……Đêm, tối mịt mùng. Mưa, lất phất rơi.

Mã Diên Hùng cúi gầm đầu, đi qua đi lại trên nền đất trước ngọn đèn. Cái bóng cao gầy của anh in trên vách tường lắc lư chao đảo. Anh bước đi, dáng vẻ vội vã, giống như những lúc anh vẫn thường đi trên con đường núi ở nông thôn, dường như có rất nhiều việc gấp đang giục anh phải đi giải quyết ngay.

Anh đâm sầm đầu vào cánh cửa! Anh phắt ngẩng đầu lên, đôi mắt híp lại nhìn đăm đăm ra cánh cửa lớn đầy vẻ khó hiểu, nhìn chiếc ổ khóa sắt lớn ở ngoài khe cửa, đôi môi không chút sắc máu ấy liền run lên bần bật……

Nơi này đã chẳng phải là nhà giam huyện nữa, mà là trạm thú y của công xã Thạch Môn.

Tự do quý giá mà anh chỉ mới tận hưởng được vài tiếng đồng hồ nay lại mất đi rồi. Anh thậm chí còn chưa kịp ngắm nhìn Ngọc Lan thân yêu của mình cho thật kỹ, cũng chẳng kịp hỏi cô ấy tình hình của con trai thế nào — đứa trẻ đáng thương! Vì có người bố là anh, mà bây giờ đang phải xách thùng bột hồ giữa những ánh mắt khinh miệt và tiếng chửi mắng…… Thế nhưng, nỗi đau lớn hơn thế nữa là: anh không biết tình hình toàn huyện sẽ phát triển ra sao. Với tư cách là trụ cột gia đình, anh chỉ chịu trách nhiệm cho ba người; còn với tư cách là bí thư huyện ủy, anh phải chịu trách nhiệm trước mười ba vạn nhân dân toàn huyện.

Thế nhưng, bây giờ anh còn có thể làm gì được đây?

Lúc này, hai phái giống như hai cối đá đang quay cuồng điên cuồng, còn anh giống như một hạt đậu nằm giữa hai cối đá ấy. Nếu có thể khiến cho hai chiếc cối này không cắn vào nhau mà mài sát, thì dẫu anh có là "hạt đậu" này bị nghiền nát tan xương, xay thành bột đi chăng nữa, anh cũng hoàn toàn cam tâm tình nguyện, vui vẻ làm điều đó. Thế nhưng, hạt đậu nhỏ bé như anh liệu có thể tách hai chiếc cối này ra được không? Có thể ra lệnh cho chúng không được áp sát vào nhau để nghiền nát lẫn nhau không? Câu trả lời là chắc chắn: Đây là một trào lưu hỗn loạn mang tính xã hội, cá nhân anh không thể thay đổi được cục diện này. Vậy thì, nhìn theo cách này, chẳng lẽ anh không nên làm "hạt đậu" này nữa sao? Chẳng lẽ nên nhảy vọt ra khỏi giữa hai chiếc cối đó ư?

Câu trả lời cũng rất chắc chắn: Anh không thể "nhảy" ra ngoài được! Anh có thể nhảy ra, nhưng không được phép nhảy ra! Anh là đảng viên cộng sản, là bí thư huyện ủy của Đảng, anh không thể rời khỏi cơn phong ba bão táp này để đi tìm cho mình một bến cảng tránh gió. Cũng không thể giống như Lý Duy Quang, vì muốn tìm cho mình một chiếc ô bảo hộ, mà bất chấp việc bán mình cho một phái, khiến mâu thuẫn giữa quần chúng hai phái càng trở nên gay gắt. Vậy thì, anh nên làm thế nào đây?

Anh áp đầu vào cánh cửa, qua khe cửa nhìn ra đêm mưa tối thẫm với nỗi lòng trĩu nặng u sầu.

Chẳng có vị lãnh đạo cấp trên nào có thể trực tiếp chỉ thị cho anh bất cứ điều gì. Tỉnh ủy, địa ủy cũng giống như huyện ủy, đều đã bị đập nát, bị cướp mất quyền lực, chẳng nghe được phát thanh, chẳng xem được báo chí, mọi tư tưởng tinh thần của Trung ương Đảng đối với phong trào hiện nay anh đều không thể biết được. Anh chỉ có thể dựa vào sự giác ngộ của một người đảng viên cộng sản để phán đoán mọi việc trước mắt. Anh đã rơi vào hoàn cảnh thế này đây: Không có cấp trên, cũng chẳng có cấp dưới, anh là một người lính đơn độc chiến đấu!

Hoàn cảnh này, tình trạng này, trước mắt không chỉ có một mình Mã Diên Hùng anh, mà hàng triệu hàng vạn con người đều đang ở trong tình thế như vậy: Tất cả đều phải dựa vào chính mình để lãnh đạo bản thân, chỉ huy bản thân. Đây là một sự khảo nghiệm về thể xác, lại càng là một sự khảo nghiệm về tâm hồn. Là trong sáng hay ti tiện? Là cao cả hay thấp hèn? Là dũng cảm hy sinh vì Đảng và nhân dân hay là cơ hội chủ nghĩa vì lợi ích cá nhân? Chỉ có thể đi một trong hai con đường, bất cứ ai cũng buộc phải lựa chọn. Hiện thực tàn khốc đòi hỏi mỗi người phải phơi bày trần trụi tâm hồn của chính mình trước mặt nó. Ngoài cửa gió nhẹ mưa phùn bay lất phất, trong lòng Mã Diên Hùng lại dấy lên cuồng phong sóng dữ…… Lúc này, anh đã nhấc đầu khỏi cánh cửa, trên trán rịn hơi nóng, gương mặt tái nhợt đẫm mồ hôi. Anh bước đến bên ngọn đèn dầu, dùng tay áo lau mặt, rồi ngồi xuống mép giường kang. Ánh đèn hắt lên gò má đang bừng lên vì suy nghĩ căng thẳng, sắc trắng nhợt nhạt ánh lên một chút màu đỏ nhạt.

Anh ngồi lặng như thế một lúc lâu, bỗng như nhớ ra điều gì, hai bàn tay luống cuống sờ soạng khắp người một cách đầy tính thần kinh. Sờ tìm hồi lâu, bàn tay buông thõng bất lực — chiếc áo bông rách không mang theo! Bản đồ, bút chì, hai món đồ quý giá ấy không còn ở bên cạnh anh nữa!

Anh thở dài một hơi đầy thất vọng.

Trong lúc tiếng thở dài vừa dứt, anh dường như nghe thấy từ khe cửa truyền tới một âm thanh rất nhỏ. Trong thế giới khép kín này, bất kỳ một tiếng động mảy may nào cũng có thể khơi động thần kinh của anh. Ban đầu anh tưởng là tiếng muỗi kêu, nhưng nghĩ lại bây giờ đã là cuối thu, làm gì có muỗi chứ. Anh lại nghiêng tai lắng nghe — lần này thì nghe rõ rồi: Trời ơi! Đây lại là tiếng của một người! Ai chứ? Tim anh thắt lại. Chẳng hề nghe thấy tiếng mở cổng ở ngoài viện, sao lại có người xuất hiện ở cửa hang của anh được nhỉ? Anh căng thẳng bước ra sau cửa, nhìn ra từ khe cửa: Chỉ thấy một bóng đen đang nửa ngồi nửa quỳ trước cửa. Để nhìn cho rõ mặt người đó, anh cũng khúm núm ngồi xổm xuống sau cánh cửa, khi đôi mắt đang híp lại của anh chạm phải một đôi mắt đang lấp lánh trong bóng tối ngoài cửa, sự kinh ngạc suýt chút nữa khiến anh ngã quỵ xuống đất — A, người này lại chính là Liễu Bính Khuê!

Người này chính là Liễu Bính Khuê. Sao anh ta lại có thể từ trên trời rơi xuống nơi này cơ chứ?

Bính Khuê lúc này đang nhẹ nhàng nhấc cánh cửa lên. Nhân lúc này, chúng ta hãy thuật lại đôi nét — Sau khi Mã Diên Hùng bị Hồng Chỉ bắt đi, hôm sau Liễu Bính Khuê lang thang trên những con đường ở thị trấn giống như một kẻ đánh mất rất nhiều tiền, từ phố trước chạy ra phố sau, rồi từ phố sau lại chạy ra phố trước.

Thị trấn tràn ngập bầu không khí đằng đằng sát khí, Hồng Tổng đang tích cực chuẩn bị tấn công Thạch Môn. Một trận chiến ác liệt sắp sửa nổ sa, tính mạng của lão Mã tái sa vào chốn ngục tù e là khó giữ đây!

Cậu ta mồ hôi nhễ nhại bôn ba khắp các con đường suốt cả ngày, chẳng biết bản thân nên làm thế nào cho phải! Cậu ta lại sợ đụng độ phải tên Hắc Tam ở thôn mình. Nếu để tên buôn gian bán lơ ấy nhìn thấy cậu ta, gọi một đám "Tôn Đại Thánh" đến giẫm cho bẹp dí thì có mà lạ!

Cậu ta vội vàng chạy vào nhà vệ sinh công cộng ở góc phố, ở trong đó suy nghĩ hồi lâu, cuối cùng mới quyết định. Cậu ta lấy ít tiền mang theo người, mua vội vài gánh củi khô giữa trời mưa tầm tã ở một ngôi làng ven thành rồi gánh đến nhà Mã Diên Hùng; lại gánh nước đổ đầy tất cả các vạc lớn nhỏ ở nhà anh. Ngày 25, cậu ta lại đến một thị trấn nhỏ phía bắc tìm một vị lão trung y nổi tiếng, bắt một thang thuốc bắc cho người vợ đang bệnh nặng của Mã Diên Hùng.

Ngày 26, nhân lúc vắng người, Liễu Bính Khuê xé một tờ "lệnh truy nã" ở góc phố nhét vào ngực áo, rồi vội vã đội mưa chạy đến Thạch Môn.

Cậu ta muốn cứu Mã Diên Hùng! Hiện thực tàn khốc chỉ trong vài ngày đã biến người nông dân này trở nên giống như một vị "anh hùng hảo hán lừng danh giang hồ". Đến công xã Thạch Môn, trời vẫn chưa tối. Khắp các sườn núi xung quanh đâu đâu cũng có người của Hồng Chỉ đang đào công sự — xem ra bọn họ cũng đang chuẩn bị đánh nhau rồi. Lão Mã lành ít dữ nhiều!

Trốn trong một cái hang đá cho đến tận khi trời tối hẳn, người đảng viên cộng sản quang minh lỗi lạc này mới lén lút mò đến gần trạm thú y dưới công xã — dọc đường cậu ta nghe ngóng được lão Mã bị giam ở đây. Cổng lớn có người gác. Cậu ta lướt từ chân tường trước sang chân tường sau, bám vào một cây du già để trèo lên bờ tường. Cậu ta cởi chiếc thắt lưng vải xanh cũ ra, buộc vào một nhánh của cây du già, rồi tự đu người thả xuống sân trạm thú y. Vừa chạm đất, cậu ta liền lăn lê bò trườn đến trước cánh cửa này…… Bây giờ, Bính Khuê đã nhẹ nhàng nhấc một trục cửa ra khỏi ổ trục.

Cậu ta nhẹ nhàng lách mình qua khe cửa vừa được nhấc ra, rồi lại cẩn thận đặt trục cửa trở lại vào ổ trục. Cậu ta dùng đôi cánh tay vạm vỡ của người nhà nông ôm chầm lấy đôi vai gầy guộc của Mã Diên Hùng, căng thẳng nhìn anh, những giọt nước mắt kích động đong đầy trong đôi mắt cậu ta……

Cậu ta kéo Mã Diên Hùng đến góc bếp, lấy tờ "lệnh truy nã" từ trong ngực áo ra. Ánh đèn không chiếu tới đây, Mã Diên Hùng gần như phải áp sát tờ lệnh truy nã vào mắt mới nhìn rõ được, xem xong, anh thẫn thờ suy ngẫm.

Liễu Bính Khuê áp sát cái miệng đầy râu ria của mình vào tai Mã Diên Hùng, cất giọng gấp gáp nói: "Lão Mã! Hồng Tổng vì muốn bắt anh nên sắp sửa tấn công Thạch Môn rồi. Hồng Chỉ cũng đang đào công sự trên núi kìa. Tình hình rất ư căng thẳng, mau theo tôi chạy trốn vào núi thôi! Chạy thoát rồi chúng ta đến Liễu Than. Anh biết ở sườn lưng chừng núi phía sau vách đá thôn mình có một cái hang đá mà hồi năm 1947 người dân trốn Hồ Tông Nam không, anh cứ trốn ở trong đó, chúng tôi sẽ mang đồ ăn thức uống cho anh, bảo đảm tên mù nào cũng không tìm thấy anh được đâu. Đi mau lên anh Mã ơi!"

Mã Diên Hùng ngẩng đầu nhìn cậu ta nói: "Bính Khuê, cậu đừng căng thẳng đã. Nói cho tôi biết, mấy ngày nay trong thành có ai gặp vạ lây nữa không?"

"Không nghe nói gì cả. Tôi chỉ nghe nói sau khi Hồng Chỉ bắt anh đi, Hồng Tổng đã giam lỏng tất cả cán bộ lãnh đạo lớn nhỏ trong huyện rồi, sợ Hồng Chỉ lại đến cướp người ấy mà. Ồ, lúc tôi đang trên đường đến Thạch Môn thì vô tình gặp lão Dương ở trường đảng, chính là hiệu trưởng Dương Bồi Dân ấy, tôi từng học ở trường đảng nên nhận ra thầy ấy." "Lão Dương?" Một tay Mã Diên Hùng tóm chặt lấy cánh tay Liễu Bính Khuê, dùng sức lay mạnh và hỏi: "Thầy ấy làm sao hả? Mau nói tôi nghe xem nào!"

Liễu Bính Khuê lòng nóng như lửa đốt đành nuốt nước bọt, vừa thở dốc vừa hạ giọng nói: "Tối hôm qua lão Dương đã được một học sinh hồng vệ binh canh ngục lén lút thả ra rồi! Bố của tên hồng vệ binh đó là bí thư của một đại đội thuộc công xã Thạch Môn này, thời kỳ khó khăn ông ấy từng học ở trường đảng mấy bận, không đóng nổi tiền ăn đều do lão Dương trích tiền túi bù vào. Cậu ta mang ơn lão Dương, thế nên khi đến thành phố đã ép con trai bằng được phải lén thả lão Dương ra. Cậu ta chuẩn bị tự mình hộ tống lão Dương vượt Hoàng Hà, qua đường Sơn Tây để đưa lão Dương về quê nhà Quan Trung đấy. Tôi gặp họ dọc đường. Ái chà, anh không biết đấy thôi, lão Dương đã gầy xơ xác như một cọng củi khô rồi, tròng kính và gọng kính đều phải dán bằng băng dính, bệnh đến mức đi không nổi, suốt dọc đường đều do người nông dân kia kẹp nách dìu đi. Lão Dương nghe nói tôi đến tìm anh, nước mắt giàn giụa, dặn dò tôi bằng mọi giá phải cứu anh ra cho bằng được, nói là sau khi cứu anh ra thì tìm trăm phương nghìn kế đưa anh về Quan Trung..."

Mã Diên Hùng thở dài một hơi thật dài, đưa tay xoa mặt một cái thật sảng khoái, kích động nói với Liễu Bính Khuê: "Bính Khuê, cậu mang đến tin xấu, nhưng cũng mang đến cả tin tốt nữa. Cậu đã từng nghe bài giảng của lão Dương chưa? Đừng nói là huyện chúng ta không có người thứ hai đạt được trình độ lý luận Mác - Lênin như lão Dương, mà ngay cả trong cả địa khu cũng là hàng top một top hai đấy. Chỉ là thầy ấy vẫn luôn nhiều bệnh, là người có sức khỏe kém nhất trong số các cán bộ trung cấp toàn huyện, tôi vẫn luôn lo lắng thầy ấy không chịu nổi sự hành hạ này, thế thì tốt quá rồi!"

Ổ khóa sắt ngoài cửa bị gió thổi kêu "cót két" một tiếng, Liễu Bính Khuê giật mình run bắn lên, hai tay căng thẳng túm lấy một bàn tay của Mã Diên Hùng, dùng sức lay mạnh nói: "Lão Mã tốt của tôi ơi, chúng ta mau chóng đi thôi, không dám lỡ làng thời gian nữa đâu!"

Mã Diên Hùng dùng các khớp ngón tay tì vào huyệt thái dương ấn mạnh mấy cái, bỗng quay phắt đầu lại hạ giọng hỏi: "Liệu có ra ngoài được không?"

"Được chứ!" Cỗ cằm rắn rỏi như sắt đá của Liễu Bính Khuê hất ra hướng ngoài cửa, nói: "Chúng ta vượt tường mà đi, thắt lưng của tôi vẫn còn buộc trên cây du kìa!" Hai mắt cậu ta sáng rực lên.

Các khớp ngón tay của Mã Diên Hùng tì vào huyệt thái dương, lại thẫn thờ suy ngẫm.

Liễu Bính Khuê trân trân nhìn anh, bàn tay phải dùng sức bóp chặt cơ bắp trên đùi mình, sự căng thẳng khiến cơ thể cậu ta run lẩy bẩy như một chiếc máy cào đang nổ máy.

Mã Diên Hùng bỗng quay phắt khuôn mặt tái nhợt lại, dứt khoát ra hiệu bảo đi với Liễu Bính Khuê. Thân hình vạm vỡ của Liễu Bính Khuê bỗng chốc lanh lẹ như một vận động viên, vù một cái lao vụt đến cửa. Cậu ta áp sát vào khe cửa nhìn ra ngoài, rồi nhanh nhẹn không chút tiếng động nhấc trục cửa ra khỏi ổ trục. Giờ thì họ đã đến chân tường trong sân rồi. Hai cánh tay thô kệch vạm vỡ của Liễu Bính Khuê ômốc xốc bổng Mã Diên Hùng gầy gò lên, thuận tay đặt anh lên đỉnh bức tường, chính cậu ta cũng túm lấy thắt lưng trèo lên theo.

Cậu ta cởi thắt lưng trên cây xuống, quấn hai vòng quanh eo, lần theo thân cây tuột xuống ngoài tường trước. Cậu ta giơ tay ở ngoài tường, nhẹ nhàng đỡ Mã Diên Hùng xuống đất.

Hai bóng người nhanh chóng biến mất trong đêm mưa……