Iliad Của Homer

Lượt đọc: 54 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Khúc Thứ Mười Bốn Bộ Iliad Của Homer

❊ ❊ ❊

Atrides dẫn Nestor già cùng các vị vua bị thương khác đến để quan sát cuộc giao chiến.

Juno (nhận được chiếc đai lưng từ nữ thần đảo Síp, nguồn gốc của những sức hút ngọt ngào)

liền xuống gặp Somnus, cầu xin thần trói buộc

uy quyền của Jove bằng giấc ngủ, để tâm trí bà được thảnh thơi.

Neptune hỗ trợ người Hy Lạp, gây ra một tổn thất

lớn về nhân mạng cho quân địch.

Ajax ném một hòn đá đánh Hector đau đớn đến mức

phải hộc máu và mất hết tri thức.

Trong chữ Ξ, qua giấc ngủ và chiếc giường, Nữ hoàng thiên đình

thậm chí đã khiến chính Jove phải mê mẩn.

Chẳng loại rượu hay yến tiệc nào có thể níu giữ tai của Nestor già trước tiếng gào thét lớn lao ấy; ông bèn gọi Machaon đến để cùng chia sẻ mối lo âu về nguyên nhân sự việc. "Ta ngỡ rằng," ông nói, "tiếng gào thét vẫn ngày một tăng lên. Ta buộc phải leo lên đài quan sát để xem dòng lũ chiến tranh đang trôi về hướng nào. Ngươi hãy cứ uống rượu và ăn đi, cho đến khi nàng Hecamed tóc đẹp đun chút nước ấm để rửa sạch vết mủ trên vết thương của ngươi." Nói rồi, ông cầm lấy chiếc khiên tuyệt đẹp của chiến binh Thrasymed, con trai ông — người đã mang khiên của chính mình ra chiến trận — vớ lấy một ngọn giáo lớn, rồi bước ra ngoài để xem xét nguyên nhân của tiếng gào thét ấy. Lập tức, ông nhận ra nguyên nhân vô cùng tồi tệ: quân Hy Lạp hoàn toàn đại bại, quân Troia vẫn đang truy sát gót chân họ, bức tường thành đã bị san bằng. Ông lão vô cùng đau đớn trước tai họa này;

và giống như biển cả vĩ đại trước những con sóng cuồn cuộn dự cảm được gió gầm rú từ cả hai phía, chẳng tìm thấy nổi một dòng chảy chắc chắn nào, cứ thở dốc và dâng trào trong hỗn loạn, lúc dạt sang đây, lúc ngập ngừng ở đó, cho đến khi luồng gió mạnh thổi vào và cuốn nó trôi đi;

Nestor già cũng đứng đó trong nỗi băn khoăn, hai ý nghĩ cùng tung cánh trong tâm trí ông: hoặc là đi thẳng đến chỗ nhà vua, hoặc đến với đông đảo binh sĩ đang chiến đấu. Cuối cùng, ông quyết định đến gặp Agamemnon trước. Trong lúc ấy, cả hai đại đạo quân đều nhúng thanh gươm của mình vào máu của nhau; chẳng có gì mang lại sự sống ngoài những tổn thương, gươm giáo, những hòn đá lớn, những mũi lao hai đầu cứ liên tục nện xuống áo giáp của họ.

Và giờ đây, các vị vua được Jove gìn giữ, những người vẫn đang được chữa lành vết thương — Nestor già, Diomed, Ithacus và các con trai của Atreus — từ ngoài chiến tuyến xa xôi trở về từ chiến thuyền; các con tàu ban đầu được kéo sát vào bờ thành từng đống, cho đến khi phía sau đuôi tàu của tất cả bọn họ đều được dựng lên một bức tường thành. Dù không lớn, bức tường ấy vẫn đủ để che chắn cho họ, dẫu binh lính có phần bị chật chội; vì không gian eo hẹp, họ đã xếp đội hình chiến đấu dàn đều dọc theo bờ biển rộng lớn, người nọ nối tiếp người kia, cho đến khi toàn bộ vùng ngực của bãi cát được lấp đầy bởi những thân tàu đen thẫm, vươn dài cho đến khi chiếm trọn khoảng không gian giữa hai mũi đất.

Những vị vua này, giống như Nestor, vì khao khát muốn biết nguyên nhân của những tiếng hét trở nên dữ dội nhường ấy, đã cùng bước tới, ai nấy đều tì vào ngọn giáo của mình để quan sát, dẫu không còn sức chiến đấu, lòng đầy bi thương và nghi kỵ đang giày vò; và khi gặp lại Nestor, vị vua đầy sợ hãi liền cất tiếng kêu lên: "Hỡi Nestor, niềm vinh quang của chúng ta! Cớ sao ngài lại có mặt ở đây, rời bỏ cuộc chiến đầy hiểm nguy này? Ta sợ rằng Hector sẽ thực hiện lời thề đe dọa của hắn, rằng cho đến khi hắn lấy được máu của chúng ta và thiêu rụi chiến thuyền của chúng ta, hắn sẽ không bao giờ quay về Ilion nữa. Và ta thấy chẳng còn lâu nữa đâu trước khi ý nguyện của hắn được hoàn thành. Hỡi các vị thần! Giờ đây ta thấy toàn bộ người Hy Lạp đều trút cơn giận dữ của Achilles lên danh dự của ta; chẳng còn cách nào để cứu chiến thuyền của chúng ta khỏi ngọn lửa."

Ông đáp: "Đó là một sự thật hiển nhiên; ngay cả bản thân Jove với tất cả sấm sét trong tay cũng không thể ngăn chặn sự diệt vong của chúng ta lúc này. Bức tường mà chúng ta cho là bất khả xâm phạm, và đặt niềm tin vào nó nhiều hơn cả Jove, nay đã bị leo qua, bị san bằng, bị xâm chiếm; và lực lượng của chúng ta (bị dồn ép) đến nghẹt thở, phải đối mặt với một cuộc chiến không thể tránh khỏi; cảnh tàn sát đan xen lẫn nhau đến mức dẫu có dùng đến sự khôn ngoan cẩn trọng nhất, ngươi cũng chẳng thể chen nổi một ý nghĩ dù là nhỏ nhất giữa người Hy Lạp và người Troia, và cổ họng của họ đang sát rạt tới tận bầu trời.

Vậy chúng ta hãy cùng bàn bạc xem liệu cách đó có hiệu quả hay không; còn về việc chiến đấu thì ta không khuyên; những kẻ bị thương không thích hợp để chiến đấu." Atrides đáp lại ông: "Nếu một bức tường đã tiêu tốn của người Hy Lạp bao nhiêu là sức lực mệt mỏi, và một con hào như thế mà đã bị vượt qua, bị san bằng — cái thứ mà, như chính ngài đã nói, tất cả chúng ta đều kính sợ là bất khả xâm phạm, và chắc chắn sẽ ngăn chặn được thế giới bên ngoài khỏi chiến thuyền lẫn chúng ta — thì điều đó cho thấy rõ ràng rằng ở đây Jove đang nguyền rủa sự ô nhục và cái chết cho chúng ta. Ta vẫn luôn nhận ra bàn tay ngài rời bỏ chúng ta ngay cả khi ngài giúp đỡ chúng ta, và giờ đây ta thấy rõ ràng rằng, giống như các vị thần ban phúc, ngài vô cùng cưng chiều những kẻ thù đáng ghét của chúng ta, hậu thuẫn vũ khí của chúng và trói buộc tay chân của chúng ta. Vậy hãy kết luận đi, đấu tranh với ngài chỉ là vô ích. Khi các chiến thuyền đã được kéo lên, giờ chúng ta hãy hạ thủy trở lại, neo đậu cho đến khi màn đêm tĩnh lặng buông xuống; khi ấy, biết đâu kẻ thù của chúng ta có thể làm dịu bớt những cơn cuồng nộ của chúng, và trong khoảng thời gian đó, chúng ta có thể sắp xếp đường tẩu thoát.

'Chẳng có gì là hổ thẹn khi trốn chạy cái ác, dẫu là trong đêm tối.

Kẻ nào trốn chạy cái ác đã biết rõ thì hành động khôn ngoan hơn kẻ dấn thân vào trận mạc.'"

Ulysses cau mày nhìn ông và nói: "Đồ khốn kiếp, sao ngươi lại nói những lời như thế? Ước gì ngươi đã lãnh đạo một đạo quân dã man nào đó, chứ đừng chỉ huy chúng ta — những kẻ mà Jove đã tôi luyện thành binh sĩ từ thuở thanh xuân, để tuổi già có thể khinh bỉ việc trốn chạy bất kỳ thử thách nào mà nó đảm nhận, và mọi đôi mắt lóa lóa đều có thể khép lại bởi bàn tay vinh quang của chiến tranh. Vậy mà ngươi lại muốn rời bỏ thành phố này — nơi mang lại cho ta bao nỗi khốn khổ để rồi xứng đáng thuộc về chúng ta?

Hãy im đi, kẻo một người Hy Lạp nào đó lắng nghe được và nghe thấy một phán quyết như vậy — thứ phán quyết mà không cái lưỡi nào nên bôi nhọ; ít ra là kẻ nào thấu hiểu trọng lượng lẽ phải của chính mình, và là một vương hầu, hơn nữa lại là một vương hầu cai trị đông đảo người Hy Lạp như ngươi. Lời khuyên này thật đáng ghê tởm trong tai ta. Hãy để những kẻ khác nhọc nhằn trong chiến trận và tiếng gào thét, còn chúng ta thì nhanh chân trốn chạy theo tiếng kêu la và rên rỉ của họ để kéo neo tẩu thoát.

Làm thế chẳng khác nào ta làm vừa lòng ước nguyện của người Troia, khi mà họ đang cận kề chiến thắng, còn chúng ta lại dâng hiến nó một cách trọn vẹn; và chắc chắn chúng ta sẽ gánh chịu một cuộc tàn sát đến tận người cuối cùng, bởi chẳng một ai chịu đựng nổi một cú đánh khi chiến thuyền đã mất, mà chỉ còn biết ngước nhìn và ước gì mình đã chết.

Và vì thế, hỡi vương giả của muôn dân, hãy tin rằng phán quyết của ngươi là hoàn toàn không thích hợp."

"Hỡi Ithacus," nhà vua đáp, "những lời cay đắng của ngươi đã xé nát trái tim ta. Ta tuyệt đối không hề muốn ra lệnh điều này trái với ý muốn của bất kỳ vị vương hầu nào. Cầu xin ơn trên cho phép bất kỳ ai có tài năng đưa ra một lời khuyên hay hơn — dù là người già hay kẻ trẻ! — giọng nói của ta sẽ vui vẻ đi theo người ấy."

Bấy giờ Diomed mới cất lời: "Kẻ đó ở không xa đâu, và cũng chẳng mất nhiều công sức để triệu hồi hắn ra, miễn là hắn sẵn sàng bày tỏ suy nghĩ của mình, nếu như những lời ấy được lắng nghe một cách xứng đáng và không bị tổn hại gì khi ta bộc lộ chúng, dẫu ta là kẻ trẻ nhất trong số các vị; bởi thân phụ ta — người từng thừa kế vương miện — đủ sức khiến lời nói của ta trở nên trang trọng trước các bậc vua chúa, dẫu ngài đang nằm trong nấm mồ ở Thebes. Ta xin kiêu hãnh về dòng dõi ấy:

Portheus sinh được ba người con trai nổi danh, những người từng cai trị với uy quyền vương giả tại vùng Calydon và Pleuron cao ngất;

đó là Agrius, Melas, và người thứ ba là Oeneus cưỡi ngựa, thân phụ của cha ta, người nổi trội hơn hẳn hai người kia trong những hành động hào hiệp.

Nhưng họ ở lại quê nhà, còn thân phụ ta thì bị cuốn đi bởi tinh thần phiêu lưu và lang thang — vì đó là định mệnh do Vua thiên đình và các vị thần khác an bài — và ngài đã đến Argos, nơi ngài bắt đầu gầy dựng sự nghiệp và sinh sống. Tại đó, kết duyên cùng một tiểu thư thuộc dòng dõi Adrastus, ngài gìn giữ một cơ ngơi vương giả, bởi ngài sở hữu điền trang rộng lớn, đất đai màu mỡ, và nhờ tính cần cù, ngài đã gieo trồng rất nhiều vườn cây ăn quả quanh dinh cơ của mình, đồng thời chăn nuôi vô số cừu bầy. Hơn thế nữa, ngài còn là một người tài đức vẹn toàn, vượt trội hơn tất cả những người Argive về ngọn giáo. Và những lời lạc đề này là những điều quý vị có thể dung thứ, bởi vì (vốn xuất thân từ các vị vua, và những vị vua không nghèo hèn cũng chẳng kém cỏi), quý vị không thể xem thường ta, cũng chẳng thể khinh miệt lời nói của ta — những lời tuy nói ra sự thật nhưng thường vấp phải sự bất kính ở những kẻ tầm thường.

Tuy nhiên, tóm lại thì ý kiến của chúng ta thế này: Hãy ra mặt chiến trận, và khuất phục trước sự cần thiết ngặt nghèo dẫu đang mang thương tích, để sự hiện diện của chúng ta có thể thúc đẩy những kẻ bấy lâu nay quá ư dung túng cho cơn giận của Achilles mà trốn tránh gươm giáo; nhưng chúng ta chỉ xuất hiện để cho người ta thấy, chứ không bước vào tầm sát thương của ngọn giáo, kẻo chúng ta lại chồng chất thêm những vết thương mới; đó chính là điều mà bài phát biểu của vị trưởng lão Nestor đã ngụ ý, và chúng ta hãy vâng lời ngài đến mức độ ấy."

Tất cả mọi người đều vui vẻ tuân theo lời khuyên này và bước đi, dẫn đầu là Atrides.

Và Neptune cũng không bỏ lỡ lợi thế ấy; ngài bám sát theo sau, hóa trang thành một cụ già tiến đến bên Atrides, nắm lấy bàn tay phải của ông và nói: "Hỡi Atrides, điều này thật vô cùng phù hợp với tâm can đầy thù hận của Achilles cứng đầu, khi hắn có thể dứng thản nhiên ở đuôi chiến thuyền của mình, mặc cho thảm cảnh chiến tranh và cái chết giáng xuống đầu người Hy Lạp, bởi vì trong lồng ngực hắn chẳng hề ươm mầm một tia sáng nhân tính nào cả.

Nhưng mặc kệ sự tàn nhẫn của chính hắn. Hãy để thần linh qua sự mất mát đó khiến hắn nhận ra bản thân mình thấp hèn nhường nào. Vì hãy biết rằng, các vị thần ban phúc chưa bao giờ bỏ rơi ngươi đâu, mà có lẽ người Troia sẽ phải đón nhận công lý từ thiên đình. Không, điều đó là chắc chắn, và ngươi sẽ sớm chứng kiến sự sụp đổ của chúng, khi chiến thuyền của các ngươi được giải cứu, còn bọn chúng thì mừng rỡ khi phải chui rút sau những bức tường thành."

Nói xong, ngài liền hé lộ thân phận rồi cất tiếng cất tiếng thét vang dội như thể có đến một vạn chiến binh đang cùng lúc giao tranh trên chiến trường; giọng ngài vang vọng khắp cả đại đạo quân. Và cứ thế, vị Thần làm rung chuyển Trái Đất vĩ đại ấy đã cổ vũ tâm can người Hy Lạp, khiến họ mong mỏi những nhọc nhằn của mình sẽ chẳng bao giờ chấm dứt.

Nữ thần Saturnia từ đỉnh Olympus nhìn xuống thấy người anh trai vĩ đại của mình ở đó, đồng thời cũng là người anh chồng của chính bà, đang sục sôi tinh thần hào hùng của người Hy Lạp ở khắp mọi nơi; bà vô cùng vui mừng khi chứng kiến cảnh tượng ấy, nhưng ngự trên đỉnh núi Ida rợp bóng suối nguồn, ánh nhìn của Jove lại chẳng hề đồng điệu với niềm hoan hỉ của bà, bởi bà sợ rằng bàn tay ngài sẽ giáng xuống và cản trở những mưu đồ của Thần Biển. Và bà bắt đầu bận tâm suy tính cách ngăn chặn điều đó; cách tốt nhất lúc bấy giờ xem ra là: trang hoàng lừng lẫy cho bản thân rồi ghé thăm ngọn đồi của người Idalian, để qua những nét kiều diễm của mình, bà có thể khiến đôi mắt của vị thần Phóng Sấm phải mê đắm, rồi nhấn chìm những thái dương cao ngất của ngài — vượt qua cả sự khôn ngoan của ngài — vào dòng suối dịu êm và vàng óng của giấc ngủ.

Thế là bà bước vào căn phòng do chính đứa con trai là vị thần thợ rèn tạo nên với những cánh cửa vững chắc được khép thật kín, kèm theo một chiếc chìa khóa riêng tư mà không một vị thần nào có thể mở nổi ngoài Jove; bước vào trong, bà đóng chặt những cánh cửa sáng lóa, rồi xức lên thân hình kiều diễm của mình thứ hương liệu Ambrosia vốn làm cho làn da trở nên tinh khiết, tiếp theo đó là một thứ dầu thơm quý hiếm và linh thiêng, ngọt ngào đến mức chỉ cần chạm nhẹ vào là cả trời đất đều sực nức hương hoa.

Sau khi thân thể đã được gội rửa bằng thứ dầu ấy, bà xõa mái tóc của mình ra rồi chải mượt bằng chiếc lược nhúng đẫm dầu thơm, đoạn tết lại thành những lọn xoăn tít; và khi chiếc đầu bất tử đã được trang hoàng lừng lẫy như thế, bà khoác lên đôi vai trắng ngần một chiếc khăn choàng thiên đàng do chính người cai quản việc nữ công gia chánh dệt nên — một tấm khăn thêu đầy những hoa văn cổ xưa với thiết kế tuyệt diệu nhất — rồi dùng những chiếc khuy vàng tuyệt mỹ cài chặt trước ngực.

Tiếp đó, bà thắt chiếc eo thon của mình bằng một chiếc đai lưng có nạm một trăm chiếc khua bằng vàng ròng. Trên đôi tai được xỏ lỗ một cách khéo léo, bà đeo những viên ngọc trai to lớn và sáng ngời. Trên đỉnh đầu, một vòng hoa chưa từng được đội bao giờ tỏa ra những tia sáng rực rỡ tựa thái dương. Cuối cùng, bà buộc vào đôi chân mình những chiếc giày xinh xắn. Và khi đã xiêm y lộng lẫy toàn thân như thế, bà rạng ngời bước đi giữa bầu trời rộng mở, gọi riêng Nữ hoàng Paphos xinh đẹp ra khỏi hàng ngũ các vị thần khác và nói:

"Hỡi ái nữ yêu quý! Liệu ta có thể thỉnh cầu một ân huệ, liệu ta có được vâng lời hay không? Hay con sẽ chống lại ta khi ta nổi giận, vì ta từng chống lại con và đứng về phía người Hy Lạp, trong khi tay con lại giúp đỡ Troia?" Bà đáp: "Điều đó chẳng có gì khác biệt trong một hoàn cảnh khác. Hỡi vị Thần cổ xưa, xin hãy cất lời thỉnh cầu điều làm con hài lòng nhất. Tâm trí con sẵn sàng ban ơn một cách hào phóng hệt như cách người thỉnh cầu, miễn đó là một ân huệ thích hợp và nằm trong khả năng của con." Bằng giọng điệu đầy gian dối, bà ta liền nói:

"Vậy hãy ban cho ta hai thứ quyền năng mà con dùng để khuất phục cả thần linh lẫn loài người: Tình yêu và Khát vọng; bởi giờ đây ta sắp đến để chào đón cội nguồn của mặt đất muôn loài nuôi dưỡng, và đấng sinh thành của tất cả các vị thần — Oceanus, và Thetis mà chúng ta gọi là Người Mẹ. Họ từng nuôi nấng ta trong cung điện của họ, và chăm sóc ta vô cùng chu đáo sau khi tiếp nhận ta từ tay Phæa, lúc Jove đày Saturn xuống lòng đất và những vùng biển cằn cỗi. Ta đi gặp họ là để hòa giải những mối bất hòa nảy sinh giữa họ, khi mà bấy lâu nay ta đã kiêng khem chẳng thèm trò chuyện hay chung chăn gối với họ; nếu ta có thể hàn gắn những mối bất hòa ấy, thay thế cơn giận dữ của họ bằng tình yêu thương và qua đó tái lập mối thù xưa, ta sẽ được họ tôn vinh là kẻ được yêu quý nhất và nhận lấy sự kính trọng đời đời kiếp kiếp."

Bà đáp: "Thật không phải phép chút nào, cũng chẳng công bằng nếu từ chối ý nguyện của người đang được Jove ôm ấp trong vòng tay." Nói xong, bà liền cởi chiếc đai lưng — nơi chứa đựng tất cả mọi sự quyến rũ mê hồn, mọi thứ tình yêu, mọi niềm khao khát, những cuộc trò chuyện dịu ngọt và lời ăn tiếng nói lọt tai có đủ sức mạnh làm say đắm ngay cả những kẻ khôn ngoan nhất — ra khỏi lồng ngực ngát hương của mình.

Trao lại chiếc đai ấy vào tay Juno, bà gọi tên bà và giục giã: "Hãy nhận lấy chiếc dây cương được chế tác tinh xảo này, đặt nó vào giữa bầu ngực của người — nơi mọi việc cần làm đều được hoàn thành, và bất cứ điều gì người khao khát cũng sẽ trở về theo nó." Nữ hoàng Juno mắt to mỉm cười, đặt chiếc đai vào giữa bầu ngực. Nữ hoàng Tình Yêu, bị qua mặt một cách khôn khéo như thế, liền bay về cung điện của Jove.

Trong khi đó, rời khỏi đỉnh cao của thiên đàng, Saturnia nhanh chóng đặt chân đến Pieria và Emathia — những vùng đất đầy hoa lệ ấy — rồi tiến đến những ngọn núi tuyết nơi các chiến binh Thracian sinh sống, lướt qua những đỉnh núi mà chẳng cần chạm chân. Từ Athos, bà hạ xuống, vượt qua vùng biển rộng lớn, và cập bến Lemnos — vùng đất của những pháo đài thuộc về Thoas tựa thần linh — nơi bà gặp gỡ vị Hoàng tử của mọi nguồn sức mạnh trần gian, người anh em của Thần Chết: Giấc Ngủ. Bà nắm lấy bàn tay thần và thưa rằng: "Hỡi vị vua của muôn loài, vương tử của các vị thần, nếu trước đây ngài từng lắng nghe những lời thỉnh cầu của ta, xin hãy ghé tai nghe ngài thêm lần nữa, và ta sẽ dâng lời tạ ơn ngài suốt muôn đời.

Hãy phủ lên đôi mắt rực lửa của Jove một giấc ngủ say nồng, để ta có thể tận hưởng niềm an ủi trong vòng tay ôm ấp của ngài; để đổi lấy ân huệ đó, ta sẽ ban tặng cho ngài một chiếc ngai vàng không bao giờ mục nát, được đúc hoàn toàn bằng vàng ròng và chạm trổ vô cùng tinh xảo bởi bàn tay Mulciber, kèm theo một chiếc bệ chân được ngài rèn sẵn để đôi chân êm ái của ngài được nghỉ ngơi mỗi khi rượu ngon và tiệc tùng làm dâng trào những tâm trạng tuyệt vời của ngài."

Giấc Ngủ ngọt ngào đáp lời: "Hỡi Saturnia, chẳng có vị thần nào ngoài Jove mà ta không thể làm cho dịu êm; ừ, dẫu đó có là Dòng Nước sinh ra tất cả các vị thần, vị đại dương Oceanus đi nữa, ta cũng chiều lòng. Nhưng chúng ta nào dám đến gần Jove hơn mức ngài cho phép.

Bây giờ ngài lại sai khiến ta hệt như lần người con trai vĩ đại của Jove là Alcides, sau khi tàn phá thành phố Ilion cứng đầu, nhổ neo rời khỏi nơi đó; khi ấy, theo lệnh của người, ta đã trút một giấc ngủ dịu êm bao trùm tâm trí Jove, làm dịu ngài lại cho đến khi người thúc đẩy những cơn gió bão cuốn ra khơi, đẩy đứa con trai của ngài trôi dạt đến đảo Cous, cách xa mọi bè bạn. Khi tỉnh giấc, vị thần tối cao vô cùng giận dữ đến mức ngài ném các vị thần tứ phía khắp vòm trời, và truy lùng ta hơn hết thảy mọi người — kẻ mà ngài suýt chút nữa đã hất văng khỏi bầu trời lấp lánh nếu như Đêm tối, kẻ thuần hóa muôn thần (kẻ mà ta đã cầu cứu khi trốn chạy) không bảo vệ ta và ngăn chặn cơn cuồng nộ của ngài; ngài đã nén giận trước hành vi phạm lỗi của ta vì sợ làm tổn hại đến Đêm tối, và qua đó chấm dứt cơn thịnh nộ dù nó đang bốc cao ngút trời. Vậy mà giờ đây người lại muốn ta chuẩn bị một cuộc trốn chạy mạo hiểm khác như thế."

Bà đáp: "Sao ngài lại nghĩ giấc ngủ sâu của ngài có liên quan gì đến nỗi lo âu sâu sắc của Jove? Cứ như thể tình yêu của Jove dành cho Ilion lại sâu đậm hệt như đối với người con trai Hercules của ngài, và ngài sẽ nổi giận vì sự bất mãn của bọn chúng hằng mong đợi như đối với đứa con ấy vậy? Thôi nào, ta sẽ xua tan nỗi sợ hãi của ngài bằng cách ban cho ngài nàng thiếu nữ mà ngài vẫn hằng yêu mến — một trong những Nữ thần Ân huệ trẻ trung xinh đẹp, nàng Pasithae thần thánh."

Điều này khiến Somnus bừng tỉnh trong niềm vui sướng, và ngài đáp: "Hãy thề với ta bằng những dòng suối bất khả xâm phạm nuôi dưỡng hồ Stygian, một tay chạm vào mặt đất nuôi dưỡng muôn loài, tay kia chạm vào biển cả cẩm thạch, để tất cả các vị thần ở cõi âm ty vây quanh Saturn đều có thể làm chứng cho chúng ta và chứng giám cho điều người đã tuyên thệ: rằng với tất cả sự chân thành, người sẽ ban ơn cho ta nàng thiếu nữ mà ta thừa nhận là vẫn hằng yêu mến — nàng Pasithae thần thánh."

Bà đã thề y như lời ngài yêu cầu, và củng cố mọi niềm vui của ngài bằng cách gọi tên tất cả các vị thần ở âm ty mang danh hiệu người Titanois.

Lời thề đã được tuyên thệ xong xuôi, cả hai liền lên đường và nhanh chóng quay trở lại ngọn núi Ida từ thị trấn và hòn đảo ngập chìm trong bầu không khí lỏng.

Tại Lecton, họ rời khỏi mặt biển và đặt chân lên đất liền; vùng đất nuôi dưỡng muôn loài thú dữ cùng toàn bộ rừng cây rợp bóng đã cúi đầu run rẩy bên dưới đôi chân họ; tại đó Somnus dừng lại, sợ rằng đôi mắt sáng ngời của Jove sẽ nhìn thấy mình; và để vẫn có thể quan sát Jove, ngài đã trèo lên cái cây đẹp nhất mà ngọn núi Ida từng nuôi dưỡng và vun trồng. Đó là một cây linh sam vươn cao xuyên qua tầng không khí và hôn lấy bầu trời rực lửa; ngài ngồi ẩn mình trong những tán lá tối sẫm, hóa thân thành loài chim chuyên huyên thuyên suốt ngày mà các vị thần gọi là Chalcis, còn loài người gọi là Cymmindis. Về phần Saturnia, bà nhanh nhẹn rảo bước lên đỉnh Gargarus và phô bày khuôn mặt thiên đàng của mình trước mắt Jupiter.

Ngài nhìn thấy, đem lòng yêu mến, và bùng cháy trong một ngọn lửa nồng nhiệt hệt như lần đầu tiên họ hòa quyện trong tình yêu và chăn gối (với niềm vui trộm lén); và vẫn đắm đuối ngắm nhìn bà, ngài cất tiếng: "Hỡi Saturnia, điều gì đã thúc giục nàng vội vã rời khỏi cung điện cao ngất của chúng ta để đến đây, và đích đến của nàng là gì, khi mà chẳng có xe ngựa hay mã xa vốn xứng tầm với vị thế vương giả của nàng, mà nàng lại đi bộ đến tận chốn này?"

Chiêu trò mưu mô của bà đáp lại rằng: "Hành trình của ta lần này bỏ lại đằng sau sự uy nghi và nhọc nhằn để làm việc thiện; và vì ta mang ơn nghĩa với Cha của muôn vị thần cùng Nữ hoàng Mẹ nhân từ của chúng ta — những đấng đã nuôi nấng và chăm sóc ta vô cùng chu đáo trong cung điện (khi mà cả hai đã có khoảng thời gian dài bất hòa) — mong muốn của ta là hàn gắn trái tim họ; và vì thế giờ đây ta lên đường để ghé thăm những vùng đất tận cùng của thế giới ấy.

Chính vì điểm đến xa xôi đó nên ta đã tha cho cỗ xe của mình việc leo trèo qua ngọn núi này, và để chúng ở chân núi; bởi chúng sẽ phải chịu đựng sự mệt mỏi cùng ta, kéo cỗ xe đi qua muôn dặm đất liền lẫn biển khơi. Ý định đi xa, sự tôn trọng và nỗi lo sợ làm phật ý những ân huệ của chàng đã khiến ta không dám tự ý hành động khi chưa có sự cho phép của chàng."

Vị thần gom mây đón nhận sự lừa gạt của bà bằng những lời này: "Juno à, nàng sẽ có dịp đi sau, nhưng trước khi nàng lang thang đi xa đến thế, chúng ta hãy quay tâm ý dịu dàng của mình về phía tình yêu — thứ tình yêu giờ đây đang bao trùm sức mạnh của ta bằng chiến thắng ở mọi ngả đường, và chưa có một người phụ nữ hay nữ thần nào có thể thắp lên ngọn lửa trong lồng ngực ta nồng nhiệt như lúc này với nàng. Chẳng phải khi ta yêu người vợ mang dòng dõi hào hiệp của Ixion — kẻ đã hạ sinh ra Pirithous thông thái;

cũng chẳng phải khi nàng thiếu nữ xinh đẹp là con gái của Acrisius làm rung động những năng lực ái tình của ta — người đã sinh ra Perseus được ưu ái hơn tất cả mọi người;

cũng chẳng phải khi nàng thiếu nữ do Phenix sinh ra khiến ta ngỡ ngàng trước nhan sắc của mình — người đã hạ sinh ra Rhadamanth và Minos mang tâm hồn thần thánh;

cũng chẳng phải Semele — người đã sinh cho ta niềm vui của người trần thế, vị thần rượu Bacchus đầy sức sống; hay nàng thiếu nữ khiến thành Thebes lúc bấy giờ nổi danh là Alcmena — người đã sinh ra Hercules; Latona lừng lẫy; Nữ hoàng Ceres tóc vàng; hay chính đôi mắt đẹp của nàng đã đâm thấu tâm can ta đến tận cùng sâu thẳm với cơn khát khao sự thỏa mãn ái tình như lúc này."

Nữ nhân xảo quyệt tỏ vẻ vô cùng bất mãn và cất lời: "Hỡi đứa con của Saturn không thể dung thứ, chàng đang nói những lời gì thế? Cái gì cơ! Ngay tại đây! Trên đỉnh Ida này!

Chàng khao khát điều này ư? Việc đó thích hợp với chúng ta sao? Hoặc nhỡ có vị thần nào trông thấy ý muốn của chàng được thỏa mãn, rồi ngài ấy đi mách lại cho những người khác chứng kiến sự trác táng của chàng thì sao? Thật là một điều ô nhục. Ta sẽ chẳng dám ngẩng mặt lên ở thiên đàng và bước ra từ một chiếc giường như thế.

Nhưng nếu tình yêu là điều quá đỗi quý giá đối với chàng, chàng có sẵn một căn phòng mà Vulcan đã chủ đích thiết kế với đầy đủ sự kín đáo; chàng cứ việc ngủ ở đó cho phỉ thích."

Ngài đáp: "Ta chẳng hề sợ hãi dẫu có bị ánh mắt của thần linh hay con người phát hiện đi nữa, vì ta sẽ giăng một lớp mây vàng dày đặc đến mức mặt trời — kẻ có tầm nhìn xa nhất — cũng chẳng bao giờ tìm thấy chúng ta."

Nói đoạn, ngài ôm chầm lấy người vợ vào vòng tay âu yếm. Bên dưới hai người, đất mẹ Tellus trải thảm những loại thảo mộc vừa nhú mầm, mềm mại và dày đặc đến mức nâng bổng thân thể thiên đàng của họ lên cao; những chiếc lá sen đẫm sương phủ đầy ngọn núi Elysian; hoa nghệ tây và hoa hyacinth cùng góp phần tạo nên chiếc giường linh thiêng; và rồi họ chìm vào giấc ngủ.

Bỗng nhiên, một làn hơi vàng óng tuôn trào từ bầu không khí, mang theo những giọt sương lấp lánh rơi xuống, bao bọc chặt lấy họ và đưa họ vào giấc ngủ cho đến khi Jove bị khuất phục hoàn toàn.

Trong khi đó, Somnus bay đến các chiến thuyền, tìm thấy Neptune và cất lời: "Giờ đây hãy nhiệt tình hỗ trợ người Hy Lạp; hãy trao cho họ vinh quang chiến thắng, ít nhất là trong chốc lát trong lúc Jove đang ngủ — kẻ mà ta đã trút giấc ngủ mịt mùng vào từng thớ thịt, bởi tình yêu của Saturnia đã lừa gạt ngài như thế."

Tin tức này khiến Neptune càng thêm vững tâm trong việc khích lệ tinh thần người Hy Lạp, và ngài đã xốc dậy những chiến binh ưu tú nhất ngay tại chiến tuyến đầu tiên:

"Hỡi những người Hy Lạp, lẽ nào chúng ta lại phó thác chiến thuyền và chiến thắng vào tay Hector của thành Priam chỉ vì sự lười biếng của chính mình? Hắn ta đang nghĩ thế và ra lệnh ngạo mạn biết bao; tất cả chỉ vì Achilles cứ mãi trốn tránh. Hỡi ôi, cứ như thể chúng ta chẳng là gì ngoài hắn! Chúng ta chẳng cần phải trông chờ vào sự trợ giúp của hắn nếu chúng ta chịu triệu hồi sức mạnh của chính mình ra chiến trận và cùng nhau chống trả.

Nào, tất cả hãy tuân theo mệnh lệnh của ta. Những ai mang vũ khí tốt nhất trong toàn quân, những người có đầu đội mũ sắt sáng ngời nhất, tay cầm những ngọn giáo dài và tua tủa nhất, hãy tiến lên. Nhưng khoan đã, ta sẽ dẫn đầu tất cả các ngươi; và ta tin chắc tinh thần của Hector vĩ đại sẽ phải chùng xuống đôi chút, dẫu hắn có được truyền cảm hứng dữ dội đến đâu đi nữa. Thế thì những kẻ có năng lực nhất trong chúng ta, những kẻ đang mang những chiếc khiên tồi tệ nhất trên vai, hãy đổi lấy những chiếc khiên tốt hơn của những kẻ chiến đấu kém hơn."

Vừa nghe đề xuất ấy, tất cả mọi người đều lắng nghe và tuân lệnh.

Các vị vương hầu, ngay cả những người đang mang thương tích như Ulysses, Diomed và Agamemnon, cũng ra tay hướng dẫn toàn quân theo cách đó: trao vũ khí tốt cho người giỏi, vũ khí tồi cho kẻ kém, nhưng tuyệt nhiên không một ai tỏ ra bất mãn.

Được vũ trang và sắp xếp trật tự như thế, họ lao ra chiến trận; vị Thần làm rung chuyển Trái Đất vĩ đại dẫn đầu, tay cầm một thanh gươm dài gân guốc — khi ngài vung lên, nó lóe những tia chớp không ngừng; chẳng có luật lệ nào dành cho ngài và thanh gươm ấy, những kẻ khốn khổ phải run sợ trước họ.

Khi quân đội đã sẵn sàng như thế, Hector lừng lẫy liền dẫn dắt đạo quân của mình tiến lên. Vị Thần tóc xanh thẳm và hắn lao vào giữa chốn đông người, tạo nên một cuộc giao chiến vô cùng khốc liệt; khi ấy, sóng biển gầm thét và chồm lên tận các chiến thuyền lẫn lều trại của người Hy Lạp.

Nhưng khi hai bên giáp lá cà, tiếng gào thét kinh hoàng vang lên ở độ cao mà ngay cả biển cả khi ngọn gió phương Bắc thổi bùng những con sóng cuồn cuộn của nó cũng không gầm thét dữ dội đến thế vào bờ cát bị đánh đập; cũng chẳng có tiếng xào xạc nào phát ra từ đám cháy bị luồng gió bão thổi qua những khu rừng mọc ven sườn đồi lớn; cũng chẳng có tiếng gầm vang nào từ những đòn đánh mãnh liệt của những cơn gió gần như xé toạc thổi vào một lùm cây sồi; dữ dội bằng tiếng gào thét của hai đạo quân khi cả hai chiến tuyến va vào nhau.

Trong số đó, trước tiên Hector cao ngạo phóng một mũi lao nhắm thẳng vào ngực Ajax, bởi vì người chiến sĩ dũng mãnh ấy lao tới thẳng tắp về phía hắn; và mũi lao không hề trượt mục tiêu, mà đâm sầm vào cả hai chiếc dây đeo trước ngực dùng để treo khiên và gươm của Ajax; nhưng da thịt chàng đã bảo vệ được cả hai thứ ấy.

Hector, tức giận vì ngọn giáo của mình coi như trượt mục tiêu, liền lùi lại để lấy thế; nhưng khi hắn vừa lùi bước, Ajax vĩ đại liền nhặt một hòn đá — một trong những khối đá dùng làm vật chèn tàu nằm lăn lóc ngổn ngang dưới đất — đập thẳng vào ngực rộng của Hector ngay bên dưới cổ, khiến thân hình hắn chấn động từng mảnh; và hòn đá bật ngược trở lại, nện xuống mặt đất tựa một cơn lốc xoay, cuốn tung bụi mù khi quay cuồng dữ dội bởi sức mạnh chưa vơi cạn lúc rơi xuống đất.

Và giống như khi tia chớp của Jove nhổ bật rễ một gốc cây sồi khỏi mặt đất, phun ra luồng khói nồng nặc lưu huỳnh theo cú đánh, và chẳng ai dám nhìn vào cái cây đã ngã đổ với đôi mắt không bàng hoàng (vì sấm sét của Jove chẳng phải trò đùa), đôi chân của Hector lực lưỡng cũng khụy xuống như thế;

và hắn ngã ngửa ra sau với đôi chân chổng ngược, ném văng ngọn giáo, tiếp theo là chiếc khiên tròn, rồi đến mũ sắt, và bộ giáp trên người hắn vang lên leng keng.

Người Hy Lạp bấy giờ hò reo, lao vào với hy vọng lôi hắn đi, và trút xuống những cơn mưa lao để ngăn cản đồng đội đến cứu viện;

nhưng chẳng một ai có thể làm tổn thương Vị lãnh đạo của nhân dân, hay lay chuyển được hắn khỏi mặt đất; Sarpedon — hoàng tử xứ Lycia — cùng Glaucus lừng lẫy, Agenor thần thánh — con trai của Venus — và Polydamas thông thái, cùng những người khác đã lao đến giải cứu hắn. Không một ai lơ là sự an toàn của Hector. Tất cả bọn họ khép chặt khiên vây quanh hắn, nâng hắn lên khỏi mặt đất và (ôm lấy hắn trong những vòng tay ân cần) đưa hắn rời khỏi chiến trường khốc liệt để lên chiếc xe ngựa sang trọng của hắn, rồi mang hắn trong nỗi tiếc thương quay về Troia.

Nhưng khi họ đến dòng sông Xanthus uốn khúc do vị thần bất tử Jupiter tạo ra, họ bèn bế hắn xuống khỏi xe ngựa và rảy nước sông lên thái dương hắn. Hắn thở hổn hển, mở mắt, cố gắng đứng dậy, và quỳ gối hộc máu. Rồi đôi mắt hắn lại khép lại, và thân thể hắn ngã gục ra sau. Cú đánh chí mạng ấy vẫn chưa tước đoạt hoàn toàn sinh khí của hắn.

Khi người Hy Lạp nhìn thấy Hector xứng đáng đã bị đưa đi, họ liền nghĩ đến nhiệm vụ của mình, hăng hái tấn công kẻ thù với tinh thần phấn chấn hơn nhiều; và đi đầu trong số đó là Oïliades bắt đầu cuộc phản công.

Chàng phóng lao đâm trúng Satnius — con trai của Enops — kẻ được sinh ra bởi nàng nai nổi tiếng Nais khi nàng đang chăn bầy cừu của Enops bên bờ sông Satnius, và đâm trúng rìa bụng hắn; hắn ngã ngửa ra sau, khơi mào một cuộc giao chiến dữ dội với sự ngã xuống của mình. Và rồi Panthœdes tóm lấy Prothenor — con trai của Areilycides — bằng ngọn giáo đầy thù hận, đâm thủng vai phải của hắn và hạ gục hắn không còn hơi thở;

để rồi hắn ngạo mạn khoe khoang và thét lên: "Ta nghĩ rằng sẽ chẳng có mũi lao nào từ con trai của Panthus vĩ đại lại bay đi vô ích, mà nó sẽ cắm vào ngực của một tên Hy Lạp nào đó và khiến hắn phải buông xuôi hồn phách."

Lời khoe khoang này khiến người Hy Lạp vô cùng phẫn nộ, nhưng Telamonius là kẻ tức giận hơn cả. Chàng đứng gần nơi Prothenor ngã xuống nhất, và phóng ra một ngọn lao; con trai của Panthus né người tránh được, nhưng nó lại gieo rúng động tai ương lên Archilochus — con trai của Antenor — kẻ đã bị định mệnh an bài cho cái chết oái oăm ấy; mũi lao găm vào giữa cổ và đầu, xuyên qua khớp trên cùng của phần xương sống dài,

cắt đứt cả hai dây thần kinh; và Ajax dồn một sức nặng lớn đến mức phần thân nhỏ nhoi mà chàng tóm lấy đã vượt trọng lượng của toàn bộ các chi bên dưới, khiến đôi chân hắn chổng ngược lên trời, đầu và mặt cắm phập xuống đất, trong khi phần thân dưới quẫy đạp trên không trung. Và Ajax đáp lại lời ngạo mạn của con trai Panthœdes rằng:

"Hỡi con trai của Panthus, giờ thì ngươi hãy dùng sự khôn ngoan tiên tri của mình để suy ngẫm và tiết lộ xem kẻ này có nặng cân bằng Prothenor hay không. Ta tin rằng chẳng có ai trong số tụi bây dám nói rằng hắn là kẻ hèn mọn, hay sinh ra từ dòng dõi thấp hèn; nhìn khuôn mặt hắn thì hẳn là anh em hoặc con trai của Antenor; qua diện mạo của hắn, không còn nghi ngờ gì nữa, hắn chính là dòng dõi của lão ta."

Chàng nói thế khi đã thừa biết rõ ràng. Người Troia vô cùng tức giận trước điều này, và Acamas liền lao lên tiêu diệt để bảo vệ người anh em vẫn đang bị vây hãm của mình — Bœotius — khi hắn đang lôi kéo chiến lợi phẩm; và rồi chàng lên tiếng thách thức người Hy Lạp đầy căm phẫn:

"Hỡi những kẻ Hy Lạp sinh ra chỉ để hứng chịu lao giáo của chúng ta nhưng lúc nào cũng mở miệng đe dọa, các người không phải lúc nào cũng thấy vận may của chúng ta đẫm mồ hôi trong nước mắt và nhọc nhằn đâu, mà thỉnh thoảng chính các người mới là kẻ gục ngã dưới lưỡi hái tử thần. Hãy nhìn kìa, kẻ sống sót trong số các ngươi nay nằm giữa những thây ma của chúng ta, bị đánh gục bởi ngọn giáo yếu ớt của ta, để chứng minh rằng ta đã sớm báo thù cho người anh em của mình. Đó là ước nguyện của bất kỳ người chân chính nào mong muốn người anh em tử trận trên chiến trường của thần Mars được an nghỉ trong vinh quang."

Điều này khơi dậy thêm sự đố kỵ ở người Hy Lạp, nhưng lại khiến Peneleus sôi sục hơn cả. Hắn vung lao ném về phía Acamas; Acamas né được; nhưng ngọn lao vẫn không mất đi lực phóng ban đầu, mà cắm phập vào người con trai của Phorbas giàu đàn gia súc — Ilionëus — kẻ có người cha kính yêu được Hermes yêu quý và ban cho phú quý hơn tất cả mọi người ở Ilion, và người mẹ chỉ sinh hạ duy nhất một người con trai vừa bị tước đoạt sinh mạng này. Mũi lao đâm xuyên qua mí mắt hắn, đi qua tận gốc rễ của con mắt và làm văng nhãn cầu ra ngoài, xuyên thủng cả đôi mắt. Ngay cả dây thần kinh giữ lấy cổ cũng không thể chống lại ngọn giáo mang cánh sắc bén ấy, thế là cả cái cổ cùng mọi thứ đều gục ngã và hắn đổ gục xuống đất.

Peneleus bấy giờ rút gươm chém đứt cái đầu bất hạnh của hắn khỏi đôi vai; rồi ngài ném nó xuống đất khi chiếc mũ sắt vẫn còn dính chặt trên đầu, và ngọn lao vẫn cắm sâu trong hốc mắt hắn; ngài chẳng những mãn nguyện vì không phải nhìn thấy nó, mà còn chộp lấy cái đầu giơ cao lên cho tất cả cùng thấy,

kèm theo lời tuyên chiến đầy kiêu hãnh: "Hỡi những người Ilian, hãy thuật lại cái chết dũng cảm của Ilionëus cho cha mẹ khốn khổ của hắn nghe, để mái nhà của họ ngập tràn nước mắt; bởi vì gia đình của Promachus và con trai của Alegenor cũng phải đẫm lệ qua đôi mắt của người vợ hắn, khi nàng sẽ chẳng bao giờ còn được nhìn thấy người phu quân yêu dấu của mình nữa, ngay cả khi chúng ta đưa hạm đội cùng những người đồng đội xa vắng bấy lâu trở về quê hương từ đống tro tàn của thành Troia."

Khi nghe và nhìn thấy cảnh ấy, sự sợ hãi tái mét bao trùm lấy tất cả những người dân Troia, và ai nấy đều đảo mắt tìm kiếm chốn nào không có thần chết để có thể trốn chạy khỏi ngài.

Hỡi các nàng Muses ngự trị trên thiên đình, xin đừng lãng quên bàn tay đầy ân sủng của những người đã nhuốm đỏ chiến trường bằng chiến lợi phẩm từ Troia, khi Neptune đã khuất phục được vũ khí của bọn chúng.

Đầu tiên, Ajax Telamonius đã hạ gục vị thủ lĩnh người Mysian là Hyrtius vĩ đại, con trai của Gyrtias. Antilochus tiêu diệt Phalces và Mermer để cướp chiến lợi phẩm. Meriones chấm dứt sinh mạng của Morys và Hyppotion. Teucer tiễn đưa Prothoon và Periphetes về cõi chết. Ngọn giáo của Atrides truy sát vị tướng Hyperenor, đâm trúng vào phần cơ thể nằm giữa xương sườn ngắn và phần xương gắn liền với ruột non; mũi lao cắt đứt nội tạng của hắn, linh hồn bị ép phải bứt phá qua vết thương mà bay đi; bàn tay đen tối của màn đêm khép lại đôi mắt hắn.

Sau đó, Ajax — người con trai vĩ đại của Oïleus — lập vô số chiến công, bởi vì khi Saturnius để cho họ phải trốn chạy, trong toàn bộ hàng ngũ người Hy Lạp chẳng có lấy một ai sở hữu đôi chân nhanh nhẹn sánh bằng chàng trong việc truy sát quân thù.

[1]

Câu thơ đầu tiên này (sau bốn âm tiết đầu) phải được đọc như một trong những nhịp mười của chúng ta.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

4 Trong Tổng Số 5 tác phẩm của Homer

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.