Leontes, vua xứ Sicily, và hoàng hậu của ông là Hermione xinh đẹp, đức hạnh, từng có một cuộc sống vô cùng hoà hợp. Leontes chìm đắm trong tình yêu của người vợ tuyệt vời này đến mức chẳng còn ước nguyện nào chưa được thỏa mãn, ngoại trừ việc ông đôi khi mong được gặp lại và giới thiệu với hoàng hậu của mình người bạn cũ kiêm bạn học thời thơ ấu, Polixenes, vua xứ Bohemia. Leontes và Polixenes lớn lên cùng nhau từ thưở bé, nhưng vì cái chết của thân phụ khiến họ phải đăng quang cai trị vương quốc riêng của mình, nên đã nhiều năm họ không gặp mặt, dù vẫn thường xuyên trao đổi quà cáp, thư từ và những sứ giả thắm đượm tình thân.
Cuối cùng, sau bao lời mời gọi tha thiết, Polixenes từ Bohemia cũng đến triều đình Sicily để thăm người bạn Leontes.
Ban đầu, chuyến thăm này chỉ mang lại niềm vui cho Leontes. Ông gửi gắm người bạn thuở thiếu thời cho hoàng hậu chăm sóc đặc biệt, và dường như sự hiện diện của người tri kỷ lâu năm đã khiến hạnh phúc của ông trở nên trọn vẹn. Họ ôn lại chuyện cũ; những ngày cọ sách vở cùng trò nghịch ngợm thời niên thiếu được nhắc nhớ và kể lại cho Hermione nghe, người luôn vui vẻ góp chuyện trong những buổi hàn huyên ấy.
Khi Polixenes chuẩn bị ra về sau một thời gian dài lưu lại, theo lời chồng, Hermione đã cùng chồng nài nỉ vị khách kéo dài thêm chuyến thăm.
Và giờ thì nỗi buồn của vị hoàng hậu nhân hậu ấy bắt đầu; bởi vì Polixenes dẫu từ chối lời khẩn cầu của Leontes, nhưng lại mềm lòng trước những lời dịu dàng, thuyết phục của Hermione nên đã hoãn chuyến đi thêm vài tuần lễ. Nhân cơ hội này, dẫu Leontes từ lâu đã biết rõ sự chính trực và nguyên tắc cao thượng của người bạn Polixenes, cũng như phẩm chất tuyệt vời của vị hoàng hậu đức hạnh, ông vẫn bị cơn ghen tuông mù quáng nuốt chửng. Mọi sự quan tâm mà Hermione dành cho Polixenes, dẫu là theo ý muốn riêng của nhà vua và chỉ để làm vui lòng ông, lại càng làm trầm trọng thêm cơn ghen của vị vua bất hạnh; và từ một người bạn chân tình, một người chồng tuyệt vời và hết mực yêu thương, Leontes bỗng chốc biến thành một con quái vật dã man, vô nhân tính. Sai người gọi Camillo, một vị đại thần trong triều, đến và thổ lộ mối nghi ngờ của mình, ông hạ lệnh cho vị cận thần phải bỏ độc Polixenes.
Camillo là một người tốt; và thấu hiểu rằng cơn ghen của Leontes hoàn toàn không có lấy một chút căn cứ sự thật, thay vì bỏ độc Polixenes, ông đã thông báo cho vị vua này biết mệnh lệnh của chủ nhân mình, đồng thời đồng ý cùng trốn khỏi lãnh thổ Sicily. Nhờ sự giúp đỡ của Camillo, Polixenes đã bình an trở về vương quốc Bohemia của mình, nơi Camillo từ đó sống tại triều đình và trở thành người bạn tri kỷ, sủng thần của Polixenes.
Sự trốn chạy của Polixenes càng làm cho Leontes ghen tuông nổi giận lôi đình; ông bước vào tẩm cung của hoàng hậu, nơi người phụ nữ hiền hậu đang ngồi cùng cậu con trai nhỏ Mamillius – đứa trẻ vừa chớm bắt đầu kể một trong những câu chuyện hay nhất của mình để làm vui lòng mẹ. Khi nhà vua bước vào, ông giật lấy đứa bé đi và tống giam Hermione vào ngục.
Mamillius, dẫu chỉ là một đứa trẻ rất nhỏ, nhưng vô cùng thương mẹ; khi nhìn thấy mẹ bị lăng nhục và hay tin mẹ bị bắt giấu vào ngục tối, cậu vô cùng đau lòng, cứ thế héo mòn và suy sụp dần theo ngày tháng, chán ăn mất ngủ cho đến khi người ta lo sợ rằng nỗi buồn ấy sẽ cướp đi sinh mạng cậu.
Sau khi tống giam hoàng hậu, nhà vua ra lệnh cho Cleomenes và Dion, hai vị đại thần người Sicily, đi đến Delphos để thỉnh cầu thần dụ tại đền thờ Apollo xem hoàng hậu có phản bội ông hay không. Khi Hermione bị giam giữ một thời gian ngắn, nàng hạ sinh một tiểu công chúa; và người phụ nữ bất hạnh đã vơi đi phần nào nỗi đau khi nhìn ngắm đứa con xinh xắn, nàng thì thầm với nó: "Tù nhân bé nhỏ tội nghiệp của ta, mẹ cũng vô tội như con vậy."
Hermione có một người bạn tốt là Paulina có tinh thần cao thượng, vợ của Antigonus – một vị đại thần xứ Sicily; và khi phu nhân Paulina nghe tin nữ chúa của mình đã sinh con, bà liền đến nhà ngục nơi Hermione đang bị giam cầm. Bà nói với Emilia, một thị nữ hầu cận Hermione: "Xin nàng, Emilia, hãy nói với đức vua bà rằng, nếu hoàng hậu dám tin tưởng giao phó đứa bé cho ta, ta sẽ mang nó đến chỗ nhà vua, cha của nó; chúng ta nào biết được ngài có thể mềm lòng khi nhìn thấy đứa con ngây thơ của mình hay chăng." Emilia đáp: "Thưa phu nhân vô cùng đáng kính, tôi sẽ thưa lại với hoàng hậu về nhã ý cao đẹp của phu nhân; hôm nay ngài cũng vừa ước gì có được một người bạn dám liều mình mang đứa trẻ đến trước mặt nhà vua." Paulina liền bảo: "Và hãy nói với ngài rằng, ta sẽ dũng cảm lên tiếng trước Leontes để bênh vực ngài." Emilia nghẹn ngào: "Cầu mong phu nhân mãi mãi được phù hộ vì lòng tốt dành cho hoàng hậu nhân từ của chúng tôi!" Emilia bèn bước vào thưa với Hermione, và vị hoàng hậu vui mừng trao lại đứa con nhỏ cho sự chăm sóc của Paulina, bởi nàng từng lo sợ chẳng có ai dám liều mạng mang đứa trẻ đến cho cha nó.
Paulina ôm lấy đứa trẻ sơ sinh, bất chấp việc chồng bà lo sợ cơn thịnh nộ của nhà vua mà tìm cách ngăn cản, bà vẫn xông thẳng vào diện kiến nhà vua, đặt đứa bé ngay dưới chân cha nó. Paulina dõng dạc đọc một bài phát biểu đầy hùng biện trước nhà vua để bênh vực Hermione, nguyền rua sự tàn nhẫn của ông một cách cay đắng, và khẩn nài ông hãy rủ lòng thương xót người vợ cùng đứa con ngây thơ vô tội. Nhưng những lời quở trách đầy khí phách của Paulina chỉ càng làm cơn giận dữ của Leontes bùng dữ dội hơn, và ông ra lệnh cho chồng bà là Antigonus lôi bà ra khỏi sự hiện diện của mình.
Khi Paulina bước đi, bà để lại đứa bé tội nghiệp dưới chân người cha, nghĩ rằng khi chỉ còn lại một mình cùng nó, ngài sẽ ngắm nhìn và khởi lòng trắc ẩn trước sự ngây thơ bất lực ấy.
Paulina hiền đức đã lầm: bởi vì vừa khuất bóng bà, người cha nhẫn tâm liền hạ lệnh cho Antigonus – chồng của Paulina – bế đứa trẻ ra biển và bỏ lại trên một bờ hoang nào đó cho đến chết.
Antigonus, khác với Camillo nhân hậu, đã tuân lệnh Leontes một cách quá mức hoàn hảo; vì ông lập tức mang đứa trẻ lên tàu ra khơi, với ý định bỏ nó lại ở vùng duyên hải hoang vắng đầu tiên tìm được.
Nhà vua đinh ninh vào tội lỗi của Hermione đến mức không chịu chờ đợi sự trở lại của Cleomenes và Dion, những người đã được ông cử đi thỉnh ý thần dụ Apollo ở Delphos; mà trước khi hoàng hậu kịp bình phục sau kì sinh nở cùng nỗi đau mất đi đứa con quý giá, ông đã lôi nàng ra xét xử công khai trước toàn thể các đại thần và quý tộc trong triều đình. Và khi tất cả các vị đại thần, các thẩm phán và giới quý tộc trong vương quốc tề tựu để xét xử Hermione, lúc vị hoàng hậu bất hạnh ấy đang đứng trước các thần dân với tư cách là một tội nhân để chờ phán quyết, thì Cleomenes và Dion bước vào công đường, trao tận tay nhà vua bức thư phúc đáp đã được niêm phong của đền thần. Leontes hạ lệnh phá niêm phong và đọc lớn những lời của thần dụ, nguyên văn như sau: "Hermione vô tội, Polixenes trong sạch, — Camillo là bề tôi trung thành, Leontes là bạo chúa ghen tuông, và nhà vua sẽ sống không có người nối dõi nếu điều đã mất không được tìm thấy." Nhà vua quyết không tin vào lời phán truyền của thần dụ; ông bảo đó là lời dối trá do bè lũ của hoàng hậu bịa đặt, và giục vị thẩm phán tiếp tục tiến hành xét xử hoàng hậu. Nhưng trong lúc Leontes đang cất lời, một người hớt hải chạy vào báo tin rằng hoàng tử Mamillius, khi hay tin mẹ bị đem ra xét xử tội chết, vì quá đau buồn và hổ thẹn nên đã đột ngột qua đời.
Nghe tin về cái chết của đứa con trai yêu dấu, người đã phải bỏ mạng vì đau đớn trước nỗi bất hạnh của mẹ, Hermione ngất lịm đi; còn Leontes, bị đâm thấu tâm can bởi tin dữ, bắt đầu thương xót cho người vợ bất hạnh của mình. Ông ra lệnh cho Paulina và các nữ quan hãy đưa nàng đi, tìm mọi cách cứu chữa. Chẳng bao lâu sau, Paulina quay lại và thông báo với nhà vua rằng Hermione đã qua đời.
Khi Leontes hay tin hoàng hậu đã chết, ông vô cùng hối hận vì sự tàn nhẫn của mình; giờ đây, khi nghĩ rằng cách đối xử tệ bạc của bản thân đã làm tan nát trái tim Hermione, ông tin chắc rằng nàng hoàn toàn vô tội. Giờ đây ông mới ngẫm ra những lời của thần dụ là sự thật, bởi ông biết rằng "nếu điều đã mất không được tìm thấy" – mà ông ngầm hiểu chính là cô con gái nhỏ của mình – thì ông sẽ mãi không có người nối dõi, khi hoàng tử nhỏ Mamillius đã qua đời; và lúc này, ông sẵn sàng dâng hiến cả vương quốc để đổi lấy đứa con gái đã mất. Leontes chìm đắm trong sự cắn rứt khôn nguôi, trải qua bao năm tháng trong nỗi niềm tang tóc và sự ăn năn đau khổ.
Con tàu chở vị tiểu công chúa ra khơi dưới sự điều khiển của Antigonus đã bị một cơn bão đánh dạt vào bờ biển Bohemia, chính là vương quốc của vị minh quân Polixenes. Tại đây, Antigonus đã đặt chân lên bờ và bỏ lại đứa bé nhỏ nhoi.
Antigonus không bao giờ còn trở về Sicily để báo cho Leontes biết ông đã bỏ lại con gái ngài ở đâu, bởi vì khi đang trên đường quay lại tàu, một con gấu từ trong rừng xông ra đã xé xác ông thành từng mảnh; đó là một sự trừng phạt đích đáng cho kẻ dám tuân theo mệnh lệnh độc ác của Leontes.
Đứa trẻ được mặc những bộ y phục lộng lẫy và đeo đầy trang sức; bởi Hermione từng chưng diện cho nó thật đẹp trước khi gửi đến chỗ Leontes, và Antigonus cũng đã ghim một tờ giấy lên chiếc áo choàng của con bé, trên đó đề tên Perdita, cùng những dòng chữ lấp lửng ám chỉ thân thế cao quý và số phận bất hạnh của nó.
Đứa trẻ bị bỏ rơi đáng thương ấy đã được một bác thợ săn tìm thấy. Ông là một người nhân đức, thế nên đã ẵm tiểu Perdita về nhà giao cho vợ mình nuôi dưỡng ân cần; nhưng sự nghèo khó đã xui khiến bác thợ săn che giấu món báu vật kiếm được. Do đó, ông rời khỏi vùng đất ấy để không ai có thể hay biết ông đã có được sự giàu có từ đâu, rồi dùng một phần trang sức của Perdita để mua những đàn cừu, từ đó trở thành một mục đồng giàu có. Ông nuôi dạy Perdita như con đẻ của mình, và cô bé hoàn toàn không hề hay biết bản thân mình là ai ngoài thân phận con gái một người chăn cừu.
Càng lớn, Perdita càng trở thành một thiếu nữ kiều diễm; và dẫu chẳng được thọ giáo bất kỳ nền giáo dục nào cao sang hơn con gái một bác thợ săn, thế nhưng những nét duyên dáng tự nhiên được thừa hưởng từ người mẹ hoàng gia vẫn ngời sáng trong tâm hồn mộc mạc của cô. Chẳng một ai qua cung cách ứng xử có thể nhận ra cô chưa từng lớn lên chốn hoàng cung.
Polixenes, vua xứ Bohemia, có một người con trai duy nhất tên là Florizel. Khi vị hoàng tử trẻ tuổi đang đi săn gần nơi ở của người chăn cừu, chàng đã vô tình nhìn thấy người thiếu nữ được cho là con gái của lão mục đồng. Vẻ đẹp, sự nết na cùng phong thái đoan trang như bậc vương phi của Perdita đã khiến chàng lập tức đem lòng yêu say đắm. Chẳng bao lâu sau, dưới cái tên Doricles và trong lớp cải trang của một thường dân, chàng trở thành vị khách quen thuộc tại nhà bác thợ săn già. Việc Florizel liên tục vắng mặt ở triều đình đã khiến Polixenes hoài nghi; và khi phái người theo dõi con trai, ngài đã phát hiện ra mối tình của chàng với cô con gái xinh đẹp của bác thợ săn.
Polixenes bấy giờ liền triệu tập Camillo – người bề tôi trung thành từng cứu mạng ngài khỏi cơn thịnh nộ của Leontes – và bày tỏ mong muốn ông hãy cùng ngài đến ngôi nhà của bác thợ săn, người cha hờ của Perdita.
Cả Polixenes và Camillo đều trong trang phục cải giả, đặt chân đến nhà bác thợ săn già đúng vào dịp họ đang tổ chức lễ hội xén lông cừu. Mặc dù là người lạ, nhưng theo phong tục ngày hội xén lông cừu, mọi vị khách đều được đón tiếp nồng hậu, thế nên họ được mời bước vào để cùng chung vui với bầu không khí tưng bừng chung.
Khắp nơi chỉ tràn ngập tiếng cười vui và sự hân hoan. Những chiếc bàn dài được bày biện, công tác chuẩn bị rình rang cho bữa tiệc đồng quê đang được tiến hành khẩn trương. Đám thanh niên nam nữ đang nhảy múa trên bãi cỏ trước nhà, trong khi những chàng trai khác thì túm tụm mua ruy-băng, găng tay và những món đồ chơi nhỏ từ một kẻ bán hàng rong ngay trước cửa.
Giữa khung cảnh nhộn nhịp ấy, Florizel và Perdita lặng lẽ ngồi ở một góc khuất, có vẻ như họ hứng thú với câu chuyện của đối phương hơn là tham gia vào các trò chơi hay những trò giải trí ngốc nghếch của những kẻ xung quanh.
Nhà vua cải trang kín đáo đến mức hoàng tử không thể nào nhận ra phụ vương mình; ngài bấy giờ tiến lại đủ gần để nghe được cuộc trò chuyện. Sự mộc mạc nhưng vô cùng thanh nhã trong cách Perdita trò chuyện với con trai đã khiến Polixenes không khỏi ngạc nhiên; ngài thì thầm với Camillo: "Đây là cô thôn nữ xuất thân hạ đẳng xinh xắn nhất mà trẫm từng thấy; từng lời nói hành động của con bé đều toát lên một vẻ gì đó vượt tầm thân phận, quá đỗi cao quý so với chốn này."
Camillo đáp lời: "Quả thật, ngài ấy chính là nữ hoàng của những thúng phô mai và kem sữa."
Nhà vua cất lời hỏi bác thợ săn già: "Này hiền hữu, xin hỏi vị thanh niên tuấn tú đang trò chuyện với con gái ông là ai thế?" Bác thợ săn thưa: "Họ gọi cậu ấy là Doricles. Cậu ta bảo rằng yêu con gái tôi; và thú thật với ngài, chẳng thể phân định nổi giữa hai đứa ai là người yêu đối phương nhiều hơn. Nếu cậu Doricles trẻ tuổi ấy cưới được con bé, nó sẽ mang lại cho cậu ta những thứ mà cậu ta chẳng thể ngờ tới." Ý lão nhắc đến phần trang sức còn lại của Perdita – thứ mà sau khi dùng một phần để mua đàn cừu, lão đã cẩn thận cất giấu đi làm của hồi môn cho cô.
Polixenes bấy giờ mới quay sang con trai. Ngài nói: "Thế nào, chàng trai trẻ! Trông con có vẻ ưu tư khiến tâm trí xao lãng khỏi bữa tiệc. Hồi còn trẻ, ta thường vùi lấp người tình trong những món quà; vậy mà con lại để gã bán hàng rong đi mất và chẳng mua cho người thương lấy một món quà nhỏ."
Vị hoàng tử trẻ tuổi, hoàn toàn không mảy may hay biết mình đang trò chuyện với chính phụ vương, đáp lời: "Thưa cụ già, nàng ấy không màng đến những thứ phù phiếm đó; những món quà mà Perdita trông đợi từ con đều được khắc ghi khóa kín trong tim." Đoạn, quay sang Perdita, chàng thổ lộ: "Ôi, xin hãy lắng nghe anh, hỡi Perdita, trước mặt vị lão niên đáng kính này – dường như ngài ấy thuở trẻ cũng từng là một kẻ si tình; ngài sẽ làm chứng cho những lời thề nguyền của anh." Florizel bấy giờ mời vị khách lớn tuổi làm nhân chứng cho lời hứa hôn ước trọng đại mà chàng dành cho Perdita, vừa nói với Polixenes: "Xin ngài hãy chứng giám cho giao ước của chúng tôi."
"Chứng giám cho sự ly tán của các người thì có, hỡi hoàng tử trẻ tuổi," nhà vua vừa nói vừa cởi bỏ lớp cải trang. Polixenes lúc này giận dữ quở trách con trai vì dám cả gan hứa hôn với một đứa con gái hạ tiện, thậm chí gọi Perdita là "đứa ranh con nhà chăn cừu, gậy lùa cừu" cùng những danh xưng bất kính khác, đồng thời đe dọa rằng nếu con bé còn dám để hoàng tử gặp lại nó một lần nữa, ngài sẽ tước đoạt mạng sống của cả nó lẫn lão thợ săn già là cha nó bằng một cái chết đau đớn.
Nhà vua phẫn nộ bỏ đi, không quên ra lệnh cho Camillo áp giải hoàng tử Florizel theo cùng.
Khi nhà vua vừa khuất bóng, Perdita với bản tính hoàng gia bỗng trỗi dậy trước những lời lăng mạ của Polixenes, ngẩng cao đầu nói: "Dẫu chúng ta có trắng tay, em cũng chẳng hề sợ hãi; đã có lúc đôi bận em định cất lời, nói thẳng với ngài ấy rằng ánh mặt trời chiếu rọi lâu đài của hoàng gia cũng chẳng màng che khuất túp lơ liều tranh của chúng ta, mà đều rọi chiếu cả hai như nhau." Đoạn, nàng buồn bã thốt lên: "Nhưng giờ đây, khi đã tỉnh mộng, em sẽ chẳng màng làm nữ chúa nữa đâu. Xin hãy rời khỏi đây, thưa chàng; em sẽ đi vắt sữa lũ cừu và khóc thương số phận."
Camillo với trái tim nhân hậu vô cùng thán phục khí phách và sự đúng mực trong cách hành xử của Perdita; và nhận ra hoàng tử trẻ quá đỗi si tình để có thể từ bỏ người thương chỉ vì mệnh lệnh của phụ vương, ông liền nảy ra một kế sách vừa để giúp đỡ đôi uyên ương, vừa thực hiện được tâm nguyện ấp ủ bấy lâu trong lòng.
Camillo từ lâu đã hay tin Leontes, vua xứ Sicily, đã thực sự thành tâm hối lỗi; và dẫu bấy giờ đang là sủng thần được vua Polixenes trọng dụng, ông vẫn không khỏi khao khát có ngày được trở về thăm vị quân vương cũ cùng quê hương bản quán. Do đó, ông ngỏ lời đề nghị Florizel và Perdita hãy cùng đồng hành với ông trở về triều đình Sicily, nơi ông sẽ đứng ra cam kết Leontes sẽ che chở cho họ, cho đến khi qua sự trung gian của nhà vua, họ có thể nhận được sự ân xá từ Polixenes cùng cái thuận tình cho cuộc hôn nhân của hai người.
Đôi trẻ vui mừng khôn xiết đồng ý với đề nghị này; và Camillo – người đứng ra sắp xếp mọi bề cho cuộc trốn chạy của họ – cũng cho phép bác thợ săn già cùng đi theo.
Lão thợ săn mang theo phần trang sức còn lại của Perdita, những bộ quần áo sơ sinh của con bé và cả tờ giấy lão từng tìm thấy ghim trên chiếc áo choàng.
Sau một chuyến hải trình thuận buồm xuôi gió, Florizel và Perdita cùng Camillo và bác thợ săn già đã bình an đặt chân đến vương quốc của Leontes. Leontes, người vẫn hằng năm tháng đau buồn khóc thương cho Hermione đoản mệnh và đứa con gái thất lạc, đón tiếp Camillo vô cùng nồng hậu và dành cho hoàng tử Florizel một sự chào đón chân thành. Thế nhưng Perdita – người được Florizel giới thiệu là vị hôn thê vương phi của mình – lại dường như thu hút toàn bộ sự chú ý của Leontes: khi nhận ra sự tương đồng đến kỳ lạ giữa nàng và người vợ quá cố Hermione, nỗi đau trong lòng ông bùng lên mãnh liệt. Ông thốt lên rằng, giá như đứa con gái bạc mệnh của ông không bị chính tay ông tàn nhẫn tước đoạt sự sống thì nay cũng xinh đẹp nhường này. Rồi ngài quay sang Florizel bộc bạch: "Và khi ấy, ta cũng đã chẳng đánh mất tình bằng hữu cùng sự gắn bó với vị phụ vương nghiêm nghị của hoàng tử – người mà giờ đây ta khát khao được chiêm ngưỡng lại hơn cả sinh mạng chính mình."
Khi bác thợ săn già nghe được việc nhà vua bày tỏ sự quan tâm lớn lao đến Perdita nhường nào, lại hay tin ngài từng thất lạc một đứa con gái bị bỏ rơi thuở lứa đôi mới lọt lòng, lão bèn liên kết thời điểm nhặt được tiểu Perdita, cách thức bỏ rơi đứa bé, cùng số trang sức và những tín vật minh chứng cho dòng dõi cao quý; từ tất cả những chi tiết ấy, lão quả quyết rằng Perdita chính là vị công chúa thất lạc của nhà vua.
Florizel và Perdita, cùng Camillo và phu nhân trung thực Paulina đều hiện diện ở đó khi bác thợ săn tường thuật lại cho nhà vua nghe toàn bộ câu chuyện về cách lão nhặt được đứa bé, kể cả tình tiết cái chết của Antigonus khi bị gấu xé xác. Lão trưng ra chiếc áo choàng lộng lẫy mà Paulina ngay lập tức nhận ra chính là thứ Hermione từng dùng để quấn cho đứa trẻ; lão trao ra món trang sức mà nàng nhận ra là vật Hermione từng đeo quanh cổ Perdita; và lão giao nộp tờ giấy mà Paulina khẳng định chính là bút tích của chồng mình. Chẳng còn lấy một chút hoài nghi nào về việc Perdita chính là máu mủ ruột thịt của Leontes; nhưng ôi! Những giằng xé nội tâm cao cả của Paulina, giữa nỗi đau đớn vì cái chết của người chồng và niềm hạnh phúc khôn tả khi lời thần dụ đã ứng nghiệm, khi người thừa kế của nhà vua – đứa con gái thất lạc bao năm – nay đã tìm về. Khi Leontes hay tin Perdita chính là con gái ruột của mình, nỗi xót xa ngập tràn vì Hermione không còn sống để chứng kiến giọt máu thiêng liêng đã khiến ông nghẹn ngào chẳng thể thốt nên lời trong suốt một khoảng thời gian dài, ngoại trừ câu lặp đi lặp lại: "Ôi mẹ của con, mẹ của con!"
Paulina phá vỡ bầu không khí vừa vui mừng vừa nghẹn ngào ấy bằng cách thưa với Leontes rằng bà vừa sở hữu một bức tượng điêu khắc hoàn thành bởi bậc thầy tài hoa người Ý, Julio Romano. Tác phẩm ấy mang thần thái sống động hệt như hoàng hậu đến mức nếu bệ hạ ghé thăm tư dinh của bà để ngắm nhìn, ngài sẽ tưởng rằng đó chính là hiện thân bằng xương bằng thịt của Hermione. Thế là tất cả cùng nhau khởi hành đến đó; nhà vua nôn nóng muốn được chiêm ngưỡng hình bóng của Hermione yêu dấu, còn Perdita thì khắc khoải mong được một lần nhìn xem dung mạo của người mẹ chưa từng gặp mặt trông sẽ ra sao.
Khi Paulina kéo bức rèm nhung che khuất bức tượng danh tiếng ấy sang một bên, kiệt tác điêu khắc hiện lên giống Hermione đến độ mọi nỗi đau đớn trong lòng nhà vua bỗng chốc trỗi dậy vẹn nguyên: ngài chết lặng, chẳng thể cất lời hay chuyển động trong suốt một hồi lâu.
Paulina cất lời: "Thiếp rất thích sự lặng câm của bệ hạ, bởi nó càng tô đậm nỗi ngạc nhiên trong lòng ngài. Bức tượng này chẳng phải rất giống hoàng hậu đó sao?"
Cuối cùng nhà vua cũng nghẹn ngào thốt lên: "Ôi, nàng đứng đó, với đúng phong thái uy nghi nhường này, vào khoảnh khắc ta lần đầu thưa lời ái ân. Nhưng ngặt nỗi, Paulina ơi, Hermione đâu có già dặn như bức tượng này." Paulina đáp lời: "Điều đó càng làm nổi bật tài nghệ tuyệt đỉnh của người thợ điêu khắc, khi tạc nên bức tượng tái hiện hình ảnh Hermione nếu ngài ấy còn sống đến tận ngày nay. Nhưng xin phép bệ hạ cho thiếp khép rèm lại, kẻo ngài lại lầm tưởng nó đang chuyển động."
Nhà vua liền bảo: "Đừng kéo rèm xuống; ước gì ta đã chết đi! Này Camillo, ngài có thấy nó như đang thở đó không? Ánh mắt nàng dường như đang chuyển động." Paulina đáp: "Thiếp buộc phải khệ rèm lại thôi, thưa bệ hạ. Ngài đã quá đỗi xúc động rồi, rồi ngài sẽ tự huyễn hoặc rằng bức tượng có sự sống mất thôi." Leontes nghẹn ngào: "Ôi, Paulina dịu dàng, hãy cứ để ta ôm lấy ảo ảnh ấy trong suốt hai mươi năm ròng! Ta vẫn ngỡ có một làn hơi ấm phả ra từ nàng. Nào có thứ mũi đục tinh xảo nào trên đời có thể tạc nên cả hơi thở? Đừng ai chế giễu ta, bởi ta sẽ hôn nàng." Paulina can ngăn: "Xin bệ hạ hãy kìm chế! Sắc đỏ trên môi nàng vẫn hãy còn ướt; ngài sẽ làm bẩn môi mình bằng lớp sơn dầu mất thôi. Thiếp có nên khép rèm lại chăng?" Leontes đáp: "Không, đừng hòng khép lại trong suốt hai mươi năm tới."
Perdita, nãy giờ vẫn quỳ gối chiêm ngưỡng bức tượng của người mẹ vô song trong niềm thán phục lặng thầm, lúc này cất lời: "Và con cũng có thể ở lại đây ngắm nhìn người mẹ kính yêu suốt ngừng ấy thời gian."
Paulina quay sang Leontes cảnh báo: "Hoặc là bệ hạ hãy dằn lại cơn chấn động tâm lý này để thiếp buông rèm, hoặc ngài phải chuẩn bị tinh thần đón nhận thêm những điều kinh ngạc hơn nữa. Thiếp quả thực có thể khiến bức tượng chuyển động; phải, thậm chí bước xuống khỏi bệ đá và cầm lấy tay ngài. Nhưng khi ấy, ngài sẽ lại đinh ninh rằng – dẫu thiếp thề là không phải – thiếp đang nhờ cậy vào một thứ tà thuật đen tối nào đó."
Vị hoàngulas đang bàng hoàng thốt lên: "Trẫm sẵn lòng chứng kiến bất cứ điều gì khanh có thể làm; bởi khiến nàng cất lời nói năng cũng dễ dàng hệt như sai khiến cử động vậy."
Paulina liền ra hiệu cho dàn nhạc tấu lên những khúc điệu du dương, chậm rãi và trang nghiêm mà bà đã chuẩn bị sẵn từ trước; và trong sự kinh ngạc tột độ của tất cả những ai có mặt, bức tượng từ từ bước xuống khỏi bệ đá, vòng tay ôm lấy cổ Leontes. Bức tượng bấy giờ cất tiếng nói, nghẹn ngào cầu mong những phước lành đến với người chồng và đứa con – chính là cô con gái Perdita vừa tìm lại được.
Chẳng có gì lạ khi bức tượng ôm ghì lấy cổ Leontes và ban phước cho người chồng cùng đứa con thơ. Hoàn toàn dễ hiểu; bởi bức tượng ấy chính xác là Hermione bằng xương bằng thịt, vị hoàng hậu thực sự vẫn đang hằng sống.
Paulina từng loan tin giả về cái chết của Hermione cho nhà vua nghe, bởi bà nghĩ đó là phương cách duy nhất để bảo toàn tính mạng cho vị nữ chúa; và kể từ dạo ấy, Hermione vẫn luôn ẩn cư cùng Paulina trung hậu, tuyệt nhiên không để Leontes hay biết sự tồn tại của mình cho đến khi hay tin Perdita đã được tìm thấy. Bởi dẫu nàng đã tha thứ cho những tổn thương mà Leontes gây ra cho chính bản thân nàng, nàng vẫn không thể nào dung thứ cho sự tàn nhẫn của ông đối với đứa con gái bé bỏng.
Người vợ quá cố nay được hồi sinh, đứa con gái thất lạc nay tìm về, Leontes sau bao năm tháng đằng đẵng chìm trong tang tóc nay hầu như chẳng thể chịu đựng nổi sức nặng của niềm hạnh phúc quá đỗi dâng trào.
Khắp nơi chỉ vang lên những lời chúc tụng và những thổ lộ thắm đượm tình thân. Giờ đây, những bậc sinh thành vỡ oà trong hạnh phúc gửi lời tri ân đến hoàng tử Florizel vì đã đem lòng yêu thương cô con gái có vẻ ngoài hạ tiện; rồi họ lại ban phước lành cho bác thợ săn già vì đã gìn giữ giọt máu của họ qua cơn hoạn nạn. Camillo và Paulina vô cùng sung sướng vì đã sống đến ngày được chứng kiến cái kết viên mãn cho mọi nỗ lực phụng sự trung thành của họ.
Và tựa như không còn điều gì thiếu sót để hoàn thiện niềm vui kỳ diệu bất ngờ này, chính vua Polixenes cũng vừa bước vào hoàng cung.
Khi Polixenes lần đầu phát hiện sự biến mất của con trai và Camillo, vốn biết rõ tâm nguyện muốn trở về Sicily bấy lâu của Camillo, ngài đoán chắc rằng mình sẽ tìm thấy những kẻ trốn chạy ở chốn này; và khi cất bước truy đuổi với tốc độ nhanh nhất, ngài đã vô tình đặt chân đến đây đúng vào khoảnh khắc hạnh phúc nhất trong cuộc đời Leontes.
Polixenes hòa chung niềm vui với mọi người; ngài rộng lượng tha thứ cho người bạn Leontes vì cơn ghen tuông vô cớ từng nảy sinh đối với ngài, và họ lại một lần nữa yêu thương nhau với tất cả sự nồng nhiệt của tình bằng hữu thuở niên thiếu. Và từ nay, chẳng còn chút mảy may lo sợ nào về việc Polixenes sẽ ngăn cản cuộc hôn nhân giữa con trai ngài với Perdita nữa. Nàng giờ đây chẳng còn là "gậy lùa cừu" hạ đẳng nào nữa, mà đường hoàng là vị tiểu thư thừa kế ngai vàng xứ Sicily.
Thế là chúng ta đã thấy những đức tính nhẫn nại của người phụ nữ chịu đựng gian truân Hermione được đền đáp xứng đáng. Người phụ nữ tuyệt vời ấy đã trải qua nhiều năm tháng sống hạnh phúc bên Leontes và Perdita, trở thành người mẹ và người hoàng hậu hạnh phúc nhất trên đời.