne và Diana lên đường. Họ lái xe đến tận cuối con đường rồi quyên góp ngược trở lại, ghé thăm “nhà các cô gái họ Andrew” trước tiên.
“Nếu Catherine ở nhà một mình thì may ra chúng ta xin được chút ít,” Diana nói, “nhưng nếu có Eliza ở đó thì đừng hòng.”
Eliza có ở đó... hơn thế nữa là rất có mặt... và trông còn có vẻ nghiêm nghị hơn ngày thường. Cô Eliza là kiểu người khiến bạn có cảm giác rằng cuộc đời quả thực là một thung lũng nước mắt, và một nụ cười, chưa nói gì đến tiếng cười lớn, là một sự lãng phí năng lượng thần kinh thực sự đáng trách. Các cô gái nhà Andrew đã “làm thiếu nữ” được hơn năm mươi năm nay và có vẻ vẫn sẽ giữ nguyên tình trạng đó cho đến tận cuối cuộc hành trình trần thế của mình. Catherine, người ta đồn rằng vẫn chưa hoàn toàn từ bỏ hy vọng, nhưng Eliza, một kẻ bi quan từ trong trứng nước, thì chưa bao giờ có lấy một tia hy vọng nào. Họ sống trong một ngôi nhà gỗ nhỏ màu nâu được dựng ở một góc ngập nắng nằm lọt thỏm trong khu rừng sồi của Mark Andrew. Eliza phàn nàn rằng mùa hè ở đây nóng khủng khiếp, nhưng Catherine thì hay nói rằng mùa đông ở đây ấm áp và đáng yêu làm sao.
Eliza đang ngồi may chăn chắp vá, không phải vì cần dùng mà chỉ để phản đối tấm rèm ren phù phiếm mà Catherine đang móc. Eliza lắng nghe với vẻ mặt cau có còn Catherine thì mỉm cười khi hai cô gái giải thích mục đích chuyến ghé thăm. Dĩ nhiên, bất cứ khi nào Catherine bắt gặp ánh mắt của Eliza, cô lại vội vã giấu đi nụ cười với vẻ tội lỗi; nhưng nó lại tự động xuất hiện trở lại ngay khoảnh khắc tiếp theo.
“Nếu ta có tiền để ném qua cửa sổ,” Eliza lạnh lùng nói, “thì ta đem đi đốt cho rồi, ít ra còn được ngắm đống lửa cháy vui mắt; chứ ta đời nào dâng số tiền đó cho cái nhà hội ấy, dẫu chỉ là một xu. Nó chẳng đem lại lợi ích gì cho xóm làng cả... chỉ là chỗ cho lũ trẻ ranh tụ tập rồi làm mấy trò ruồi bu khi lẽ ra chúng nên nằm yên trên giường nhà mình.”
“Ôi, Eliza, thanh niên thì phải có chút giải trí chứ,” Catherine lên tiếng bênh vực.
“Tôi chẳng thấy có cái sự cần thiết ấy ở đâu cả. Thời trẻ chúng ta có chạy lông nhông đến mấy cái nhà hội hay chỗ nọ chỗ kia đâu, Catherine Andrews. Cái thế giới này ngày càng tồi tệ hơn rồi.”
“Tớ lại nghĩ nó đang tốt lên đấy chứ,” Catherine quả quyết nói.
“Cậu thì biết gì mà nghĩ!” Giọng cô Eliza tràn ngập vẻ khinh miệt khôn cùng. “Cậu nghĩ gì chẳng quan trọng đâu, Catherine Andrews. Sự thật vẫn hoàn là sự thật.”
“Thôi nào, tớ lúc nào cũng thích nhìn vào mặt tươi sáng của sự việc mà, Eliza.”
“Làm gì có cái mặt tươi sáng nào cơ chứ.”
“Ồ, thực sự là có đấy,” Anne kêu lên, không thể chịu đựng nổi thứ tà thuyết ấy trong im lặng. “Chà, có vô số mặt tươi sáng ấy chứ, cô Andrews. Đây thực sự là một thế giới tươi đẹp.”
“Rồi cô sẽ chẳng còn giữ cái nhìn cao đẹp thế về nó nữa khi sống ở đây đủ lâu như tôi đâu,” cô Eliza chua chát đáp lại, “và cô cũng sẽ chẳng còn nhiệt tình với việc cải thiện nó nữa đâu. Mẹ cô dạo này thế nào rồi, Diana? Chúa ơi, bà ấy dạo này sa sút nhiều quá. Trông quỵnh quặc thấy thương. Thế còn bao lâu nữa thì Marilla mới chính thức mù hẳn thế, hả Anne?”
“Bác sĩ nghĩ rằng mắt của bác ấy sẽ không nặng hơn nếu bác ấy hết sức cẩn thận,” Anne ngập ngừng đáp.
Eliza lắc đầu.
“Bác sĩ lúc nào chẳng nói thế chỉ để an ủi người ta. Nếu tôi là bà ấy thì tôi chẳng dám nuôi chút hy vọng nào đâu. Tốt nhất là cứ chuẩn bị tinh thần cho tình huống tồi tệ nhất.”
“Nhưng chẳng lẽ chúng ta không nên chuẩn bị cho cả điều tốt đẹp nhất nữa sao?” Anne nài nỉ. “Khả năng điều đó xảy ra cũng cao tương đương với điều tồi tệ mà.”
“Theo kinh nghiệm của tôi thì không, và tôi đã có năm mươi bảy năm cuộc đời để đem ra đối chiếu với cái tuổi mười sáu của cô đấy,” Eliza đáp trả. “Định đi về đấy à? Chà, tôi chỉ hy vọng cái hội mới lập của các cô có thể ngăn Avonlea trượt dốc thêm nữa, chứ còn bản thân tôi thì chẳng trông mong gì mấy.”
Anne và Diana thở phào nhẹ nhõm chuồn khỏi đó, rồi quất ngựa phóng đi nhanh nhất có thể. Khi họ vừa vòng qua khúc cua bên dưới khu rừng sồi, một bóng người mũm mĩm liền lao vù vụt qua bãi cỏ nhà ông Andrew, tay vẫy rối rít về phía họ. Đó chính là Catherine Andrews và cô ấy thở hổn hển đến mức suýt không nói nên lời, nhưng vẫn nhét vội hai đồng xu 25 xu vào tay Anne.
“Đó là sự đóng góp của tôi cho việc sơn nhà hội đấy,” cô thều thào. “Tôi rất muốn tặng các cô một đô-la nhưng tôi không dám rút thêm tiền bán trứng đâu, vì Eliza mà phát hiện ra thì toi. Tôi cực kỳ quan tâm đến hội của các cô và tôi tin là các cô sẽ làm được rất nhiều việc có ích. Tôi là một người theo chủ nghĩa lạc quan. Buộc phải thế thôi, khi phải sống chung với Eliza mà lỵ. Tôi phải mau chóng quay về trước khi cô ấy phát hiện ra tôi biến đi mất... cô ấy tưởng tôi ra cho gà ăn đấy. Chúc các cô đi quyên góp gặp nhiều may mắn nhé, và đừng nản lòng trước những gì Eliza vừa nói. Thế giới này đang ngày một tốt đẹp hơn đấy... chắc chắn là như vậy.”
Ngôi nhà tiếp theo là nhà của Daniel Blair.
“Nào, mọi chuyện hoàn toàn phụ thuộc vào việc vợ ông ấy có ở nhà hay không đấy,” Diana nói khi xe họ xóc nảy dọc theo một lối đi đầy những vệt bánh xe sâu hút. “Nếu bà ta có nhà thì chúng ta đố mà xin được xu nào. Ai cũng bảo Dan Blair chẳng dám cắt tóc nếu chưa xin phép vợ; và chắc chắn là bà ta nổi tiếng keo kiệt, nói giảm nói tránh là thế. Bà ta bảo mình phải tằn tiện trước rồi mới rộng rãi sau. Nhưng bà Lynde lại bảo bà ta cứ ‘tằn tiện’ mãi phía trước đến mức lòng rộng lượng chẳng bao giờ đuổi kịp được nữa.”
Tối hôm đó, Anne đã kể lại cho Marilla nghe trải nghiệm của họ tại nhà Blair.
“Bọn cháu buộc ngựa lại rồi gõ cửa nhà bếp. Không có ai ra mở nhưng cửa đang mở toang và bọn cháu nghe thấy tiếng ai đó trong phòng chứa thức ăn, càu nhàu nghe đến là sợ. Bọn cháu không nghe rõ từ nào nhưng Diana bảo cậu ấy chắc chắn họ đang chửi thề dựa vào âm thanh phát ra. Bọn cháu không thể tin điều đó ở ông Blair được, vì ông ấy lúc nào cũng vô cùng trầm tính và hiền lành; nhưng ít ra thì ông ấy cũng có lý do chính đáng để nổi giận, hỡi Marilla ơi, lúc người đàn ông tội nghiệp ấy bước ra cửa, mặt đỏ lựng như củ dền, mồ hôi nhễ nhại đầm đìa trên mặt, ông ấy lại đang mặc một chiếc tạp dề bằng vải gingham to sụ của vợ. ‘Tôi không sao cởi cái thứ quái quỷ này ra được,’ ông ấy nói, ‘vì các dây buộc thắt nút chặt quá mà tôi lại không tài nào bứt đứt chúng ra nổi, thế nên các cô đành thông cảm vậy.’ Bọn cháu liền bảo ông ấy đừng bận tâm rồi bước vào nhà ngồi xuống. Ông Blair cũng ngồi xuống; ông ấy kéo chiếc tạp dề ra sau lưng rồi cuộn nó lại, nhưng trông ông ấy ngượng ngùng và lo lắng đến mức bọn cháu thấy ái ngại vô cùng, và Diana còn bảo cậu ấy sợ rằng bọn cháu đã ghé thăm vào lúc không đúng lúc. ‘Ồ, không sao đâu,’ ông Blair nói, cố nặn ra một nụ cười... bác biết đấy lúc nào ông ấy cũng cực kỳ lịch sự... ‘Tôi đang bận một chút... chuẩn bị làm một cái bánh nướng ấy mà. Vợ tôi nhận được điện thoại hôm nay rằng em gái bà ấy từ Montreal sẽ đến vào tối nay và bà ấy đã ra ga đón rồi dặn dò tôi làm một cái bánh cho bữa trà chiều. Bà ấy đã viết công thức ra và dặn tôi phải làm thế nào nhưng tôi đã quên bẵng đi một nửa chỉ dẫn từ đời nào rồi. Và trong đó có ghi là, ‘nêm nếm tùy theo khẩu vị’. Điều đó có nghĩa là gì ạ? Làm sao mà mình biết được? Lại nhỡ khẩu vị của tôi không trùng với khẩu vị của người khác thì sao? Liệu một muỗng canh va-ni có đủ cho một chiếc bánh ngọt nhiều tầng nhỏ không ạ?’
“Bọn cháu lại càng thấy thương người đàn ông tội nghiệp ấy hơn nữa. Trông ông ấy chẳng hề thuộc về cái thế giới quen thuộc của mình chút nào. Cháu từng nghe về những người chồng sợ vợ và giờ thì cháu cảm thấy mình được tận mắt chứng kiến một người. Cháu suýt thốt lên rằng, ‘Ông Blair ạ, nếu ông chịu quyên góp cho nhà hội, cháu sẽ trộn bột làm bánh thay cho ông.’ Nhưng cháu chợt nghĩ việc ép giá một sinh linh tội nghiệp đang hoạn nạn thì không đúng tình làng nghĩa xóm cho lắm. Thế là cháu đề nghị trộn bánh giúp ông ấy mà không kèm theo bất kỳ điều kiện nào sất. Ông ấy chớp lấy lời đề nghị của cháu ngay tức khắc. Ông ấy bảo trước khi lấy vợ ông ấy từng quen tự làm bánh mì nhưng bánh ngọt thì vượt quá tầm với rồi, vậy mà ông ấy lại rất sợ làm vợ thất vọng. Ông ấy kiếm cho cháu một chiếc tạp dề khác, Diana thì đánh trứng còn cháu thì trộn bột. Ông Blair cứ chạy đông chạy tây lấy nguyên liệu cho bọn cháu. Ông ấy đã quên bẵng đi chiếc tạp dề trên người và khi chạy, nó bay phấp phới phía sau khiến Diana bảo cậu ấy cười đến chết mất khi nhìn thấy cảnh đó. Ông ấy nói mình có thể tự nướng bánh... việc đó thì ông ấy quen rồi... và rồi ông ấy hỏi xin danh sách quyên góp của bọn cháu rồi ghi vào đó bốn đô-la. Thế nên bác thấy đấy, chúng cháu đã được đền đáp xứng đáng. Nhưng ngay cả khi ông ấy không cho xu nào đi chăng nữa, cháu vẫn luôn cảm thấy chúng cháu vừa làm một việc thực sự theo tinh thần Cơ Đốc khi giúp đỡ ông ấy.”
Điểm dừng chân tiếp theo là nhà Theodore White. Cả Anne lẫn Diana chưa từng đặt chân đến đó bao giờ, và họ chỉ quen biết sơ sược với vợ ông Theodore, một người vốn chẳng mấy hiếu khách gì. Họ nên vào cửa sau hay cửa trước đây? Trong lúc họ đang thì thầm bàn tán thì bà Theodore xuất hiện ở cửa trước với một ôm báo cũ trên tay. Bà ta lần lượt trải từng tờ một xuống sàn hiên và các bậc thềm, rồi cứ thế trải dài theo lối đi đến tận chân hai vị khách đang ngơ ngác.
“Các cô vui lòng chùi chân thật kỹ lên đám cỏ rồi hãy bước lên mấy tờ báo này nhé,” bà ta lo lắng nói. “Tôi vừa quét dọn lại toàn bộ ngôi nhà nên không thể để bụi bẩn mang vào nhà thêm chút nào nữa. Lối đi này cứ lầy lội từ trận mưa hôm qua đến giờ.”
“Cấm cậu được cười đấy nhé,” Anne thì thầm cảnh báo khi họ nối đuôi nhau bước đi trên những trang báo. “Và tớ cầu xin cậu đấy Diana, tuyệt đối đừng nhìn tớ, dù bà ấy có nói gì đi chăng nữa, bằng không tớ sẽ không giữ nổi cái mặt nghiêm túc mất.”
Những tờ báo trải dài dọc theo hành lang và dẫn vào một phòng khách ngăn nắp, sạch bóng không một hạt bụi. Anne và Diana rón rén ngồi xuống những chiếc ghế gần nhất và trình bày mục đích chuyến ghé thăm. Bà White lịch sự lắng nghe, chỉ ngắt lời đúng hai lần, một lần để đuổi một con ruồi vô phép, và một lần để nhặt một cọng cỏ nhỏ xíu vừa rơi từ váy Anne xuống thảm. Anne cảm thấy vô cùng áy náy; nhưng bà White vẫn ủng hộ hai đô-la và trả tiền mặt ngay tại chỗ... “để đỡ công chúng ta phải quay lại lấy,” Diana nói khi họ đã bước ra ngoài. Bà White đã thu dọn xong đống báo trước cả khi họ kịp cởi dây buộc ngựa, và khi xe họ phóng khỏi sân, họ còn thấy bà ấy đang hăng hái vung chổi quét dọn ngoài hành lang.
“Tớ vẫn hay nghe đồn bà Theodore White là người phụ nữ sạch sẽ nhất trần đời và sau vụ này thì tớ hoàn toàn tin sái cổ,” Diana vừa nói vừa thả lỏng tràng cười nén nhịn từ nãy ngay khi đã thấy an toàn.
“Tớ rất mừng vì bà ấy không có con,” Anne trang trọng nói. “Sẽ là một thảm họa không thốt nên lời cho lũ trẻ nếu bà ấy sinh con đấy.”
Tại nhà Spencers, bà Isabella Spencer khiến họ chán ngản vô cùng khi cứ châm chọc không tốt đẹp về tất cả mọi người ở Avonlea. Ông Thomas Boulter từ chối quyên góp bất cứ thứ gì bởi vì cái nhà hội, hồi nó được xây dựng từ hai mươi năm trước, lại không được đặt ở vị trí do chính ông ta gợi ý. Bà Esther Bell, người có vẻ ngoài khỏe mạnh phơi phới, lại mất toi nửa tiếng đồng hồ để kể lể tường tận mọi chỗ đau nhức trên cơ thể mình, rồi ủ rũ đặt xuống năm mươi xu vì bà ta cho rằng năm tới vào thời điểm này bà ta sẽ chẳng còn có mặt ở đây để mà đóng góp nữa đâu... không, khi ấy bà ta đã nằm dưới mồ rồi.
Tuy nhiên, sự đón tiếp tồi tệ nhất của họ lại diễn ra ở nhà Simon Fletcher. Khi họ đánh xe vào sân, họ thấy hai khuôn mặt đang dòm ngó qua cửa sổ hiên. Thế nhưng mặc cho họ gõ cửa và kiên nhẫn chờ đợi hết lần này đến lần khác, chẳng có ai thèm ra mở cửa cả. Hai cô gái với tâm trạng bực bội và phẫn nộ rõ rệt đành đánh xe rời khỏi nhà Simon Fletcher. Ngay cả Anne cũng thừa nhận rằng cô bắt đầu cảm thấy nản lòng. Nhưng vận may đã xoay chuyển sau đó. Tiếp theo là một vài trang trại của gia đình Sloane, nơi họ nhận được những khoản đóng góp hào phóng, và từ đó cho đến chặng cuối, mọi việc đều suôn sẻ, chỉ thỉnh thoảng vấp phải vài cái lạnh lùng. Điểm dừng chân cuối cùng của họ là nhà Robert Dickson bên cầu hồ. Họ ở lại dùng trà tại đây, dẫu nhà đã gần kề, còn hơn là liều lĩnh mạo hiểm làm mếch lòng bà Dickson, người nổi tiếng là một phụ nữ cực kỳ “nhạy cảm”.
Trong lúc họ đang ở đó, cụ bà James White ghé qua.
“Tôi vừa ở nhà Lorenzo về xong,” cụ thông báo. “Nó đang là người tự hào nhất ở Avonlea vào lúc này đấy. Các cô đoán xem có chuyện gì nào? Ở trỏng vừa có một cậu nhóc hoàn toàn mới ra lò... và sau tận bảy cô con gái thì đó thực sự là một sự kiện lớn đấy, tôi nói cho các cô biết.” Anne liền vênh tai lên lắng nghe, và khi họ đánh xe rời đi, cô liền bảo:
“Tớ sẽ đi thẳng đến nhà Lorenzo White.”
“Nhưng anh ấy sống tuốt ở đường White Sands và đi thế thì lệch đường chúng ta một đoạn khá xa đấy,” Diana phản đối. “Gilbert và Fred sẽ ghé qua đó quyên góp mà.”
“Họ mãi đến thứ Bảy tới mới đi và lúc đó thì quá muộn mất rồi,” Anne quả quyết nói. “Sự mới mẻ sẽ phai nhạt mất. Lorenzo White keo kiệt khủng khiếp nhưng anh ấy sẽ ủng hộ bất cứ thứ gì vào lúc này cho mà xem. Chúng ta không thể để lỡ một cơ hội ngàn vàng thế này được đâu, Diana.” Kết quả đã minh chứng cho sự nhạy bén của Anne. Ông White ra tận sân đón họ, mặt rạng rỡ như ánh nắng ngày lễ Phục sinh. Khi Anne ngỏ lời xin quyên góp, ông ấy lập tức đồng ý với vẻ đầy nhiệt tình.
“Chắc chắn, chắc chắn rồi. Cứ ghi tên tôi ủng hộ nhiều hơn một đô-la so với mức đóng góp cao nhất mà các cô từng nhận được nhé.”
“Như vậy sẽ là năm đô-la... ông Daniel Blair đã đóng góp bốn đô-la,” Anne nói, có chút e dè. Nhưng Lorenzo không hề nao núng.
“Năm đô-la thì năm đô-la... và đây là tiền mặt trao tay luôn đây. Nào, tôi muốn mời các cô vào trong nhà. Trong đó có một thứ rất đáng để chiêm ngưỡng... một thứ mà rất ít người có dịp được nhìn thấy cho đến lúc này. Cứ vào trong và cho xin chút ý kiến đi nào.”
“Chúng ta sẽ nói gì nếu đứa bé không được xinh xắn đây?” Diana thì thầm đầy hồi hộp khi họ theo chân người đàn ông đang phấn khích Lorenzo bước vào nhà.
“Ồ, chắc chắn sẽ vẫn có những điểm tốt khác để khen ngợi về nó mà,” Anne điềm nhiên đáp. “Lúc nào chẳng thế đối với một đứa trẻ sơ sinh.”
Tuy nhiên, đứa bé quả thực rất kháu khỉnh, và ông White cảm thấy mình hoàn toàn nhận lại được giá trị tương xứng với năm đô-la qua niềm vui thích chân thành của hai cô gái trước thành viên mới tròn trịa mập mạp. Nhưng đó cũng là lần đầu tiên, lần duy nhất và là lần cuối cùng Lorenzo White chịu quyên góp cho bất cứ thứ gì.
Anne, dù mệt mỏi rã rời, vẫn thực hiện thêm một nỗ lực cuối cùng vì lợi ích chung trong đêm đó, khi rón rén băng qua những cánh đồng để phỏng vấn ông Harrison, người vẫn như mọi khi đang phì phèo tẩu thuốc trên hiên nhà cùng chú mèo Ginger bên cạnh. Nói một cách chính xác thì nhà ông ấy nằm trên đường Carmody; nhưng Jane và Gertie, những người chẳng quen biết gì ông ngoại trừ qua những lời đồn thổi không mấy hay ho, đã nơm nớp lo sợ nài nỉ Anne đi quyên góp hộ ông ấy.
Tuy nhiên, ông Harrison thẳng thừng từ chối đóng góp dù chỉ một xu, và mọi chiêu trò của Anne đều trở thành vô ích.
“Nhưng cháu cứ tưởng bác ủng hộ hội của chúng cháu chứ, ông Harrison,” cô buồn bã nói.
“Thì bác có... bác có ủng hộ chứ... nhưng sự ủng hộ của bác không sâu bằng cái túi tiền của bác đâu, Anne.”
“Thêm vài trải nghiệm giống như ngày hôm nay nữa chắc sẽ biến tớ thành một kẻ bi quan y hệt cô Eliza Andrews mất thôi,” Anne tự lẩm bẩm với hình ảnh phản chiếu của mình trong chiếc gương ở phòng gác mái phía đông trước giờ đi ngủ.
