- Nào chúng ta bắt đầu đi thôi các bạn! - Ác-vít Vin nói rồi nhổm người trên yên ngựa, rút gươm ra khỏi vỏ.

- Vì cách mạng! Tiến lên!

Mười kỵ binh từ sau các mỏm đá lao vút đến khoảng trũng giữa các ghềnh đá. Con đường thì hẹp, và các kỵ binh phải kéo dài đội hình hàng đôi vì không thể phi theo hàng ba được.

Khẩu tiểu liên im bặt. Hẳn là bọn bạch vệ sửng sốt vì cuộc tấn công dũng cảm của tiểu đội Hồng quân. Nhưng sự việc chỉ xảy ra như vậy trong những khoảnh khắc đầu tiên và đột nhiên khẩu súng máy lên tiếng «pằng pằng pằng».

Loạt đạn đầu bay cao và các kỵ binh Hồng quân vẫn tiếp tục vọt đến hẻm núi. Nhưng rồi những viên đạn súng máy đã phạt đổ các kỵ binh đi sau. Một kỵ binh ngã xuống, nhưng vẫn mắc vào yên, còn con ngựa vẫn tiếp tục mang xác anh phi lên phía trước. Con ngựa của chiến sĩ thứ hai phi vút lên, quay một vòng, rồi cùng với người kỵ binh rơi xuống vực thẳm, thêm một loạt đạn nữa và lại thêm những người hy sinh mới. Tiểu đội kỵ binh của Ác-vít Vin không phi đến được vùng tử giác, họ đã không kịp phi đến! Một viên đạn xuyên vào người tiểu đội trưởng trinh sát, Anh cúi gục người xuống, úp mặt vào bờm ngựa, phi bên cạnh là Ác-mét, bạn anh.

- Ác-vít! - Ác-mét thét gọi, nhưng Vin vẫn im lặng, đầu anh cứ nghẹo thấp mãi xuống.

Ác-mét ngoái cổ lại nhìn sang và thấy chỉ có hai người. Vẫn còn trên yên ngựa. Súng máy địch đã quật ngã các bạn anh. Và chỉ có anh là chưa bị…

Ác-mét giằng Vin ra khỏi yên ngựa và đặt nằm ngang trên lưng ngựa của mình, quay lộn lại, rồi cho ngựa chạy chữ chi phi về phía mỏm đá. Chỉ còn khoảng chục bước nữa là anh phi tới nơi thì một viên đạn đã đuổi kịp ngựa anh, con ngựa chệnh choạng, vấp ngã. Ác-mét cùng bạn lăn lông lốc trên con đường xám bụi mù mịt. Nhưng ngay lập tức các chiến sĩ đã nhảy xổ ra kéo tuột họ vào phía sau mỏm đá. Ác-vít được đưa đến thầy thuốc băng bó, còn Ác-mét, người đầy bụi, đang đứng trước đồng chí chỉ huy trung đoàn bộ binh Lát-vi-a. Anh nghiến răng ken két đòi cho ngựa, để một mình phi dưới làn đạn, thanh toán bọn súc sinh.

- Hãy bình tĩnh, chàng đzighít ạ! Tôi biết, đồng chí đi tới cái chết mà không run sợ, nhưng chúng tôi cần sự sống của đồng chí. La-pin-xơ nói. Vừa lúc đó, một người sĩ quan tùy tùng tiến lại và kéo tay áo trung đoàn trưởng.

***

Đa-ghe-xtan - một xứ sở khắc nghiệt, nhưng những người dân ở đây rất chân thật và tốt bụng đối với những ai đến với họ bằng trái tim rộng mở, và không hề biết thương xót kẻ thù. Các ngọn núi đã dạy họ tin vào lời nói của con người và bên trong những phong tục hiếu khách là những con người tự do trên đồi núi của mình, giống như những con chim đại bàng sống cạnh họ, người Đa-ghe-xtan đã dũng cảm bảo vệ những ngôi nhà của mình khỏi tay nhiều kẻ thù và không hạ vũ khí ngay cả khi quân thù mạnh hơn gấp bội. Cuộc nội chiến đã lan nhanh khắp vùng Cáp-ca-dơ, tựa như cơn tuyết lở và khi nó tràn lên các dãy núi Đa-ghe-xtan, đến các làng bản Ka-múc, Lắc-xơ, Đa-rơ-ghin, Lê-dơ-ghin và A-va-rơ thì những chàng kỵ sĩ đzi-ghít tài ba của núi rừng đã đứng lên dưới lá cờ của chính quyền Xô-viết. Chẳng có ai trên trái đất lại được những người dân ở đây kính yêu bằng Lê-nin. Tình hình ở các miền núi này thật phức tạp. Trong những năm đầy gay go nguy hiểm, cha, con, anh em đánh lẫn nhau, song trong cảnh hỗn loạn chung, những người dân miền núi với trái tim nhạy cảm đã nghe thấy tiếng nói luôn trong sáng và nhân hậu, và họ đã đến với tiếng nói của Lê-nin, làm theo lời kêu gọi của Người. Những người dân miền núi Đa-ghe-xtan được biết rằng: theo lệnh của Vla-đi-mia I-lích một trung đoàn bộ binh Lát-vi-a, dưới sự chỉ huy của người Cộng sản Lê-nin-nít La-pin-xơ đến vùng núi để đánh tan bọn bạch vệ vô lại và tống cổ bọn chúng về Ca-xpiên. Các làng bản Đa-ghe-xtan gửi con em mình đến giúp đỡ những sứ giả của lãnh tụ.

Các chiến sĩ bộ binh Lát-vi-a cùng với những người du kích đỏ Đa-ghe-xtan đã bám riết bọn bạch vệ, cố gắng đuổi chúng, chặn các ngả đèo và không cho chúng rút chạy về phía dãy núi Cáp ca-dơ. Cuối cùng thì trung đoàn của La-pin-xơ cũng đã tiến vượt lên, tới được những ngọn đèo. Trung đoàn chỉ còn phải băng qua hẻm núi rồi tiến vào mặt sau của các đơn vị bạch vệ. Khi đó chẳng có gì có thể cứu nổi quân địch nữa. Nhưng khi các đội kỵ binh trinh sát đầu tiên vừa mới tiến vào hẻm núi thì từ phía trên cao rít lên một tràng súng máy bắn sát sạt. Con đường đi qua hẻm núi đã bị bịt kín hoàn toàn, bọn bạch vệ đã nhanh chân vượt trước La-pin-xơ.

- Chúng ta sẽ làm gì đây, các đồng chí? - La-pin-xơ hỏi các cán bộ chỉ huy.

- Có thể đánh vu hồi chăng?

- Chuyển quân phải mất không hai ngày đêm - ông nói.

- Không được đâu! - Trung đoàn trưởng thốt lên - bọn bạch vệ chuồn mất.

- Tôi có đề nghị, - Đội trưởng trinh sát Ác-vít Vin bước ra phía trước. - Tôi sẽ đem theo mười đồng chí, từ chỗ ẩn nấp, chúng tôi đuổi ngựa phi nước đại qua khu vực xạ kích là đến khi chúng kịp hiểu ra thì chúng tôi đã lọt nhanh vào vùng tử giác, vào phía dưới mỏm đá lớn, và ở đó thì, Ác-vít giơ tay chém mạnh vào không khí.

La-pin-xơ lắc đầu hoài nghi.

- Đồng chí sẽ không kịp đâu, Ác-vít ạ! - Ông nói.

- Tôi sẽ kịp, đồng chí La-pin-xơ ạ. Đồng chí cứ cho phép tôi đi. - Người đội trưởng trinh sát cất tiếng nói hăng hái và áp tay lên ngực.

- Có thể kịp, đồng chí chỉ huy ạ! - Ác-mét tiến lại bên Ác-vít và đứng cạnh anh - nếu đồng chí chỉ huy cho phép, tôi sẽ cùng đi với Ác-vít.

- Cảm ơn bạn! Vin bắt tay Ác-mét.

- Thôi được, các đồng chí thử xem - La-pin-xơ nói.

Họ đã thử. Cuộc đột kích táo bạo đã không thành công!

***

Viên sĩ quan tùy tùng kéo tay áo La-pin-xơ, cúi sát vào tai ông hỏi thầm điều gì đó.

Đứng trước mặt ông là một người phụ nữ miền núi còn trẻ, người xương xương, đầu choàng một chiếc khăn trắng lớn, đôi mắt đen lóng lánh bình tĩnh nhìn La-pin-xơ.

- Tôi sẽ đi, đồng chí chỉ huy ạ. - Chị nói - Chúng sẽ không đụng vào phụ nữ đâu.

- Chị đi đâu? - La-pin-xơ không hiểu, hỏi lại.

- Đến chỗ khẩu súng máy! - Chị lật mở các nếp gấp của một chiếc khăn, thọc tay vào phía trước ngực rút ra một con dao găm dài.

- Như vậy chưa đủ sao mà còn phải bắt phụ nữ hy sinh cùng với chúng ta nữa! - La-pin-xơ nói một cách giận dữ.

- Cho phép tôi đi. - Chị nhắc lại - Bọn chúng không đụng đến phụ nữ đâu.

- Chị ấy nói đúng đấy, đồng chí La-pin-xơ ạ. - một người miền núi nói vậy. - Chỉ có phụ nữ mới giúp được chúng ta thôi. Chị ta sẽ luồn từ phía sau tới chỗ bọn bắn súng máy.

Đúng lúc đó Ác-mét xuất hiện trong đám đông chiến sĩ. Anh vừa gặp y sĩ để băng đầu bị dập thương vì ngã ngựa. Ác-mét nhìn thấy người phụ nữ tay cầm dao găm đứng trước đồng chí chỉ huy, anh kêu lên:

- Mút-li-mát!

Chị ta ngoảnh lại, giấu vũ khí vào ngực.

- Anh biết chị ta à, Ác-mét? - La-pin-xơ hỏi.

- Vợ tôi đấy, đồng chí chỉ huy ạ!

- Vợ đồng chí hả? Đồng chí có biết là chị ta đang đề nghị một mình đi diệt bọn xạ thủ súng máy ở trong hẻm núi không ?

- Nếu cô ta nói như vậy, có nghĩa là cô ta sẽ có thể làm được. - Ác-mét nói. Anh quay lại phía Mút-li-mát. - Anh hiểu là em sẽ có cách tiếp cận bọn chúng. - Anh nói với cô bằng tiếng địa phương. - Nhưng em hãy nói xem em có run tay khi giết bọn chúng không? Đây không phải là công việc của đàn bà.

- Em không run tay đâu Ác-mét à.

- Thế thì em đi đi. Thằng Xi-ra-rút-đin của chúng ta gửi nơi tin cậy chứ?

- Vâng, con ở với bà nội, Ác-mét ạ.

- Đi đi em, Mút-li-mát. Thánh A-la sẽ phù hộ cho em! - Anh quay sang La-pin-xơ nói tiếp, - cô ta sẽ qua được đấy đồng chí chỉ huy ạ. Đồng chí hãy cho phép cô ta.

- Được! - Đồng chí chỉ huy nhăn mặt nói. - Chỉ có điều là cô không được đi theo con đường cũ đâu nhé.

- Vâng, tôi sẽ đi theo phía khác. - Mút-li-mát trả lời. - Khi mọi việc xong xuôi, tôi sẽ vẫy khăn.

Toàn đội ngồi yên trên yên ngựa, sẵn sàng bước vào cuộc tấn công quyết định và nóng lòng chờ đợi tín hiệu. La-pin-xơ nhìn đồng hồ và khe khẽ rủa thầm bằng tiếng Lát-vi-a là đã đồng ý cho Mút-li-mát đi.

- Cần phải tìm phương án khác, - Ông quay sang tham mưu trưởng nói, và bỗng nhiên một trong những người đang quan sát kêu to:

- Chiếc khăn! Tôi nhìn thấy chiếc khăn! Khăn trắng! Từ hẻm núi vẳng đến tiếng kêu của phụ nữ.

- Tiến! - La-pin-xơ ra lệnh.

Các kỵ binh tràn ra như thác đổ từ phía sau mỏm đá rồi phi nhanh đến hẻm núi. Khẩu súng máy câm bặt. Tiếng hô «xung phong» xé toang bầu không khí của núi rừng, rồi vang vọng nhiều lần trong núi.

...Khi trận đánh kết thúc, La-pin-xơ đề nghị dẫn Mút-li-mát đến. Ông cùng cô bước lên và trước hàng quân, ông đã bắt chặt tay cô như bắt tay một chiến sĩ nam giới.

- Thay mặt cách mạng tôi tỏ lời cảm ơn...

Lúc đó, một tên sĩ quan có bộ râu rễ tre màu hung, đầu không đội mũ với chiếc cầu vai bên trái bị rách tả tơi đã vùng chạy ra khỏi đám đông tù binh bạch vệ đang đứng ở phía xa. Hắn rút từ trong ngực ra khẩu súng lục. Mọi người đứng lặng đi vì bất ngờ, chí có La-pin-xơ đang đứng chếch với tên sĩ quan là không hay biết gì cả. Ông vẫn niềm nở mỉm cười với Mút-li-mát. Bỗng Mút-li-mát nhảy lên ôm lấy cổ ông và cũng ngay lúc đó vang lên tiếng súng nổ.

Tên sĩ quan bạch vệ ngã nghiêng người xuống đất, bàn tay cầm súng lục của hắn vẫn còn giật, ngón tay bóp cò súng rung lên bần bật nhả những viên đạn lên không trung. Quân y sỹ I-ô-han Phôn Svan-nê-béc - một tù binh Đức đi theo cách mạng và đang chiến đấu vì cách mạng trong đội ngũ bộ binh Lát-vi-a, vừa nhét vội khẩu súng lục Mau-de còn bốc khói vào bao súng gỗ, chạy đến với La-pin-xơ đang đưa tay đỡ thân hình bất động của Mút-li-mát. Trong khi đó ở phía bên, Ác-mét đang giơ hai tay lên trời, bước đi chệnh choạng, vấp ngã như người mù.

***

Ác-vít Vin đã hồi phục nhanh chóng, lại sắp có thể tham gia các trận chiến đấu của đội trinh sát. Sau khi vợ chết, Ác-mét không một phút nào xa rời người bạn mình. Anh không nói năng gì cả, người khô héo đi, âm thầm, đau khổ và chỉ biến đổi trong chiến đấu. Khi đó, dường như có một sức mạnh huyền bí nhập vào anh, anh tung hoành giữa đám quân địch. Chém giết chúng không thương tiếc. Nhưng sau trận đánh thì sự hưng phấn ấy lại tan đi, Ác-mét lại ủ rũ, âm thầm, và chỉ có Ác-vít Vin mới có thể cậy răng anh ta được.

- Cậu ấy đi tìm cái chết đấy. - Vin nói với La-pin-xơ như vậy về người bạn của mình - cậu ấy cố tình lao vào lửa đạn.

Nhưng một hôm, trong những trận đánh cuối cùng thần chết không thể tránh được nữa và đành phải chạm trán với Ác-mét.

Khi đội trưởng trinh sát được gọi đến gặp người anh em kết nghĩa của mình thì anh đang hấp hối, anh nhận ra Ác-vít và ra hiệu cho Ác-vít cúi xuống.

Ác-mét thì thào nói:

- Tôi đi đây, bạn ạ. Thánh A-la đã cho gọi tôi đi gặp Mút-li-mát... chỉ xin bạn...

Ác-mét cố nhổm đầu dậy.

- Không nên, bạn cứ nằm yên đi. - Vin nói.

- Xin bạn... con trai tôi... Xi-ra-rút-đin... Bạn nhận nó làm con nhé.

Tay anh quạng tìm bàn tay Ác-vít, nắm chặt lấy và đấy là cử động cuối cùng của anh.

Khi trung đoàn bộ binh Lát-vi-a đã hoàn thành nhiệm vụ ở Đa-ghe-xtan thì Xi-ra-rút-đin cũng cùng với cha nuôi về nước Nga.

Vên-ta - vợ chưa cưới của Ác-vít chờ Ác-vít ở Mát-xcơ-va. Ít lâu sau họ cưới nhau. Con đại bàng A-ra-bi tên của Xi-ra-rút-đin, được dịch sang như vậy từ tiếng A-rập, trở thành con trai họ. Tên gọi thường ngày của nó ở nhà cũng như ở trường là Xê-ri-ô-sa, còn họ của nó là họ ghép: Ác-mét-đốp-vin.

Sau đó nó có thêm hai em gái: In-đra và A-nhi-ta. Gia đình sống hòa thuận. Xê-ri-ô-sa biết rõ tất cả về cha mẹ đẻ của mình, người cha nuôi thường kể cho nó nghe về Mút-li-mát và Ác-mét. - Nhưng không khi nào nó cảm thấy mình là người ngoài trong cái gia đình Lát-vi-a này.

Năm tháng trôi qua, Ác-vít Vin làm việc ở Cục tình báo quân đội, ông thường bất chợt vắng nhà. Các con đi học, vợ ông - Vên-ta bận rộn việc nhà và công việc thư viện do bà phụ trách.

Cậu bé sớm biểu lộ năng khiếu về kỹ thuật và sau khi tốt nghiệp trường phổ thông, cậu vào học ở trường cao đẳng kỹ thuật Bau-man. Khi Xi-ra-rút-đin sắp tốt nghiệp trường cao đẳng thì chế độ phát xít ở Đức thắng thế. Là một thanh niên am hiểu hơn bạn bè về các vấn đề chủ yếu đang xảy ra trên thế giới, Xi-ra-rút-đin chờ đợi cha trở về sau chuyến đi công tác thường lệ, rồi tuyên bố dứt khoát:

- Con cần có mặt ở nơi mà mọi người đang chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít cha ạ. Con muốn thành một chiến sĩ tình báo, con muốn đi theo con đường của cha.

Sau một thời gian lưỡng lự, Vin đã đồng ý với các lý lẽ của con nuôi. Trong khi học ở trường tình báo đặc biệt, Xi-ra-rút-đin đồng thời đã tốt nghiệp trường kỹ thuật Bau-man. Cha nuôi của anh đã đòi hỏi như vậy, khi ông đề cập đến công việc sắp tới của Xi-ra-rút-đin. Anh thông thạo tiếng Đức ngay từ bé vì cha mẹ nuôi anh giỏi tiếng Đức. Anh cũng học tốt cả tiếng Anh.

Việc học tập ở trường tình báo đặc biệt thật khó khăn phức tạp, song lại rất thú vị. Ngày nào cũng được bố trí sít sao từng phút từng giây. Chẳng còn thời giờ nhàn rỗi nữa vì Xi-ra-rút-đin theo học lớp đào tạo cấp tốc. Sự đa dạng của các môn học đã góp phần làm cho thời gian trôi đi rất nhanh. Các giảng viên là những người am hiểu công việc, họ có nhiều kinh nghiệm trong công tác, nghiệp vụ.

Việc huấn luyện Xi-ra-rút-đin đã kết thúc, song vẫn chưa có dịp tung anh ra ngoài biên giới. Nhiều chiến dịch được vạch ra liên tiếp, song tất cả đều bị bác bỏ, vì dường như các chiến dịch này chứa đựng một nguy cơ thất bại trong tương lai.

Cuối cùng người ta được biết một nhà ngoại giao Đức đang được thuyên chuyển từ một nước Cận Đông sang Nam Mỹ. Ông ta có quan điểm chống phát xít, nhưng giờ đây, trong hoàn cảnh chính trị hiện nay, ông đã cố gắng không để bị lộ ra. Ông ta có một cậu con trai với người vợ Ý. Cậu con trai này cùng lứa tuổi với Xi-ra-rút-đin. Khi nhận được các bức ảnh chụp cậu ta thì những người chuẩn bị cho Ác-mét-đốp-vin đều phát hiện ra vẻ giống nhau bề ngoài của người họ bảo trợ và cậu con trai của nhà ngoại giao Đức. Người của chúng ta đã bí mật gặp Phôn Sli-đên và đề nghị ông tham gia vào chiến dịch đang chuẩn bị. Nhà ngoại giao Đức không phản đối, ông ta không muốn con trai mình phục vụ Hít-le. Cả Vê-nhê Phôn Sli-đên cũng đồng ý với quan điểm của người cha. Chuyến tàu tốc hành đi Béc-lin rời Ix-tăm-bun[1] đúng theo bảng giờ tàu. Phôn Sli-đên và con trai của ông, Vê-nhê, đến Ix-tăm-bun bằng tàu thủy để rồi theo đường sắt trở về Tổ quốc. Buổi trưa họ ăn ở tiệm. Sau món ăn thứ hai, con trai nhà ngoại giao rời bàn vào buồng vệ sinh. Từ đó cậu ta theo lối cửa sau đi ra phố bên cạnh, ở đấy có một chiếc xe ô tô to treo rèm ở các ô cửa. Vê-nhê lên xe ô tô và ở trong đó không lâu. Lát sau cửa xe mở toang ra, rồi người

trẻ tuổi ung dung rời chiếc xe hòm quay trở về tiệm ăn, ngồi xuống bàn và ăn món tráng miệng. Chẳng một ai nhận ra được sự đánh tráo đó. Xi-ra-rút-đin bình thản ăn nốt bữa trưa cùng với «cha» của mình. Còn Vê-nhê Phôn Sli-đên thật thì đã đi ô tô ra cảng. Từ Ix-tăm-bun, con trai nhà ngoại giao ngồi trên tàu thủy Xô-viết đi Ô-đét-xa.

... Như vậy là Xi-ra-rút-đin không còn tồn tại nữa. Vê-nhê Phôn Sli-đên đã cùng «cha» đến Ri-ô đơ Gia- nê-rô bình an vô sự. Nhưng ít lâu sau Vê-nhê trở về Đức, và ở chơi hai tháng tại nhà «ông chú» I-ô-han Phôn Sta-nê-béc - giáo sư y học và là một điệp viên ngầm từ lâu của Liên Xô ở Béc-lin.

Sau đó Vê-nhê lại đi Mỹ học ở trường cao đẳng kỹ thuật. Chiến tranh bùng nổ khi đang ở Ri-ô đơ Gia-nê-rô, ở đó «con» của nhà ngoại giao đã là kỹ sư trong chi nhánh Nam Mỹ của một trong những công ty kỹ nghệ của Đức.

Bra-xin vẫn giữ trung lập, nhưng ở Bra-xin nhan nhản điệp viên Đức.

Vê-nhê Phôn Sli-đên, mà trung tâm đặt mật danh là I-a-nút, chuyên làm công việc tổ chức mạng lưới tình báo có thể sử dụng để chống đối những quyền lợi của quốc gia Đức ở Bra-xin. Khi công việc này được hoàn thành thì người «cha» - nhà ngoại giao Đức - đã chết. Chẳng còn lý do để ở lại Bra-xin và cũng theo chỉ thị của trung tâm, I-a-nút chuyển về Đức. Những bức thư giới thiệu có nhiều uy tín đã mở đường cho I-a-nut đến với Krúp. Ở đó anh đã nhận chức trách kỹ sư ủy nhiệm đặc biệt và không phải vào lính.

Và thế rồi đến năm 1944, anh khoác quân phục sĩ quan Đức và được cử về Ban tham mưu quân khu I ở Kuê-níc-béc.

❀ ❀ ❀

[1] Một cảng của Thổ-nhĩ-kỳ.