Lúc này, ông đã khập khiễng đi đến đầu thôn Đại Điếm Tự.
Ông không dám đi xuyên qua con đường ở giữa thôn. Ông định vòng ra khúc sông ở phía dưới thôn, rồi từ đầu bên kia của thôn rẽ ngược lên con đường xe bò.
Đang lúc ông dò dẫm tìm đường xuống bãi sông, bất thình lình từ trong bóng tối có một người lao vụt ra, ôm chầm lấy ông, lớn tiếng hô: "Mã..." Những lời phía sau lại chẳng thể thốt lên được nữa. Mã Diên Hùng vô cùng kinh hoàng trước tình huống đột ngột này! Tiếp theo, ông cảm thấy có hai bàn tay đang run lẩy bẩy mơn man trên sống lưng mình; rồi áp chặt đầu vào lồng ngực ông, những tiếng nức nở không thành tiếng lập tức làm chấn động mạnh mẽ lồng ngực gầy gò của ông. A, đây là ai thế nhỉ? Có phải Bỉnh Khuê lại quay về rồi không? Nhưng điều này là không thể! Bỉnh Khuê là một kẻ xa lạ với vùng này, không thể mò được tới đây!
"Cậu là ai vậy?" Mã Diên Hùng vừa dò dẫm trong bóng tối vừa chạm vào cái đầu to đẫm nước đang áp sát ngực mình. Người đó ngẩng đầu lên từ trong bóng tối, kêu lên rằng: "Lão Mã! Tôi là Lưu Man Ngưu ở Lưu Gia Thép đây! Ngài không nhớ nữa sao? Năm đó khi ngài đến thôn chúng tôi, tôi ba mươi tám tuổi mà vẫn độc thân, chính ngài là người mai mối cho tôi, nên tôi mới nên vợ nên chồng với người góa phụ ở Hổ Sơn. Nay đã có hai trai một gái rồi. Lần này nghe nói mấy tên khốn trong thành phố đang định bức hại ngài đến chết, nông dân chúng tôi ai nấy đều sốt ruột đến mức nhỏ cả máu mắt đây! Lão Mã, ngài đừng sợ! Ngài có nông dân chúng tôi cơ mà! Ai dám làm ngài có mệnh hệ gì, chúng tôi sẽ liều mạng với đồ chó đẻ nhà nó!"
Mã Diên Hùng sực nhớ ra — ông nhớ tới gã lực điền ăn nửa thưng gạo một bữa ở Lưu Gia Thép này, năm xưa không tìm nổi vợ, sốt ruột khóc lóc trước mặt ông như một đứa trẻ... Man Ngưu nửa đêm nửa hôm thế này ra đây làm gì chứ?
Ông đang định hỏi Man Ngưu, thì Man Ngưu đã lên tiếng trước. Cậu ta kể cho Mã Diên Hùng nghe: Chiều hôm nay, bí thư thôn Đại Điếm Tự là Lưu Hải Sơn đã chạy đến các thôn thông báo rằng, anh ta hộ tống Hiệu trưởng Dương của trường Đảng huyện về quê cũ Quan Trung, nhưng lão Dương đi đến nửa đường kiên quyết không đi nữa, bắt Lưu Hải Sơn quay về liên kết với bách tính, bảo mọi người mau chóng đến Thạch Môn để cứu ông. Lão Dương nói Hồng Tổng trong thành sắp tấn công Thạch Môn, tính mạng của ông chắc chắn không giữ nổi. Lưu Hải Sơn còn nói với mọi người rằng, anh ta và lão Dương trên đường đi đã chạm mặt một người họ Liễu, nói rằng người đó có mình đồng da sắt, khinh công cao cường, đã đơn thương độc mã đi cứu ông rồi, bảo mọi người mau chóng hành động. Mọi người vừa nghe tin phải cứu ông, lập tức tụ tập được hơn một nghìn người, bây giờ đều đang tập trung ở miếu Sơn Thần phía sau thôn Đại Điếm Tự. Lưu Hải Sơn và những người khác đang chuẩn bị cáng trong thôn, đợi sau khi cướp được ông ra ngoài, sẽ cùng lão Dương khiêng vượt sông Hoàng Hà đấy! Man Ngưu nói, cậu ta vừa rồi xuống thôn xem người đi thám thính tình hình đã về chưa, nào ngờ lại vô tình chạm trán lão Mã; cậu ta nói chỉ nghe tiếng bước chân là biết ngay là lão Mã rồi...
Mã Diên Hùng đứng trong bóng tối nghe Man Ngưu nói vậy, mệt mỏi và đói khát đều không còn cảm giác gì nữa, tinh thần ông lập tức rơi vào trạng thái vô cùng căng thẳng.
Trong bóng tối, ông đầy lo âu và đau xót nghĩ ngợi: Tình hình càng phức tạp và nghiêm trọng hơn rồi! Vào thời điểm dầu sôi lửa bỏng này, nhiều bách tính tụ tập lại với nhau như thế này thì làm sao ổn chứ? Nếu Hồng Chỉ biết ông đã trốn thoát, lại biết ở đây có nhiều người như vậy, nhất định sẽ cho rằng ông đang ở đây, chắc chắn sẽ đánh tới; hoặc nếu bách tính không biết ông đã ra ngoài, chạy trước đến Thạch Môn để cướp người, thì cũng sẽ xảy ra giao tranh! Sẽ phải chết bao nhiêu người cơ chứ! Bây giờ cách tốt nhất là mau chóng bảo những bách tính này tranh thủ trời tối ai về nhà nấy!
Ông chuẩn bị tự mình đến miếu Sơn Thần bảo Đại Hữu mau chóng giải tán. Nhưng ngẫm lại, nếu những người này nhìn thấy ông, nhất quyết đòi khiêng ông vượt sông Hoàng Hà thì phải làm sao đây? Muốn thuyết phục họ chắc chắn sẽ tốn rất nhiều lời lẽ, như vậy lại lỡ mất thời gian quay về thành; mà nếu ông không kịp thời quay về thành, thì Hồng Tổng và Hồng Chỉ có thể sẽ nhanh chóng đánh nhau, điều này cũng sẽ khiến rất nhiều người bỏ mạng. Trời ơi, thế này phải làm sao đây?
Ông chợt nảy ra một kế, nghiêng đầu nói với Lưu Man Ngưu bên cạnh: "Man Ngưu, cậu bây giờ mau chóng đến miếu Sơn Thần, nói với các đồng bào rằng, tôi đã thoát nạn rồi, bảo mọi người tranh thủ trời tối mau chóng ai về nhà nấy đi! Nhanh lên!"
Man Ngưu đứng im không động đậy. Cậu ta lo lắng nói: "Lão Mã, mọi người nếu không nhìn thấy ngài, thì sẽ không ai tin là ngài đã an toàn ra ngoài đâu. Tốt nhất là ngài có thể gặp mặt mọi người, mắt thấy tai nghe, thì mọi người mới yên lòng được. Ngài không biết đâu, mọi người vì cứu ngài, đều từ mấy chục dặm ngoài cản lai mà, có người còn chẳng kịp ăn lấy một miếng cơm, lại có cả những cụ già lớn tuổi cũng chạy đến rồi."
Mã Diên Hùng số ruột quẹt một cái lên gương mặt đẫm nước mưa, tâm trạng vừa đau đớn vừa sốt ruột: Những gì Man Ngưu nói là sự thật, xem ra không thể không để ông tự mình đi một chuyến. Hai phái đang tranh giành ông, nông dân bây giờ cũng đang tranh giành ông. Nông dân tranh giành ông, ông không hề sợ hãi, nói thật lòng, trong thâm tâm ông nào há lại không muốn ngay lập tức lao vào giữa hàng vạn những người thân yêu này cơ chứ? Nhưng hiện tại nếu không lập tức có biện pháp, nông dân công xã Thạch Môn vì một mình ông sẽ phải trả giá bằng bao nhiêu máu và sinh mạng! Sự việc tuyệt đối không thể chần chừ thêm nữa! Nếu những bách tính vô tội này vì ông mà tổn hại gì, thì dẫu ông có tan xương nát thịt cũng không chuộc hết tội lỗi của mình!
Ông không nói thêm gì nữa, lập tức bảo Lưu Man Ngưu dẫn đường, vội vã chạy về phía miếu Sơn Thần sau thôn.
Bên trong lẫn bên ngoài miếu Sơn Thần ở phía sau thôn Đại Điếm Tự, bách tính ướt sũng người đang chen chúc đen nghịt một khoảng lớn. Căn miếu nhỏ hẹp chỉ có thể đứng được vài người, phần lớn mọi người đều đứng ở bãi đất trống trong bóng tối chịu trận mưa dầm. Nông dân ngoài áo đơn ra thì là áo bông, không giống người thành phố khi đổi mùa bên trong còn có áo len hay áo dệt kim mặc lót. Lúc này đương nhiên chưa phải lúc mặc áo bông, họ mặc trên mình bộ đồ mỏng manh đơn độc, đứng trong gió lạnh run lẩy bẩy. Nhưng không ai trong số họ rời khỏi nơi này, thậm chí vẫn có người tiếp tục kéo đến. Họ khóa tống giam những kẻ "nổi loạn" và những kẻ có khả năng làm lộ tin tức ở từng thôn của họ, bất kể là người cùng tộc hay họ hàng, thảy đều nhốt vào trụ sở đại đội hoặc phòng kho, rồi từ những con đường mòn nhỏ bé kỳ bí chỉ mình họ quen thuộc mò mẫn chạy đến đây trong đêm tối. Họ mang theo cuốn sách ngữ lục của Chủ tịch Mao, mang theo lương tâm của người nông dân mà đến. Họ không định đánh người, nhưng phải đề phòng bị đánh. "Vũ khí" để đề phòng bị đánh chính là những công cụ lao động hoặc đồ dùng gia đình mà họ thường không rời tay — người cầm cuốc, người nắm xẻng, người xách rìu, người vác gậy dầm. Các cụ già không vác được đồ đạc lớn, thì cầm chày giặt, cán bột, dao giết thú. Họ biết việc mình sắp làm rất nguy hiểm, trái tim đập thình thịch, nhưng họ không hề định lùi bước.
Nếu là đơn độc một mình, bản chất phần lớn bọn họ vốn là những kẻ nhát gan sợ phiền phức: nhưng bây giờ một nhóm người đông đảo thế này hợp lại với nhau, họ cho rằng bất cứ chuyện gì họ cũng có thể làm thành công. Hơn nữa, đây là đi giải cứu Bí thư Mã kính yêu cơ mà! Họ đứng ngồi không yên chờ đợi trong bóng tối hiu hạt gió mưa, chỉ cần người đi thám thính tình hình quay về, họ sẽ giống như dòng nước vỡ bờ tràn về phía trạm thú y công xã Thạch Môn!
Mã Diên Hùng khắc sâu trong tâm trí hàng vạn người dân áo vải, thế nên ông trở thành tiêu điểm mà cả hai phái đều quan tâm. Họ cho rằng họ cũng đang hưởng ứng lời hiệu triệu của Chủ tịch Mao, làm cách mạng văn hóa đấy chứ! Người ta có cách làm của người ta, họ có cách làm của họ. Dù sao thì nói cho cùng, bất kể làm thế nào đi nữa, Bí thư Mã không thể bị đả đảo!
Ngôi miếu Sơn Thần nhỏ bé này, chẳng biết từ niên đại nào hương khói đã đứt đoạn. Khi cách mạng văn hóa bắt đầu, bách tính trong thôn Đại Điếm Tự sợ rước họa vào thân, còn chưa đợi Hồng vệ binh phá "tứ cựu" trong thành đến, tự tay họ đã đập nát bét bức tượng thần bằng bùn bên trong, thậm chí cả lớp vữa tường cũng cạo sạch trơn. Bây giờ, nơi chân nông dân đứng, khắp nơi đều vứt đầy những mảnh vữa tường quét sơn và những khúc tay chân gãy rời của tượng thần bằng bùn. Trên xà nhà trong miếu treo một ngọn đèn bão không biết ai xách từ chuồng nuôi gia súc đến, ở xa không nhìn thấy ánh sáng, chỉ lờ mờ soi rõ khoảng sân trong gian miếu và một góc cửa miếu.
Khi Mã Diên Hùng bất ngờ xuất hiện trên bậc thềm cửa miếu, mọi người lập tức sững sờ kinh ngạc. Họ vạn lần không ngờ rằng người mà họ đang mài đao xoèn xoẹt chuẩn bị đi giải cứu, lúc này lại đang đứng ngay trước mặt.
Sau một khoảng im lặng ngắn ngủi, đám đông lập tức xôn xao. Mọi người tranh nhau chen chúc tiến lên, gọi tên ông, từng đôi bàn tay chai sần thi nhau vươn ra hướng về vị bí thư kính yêu. Ai nắm được tay thì nắm, không nắm được thì sờ soạng trên người ông, tranh nhau hỏi ông trốn ra bằng cách nào, có bị thương không. Ánh đèn bão hắt ra từ cửa gian miếu, phản chiếu những đôi mắt lấp lánh ngấn lệ. Không biết từ nơi nào, đã có người phát ra tiếng khóc. Lúc này ai nấy đều giống như gặp lại người thân từ cõi chết trở về, cảm xúc thực sự không thể kìm n chế nổi, nhưng trong phút chốc lại không biết phải biểu đạt thế nào.
Mọi người tranh nhau kéo tay ông, tranh nhau nói chuyện với ông. Họ nhao nhao gọi tên bí thư, cũng tự báo tên mình với bí thư, lần lượt nhắc lại với bí thư một việc nào đó ông từng làm cho mình, từng giải quyết vấn đề gì. Nông dân coi trọng nhất là lương tâm, họ dẫu chỉ từng uống một bát nước sôi ở nhà bí thư cũng đời đời khắc ghi không quên. Những người không chen lên được phía trước thì ở phía sau lớn tiếng gọi mọi người trật tự lại, bảo Bí thư Mã mau chóng nói cho mọi người nghe, tại sao thế sự bây giờ lại hỗn loạn thành ra thế này? Đến bao giờ thế sự mới có thể thái bình trở lại? A! Họ cho rằng Bí thư Mã vẫn là lãnh đạo cao nhất của toàn huyện, ông sẽ biết tất cả mọi thứ, cũng có thể giải đáp tất cả mọi thứ!
Mã Diên Hùng dùng cả hai tay nắm lấy những bàn tay đang thi nhau vươn ra, đôi môi run rẩy, không biết nên nói gì với những con người thân yêu đây. Hơn một năm nay, ông vẫn luôn sống trong cảnh đánh đập sỉ nhục, cách ly hoàn toàn với quần chúng nông dân. Bây giờ đột ngột đặt mình vào biển lớn tình cảm sâu nặng này, cảm xúc không sao kìm nén nổi nữa, những giọt nước mắt xoay vòng lấp lánh trong đôi mắt nheo lại. Ông ngoảnh đầu trái phải đáp lời khắp bốn phương tám hướng, khi nghiêng người sang một bên, ánh đèn bão yếu ớt soi rõ gương mặt đầy những vệt nước lấm lem của ông — đó là nước mưa hay nước mắt?
Đúng lúc này, đột nhiên có một cụ già rẽ đám đông bước ra, đôi bàn tay run rẩy túm chặt lấy cánh tay Mã Diên Hùng, nước mắt đầm đìa kêu lên rằng: "Lão Mã, ngài chính là quan phụ mẫu của bách tính chúng ta mà! Tôi là Trương Đại ở Yến Tử Câu, ngài còn nhớ không? Năm đó ngài về xã công tác, vừa vặn gặp lúc đứa con độc đinh của tôi mắc bệnh hiểm nghèo, ngài đã chạy bộ năm dặm đường mòn ngoằn ngoèo như ruột dê, đến công xã gọi điện thoại cho bệnh viện huyện nhà, gọi xe cứu thương đến, mới giữ lại được mạng sống cho đứa con tôi! Có người nhìn thấy khi ngài chạy đến công xã, mệt đến mức thổ ra một búng máu! Thời xã hội cũ tôi sinh hạ chín đứa con, một đứa cũng không giữ nổi, cái gốc rễ nối dõi tông đường này là do ngài cứu sống đấy... Mạng sống! Mạng sống! Con ở đâu rồi? Mau qua đây!"
Cụ già quay người lại, lớn tiếng gọi con trai mình. Một thanh niên vạm vỡ chen lên, cụ già kéo cậu ta đến bên cạnh Mã Diên Hùng, nói: "Mau quỳ xuống dập đầu tạ ơn ân nhân của chúng ta đi!"
Vừa nói, hai bố con đồng thời quỳ phịch xuống trước mặt Mã Diên Hùng, khiến Mã Diên Hùng hoảng hốt vội lao bổ vào vũng bùn đỡ họ đứng dậy. Cụ già vừa đứng lên, liền quay người hướng về đám đông đen nghịt gầm lớn: "Đồng bào ơi! Bây giờ có kẻ cố tình muốn bức hại Bí thư Mã đến chết, chúng ta phải mau chóng giấu Bí thư Mã về nông thôn chúng ta! Mặc kệ ngài ấy có bao nhiêu sai lầm, cũng không thể để người ta bức hại đến chết, phải cho phép ngài ấy sửa chữa. Ví dụ như ngài ấy cắt cái đuôi tư bản của chúng ta, cắt chúng ta càng lúc càng nghèo. Nhưng chúng ta phải để ngài ấy sửa chứ. Mà bây giờ thị hành cái gì mà quân quản, xem ra quản không đến đầu lão Mã đâu! Vậy thì chúng ta nông quản đi!"
"Nông quản Bí thư Mã!" Không biết ai trong bóng tối hét lớn một tiếng, mọi người liền tiếp nhận như một khẩu hiệu, hơn một nghìn người giơ cao nắm đấm lên bầu trời đêm, đồng thanh gầm lên: "Nông quản Bí thư Mã! Nông quản Bí thư Mã!"
Tiếng gầm như sấm nổ ấy lập tức đánh thức Mã Diên Hùng, ông ngay lập tức nhận thức được rằng vừa rồi mình đã xúc động bộc phát, vậy mà lại quên mất mình đến miếu Sơn Thần này để làm gì. Ông hối hận và tự trách bản thân đã kéo dài nhóm người này quá lâu. Nếu tình thế cứ tiếp tục phát triển như thế này, đợi đến khi trời sáng, nói không chừng Hồng Tổng, Hồng Chỉ và nông dân ba bên vì ông mà sẽ đánh nhau ở đây — hậu quả này sẽ khôn lường!
Sự căng thẳng tột độ khiến ông vã đầm đìa mồ hôi lạnh. Đợi mọi người hơi im lặng lại, ông cố gắng phóng to giọng nói với những người ông nhìn thấy và không nhìn thấy:
"Đồng bào tốt ơi! Tình cảm sâu nặng của mọi người đối với tôi, Mã Diên Hùng này đến chết cũng không quên. Mấy chục năm nay, tôi vẫn luôn sống cùng với các đồng chí, tôi không thể rời xa các đồng chí..." Nói đến đây, ông nghẹn ngào không nói tiếp được nữa. Ông nghiền ngẫm câu nói cắt đuôi càng cắt càng nghèo mà người nông dân vừa nói lúc nãy, trong lòng chấn động, cảm thấy đây có lẽ là một lời nói thật lòng mà từ trước đến nay mình chưa từng nghe qua, rốt cuộc có lý lẽ gì, nhưng nhất thời lại nghĩ không thông.
Ông bước lên phía trước một bước, quẹt một cái lên gương mặt đẫm nước mưa và nước mắt, đợi tiếng nức nở nghẹn lại trong cổ họng, mới tiếp tục nói: "Những năm qua, những việc tôi làm cho mọi người quá ít, rất nhiều đồng bào cho đến tận bây giờ vẫn thiếu ăn thiếu mặc, tôi có lỗi với đồng bào! Thế nhưng mọi người lại quan tâm tôi như vậy, trong lòng tôi hổ thẹn vô cùng. Tôi hiện tại không có bất kỳ yêu cầu nào đối với các đồng chí, tôi chỉ cầu xin các đồng chí mau chóng rời khỏi nơi này, ai về nhà nấy đi. Các đồng chí biết đấy, hai phái trên huyện vì tôi mà đang chuẩn bị võ đấu, sắp sửa đánh nhau đến nơi rồi. Nếu mọi người giấu tôi đi, điều này càng đổ thêm dầu vào lửa. Các đồng chí cũng biết đấy, trong các tổ chức quần chúng hai phái trên huyện, đều có anh em và con cháu của các đồng chí, chúng ta tuyệt đối không thể để họ tàn sát lẫn nhau đổ máu được! Về phần tôi, xin mọi người hãy yên tâm, tôi biết mình nên làm gì. Tôi sẽ không phụ lòng tin tưởng của các bậc phụ lão đồng bào đối với tôi. Đêm nay tôi vẫn còn việc gấp phải đi giải quyết. Tôi cầu xin các đồng chí, các bậc phụ lão đồng bào thân yêu của tôi, đừng lo lắng cho tôi nữa, mọi người mau chóng về nhà đi! Tuyệt đối đừng ở lại đây nữa..."
"Ngài mau chóng đi cùng chúng tôi đi!"...
Mọi người hô hào, cầu khẩn, không ai chịu rời đi cả. Có những thanh niên lực điền đã chen đến trước cửa miếu, tranh nhau muốn cõng ông đi.
Lúc này, tiếng gà gáy đầu tiên từ đằng xa truyền đến. Mã Diên Hùng không khỏi rùng mình một cái. Đối mặt với cục diện trước mắt, ông thực sự không biết phải làm sao cho phải. Ông chợt nhớ lại cảnh tượng cụ già và con trai vừa rồi quỳ xuống trước mặt mình, sốt ruột đến mức "phịch" một tiếng, cũng quỳ sụp cả hai đầu gối xuống vũng bùn!
Mọi người trong bóng tối nhất thời bị hành động này của Bí thư huyện ủy làm cho chết lặng, từng người một há hốc miệng trong bóng tối, không thốt nên lời.
Mã Diên Hùng quỳ trên bậc thềm cửa miếu loang lổ bùn đất, mái tóc bị nước mưa xối cho bết thành từng lùm xùm xõa trước trán. Ông đầy xúc động nói với đám đông đang sững sờ:
"Đồng bào ơi, tôi van xin các vị, mau đi đi! Nếu đồng bào vì tôi mà có mệnh hệ gì, Mã Diên Hùng này còn mặt mũi nào sống trên cõi đời này nữa? Các chú các bác của tôi ơi! Các anh em của tôi ơi! Các vị nếu không rời khỏi đây, tôi sẽ cứ quỳ mãi ở đây với các vị..."
Ông đã khóc đến không thành tiếng!
Mọi người nức nở, lần lượt rời khỏi miếu Sơn Thần...
Lịch sử ơi, xin đừng quên: năm 1967, trong một đêm mưa cuối thu, trên vùng đồi núi ở miền bắc Trung Quốc này đã xảy ra những chuyện đau lòng nhường nào!
...Cứ như thế, ông đã từ biệt những người muốn bảo vệ mình, lại bước về phía những người muốn bắt giữ mình. Ông đội cơn mưa như trút nước, vừa đi vừa lăn, vừa bò, từ đêm tối đi đến rạng đông, từ trong khe sâu núi thẳm của công xã Thạch Môn đi về hướng huyện thành, đi về phía cửa lớn đại sảnh Ủy ban nhân dân huyện này...
