Thus far the Ilian ruins I have laid
Open to English eyes. In which, repaid
With thine own value, go, unvalued book,
Live, and be lov’d. If any envious look
Hurt thy clear fame, learn that no state more high
Attends on virtue than pin’d envy’s eye.
Would thou wert worth it that the best doth wound.
Which this age feeds, and which the last shall bound!
Đến đây, ta đã bày ra trước mắt người Anh những phế tích của thành Ilium. Hỡi cuốn sách vô giá, được đền đáp bằng chính giá trị của bản thân mi, hãy lên đường, sống và được yêu thương. Nếu có ánh mắt đố kỵ nào làm tổn hại đến danh tiếng trong sáng của mi, hãy hiểu rằng chẳng có địa vị nào gắn liền với đức hạnh cao quý hơn là ánh mắt xanh xao của sự ganh ghét. Ước gì mi xứng đáng với việc làm tổn thương cả những kẻ xuất sắc nhất, kẻ mà thời đại này đang nuôi dưỡng, và thế hệ mai sau sẽ khép lại!
Như vậy, dẫu tốn không ít công sức, nhưng bù lại với niềm an ủi từ giá trị tuyệt vời của tác giả thần thánh ấy, tôi đã hoàn thành việc dịch tác phẩm Iliad của ngài. Nếu trong bản dịch này, hoặc trong giọng điệu gay gắt hay nội dung ở phần Bình luận trước đây, vì sự vội vã mà tôi đã để lại những hạt sạn cùng gánh nặng của mình (toàn bộ mười hai cuốn sách cuối chỉ được dịch trong chưa đầy mười lăm tuần), tôi mong rằng thiện chí hiện tại của mình (và tôi không mảy may nghi ngờ về năng lực, nếu Chúa cho tôi sinh mệnh để tu chỉnh và hoàn thiện tất cả trong tương lai) sẽ được rộng lòng đón nhận như một công trình hoàn hảo bậc nhất. Nhất là khi xét đến việc những bậc học thức uyên bác nhất, với tất cả sự trợ giúp và thời gian trong tay, cũng từng ấy lần vấp ngã một cách thảm hại và không thể chối cãi. Trong lúc này, xin Thần Linh chí thánh và đầy quyền năng—dưới sự dẫn dắt và linh cảm thiêng liêng gấp bội mà tôi đã hoàn thành công việc này—hãy tuôn tràn chiếc sừng trù phú chứa đựng những hồng ân của Ngài vào những canh thức khát khao sự thiện này; bởi nếu không có ơn trên ấy, bất kỳ nỗ lực nào của cõi trần gian cũng trở nên khô cạn và hoàn toàn vô nghĩa.
Nhưng nếu như học giả vô cùng chăm chỉ Spondanus của chúng ta kết thúc công trình của mình bằng lời cầu xin được thoát khỏi những chốn quanh co khúc khuỷu và dòng chảy xiết như sông Euripus (theo cách gọi của ông) của các Tác giả Ngoại giáo và Phàm tục (hoàn toàn mâu thuẫn với chính ông ở phần mở đầu), thì tôi, với sự khiêm nhường tột độ, tha thiết cầu xin Lòng Thương Xót Chí Tôn và Thiêng Liêng (vô cùng và luôn luôn đề cao ánh sáng vĩ đại của Chân lý Ngài trong Kinh Thánh trực tiếp và không sai sót) rằng tôi sẽ luôn có đủ khả năng, nhờ việc đắm chìm trong nỗi kinh ngạc trước những bóng râm đầy an ủi của Ngài trong những trang sách này, để tôn vinh sự rạng rỡ từ sự hiện diện toàn năng của Ngài ở những trang sách kia.
Và với lời ca tụng Thơ ca mà chính Spondanus đã viết trong Lời nói đầu của ông dành cho bộ Iliad này (“Hỡi Thơ ca linh thiêng tựa thánh nhân, đấng đã che giấu biết bao mật ngọt của giáo lý bên dưới lớp vỏ cay đắng của hư cấu, và không hề hé lộ chúng cho những kẻ phàm tục bất xứng! Giá như người đoái hoài khiến tôi được ghi tên vào hàng môn sinh của người, thì sẽ chẳng có khoảng thời gian nào trong đời tôi có thể khiến tôi rời bỏ người.”) —tôi xin kết lại bằng lời cầu nguyện mỗi sớm mỗi tối của chính mình, học được từ bậc hiền triết uyên bác Simplicius;—
“Supplico tibi, Domine, Pater, et Dux rationis nostræ, ut nostræ nobilitatis recordemur quâ Tu nos ornasti; et ut Tu nobis præstò sis ut iis qui per sese moventur; ut et à corporis contagio brutorumque affectuum repurgemur, eosque superemus et regamus, et, sicut decet, pro instrumentis iis utamur. Deinde ut nobis adjumento sis, ad accuratam rationis nostræ correctionem, et conjunctionem cum iis qui verè sunt per lucem veritatis. Et tertium, Salvatori supplex oro, ut ab oculis animorum nostrorum caliginem prorsus abstergas, ut (quod apud Homerum est) norimus bene qui Deus, aut mortalis, habendus. Amen.”
Printed by R. & R. Clark, Limited, Edinburgh.