Tùy Dượng Đế Dương Quảng mấy ngày nay vẫn luôn suy tính, làm thế nào để kiềm chế Quan Lũng quý tộc, đả áp thực lực phiệt tộc cũ, tăng cường tập trung quyền lực trung ương, bởi vì trong tiến trình lịch sử hai ba trăm năm nay, đã xảy ra quá nhiều triều đại thay đổi, phiên vương làm loạn, môn phiệt cát cứ, uy hiếp hoàng quyền, Dương Quảng muốn Đại Tùy được trị vì lâu dài và an định, thì buộc phải giải quyết vấn đề môn phiệt sĩ tộc.

Đây là vấn đề gốc rễ của quốc gia, nếu xử lý không tốt, rất dễ làm tổn thương căn cơ, triều đại sụp đổ, không thể tiến lên một cách hấp tấp.

Thế nhưng Tùy Dượng Đế lại đúng là một kẻ có tính cách hiếu thắng vụ lợi, trong lòng hắn ôm ấp khí phách công lao vượt qua Tam hoàng Ngũ đế, thế lực vượt hơn Tần Thủy Hoàng, trở thành vị vua đứng đầu ngàn đời, nhưng dù sao việc khai quốc của Đại Tùy là do phụ thân hắn thực hiện, cái tên khai quốc hắn không có được, thế nhưng hắn muốn hoàn thành đại nghiệp, xưng bá thiên hạ, tái hiện lại thịnh thế của các vị thánh quân thời cổ đại, khi các rợ phương tứ phương đến triều bái.

Thế nhưng môn phiệt sĩ tộc lại kìm hãm nghiêm trọng hắn, thậm chí uy hiếp đến quyền lực và thống trị của hắn, phụ thân hắn chính là dựa vào ngoại thích chuyên quyền mà đoạt được thiên hạ của Bắc Châu, Tùy Dượng Đế tuyệt không muốn, những bát đại môn phiệt này, cùng với những hào môn hàng đầu kia, còn có thể uy hiếp sự thống trị của hắn.

Lôi kéo hàn môn, đề bạt hàn sĩ, để cân bằng môn phiệt, phân hóa quyền lực của quý tộc, đây là suy nghĩ của Tùy Dượng Đế, nhưng thi hành như thế nào, lại nhất thời không biết bắt đầu từ đâu.

Lúc này, Tùy Dượng Đế Dương Quảng hỏi La Chiêu Vân, mang theo ý nghĩ có bệnh vái tứ phương, còn xen lẫn sự dò xét, cùng với hành động vô tình, tóm lại, con người Tùy Dượng Đế này tính tình thất thường, vô cùng kỳ quái, có những suy nghĩ không thể lấy lẽ thường mà phỏng đoán.

La Chiêu Vân do dự một chút, thấy trong cung vốn không có người ngoài nào, nhưng vẫn cẩn trọng, dẫu sao nếu hắn nói những lời bất lợi cho môn phiệt, sợ rằng sẽ đắc tội với môn phiệt, sau này ở trong triều sẽ bước đi khó khăn.

Dương Quảng tâm cơ cũng rất sâu, nếu không thì đã không thể thành công lật đổ thái tử trong cuộc tranh giành đích tử, hắn nhìn ra sự do dự của La Chiêu Vân, trong lòng trầm ngâm một chút, vung tay lên, ra hiệu cho tất cả cung nữ thị vệ lui ra ngoài phòng, chỉ để lại Hoàng hậu họ Tiêu và tiểu công chúa, cùng với mấy tên thị vệ đều đứng ở góc phòng, nếu nói nhỏ, chưa chắc đã nghe thấy.

La Chiêu Vân thả lỏng trong lòng, đáp: "Thần cho rằng, nên mở rộng con đường khoa cử, tuyển bạt nhân tài, cho hàn môn một cơ hội làm quan nhất định."

Thực ra, chế độ khoa cử thời cổ đại Trung Quốc có nguồn gốc sớm nhất từ thời nhà Tùy, sau khi nhà Tùy thống nhất toàn quốc, Tùy Văn Đế để thích ứng với sự phát triển và biến đổi của quan hệ kinh tế và chính trị phong kiến, nhằm mở rộng yêu cầu tham gia chính quyền của giai cấp thống trị phong kiến, tăng cường tập trung quyền lực trung ương, bèn thu hồi quyền tuyển bạt quan lại về trung ương, dùng chế độ khoa cử thay thế cho chế độ Cửu phẩm trung chính.

Theo sử sách ghi chép, tháng Giêng năm Khai Hoàng thứ ba, Tùy Văn Đế từng hạ chiếu cử "hiền lương". Tháng bảy năm Khai Hoàng thứ mười tám, lại ra lệnh cho quan lại kinh thành từ ngũ phẩm trở lên, tổng quản, thứ sử, dùng hai khoa "chí hạnh tu cẩn" và "thanh bình càn tế" để cử người, thế nhưng loại cử người này đều rơi vào hình thức, cuối cùng những người được đề cử lên chắc chắn đều là con ông cháu cha, không liên quan là mấy đến hàn môn.

Dương Quảng hoài nghi nói: "Khoa cử tuyển người? Về phương diện này, trẫm cũng đã suy nghĩ từ sớm, dự định thiết lập mười khoa cử người như 'hiếu tễ hữu văn', 'đức hạnh đôn hậu', 'kết nghĩa khả xưng', 'thao lý thanh khiết', 'cường nghị chính trực', 'học nghiệp ưu mẫn'. Lại chiếu lệnh các quận theo bốn khoa 'học nghiệp cai thông, tài nghệ ưu hiệp', 'lữ lực kiêu tráng, siêu tuyệt đẳng luân' để cử người, mở rộng con đường và khảo hạch tuyển bạt cử người, nhưng khi thi hành, e rằng vẫn khó tránh khỏi bị môn phiệt kiểm soát."

La Chiêu Vân nghe xong, hiểu rằng những gì Dương Quảng nói đều là chế độ cử người được thi hành từ thời nhà Tùy, nhưng phép tuyển người tạm thời ấy vẫn chưa hình thành chế độ, tuy nhiên đặc trưng phân khoa cử người đã mang hình thái phôi thai của chế độ khoa cử. Vào khoảng giữa niên hiệu Đại nghiệp, trước khi đánh Liêu Đông, Tùy Dượng Đế còn từng thiết lập hai khoa Minh kinh và Tiến sĩ, lại dùng "thử sách" để khảo sát kẻ sĩ, điều này mới đánh dấu việc chế độ khoa cử đã ra đời, nhưng cũng chỉ dừng lại ở đó, chứ chưa thực sự được thi hành.

Bởi vì không lâu sau khi đánh Liêu Đông, khoa cử liền bị bỏ bê, tiếp đó là ba lần đánh Liêu Đông thất bại, thiên hạ khói lửa khắp nơi, chư hầu nổi dậy khắp nơi, Dương Quảng trốn chạy xuống Giang Đô, phương bắc gần như rơi vào hỗn loạn, khoa cử chưa kịp đẩy mạnh thì đã chết yểu, mãi cho đến nhà Đường, chế độ khoa cử mới thực sự được thi hành.

Tuy nhiên, nếu cho rằng khoa cử thời nhà Đường có ảnh hưởng lớn đến quốc gia thì đã lầm, bởi vì khoa cử thời nhà Đường, chỉ tiêu lấy sĩ tử quá ít, một kỳ khoa cử, ba năm một lần, tổng cộng chỉ lấy có hai mươi người, cuối cùng đều trở thành các quan chấp bút như Viện Hàn Lâm, dẫu tài như Lý Bạch, cũng không thể có được chức vị thực quyền thực sự, không ảnh hưởng lớn đến chính sự.

Chỉ đến khi nhà Tùy nhường bước sang nhà Tống, khoa cử lấy sĩ tử mới là con đường quan trọng nhất, Triệu Khuận Ân để lôi kéo sĩ tử hàn môn, không cho phép đám văn nhân này quậy phá, khiến cho người đọc sách đều có thể kiên quyết ủng hộ sự lãnh đạo của triều đình, cho nên khoa cử càng trở nên toàn diện hơn, số lượng người được chọn cũng nhiều hơn, bè phái môn sinh, học phái tranh đấu ở thời Tống cũng nhiều nhất, bầu không khí đọc sách cũng là tốt nhất.

La Chiêu Vân lên tiếng: "Khoa cử mà thần nói, không phải là việc cử người và tuyển bạt quan lại theo nghĩa truyền thống, mà là thông qua một con đường tương đối công bằng, để tất cả mọi người dưới sự giám sát của hoàng đế, dựa vào tài năng thực thực học học, bước vào triều đường làm quan, họ sẽ trực tiếp trở thành người của bệ hạ, như vậy vượt qua sự khảo hạch của môn phiệt, bọn họ đều sẽ tuyệt đối trung thành với bệ hạ."

Ánh mắt Dương Quảng sáng lên, lộ ra vẻ kinh ngạc mừng rỡ, ngay cả Hoàng hậu họ Tiêu và tiểu công chúa nghe xong cũng đều cảm thấy kinh ngạc, không biết hắn có cách gì?

"Có thể bỏ qua sự kiểm soát của môn phiệt, thậm chí có thể để trẫm tự mình giám sát, rốt cuộc là cách gì?"

"Thi cử!"

"Thi cử?" Dương Quảng ngẩn ra một chút, có chút không hiểu đầu cua tai nheo gì.

La Chiêu Vân phấn chấn nói: "Chính là thi khoa cử, không phải thông qua những sự khảo hạch chủ quan mang tính bề ngoài như hiền năng, chính trực, đức hạnh, mà là để công tử của hàn môn và quý tộc, sau khi đọc sách sẽ tham gia kỳ thi khoa cử, có thể chia thành văn chương quyển, trị quốc quyển, quân vũ binh pháp quyển, kiến trúc toán thuật quyển vân vân, phân khoa lấy sĩ, không chỉ có thể chọn ra một số sĩ đại phu tinh thông Nho học, giỏi viết từ phú, mà còn có thể chọn ra quan lại tinh thông lý luận trị quốc, võ tướng am hiểu binh pháp, những người giỏi về kiến trúc, toán thuật, thợ thủ công."

Dương Quảng nghe xong, sắc mặt thay đổi, sau đó vừa buồn cười vừa tức giận nói: "Ha ha, ý tưởng này, trẫm là lần đầu tiên nghe thấy, dựa vào việc làm bài viết chữ ư? Điều này quả thật có thể tránh được một phần sự nhúng tay của môn phiệt, chỉ là, những kẻ như kiến trúc, thợ thủ công mà ngươi nói, làm sao bọn họ có tư cách tham gia loại khoa cử triều đình này chứ, thật là hoang đường!"

Tùy Dượng Đế vừa khen ngợi vừa quở trách, đối với kiến nghị của La Chiêu Vân, một phần cảm thấy khả thi, một phần cảm thấy ho đường kỳ tưởng.

La Chiêu Vân trong lòng thở dài một tiếng, quan niệm đẳng cấp sĩ nông công thương trong thời đại này quá sâu sắc, ngay cả bản thân hoàng đế cũng cảm thấy là thiên kinh địa nghĩa, huống chi là đám quý tộc và bách tính kia.

"Cứ như vậy, sĩ tử thực sự có thể trỗi dậy, bước vào triều đường sao?" Dương Quảng vẫn còn hoài nghi.

La Chiêu Vân đáp: "Triều đình ban hành danh mục sách khoa khảo, để con cháu quý tộc và hàn môn tự mình học tập, sau đó thống nhất ra đề, hoặc là mỗi châu một tờ đề, từ huyện thí, viện thí, hương thí, hội thí, điện thí được tuyển bạt qua từng cấp từng lớp, xuất hiện các cấp bậc khác nhau như đồng sinh, tú tài, cử nhân, cống sinh, tiến sĩ, thu phục lòng người đọc sách, áp chế thế lực quý tộc, đến cửa ải cuối cùng, bệ hạ đích thân giám khảo trong cung điện, tất cả những người đến kinh thành tham gia điện thí đều sẽ trở thành môn sinh thiên tử! Trước kia là thượng phẩm không hàn môn, hạ phẩm không sĩ tộc, sẽ biến thành 'sáng là anh nông phu, chiều bước lên điện vua', bệ hạ khi đó có thể thu dụng văn nhân thiên hạ làm của riêng mình rồi."