Vào ngày diễn ra cuộc họp bị hủy bỏ tại Phòng trưng bày Nghệ thuật Quốc gia, lễ kỷ niệm hai năm ngày niềm tự hào và vinh quang của nước Anh—hay nói ngắn gọn hơn là chiếc mũ chóp cao—được phục hồi đã chính thức bắt đầu. Trận đấu tại sân “Lord's”—sự kiện thể thao mà Thế chiến từng đẩy ra khỏi sân cỏ—lại một lần nữa giương cao những lá cờ xanh nhạt và xanh đậm, trưng bày gần như đầy đủ mọi nét đặc trưng của một quá khứ huy hoàng. Tại đây, trong giờ nghỉ trưa, hội tụ đủ mọi thể loại mũ của phụ nữ và một thể loại mũ của đàn ông, bảo vệ cho vô số kiểu khuôn mặt gắn liền với tầng lớp “thượng lưu.” Người nhà Forsyte tinh ý có thể nhận ra ở những khu ghế tự do hoặc ít người ngồi có một số kẻ đội mũ nón sụp vành, nhưng họ hiếm khi dám bén mảng đến thảm cỏ; ngôi trường cũ—hoặc các ngôi trường cũ—vẫn có thể tự hào rằng giai cấp vô sản vẫn chưa phải trả nửa hào cần thiết cho vé vào cửa. Nơi đây vẫn là một khu vực khép kín, khu độc quyền lớn duy nhất còn sót lại—bởi các tờ báo ước tính lượng người tham dự lên tới mười nghìn người. Và mười nghìn con người ấy, tất cả đều chung một niềm hy vọng, đang hỏi nhau cùng một câu hỏi: “Anh ăn trưa ở đâu?”

Có một điều gì đó vô cùng phấn khởi và yên tâm trong câu hỏi đó và trong cảnh tượng rất nhiều người giống như họ đang cùng nhau cất lời! Thật là một nguồn lực dự trữ tiềm ẩn trong vương quốc Anh—đủ chim bồ câu, tôm hùm, cừu, sốt mayonnaise cá hồi, dâu tây, và những chai champagne để nuôi sống tất cả mọi người! Không có phép màu nào đang chờ đón—không có câu chuyện về năm chiếc bánh mì và vài con cá—niềm tin đặt trên những nền tảng vững chắc hơn. Sáu nghìn chiếc mũ chóp cao, bốn nghìn chiếc ô che nắng sẽ được ngả xuống và gập lại, mười nghìn cái miệng đều nói cùng một thứ tiếng Anh sẽ được lấp đầy. Con chó già vẫn còn sống chán! Truyền thống! Và lại là Truyền thống! Mới mạnh mẽ và uyển chuyển làm sao! Chiến tranh có thể hoành hành, thuế khóa có thể bóp nghẹt, các công đoàn có thể thu thuế, và châu Âu có thể chết đói vì đói khát; nhưng mười nghìn con người ấy vẫn sẽ được nuôi sống; và trong vòng rào của họ, họ sẽ dạo bước trên thảm cỏ xanh, đội những chiếc mũ chóp cao, và gặp gỡ—chính đồng loại của mình. Trái tim vẫn khỏe mạnh, nhịp đập vẫn đều đặn. E-ton! E-ton! Har-r-o-o-o-w!

Giữa vô số người nhà Forsyte hiện diện tại một bãi săn vốn là của họ theo quyền pháp lý cá nhân, hoặc qua người đại diện, có Soames đi cùng vợ và con gái. Ông chưa từng học ở ngôi trường nào trong hai ngôi trường đó, ông chẳng có mấy hứng thú với môn cricket, nhưng ông muốn Fleur khoe chiếc váy của con bé, và ông muốn đội chiếc mũ chóp cao của mình, diễu hành lại nó một lần nữa trong cảnh hòa bình và sung túc giữa những người ngang hàng với ông. Ông bước đi đầy vẻ điềm đạm với Fleur đi ở giữa ông và Annette. Không người phụ nữ nào sánh kịp họ, theo như ông có thể thấy. Họ biết cách đi đứng, biết cách giữ dáng; có sự đầy đặn trong vẻ đẹp của họ; phụ nữ thời hiện đại chẳng có vóc dáng, chẳng có ngực, chẳng có cái quái gì cả! Ông chợt nhớ lại với niềm tự hào say sưa biết bao khi ông từng sánh bước cùng Irene trong những năm đầu của cuộc hôn nhân đầu tiên. Và cách họ từng ăn trưa trên chiếc xe ngựa kéo bốn bánh mà mẹ ông bắt bố ông phải chuẩn bị, bởi vì nó rất “chic”—hồi đó toàn xe ngựa kéo bốn bánh với xe ngựa thường, chứ nào có những Khán đài to cồng kềnh như thế này! Và cách mà Montague Dartie liên tục uống quá chén. Ông cho rằng bây giờ người ta vẫn uống quá chén, nhưng không còn nhiều cơ hội để làm điều đó như trước nữa. Ông nhớ tới George Forsyte—người có hai người em trai là Roger và Eustace từng học ở Harrow và Eton—vươn cao người trên đỉnh chiếc xe ngựa kéo, một tay vẫy lá cờ xanh nhạt, tay kia vẫy lá cờ xanh đậm, và hét lên “Etroow-Harrton!” Ngay lúc mọi người đang im lặng, hệt như một tên hề mà hắn vẫn luôn là thế; còn Eustace thì bảnh bao hết chỗ nói ở bên dưới, điệu đà đến mức chẳng thèm mặc trang phục mang màu sắc nào hay để ý đến ai. Hừm! Những ngày tháng cũ, và Irene trong bộ váy lụa xám pha ánh xanh lá nhạt. Ông liếc nhìn khuôn mặt của Fleur sang bên cạnh. Trông khá nhợt nhạt—chẳng có chút sinh khí, chẳng có chút hăng hái nào! Chuyện tình cảm đó đang giày vò con bé—một chuyện tồi tệ! Ông nhìn xa hơn, sang khuôn mặt của vợ mình, được trang điểm kỹ hơn thường lệ một chút, hơi có vẻ khinh khỉnh—dù xét cho cùng cô ta chẳng có lý do gì để mà khinh khỉnh cả. Cô ta đang đón nhận sự bỏ đi của Profond với một vẻ bình thản đến kỳ lạ; hay chuyến đi biển “nhỏ” của tay đó chỉ là một cái cớ che đậy? Nếu vậy, ông sẽ nhất quyết làm ngơ không thấy! Sau khi đi dạo một vòng quanh sân và trước khán đài, họ tìm đến bàn của Winifred trong chiếc lều của Câu lạc bộ Bedouin. Câu lạc bộ này—một câu lạc bộ “gà trống gà mái” mới mẻ—được thành lập nhằm phục vụ sở thích du lịch, và vì lợi ích của một quý ông mang họ gốc Scotland, có người cha ngẫu nhiên lại mang tên là Levi. Winifred gia nhập, không phải vì cô ta từng đi du lịch, mà bởi trực giác mách bảo rằng một câu lạc bộ mang cái tên như vậy và với người sáng lập như thế chắc chắn sẽ tiến xa; nếu không gia nhập ngay thì có lẽ sẽ chẳng bao giờ còn cơ hội nữa. Chiếc lều của họ, với một câu trích từ kinh Koran trên nền màu cam, và hình thêu một con lạc đà nhỏ màu xanh lá cây phía trên lối vào, là chiếc lều nổi bật nhất trên sân. Ngay bên ngoài lều, họ gặp Jack Cardigan đang đeo chiếc cà vạt màu xanh đậm (hắn từng chơi cho đội Harrow), đang cầm gậy chơi gậy mây kiểu Malacca để minh họa cách mà tên khốn kia đáng lẽ nên đánh quả bóng đó như thế nào. Hắn dẫn đường cho họ vào trong. Quây quần trong góc của Winifred có Imogen, Benedict cùng người vợ trẻ của cậu ta, Val Dartie đi mà không có Holly, Maud cùng chồng cô ta, và sau khi Soames và hai mẹ con ngồi xuống, vẫn còn một chỗ trống.

Winifred nói: “Em đang mong Prosper đến, nhưng anh ấy bận với chiếc du thuyền của mình quá.”

Soames liếc trộm một cái. Không có chút biến đổi nào trên khuôn mặt vợ anh! Dù tay đó có đến hay không, rõ ràng cô ta thừa biết mọi chuyện. Điều đó không qua khỏi mắt anh khi thấy Fleur cũng nhìn mẹ mình. Nếu Annette không tôn trọng cảm xúc của anh, thì ít nhất cô ta cũng nên nghĩ cho cảm giác của Fleur chứ! Cuộc trò chuyện cứ rời rạc đứt quãng bởi tiếng Jack Cardigan cứ luyên thuyên về vị trí “tiền vệ giữa”. Hắn kể tên tất cả những “tiền vệ giữa vĩ đại” từ thủa hồng hoang, cứ như thể họ là một thực thể chủng tộc xác định trong thành phần của người Anh vậy. Soames đã ăn xong đĩa tôm hùm, và đang chuyển sang món bánh nướng nhân chim bồ câu, thì anh nghe thấy mấy từ: “Tôi đến trễ một chút nhé, Mrs. Dartie,” và thấy rằng chẳng còn chiếc ghế trống nào nữa. Tay đó đang ngồi giữa Annette và Imogen. Soames điềm tĩnh ăn tiếp, thỉnh thoảng nói vài câu với Maud và Winifred. Tiếng trò chuyện râm ran xung quanh anh. Anh nghe thấy giọng của Profond vang lên:

“Tôi nghĩ cô lầm rồi, Mrs. Forsyde; tôi—tôi cá là Miss Forsyde đồng ý với tôi.”

Giọng nói trong trẻo của Fleur vang lên từ bên kia bàn: “Về chuyện gì chứ?”

“Tôi đang nói là, các cô gái trẻ bây giờ cũng thế cả thôi, chẳng khác xưa là mấy.”

“Anh rành về họ lắm cơ à?”

Câu trả lời sắc sảo đó lọt vào tai tất cả mọi người, và Soames bứt rứt nhúc nhích trên chiếc ghế khung sắt màu xanh lá mỏng manh của mình.

“À, tôi không biết nữa, tôi nghĩ họ muốn làm theo ý mình, và tôi nghĩ họ vẫn luôn như vậy.”

“Thế cơ đấy!”

Winifred chen vào với giọng điệu thoải mái: “Ối dào, nhưng mà—Prosper này, mấy cô gái ngoài đường phố ấy—những cô từng làm trong xưởng đạn, mấy cô nhóc lóc chóc trong các cửa hiệu; cách cư xử của họ bây giờ trông gai mắt thực sự.”

Nghe đến từ “gai mắt”, Jack Cardigan liền ngừng bài thuyết giảng của mình; và giữa không gian im lặng, ngài Profond cất giọng:

“Trước đây thì nó ở bên trong, còn bây giờ thì ra ngoài mặt; chỉ thế thôi.”

Imogen kêu lên: “Nhưng còn đạo đức của họ thì sao!”

“Vẫn có đạo đức như trước đây thôi, Mrs. Cardigan ạ, chỉ là họ có nhiều cơ hội hơn mà thôi.”

Câu nói mang vẻ châm biếm đầy ẩn ý ấy nhận được một tiếng cười khúc khích từ Imogen, cái há miệng nhẹ của Jack Cardigan, và tiếng kẽo kẹt phát ra từ chiếc ghế của Soames.

Winifred nói: “Anh quá đáng lắm đấy, Prosper.”

“Cô thấy sao, Mrs. Forsyde; cô không nghĩ bản chất con người lúc nào cũng giống nhau hay sao?”

Soames cố kìm nén sự thèm muốn đột ngột muốn đứng dậy đá cho tay đó một cú. Anh nghe thấy vợ mình đáp lại:

“Bản chất con người ở Anh không giống với bất cứ nơi nào khác.” Đúng là cái điệu bộ mỉa mai khốn kiếp của cô ta!

“Chà, tôi không biết nhiều lắm về cái đất nước nhỏ bé này”—'Ơn Chúa là không!' Soames thầm nghĩ—“nhưng tôi dám cá là cái nồi đang sôi sùng sục dưới nắp vung ở khắp mọi nơi. Ai trong chúng ta cũng ham mê hưởng lạc, và xưa nay vẫn thế.”

Mặc kệ tên khốn ấy! Sự hoài nghi của hắn quả là—quả là quá quắt!

Khi bữa trưa kết thúc, họ chia thành từng cặp để đi dạo tiêu cơm. Quá kiêu hãnh để mà tỏ ra để tâm, Soames thừa biết rằng Annette và gã đó đã lủi đi lang thang cùng nhau. Fleur đi cùng Val; con bé chắc hẳn đã chọn hắn ta, bởi vì hắn quen biết cậu thanh niên kia. Bản thân anh thì có Winifred làm bạn đồng hành. Họ bước đi trong dòng người tấp nập xoay tròn quanh sân, hơi đỏ bừng mặt và có chút chán ngán, được vài phút thì Winifred thở dài:

“Ước gì chúng ta được quay lại thời của bốn mươi năm trước, cậu bạn ạ!”

Trước mắt tâm trí cô ta, một đoàn diễu hành bất tận gồm những bộ váy diện đến sân “Lord's” của chính cô ta đang lướt qua, được chi trả bằng tiền của người cha để cứu vãn một cuộc khủng hoảng cứ lặp đi lặp lại. “Suy cho cùng thì nó cũng rất thú vị. Đôi khi tớ thậm chí còn ước Monty quay trở lại. Cậu nghĩ thế nào về con người thời nay, Soames?”

“Chẳng có mấy phong thái. Mọi thứ bắt đầu rệu rã từ khi có xe đạp và ô tô; và Chiến tranh đã đặt dấu chấm hết cho nó.”

Winifred nói với giọng mơ màng vì món bánh nướng nhân bồ câu: “Tớ tự hỏi điều gì sắp đến đây? Tớ không chắc lắm liệu chúng ta có quay lại mặc váy phồng khung chóp và váy thon bó ống hay không. Cậu nhìn bộ váy kia kìa!”

Soames lắc đầu.

“Người ta có tiền, nhưng chẳng còn niềm tin vào điều gì cả. Chúng ta chẳng thèm dành dụm cho tương lai. Bọn trẻ này—đối với chúng, đời ngắn ngủi cứ vui cho trọn.”

Winifred nói: “Kia kìa, một chiếc mũ đẹp chưa! Tớ không biết nữa—nếu nghĩ đến những người đã thiệt mạng và đủ thứ chuyện trong Chiến tranh, tớ thấy nó khá là kỳ diệu đấy chứ. Chẳng có quốc gia nào khác—Prosper bảo rằng phần lớn các nước đều phá sản cả rồi, ngoại trừ nước Mỹ; và dĩ nhiên đàn ông nước đó từ xưa nay vẫn toàn học theo phong cách ăn mặc của chúng ta.”

Soames cất lời: “Gã đó, thực sự định đi Nam Hải thật sao?”

“Ồ! Ai mà biết được Prosper định đi đâu chứ!”

Soames lầm bầm: “Nếu cậu thích thì hắn chính là một biểu tượng của thời đại đấy.”

Bàn tay Winifred siết chặt lấy cánh tay anh.

Cô nói bằng giọng thấp: “Đừng quay đầu lại, mà hãy nhìn sang bên phải của cậu ở hàng ghế đầu tiên trên Khán đài.”

Soames nhìn sang trong giới hạn có thể mà không bị chú ý. Một người đàn ông đội mũ chóp cao màu xám, râu xám, với đôi má gầy nâu nhăn nheo, và một dáng vẻ lịch thiệp nhất định, đang ngồi đó cùng một người phụ nữ mặc bộ váy màu cỏ úa, có đôi mắt sẫm màu đang dán chặt vào chính anh. Soames vội vàng nhìn xuống đôi chân mình. Chân người ta di chuyển thật buồn cười làm sao, cứ tiến lên hết cái này đến cái khác như thế! Giọng của Winifred vang lên bên tai anh:

“Jolyon trông có vẻ ốm yếu lắm; nhưng anh ấy lúc nào cũng có phong thái. Cô ta chẳng thay đổi gì cả—trừ mái tóc.”

“Sao cô lại kể chuyện đó cho Fleur?”

“Tớ có kể đâu; tự con bé lân la dò la ra đấy chứ. Tớ luôn biết trước con bé sẽ thế mà.”

“Thôi được, đó là một đống rắc rối. Con bé đã cắm sừng cắm cổ vào thằng nhãi nhà đó rồi.”

Winifred lẩm bẩm: “Con nhỏ khốn kiếp. Nó còn định lừa tớ vụ đó nữa chứ. Cậu định làm gì đây, Soames?”

“Tùy cơ ứng biến thôi.”

Họ tiếp tục bước đi, lặng im giữa dòng người đông nghịt như nêm cối.

Winifred thình lình cất lời: “Thật sự đấy; cứ như thể Định mệnh vậy. Chỉ có điều từ ấy xưa cũ quá rồi kìa! Nhìn kìa! George và Eustace kìa!”

Vóc dáng cao lều khều của George Forsyte đã dừng lại ngay trước mặt họ.

Hắn cất giọng: “Chào Soames! Bọn tớ vừa gặp Profond với vợ cậu xong. Cậu đuổi theo nhanh chắc vẫn kịp đấy. Cậu có đến thăm bác Timothy già lần nào không?”

Soames gật đầu, và dòng người xô đẩy đã tách họ ra xa nhau.

Winifred nói: “Tớ vẫn luôn thích anh George. Anh ấy thật hài hước.”

Soames đáp: “Còn tớ thì chưa từng thích. Ghế của cậu ở đâu? Tớ sẽ về chỗ của mình đây. Có khi Fleur đã quay lại đó rồi.”

Sau khi đưa Winifred về chỗ ngồi của cô ta, anh quay trở lại chỗ của mình, nhận thức rõ những bóng người nhỏ bé, trắng xóa ở đằng xa đang chạy đôn đáo, tiếng gậy đánh bóng đanh gọn, những tiếng hò reo cổ vũ qua lại. Chẳng thấy bóng dáng Fleur đâu, và Annette cũng chẳng có nốt! Thời nay thì chẳng thể trông mong gì ở phụ nữ được nữa! Họ đã có quyền bầu cử. Họ đã được “giải phóng”, và chẳng biết chúng đang vớt vát được cái tích sự gì từ chuyện đó nữa! Thế là Winifred sẽ quay về nhà, chịu đựng lại gã Dartie từ đầu đến cuối ư? Được sống lại quá khứ một lần nữa—được ngồi đây hệt như cách anh từng ngồi vào các năm 83 và 84, trước khi anh chắc chắn rằng cuộc hôn nhân của mình với Irene đã hỏng bét hoàn toàn, trước khi sự đối kháng của cô ta trở nên lồ lộ đến mức dù có thiện chí đến mấy trên đời anh cũng không thể làm ngơ cho qua được. Cảnh tượng cô ta ở bên gã đàn ông đó đã kéo toàn bộ ký ức ùa về. Ngay cả bây giờ anh vẫn không thể hiểu nổi tại sao cô ta lại ngoan cố đến thế. Cô ta có thể yêu những người đàn ông khác; cô ta thừa khả năng đó chứ! Riêng với anh, người duy nhất mà lẽ ra cô ta nên yêu thương, thì cô ta lại nhất quyết chối bỏ trái tim mình. Khi nhìn lại quá khứ, anh có cảm giác hoang đường rằng toàn bộ sự buông thả trong hôn nhân thời hiện đại này—dù hình thức và luật lệ của nó vẫn y nguyên như thời anh kết hôn với cô ta—rằng tất cả sự lỏng lẻo hiện đại này đều bắt nguồn từ cuộc nổi loạn của cô ta; anh có cảm giác hoang đường rằng chính cô ta là kẻ châm ngòi cho nó, cho đến tận khi mọi quyền sở hữu chính đáng đối với bất cứ thứ gì đều đã tan thành mây khói, hoặc đang đứng trước bờ vực biến mất. Tất cả đều bắt nguồn từ cô ta! Và giờ đây—một cục diện thật đẹp đẽ làm sao! Mái ấm gia đình! Làm sao người ta có thể có được chúng mà không có sự sở hữu lẫn nhau chứ? Không phải là anh chưa từng có một mái ấm thực sự! Nhưng đó là lỗi của anh ư? Anh đã làm hết sức mình rồi. Và phần thưởng anh nhận được chính là—hai con người đang ngồi trên Khán đài kia, và rắc rối này của con bé Fleur! Và bị sự cô đơn bủa vây, anh thầm nghĩ: 'Mình không đợi nữa đâu! Chúng tự phải tìm đường quay lại khách sạn thôi—nếu chúng còn có ý định về!' Vẫy một chiếc xe taxi ở bên ngoài cổng sân, anh bảo tài xế: “Đưa tôi đến đường Bayswater.” Mấy người cô già của anh chưa từng làm anh thất vọng. Đối với họ, anh luôn là một vị khách được chào đón bất cứ lúc nào. Dù họ đã qua đời, nhưng ở đó vẫn còn có Timothy!

Smither đang đứng ngay khung cửa mở rộng.

“Mr. Soames! Cháu vừa ra đây hóng gió chút thôi. Chị nấu bếp mà gặp ngài chắc sẽ vui lắm đây.”

“Mr. Timothy dạo này thế nào rồi?”

“Mấy ngày nay ngài không được khỏe cho lắm đâu ạ, thưa ngài; ngài cứ lẩm bẩm nói suốt thôi. Sáng nay thôi ngài còn bảo: 'Anh James nhà tôi, anh ấy già rồi đấy.' Tâm trí ngài lẫn lộn rồi thưa Mr. Soames, và cứ thế ngài lại nhắc đến họ. Ngài lo lắng cho chuyện đầu tư của họ cơ chứ. Hôm nọ ngài lại bảo: 'Có anh Jolyon nhà tôi nhất quyết không chịu nhòm ngó gì đến công trái Consols cả'—ngài tỏ ra buồn bã lắm ngài ạ. Mời ngài vào trong đi ạ, Mr. Soames, mời ngài vào! Thật là một sự thay đổi dễ chịu quá!”

Soames liền bảo: “Thôi được, chỉ vài phút thôi nhé.”

Smither lẩm bẩm ngay tại tiền sảnh, nơi bầu không khí mang cái vẻ tươi mát kỳ lạ của đất trời ngoài kia: “Dạ, tụi cháu không yên tâm chút nào về ngài suốt cả tuần nay đâu ạ. Xưa nay ngài vẫn luôn là người thích để dành món ngon lại ăn cuối cùng; thế mà từ hôm thứ Hai đến giờ ngài toàn ăn món đó trước tiên. Nếu ngài để ý một con chó khi nó ăn tối, thưa Mr. Soames, nó sẽ ăn thịt trước. Tụi cháu vẫn luôn nghĩ đó là dấu hiệu rất tốt về tình trạng minh mẫn của Mr. Timothy ở độ tuổi của ngài khi ngài để dành món đó đến cuối cùng, nhưng giờ thì có vẻ như ngài đã mất hết khả năng tự chủ rồi; và dĩ nhiên, điều đó khiến ngài bỏ dở phần còn lại. Bác sĩ thì chẳng chẩn đoán ra điều gì to tát cả, nhưng”—Smither lắc đầu—“ngài có vẻ như nghĩ rằng mình phải ăn nó trước, kẻo lát nữa không được ăn thì phải. Chuyện đó với cả việc ngài cứ nói luyên thuyên khiến tụi cháu lo lắng lắm.”

“Ngài có nói điều gì quan trọng không?”

“Cháu không dám chắc chuyện đó đâu, thưa Mr. Soames; nhưng ngài đang tỏ ra ác cảm với Bản di chúc của mình. Ngài hay cáu bẳn lắm—và sau từng ấy năm tháng ngày nào cũng đem ra xem xét, thì điều đó nghe lạ lùng thật chứ. Hôm nọ ngài còn nói: 'Chúng nó nhăm nhăm nhòm ngó tiền của tôi đấy.' Câu đó làm cháu giật nảy cả mình, bởi vì như cháu đã thưa với ngài ấy, chẳng ai thèm nhăm nhăm nhòm ngó tiền của ngài cả, cháu dám chắc là thế. Và thật đáng tiếc khi ở độ tuổi này mà ngài lại cứ bận tâm chuyện tiền nong. Cháu đã lấy hết can đảm để nói thế đấy. Cháu bảo: 'Thưa Mr. Timothy, bà chủ thân yêu của cháu'—chính là Miss Forsyde đó ngài, thưa Mr. Soames, Miss Ann người đã dìu dắt cháu—'bà ấy chưa từng bận tâm đến tiền nong bao giờ,' cháu nói thế, 'đối với bà ấy tất cả là ở nhân cách.' Ngài nhìn cháu, cháu không thể tả được cái ánh mắt buồn cười thế nào đâu, và ngài bảo một cách rất khô khốc: 'Chẳng ai thèm nhăm nhăm nhòm ngó nhân cách của tôi cả.' Ngài nghĩ xem ngài lại thốt ra một câu như thế đấy! Nhưng đôi khi ngài lại nói ra những câu sắc sảo và hợp lý không chê vào đâu được.”

Soames, nãy giờ vẫn đang trân trân nhìn bức tranh khắc cổ treo cạnh chỗ để mũ, thầm nghĩ: 'Cái này có giá trị phết đấy!', liền lẩm bẩm: “Tôi lên thăm ngài đây, Smither.”

Smither vừa nói vừa chỉnh lại vạt áo corset: “Chị nấu bếp đang ở trên đó với ngài; thấy ngài lên chắc chị ấy mừng lắm đấy.”

Anh chầm chậm bước lên lầu, trong đầu nghĩ: 'Mình mà sống đến cái tuổi đó thì thà chết quách đi còn hơn.'

Lên đến tầng hai, anh dừng bước và gõ cửa. Cánh cửa mở ra, và anh nhìn thấy khuôn mặt tròn trịa, phúc hậu của một người phụ nữ độ sáu mươi.

Bà ta thốt lên: “Mr. Soames! Ồ! Mr. Soames đấy ư!”

Soames gật đầu. “Khỏe cả chứ, Cook!” rồi bước vào trong.

Timothy đang được kê gối ngồi tựa lưng trên giường, hai tay đan trước ngực, mắt đăm đăm nhìn lên trần nhà, nơi có một con ruồi đang đậu ngược đầu xuống dưới. Soames đứng ở cuối giường, đối diện với ông.

Anh cất cao giọng: “Bác Timothy này. Bác Timothy!”

Đôi mắt Timothy rời khỏi con ruồi, chuyển hướng nhìn thẳng vào vị khách. Soames có thể thấy chiếc lưỡi tái nhợt đang liếm qua đôi môi thâm sẫm của ông.

Anh lại gọi: “Bác Timothy, cháu có thể làm gì cho bác không? Bác có điều gì muốn nói không?”

Timothy cất tiếng: “Hừ!”

“Cháu đến thăm để xem tình hình bác thế nào, mọi chuyện ổn thỏa cả chứ.”

Timothy gật đầu. Ông có vẻ đang cố thích nghi với bóng hình đang đứng trước mặt mình.

“Bác có đầy đủ mọi thứ mình muốn chứ?”

Timothy đáp: “Không.”

“Cháu lấy cho bác thứ gì nhé?”

Timothy đáp: “Không.”

“Cháu là Soames đây ạ, cháu gọi bác bằng chú. Con trai của bác James đây mà.”

Timothy gật đầu.

“Cháu rất sẵn lòng làm bất cứ điều gì bác muốn.”

Timothy ra hiệu gọi lại gần. Soames bước sát vào ông:

Timothy cất thứ giọng dường như đã cạn kiệt cả âm sắc: “Cháu… cháu hãy thay mặt ta bảo tất cả bọn chúng—cháu bảo tất cả chúng nó—” ngón tay ông gõ gõ lên cánh tay Soames, “phải bám trụ lấy—bám trụ lấy—công trái Consols đang tăng giá đấy,” rồi ông gật đầu ba cái.

Soames đáp: “Dạ được ạ! Cháu nhớ rồi.”

Timothy nói: “Ừ,” rồi lại đăm đăm dán mắt lên trần nhà, lẩm bẩm thêm: “Con ruồi kìa!”

Quá đỗi xúc động, Soames nhìn khuôn mặt phúc hậu, tròn trịa hằn đầy những nếp nhăn nhỏ vì suốt đời đối mặt với khói bếp của người đầu bếp.

Bà nói: “Việc đó sẽ giúp ngài ấy khá lên nhiều đấy ạ, thưa ngài.”

Một tiếng lầm bầm phát ra từ miệng Timothy, nhưng rõ ràng ông đang tự nói một mình, và Soames cùng người đầu bếp bước ra ngoài.

“Ước gì cháu có thể làm cho ngài một mẻ kem hồng, Mr. Soames ạ, y như ngày trước ấy; ngài thích ăn món đó lắm cơ mà. Chào ngài nhé; được đón tiếp ngài là vinh hạnh của cháu.”

“Chăm sóc ngài cẩn thận nhé, Cook, ngài cũng già lắm rồi.”

Và bắt tay bàn tay nhăn nheo của bà, anh đi xuống lầu. Smither vẫn đang đứng hóng gió ở ngoài cửa.

“Mr. Soames thấy tình hình ngài thế nào ạ?”

Soames lẩm bẩm: “Hừm! Ngài mất phương hướng mất rồi.”

Smither đáp: “Vâng, cháu cứ sợ ngài vừa từ ngoài đời sống xô bồ bước vào mà trông thấy ngài ấy thì sẽ nghĩ thế.”

Soames nói: “Smither ạ, chúng ta đều mang ơn cô đấy.”

“Ồ không, Mr. Soames, ngài đừng nói thế! Cháu thấy vui ấy chứ—ngài ấy là một người thật tuyệt vời.”

Soames nói: “Thôi, chào cô nhé!”, rồi bước lên xe taxi.

'Đang tăng giá lên rồi!' anh thầm nghĩ: 'Đang tăng giá lên rồi!'

Về đến khách sạn ở Knightsbridge, anh đi thẳng lên phòng khách và gọi người mang trà lên. Cả hai mẹ con đều không có nhà. Và cảm giác cô đơn ấy lại dâng lên ngập tràn trong anh. Những khách sạn này. Sao mà chúng bây giờ lại là những nơi to lớn quái gở thế cơ chứ! Anh còn nhớ thời mà chẳng có nơi nào to lớn hơn khách sạn Long's, Brown's, Morley's hay Tavistock, và người ta từng lắc đầu ngán ngẩm trước sự hoành tráng của Langham hay Grand. Khách sạn và Câu lạc bộ—Câu lạc bộ và Khách sạn; bây giờ thì mọc lên vô kể không biết đâu mà lần! Và Soames, người vừa mới chứng kiến tại sân Lord's một phép màu của truyền thống và tính kế thừa, lại chìm đắm vào dòng suy tưởng về những đổi thay của London nơi anh đã cất tiếng khóc chào đời sáu mươi lăm năm trước. Dù công trái Consols có đang tăng giá hay không, thì London đã trở thành một tài sản khổng lồ. Chẳng có tài sản nào trên thế giới này sánh được, ngoại trừ New York! Báo chí thời nay đầy rẫy những thứ thông tin giật gân cuồng loạn; nhưng bất cứ ai, giống như anh, từng ghi nhớ London của sáu mươi năm trước, và nhìn ngắm nó của ngày hôm nay, mới nhận ra sức sống mãnh liệt và sự uyển chuyển của sự giàu có. Họ chỉ cần giữ vững cái đầu lạnh, và cứ thế tiến bước đều đặn mà thôi. Thật đấy! anh vẫn nhớ những con đường lát đá cuội, và lớp rơm hôi hám trải trên sàn xe ngựa của bạn. Và cụ Timothy già—giá mà giữ được trí nhớ thì ông cụ có thể kể cho họ biết bao nhiêu là chuyện! Mọi thứ đều bất ổn, người ta đang hoảng sợ hoặc vội vã, nhưng kìa London và sông Thames, và ngoài kia là Đế quốc Anh, cùng tận cùng của trái đất. “Công trái Consols đang tăng giá!” Anh sẽ chẳng lấy làm ngạc nhiên chút nào đâu. Chính cái giống loài ấy mới là thứ quan trọng. Và tất cả những gì ngoan cố như chó sục trong con người Soames bỗng bừng lên qua đôi mắt xám trong giây lát, trước khi bị hướng sự chú ý sang bức tranh phong cách Victoria treo trên tường. Khách sạn đã mua hẳn ba tá loại tranh nhỏ đó đấy! Những bức tranh khắc phong cách săn bắn hoặc “Hành trình của kẻ đồi bại” trong các quán trọ cổ kính mới đáng để ngắm nhìn—nhưng mớ đồ sến sẩm này—thà rằng... thời đại Victoria đã lụi tàn rồi! “Hãy bảo chúng nó bám trụ lấy!” cụ Timothy già đã nói thế đấy. Nhưng họ phải bám trụ vào cái gì giữa chốn hỗn độn “nguyên tắc dân chủ” thời hiện đại này? Ừ thì, ngay cả quyền riêng tư cũng đang bị đe dọa! Và nghĩ đến viễn cảnh quyền riêng tư có nguy cơ tiêu vong, Soames đẩy lùi tách trà sang một bên và bước ra cửa sổ. Thật nực cười khi chẳng còn sở hữu thiên nhiên nào nhiều hơn đám đông ngoài kia sở hữu hoa cỏ và sông nước của Công viên Hyde! Không, không! Sở hữu tư nhân mới là nền tảng cốt lõi ẩn giấu bên dưới mọi thứ đáng giá trên đời. Thế giới đôi lúc cũng có những lúc trở về thời thơ dại thứ hai, giống như cụ Timothy già—ăn món ngon trước tiên!

Anh nghe thấy tiếng động ở phía sau, và thấy vợ con mình đã về.

Anh cất lời: “Cô về rồi đấy à!”

Fleur không đáp; con bé đứng lặng trong giây lát nhìn anh và mẹ nó, rồi bước thẳng vào phòng ngủ của mình. Annette tự rót cho mình một tách trà.

“Tôi sắp về Paris, đến chỗ mẹ tôi đây, Soames.”

“Ồ! Về với mẹ cô á?”

“Vâng.”

“Trong bao lâu?”

“Tôi chưa biết.”

“Và khi nào cô đi?”

“Thứ Hai.”

Cô ta thực sự định về với mẹ mình ư? Thật kỳ lạ, sao anh lại thấy dửng dưng đến thế! Kỳ lạ thay, sao cô ta lại nhận thức rõ mồn một sự dửng dưng mà anh sẽ cảm thấy chừng nào chưa có vụ bê bối nào nổ ra. Và bất thình lình, ngay giữa cô ta và anh, anh nhìn thấy rõ mồn một khuôn mặt mà anh đã gặp chiều nay—khuôn mặt của Irene.

“Cô có cần tiền không?”

“Cảm ơn anh; tôi có đủ rồi.”

“Được thôi. Khi nào quay lại thì báo cho tôi biết.”

Annette đặt chiếc bánh ngọt cô ta đang mân mê xuống, ngước đôi mắt trang điểm đậm lên và nói:

“Tôi có cần chuyển lời thăm hỏi gì tới Maman không?”

“Gửi lời hỏi thăm của tôi.”

Annette vươn vai, hai tay đặt lên eo, và cất giọng bằng tiếng Pháp: “Thật may mắn làm sao khi anh chưa từng yêu tôi, Soames ạ!” Rồi cô ta đứng dậy, cũng bước ra khỏi phòng. Soames lấy làm mừng vì cô ta đã nói câu đó bằng tiếng Pháp—có vẻ như nó chẳng đòi hỏi anh phải đáp lời ra trò gì sảng. Lại là khuôn mặt kia—nhợt nhạt, đôi mắt sẫm màu, vẫn vô cùng xinh đẹp! Và sâu thẳm trong anh nhen nhóm một chút hơi ấm ma quái, tựa như những tia lửa còn sót lại ẩn sâu bên dưới lớp tro tàn mỏng manh. Còn Fleur thì đang u mê đắm chìm vì thằng nhãi đó! Thật là một sự trớ trêu kỳ quặc! Mà này, trên đời có thứ gọi là sự ngẫu nhiên thật sao? Một người đi xuống phố, một viên gạch rơi trúng đầu anh ta. À, đó chắc chắn là ngẫu nhiên rồi. Nhưng chuyện này cơ chứ! “Được di truyền lại đấy,” con bé từng nói thế. Con bé ấy—nó đang “bám trụ lấy đấy”!