Thời buổi này chưa nối mạng, rất nhiều ca bệnh trên thực tế đều là những con "cá" lọt lưới.

"Tuy rằng mỗi tháng văn phòng khu phố đều định kỳ đến bệnh viện khu để thống kê đồng bộ thông tin, nhưng vì đi khám bệnh không bắt buộc phải dùng những giấy tờ tùy thân thực danh như sổ hộ khẩu hay thẻ công tác, cho nên có người điền họ tên, nghề nghiệp, đơn vị công tác và địa chỉ nhà ở trên sổ khám bệnh ngoại trú toàn là giả. Như tháng trước đi thống kê về có ba người, ở Tửu Tiên Kiều đều không có ai tên như vậy, kiểu này hoàn toàn không tìm được người, chứng tỏ rất có thể còn một bộ phận lớn bệnh nhân viêm gan B biết rõ tình trạng bệnh của mình nhưng vẫn sinh hoạt bình thường bên ngoài."

Bạch Học Tập thở dài, đôi khi cô khá nhớ những năm tháng có mã hành trình dữ liệu lớn.

Cô nhìn mọi người với vẻ mặt vô cùng nghiêm túc, nói: "Bộ phận người này sống cùng tất cả mọi người mà không có bất kỳ ý thức phòng hộ, cách ly nào, một là bệnh tình của họ không được kiểm soát hiệu quả, sẽ đẩy nhanh mức độ chuyển biến xấu, dẫn đến sau này càng không thể khống chế; hai là cũng sẽ gây nguy hiểm cho những người khác."

"Thế này đi, trong vòng tuần này, ráng mở một đợt tọa đàm về kiến thức phổ thông phòng chống viêm gan B ở sáu ban trị sự dân phố, yêu cầu mỗi nhà ít nhất phải có một người đến nghe."

Lý Tiểu Đậu thắc mắc: "Thế phòng ngừa kiểu gì ạ, bên ngoài đồn thổi ghê lắm rồi, bảo là đứng nói chuyện đối mặt cũng lây, rồi bảo xuống nhà tắm công cộng tắm chung cũng lây, lại còn có người bảo bắt tay cũng lây nữa. Chúng cháu cũng chẳng có chuyên môn, rốt cuộc thế nào mới tính là lây thật sự ạ, hay là đến bệnh viện khu mời bác sĩ qua nói chuyện một buổi?"

Dù sao Bạch Học Tập cũng từng học lâm sàng, lập tức ngồi thẳng người dậy: "Không cần, các cậu cứ đi sắp xếp nhân lực trước, chốt xong xuôi thì báo cho tôi, tôi sẽ đến giảng."

*

"Bạch phó chủ nhiệm đích thân giảng cho chúng ta cách phòng chống viêm gan B đấy!"

"Thật sự là Bạch phó chủ nhiệm đích thân giảng ư? Thế thì tôi nhất định phải đi nghe."

"Bạch phó chủ nhiệm mà giảng thì chắc chắn thú vị lắm, dân ngụ cư như chúng tôi có đi nghe được không?"

"Chắc chắn được chứ, chỉ cần đến Tửu Tiên Kiều chúng ta thì đều là một nửa người Tửu Tiên Kiều rồi, lời Bạch phó chủ nhiệm nói đấy."

...

Thế là, hôm diễn ra buổi tọa đàm, lúc Bạch Học Tập đến Ủy ban 1 thì phát hiện ra, vốn dĩ chỉ tổ chức cho người của Ủy ban 1 tới nghe, ai ngờ toàn bộ khoảng sân trước lớp bồi dưỡng và lớp mầm non đông nghịt người, ban trị sự nào cũng có, lại còn có không ít dân ngụ cư. Hơn nữa không chỉ mỗi nhà cử một người đi, mà gần như kéo nhau đi cả nhà, vây kín hội trường tới mức nước chảy không lọt, lúc cô chen được lên phía trước thì người đã đẫm mồ hôi.

Địa điểm đã được bố trí xong xuôi, các công tác hậu cần khác cũng được cấp dưới chuẩn bị chu đáo, Bạch Học Tập cũng chẳng cần bận tâm, bước lên bục thậm chí không cần tự giới thiệu, vì người có mặt ở đây chẳng ai là không biết cô.

"Kính thưa các bậc cha chú bà con làng xóm ở Tửu Tiên Kiều, cùng các hộ láng giềng cư trú lâu năm ở đây, tôi cũng không nói rườm rà nữa, nhà ai cũng bận rộn cả, người thì phải về trông con, người thì vội đi làm ca đêm, lại có người phải ra phố Quang Hoa dọn hàng. Sự nguy hại của virus viêm gan B tin rằng mọi người cũng biết rồi, tôi vẫn cần phải nói thêm một chút, nhưng trọng tâm là phổ biến vài con đường lây truyền của virus viêm gan B..." Cứ thế liến thoắng, cô thậm chí còn không ngồi xuống mà cầm micro trực tiếp bắt đầu nói.

Dạo gần đây vì số bệnh nhân viêm gan B tăng lên, không chỉ Tửu Tiên Kiều mà cả thành phố Thư Thành cũng hơi biến sắc khi nghe tới căn bệnh này. Cho đến trước năm 1992 khi vắc-xin viêm gan B được đưa vào chương trình tiêm chủng mở rộng, dịch bệnh viêm gan B trên toàn quốc không thể xem thường. Bạch Học Tập không dùng thuật ngữ chuyên ngành mà chỉ lấy ví dụ, kể về những trường hợp kiểm soát không tốt dẫn đến biến chứng thành ung thư gan. Không nói đến dữ liệu thống kê lớn của bệnh viện, ngay bên cạnh Tửu Tiên Kiều cũng có. Bảo "xơ gan" có thể mọi người chưa chắc đã hiểu, nhưng nhắc đến chữ "ung thư" là ai nấy đều hiểu ngay.

Chẳng mấy chốc, mấy người nhát gan đã sợ đến mức run cầm cập.

Nhưng Bạch Học Tập liền đổi giọng: "Sợ rồi đúng không? Sợ là tốt, sợ thì phải học cách phòng tránh. Trước hết mọi người cần biết rằng đây không phải chứng bệnh nan y vô phương cứu chữa, căn bệnh này có thể phòng ngừa và khống chế được. Phòng ngừa thế nào? Trước tiên chúng ta phải biết căn bệnh này lây truyền qua đường nào."

Bạch Học Tập gõ nhẹ vào micro, nhắc nhở mọi người tập trung chú ý trở lại: "Con đường lây truyền của căn bệnh này, thứ nhất, tiếp xúc tình d*c. Nghĩa là thế nào? Tức là nếu có quan hệ tình d*c không an toàn với người nhiễm viêm gan B thì có khả năng bị lây nhiễm. Ý là sao? Tóm lại một câu là không đeo bao cao su."

Bên dưới xôn xao hẳn lên, mọi người không ngờ vừa vào đề đã bùng nổ đến thế. Thật ra người dân Tửu Tiên Kiều đều biết Bạch phó chủ nhiệm nói năng trước giờ luôn khiến người ta giật mình, từ lúc mới bắt đầu đi làm đã theo phong cách này rồi, đơn giản, thô mà thật, dễ hiểu. Nhưng cô không hề cợt nhả bậy bạ hay nói chuyện thô tục, người ta đang phổ biến kiến thức khoa học đàng hoàng, cho nên sau thoáng chốc nhốn nháo, hội trường nhanh chóng trật tự trở lại, chờ cô nói tiếp.

"Cái này tôi không cần nói nhiều nữa nhỉ, tháng trước mỗi khu phố vừa thành lập trạm kế hoạch hóa gia đình, đồ dùng kế hoạch hóa gia đình như bao cao su có thể cầm giấy đăng ký kết hôn đến trạm để nhận. Lĩnh về nhà thì cất giữ cẩn thận, đừng để trẻ con lấy đem thổi bong bóng, cũng đừng để chúng lấy kim chọc thủng lỗ, không thì có đeo cũng bằng thừa."

Bên dưới cười rộ lên, mấy lời này chính là lý do mọi người hay viện ra khi đến trạm kế hoạch hóa gia đình bảo "lỡ mang thai", mười người thì chín người đổ vấy lên đầu lũ trẻ nghịch ngợm, xem như hai vợ chồng là vô tội nhất.

"Nói đến tiếp xúc tình d*c này, ngoài trong hôn nhân ra thì còn có ngoài hôn nhân nữa. Đúng như tên gọi, tức là có tiếp xúc tình d*c với người ngoài mối quan hệ hôn nhân. Mọi người hãy ghi nhớ trên đời không có chiếc bánh ngọt nào từ trên trời rơi xuống, bất kỳ hành vi nào cũng đều phải trả giá. Trước đây cái giá phải trả có thể chỉ là bị lừa chút tiền, bây giờ thì có thể bị lây viêm gan, rồi về nhà lại lây cho bạn đời, nếu muốn sinh con với bạn đời thì lại truyền sang cho đứa bé..."

Nói đến đây, rõ ràng cảm xúc của mọi người đều phẫn nộ hẳn lên: "Phi, đồ không biết xấu hổ! Hại vợ rồi còn hại cả con cái!"

"Mấy kẻ lăng nhăng bậy bạ bên ngoài đều chết không nhắm mắt!"

"Để cho hắn lở loét thối rữa khắp người, cho dòi bọ rúc vào thịt hắn!"

Những người khác: "..." chẳng dám hé răng.

Hành vi này đương nhiên phải lên án, đương nhiên phải phỉ nhổ, càng phỉ nhổ cay nghiệt thì sợi dây đạo đức lại càng siết chặt! Bạch Học Tập không hề ngăn cản, mặc cho mọi người mắng chửi một lúc rồi mới nói sang đường máu, đường lây từ mẹ sang con. Sau khi nói xong, cô lại bắt đầu lấy tấm gương của Dương Phượng Quyên để gây dựng niềm tin cho mọi ngườiRất kỳ diệu, cậu con trai bà ấy sinh ra thế mà không hề mắc viêm gan B, bệnh viện còn phải nghiên cứu kỹ bệnh án của bà ấy, biết đâu sau này có thể nghiên cứu ra một phác đồ kỹ thuật ngăn chặn lây truyền từ mẹ sang con an toàn đáng tin cậy, cứu vớt được nhiều đứa trẻ hơn.

"Dương Phượng Quyên đã bị viêm gan B nhiều năm, thế mà không hề truyền sang cho hai đứa nhỏ, không làm ảnh hưởng đến việc đi học và xin việc làm bình thường của chúng, tương lai cũng không bị người ta kỳ thị, thế chẳng lẽ chưa đủ phấn chấn lòng người sao? Cho nên ấy, dù có mắc bệnh cũng đừng sợ, đừng tự buông xuôi, bất cứ lúc nào cũng không được từ bỏ hy vọng, luôn có cách giải quyết. Hiện tại chưa có không có nghĩa là hai năm sau không có, không có nghĩa là mười năm sau không có, hai mươi năm sau không có."

"Mọi người phải có niềm tin vào sự phát triển y học của nước nhà, đợi thêm vài năm nữa, biết đâu sẽ có vắc-xin, có thuốc nhập khẩu, đợi được cả thuốc đặc trị tự nghiên cứu thì sao? Chỉ khi chúng ta còn sống thì mới có thể nhìn thấy ngày đó."

Dưới khán đài vang lên tràng pháo tay rầm rộ, rất nhiều người xúc động sâu sắc.

...

Nửa tiếng sau.

"Tóm lại một câu cuối cùng, mọi người hãy nhớ kỹ, đừng sợ, chỉ cần tuân theo kiến thức khoa học thì bệnh này hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát, không hề ảnh hưởng đến tuổi thọ." Cô vỗ nhẹ vào micro, "Còn một câu nữa, gặp phải chuyện gì không giải quyết được thì cứ đến văn phòng khu phố tìm Bạch Học Tập tôi, Bạch Học Tập không có ở đó thì cũng có thể tìm bất kỳ ai khác, tuyệt đối đừng tự trùm đầu làm bậy, rõ chưa?"

Mọi người đồng thanh đáp: "Rõ rồi ạ!"

Buổi tọa đàm tối nay xem như khá thành công, ít ra sau khi nghe xong, mọi người không còn hỏi những câu như "đến nhà tắm công cộng ngâm nước có bị nhiễm viêm gan B không" nữa.

Hai ông bà cụ cũng chưa từng làm phẫu thuật ở bệnh viện lớn, xung quanh cũng chẳng nghe nói có ai mắc viêm gan B, hai người họ chỉ ở nhà nấu nướng, quét dọn vệ sinh, đi dạo một lát, cũng không tiếp xúc với những mối quan hệ quá phức tạp, rốt cuộc lây nhiễm bằng cách nào chứ?

Hơn nữa, trong vòng một năm gần đây, người nhiễm bệnh ở tầm tuổi họ chỉ riêng khu phố Tửu Tiên Kiều đã tăng thêm sáu người, tính cả họ nữa là tám người, trong đó có sáu nam, hai nữ, bao gồm hai cặp vợ chồng.

Bạch Học Tập nghĩ đến một khả năng...

Cô tới trạm kế hoạch hóa gia đình lật xem sổ ghi chép nhận bao cao su trước, không hề có tên của những người này, không biết là do thấy xấu hổ nên không đi nhận hay thế nào. Thực ra trong nhận thức của Bạch Học Tập, người tầm năm sáu mươi tuổi, bất kể nam hay nữ, có nhu cầu là chuyện hết sức bình thường.

Bác sĩ của trạm kế hoạch hóa gia đình không phải ai xa lạ mà chính là bác sĩ Lưu của Trạm y tế hồng mấy năm trước. Nghe thấy tên mấy người này, ông vội nói: "Chắc họ nghĩ chừng này tuổi rồi thì không thể mang thai được nữa nên không đến lấy. Ngày thường tôi đều đi từng đại viện để tuyên truyền, bảo rằng bao cao su không chỉ để tránh thai, nhưng người có tuổi rồi thì không thích bị người ta bàn tán về những chuyện này, thế nên chưa từng đến nhận."

Bạch Học Tập gật đầu, vậy nên cô không thích gọi là bao tránh thai, mà thích gọi là bao cao su an toàn hơn.

"Theo bác sĩ Lưu thấy thì mấy người này ngày thường có qua lại gì với nhau không?"

"Qua lại... ý cô là..."

Bạch Học Tập cũng không né tránh: "Chính là tiếp xúc tình d*c, bác thấy giữa mấy người này liệu có mối liên hệ nào đó không?"

Bác sĩ Lưu có phần khó hiểu: "Giữa họ chắc chẳng có liên hệ gì đâu, trong đó có hai người là góa vợ, địa chỉ nhà ở cũng không tập trung theo quy luật nào, ngày thường điểm chung lớn nhất e là chỉ ra mạn ngõ Cát Tường tán gẫu, rồi đến công viên Nhân Dân đi dạo, đánh cờ tướng linh tinh thôi."

Bạch Học Tập cảm thấy lý do bác sĩ Lưu đưa ra chưa đủ để loại trừ khả năng họ tiếp xúc tình d*c, cô ghi lại sự việc vào cuốn sổ nhỏ của mình, định bụng sẽ đến từng nhà tìm mấy người này nói chuyện.

Có hai ông cụ sống ở Ủy ban 2, Bạch Học Tập đạp xe qua đó, lúc dò hỏi về mối quan hệ xã hội của họ thì tiện thể "soi" qua một lượt, ngoài những chứng bệnh thông thường mà người già hay mắc phải thì cũng chẳng có gì, đặc biệt là không có mồng gà sùi mào gì cả.

Đang định đi sang nhà thứ ba thì cô gặp một thiếu nữ dáng dấp thướt tha từ ngoài ngõ đi vào: "Chị Học Tập?"

"Tiểu Hồng Quả, tan buổi tự học tối rồi à?"

Tiểu Hồng Quả tháng chín năm nay là lên cấp ba rồi, chiều cao đã được một mét sáu mươi tám, tết hai bím tóc đuôi sam nhỏ, gương mặt xinh đẹp rạng ngời, dù đặt ở thời đại nào cũng thuộc dạng nhan sắc kinh diễm lòng người.

Mấu chốt là cô bé này không chỉ xinh xắn mà thành tích học tập còn đặc biệt xuất sắc, điểm thi học kỳ một năm lớp chín ở trường cấp ba Tửu Tiên Kiều xếp thứ hai toàn khối, chỉ kém người đứng đầu có hai điểm.

Con bé còn từng học nhảy lớp nữa.

Một cô bé như vậy, đừng nói phụ huynh lo lắng, ngay cả Bạch Học Tập cũng không yên tâm nổi, ngày thường đều dặn dò con bé đi học về chung đường với con gái nhà Vương Kiến Quốc, tuyệt đối đừng đi về nhà một mình, nhất là vào lúc tan giờ tự học buổi tối.

,