Những Câu Chuyện Từ Shakespeare

Lượt đọc: 189 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Much Ado About Nothing

❊ ❊ ❊

Tại cung điện ở Messina có hai tiểu thư mang tên Hero và Beatrice. Hero là con gái, còn Beatrice là cháu gái của Leonato, vị tổng đốc thành Messina.

Beatrice vốn tính hoạt bát, thường dùng những lời lẽ sắc sảo, vui tươi để giải khuây cho người họ hàng là Hero, một thiếu nữ có phần trầm tính hơn. Mọi sự việc diễn ra xung quanh đều có thể trở thành niềm vui cho nàng Beatrice vô tư lự.

Vào thời điểm câu chuyện về hai vị tiểu thư này bắt đầu, có một số sĩ quan trẻ tuổi thuộc hàng quý tộc, trên đường hành quân trở về sau một cuộc chiến vừa kết thúc mà họ đã lập nhiều chiến công hiển hách, đã ghé thăm Leonato. Trong số đó có Don Pedro, hoàng tử xứ Arragon; người bạn của ông là Claudio, một lãnh chúa đến từ Florence; cùng với Benedick, một nam nhi phóng khoáng, hóm hỉnh và cũng là lãnh chúa xứ Padua.

Những vị khách lạ này từng đến Messina trước đó, và vị tổng đốc hiếu khách đã giới thiệu họ với con gái cùng cháu gái mình như những người bạn và người quen cũ.

Ngay khi vừa bước chân vào phòng, Benedick đã bắt chuyện rôm rả với Leonato và vị hoàng tử. Beatrice, vốn không thích bị gạt ra ngoài bất kỳ cuộc trò chuyện nào, liền ngắt lời Benedick: "Ta lấy làm lạ là ngài vẫn cứ nói hoài đấy thôi, ngài Benedick ạ: chẳng có ai thèm để ý đến ngài đâu." Benedick cũng là một kẻ ba hoa chẳng kém gì Beatrice, thế nhưng lời chào hỏi bỗ bã ấy lại làm hắn gai mắt; hắn cho rằng một tiểu thư có giáo dục thì không nên ăn nói ba hoa như vậy; và hắn nhớ lại rằng, trong lần cuối cùng ghé qua Messina, Beatrice thường chọn hắn làm đối tượng để trêu chọc. Đời vốn thế, chẳng có ai ghét bị đem ra làm trò cười hơn chính những kẻ hay trêu chọc người khác, và hoàn cảnh của Benedick với Beatrice cũng chẳng khác là bao; hai bộ óc sắc sảo ấy trước đây chưa từng chạm mặt mà không biến thành một cuộc đấu khẩu không khoan nhượng, để rồi lúc chia tay ai nấy đều hậm hực lẫn nhau. Thế nên, khi Beatrice chặn ngang câu chuyện của hắn bằng câu nói chẳng ai thèm để ý xem hắn đang nói gì, Benedick liền vờ như trước đó chưa hề nhận ra sự hiện diện của nàng, bèn cất giọng: "Sao thế, tiểu thư Kiêu Kỳ kính mến của ta, nàng vẫn còn sống đấy chứ?" Thế là chiến tranh lại bùng nổ giữa hai người, kéo theo một màn tranh cãi đôi co dài dòng. Trong lúc đó, dẫu biết rằng Benedick đã lập được vô số chiến công vang dội trong cuộc chiến vừa qua, Beatrice vẫn mỉa mai rằng nàng sẽ ăn hết những kẻ mà hắn đã hạ sát; và khi thấy vị hoàng tử tỏ ra thích thú trước cuộc đối thoại của Benedick, nàng bèn gọi hắn là "gom hề của hoàng tử". Câu nói châm chọc này cắm sâu vào tâm trí Benedick hơn tất cả những gì Beatrice từng thốt ra trước đó. Gợi ý ám chỉ hắn là kẻ hèn nhát qua câu nói sẽ ăn hết chiến lợi phẩm của hắn thì hắn chẳng màng, bởi tự biết mình là một nam nhân can đảm; thế nhưng chẳng có kẻ tài cao nào lại sợ bị vu cáo là hề múa mép hơn thế, bởi lời buộc tội ấy đôi khi lại mang hơi hướng quá thật phũ phàng: thế nên Benedick căm ghét Beatrice đến tận xương tủy khi nàng gọi hắn là "gom hề của hoàng tử".

Nàng Hero thùy mị vẫn giữ im lặng trước những vị khách quý; và trong khi Claudio đang đắm chìm quan sát sự đằm thắm mà thời gian đã bồi đắp cho nhan sắc của nàng, đồng thời ngắm nghía những đường nét kiều diễm trên vóc dáng tuyệt mỹ ấy (bởi nàng là một thiếu nữ vô cùng duyên dáng), thì vị hoàng tử lại vô cùng thích thú khi lắng nghe cuộc đối thoại đầy hài hước giữa Benedick và Beatrice. Ông thì thầm với Leonato: "Tiểu thư này thật có tinh thần phóng khoáng. Nàng quả là một người vợ tuyệt vời cho Benedick." Leonato đáp lại gợi ý ấy rằng: "Ôi, thưa điện hạ, điện hạ ơi, chỉ cần cưới nhau độ một tuần thôi là họ sẽ cãi nhau đến phát điên lên mất." Song dẫu Leonato cho rằng họ sẽ là một cặp đôi chẳng màng hợp ý, vị hoàng tử vẫn không từ bỏ ý định se duyên cho hai bộ óc sắc sảo ấy.

Khi vị hoàng tử cùng Claudio rời cung điện trở về, ông nhận ra rằng mối lương duyên mà ông vừa trù tính cho Benedick và Beatrice không phải là câu chuyện duy nhất được ấp ủ trong nhóm người tốt đẹp ấy. Số là Claudio đã ca ngợi Hero bằng những lời lẽ khiến vị hoàng tử đoán thấu tâm can chàng; và ông vô cùng ưng thuận, liền hỏi Claudio rằng: "Cậu có cảm tình với Hero chứ?" Đáp lại câu hỏi ấy, Claudio thưa: "Ôi thưa điện hạ, khi cháu đến Messina lần trước, cháu nhìn nàng bằng ánh mắt của một người lính – chỉ thấy mến chứ nào có thì giờ để yêu; thế nhưng giờ đây, trong thời buổi thanh bình hạnh phúc này, những âu lo binh lửa đã nhường chỗ trong tâm trí cháu, để rồi nhường lối cho những rung cảm mềm mại, tinh tế dâng tràn, liên tục nhắc nhở cháu rằng tiểu thư Hero xinh đẹp nhường nào, và gợi cho cháu nhớ lại rằng cháu đã thầm mến nàng từ trước khi tòng quân." Lời thổ lộ tình cảm của Claudio dành cho Hero đã tác động mạnh mẽ đến vị hoàng tử, khiến ông không chần chừ mà đi ngay đến chỗ Leonato để xin gả Claudio làm rể quý. Leonato vui vẻ chấp thuận, và vị hoàng tử cũng chẳng gặp mấy khó khăn khi thuyết phục chính nàng Hero hiền dịu chịu nhận lời cầu hôn của chàng lãnh chúa Claudio cao quý, một nam nhân tài hoa vẹn toàn. Được sự trợ giúp hết lòng của vị hoàng tử nhân hậu, Claudio nhanh chóng thuyết phục được Leonato ấn định ngày lành tháng tốt để tổ chức lễ cưới với Hero.

Claudio chỉ phải chờ đợi vài ngày ngắn ngủi nữa là được rước nàng tiểu thư xinh đẹp về dinh; thế nhưng chàng vẫn phàn nàn khoảng thời gian ấy sao mà dài đằng đẵng, quả đúng như tâm lý sốt ruột thường thấy ở những chàng trai trẻ đang ngóng chờ một sự kiện trọng đại mà họ đã hằng mong ước. Do đó, để thời gian trôi qua nhanh hơn, vị hoàng tử đã đề xuất một trò tiêu khiển vui vui: họ sẽ cùng nhau dựng lên một kế hoạch tinh vi để lừa Benedick và Beatrice phải lòng nhau. Claudio vô cùng hào hứng tham gia vào trò đùa này của hoàng tử, Leonato cũng hứa sẽ tiếp tay, thậm chí nàng Hero còn khẳng định nàng sẵn sàng làm bất cứ việc gì phải đạo để giúp người chị họ tìm được một người chồng tốt.

Mưu kế mà vị hoàng tử vạch ra là: các nam nhân sẽ khiến Benedick tin rằng Beatrice đang thầm yêu hắn, còn Hero sẽ khiến Beatrice tin rằng Benedick đang say đắm nàng.

Hoàng tử, Leonato và Claudio ra tay trước; và khi chớp được thời cơ Benedick đang ngồi đọc sách yên tĩnh trong một chòi xanh, vị hoàng tử cùng các đồng minh liền nấp vào tán cây phía sau chòi, đứng gần đến mức Benedick không thể không nghe thấy mọi điều họ nói. Sau vài câu trò chuyện bâng quơ, vị hoàng tử cất giọng: "Lại đây nào, Leonato. Hôm nọ ngài bảo ta chuyện gì nhỉ, rằng đứa cháu gái Beatrice của ngài đang đem lòng yêu mến ngài Benedick phải không? Ta chưa từng nghĩ tiểu thư đó lại có thể yêu thương bất kỳ nam nhân nào." Leonato đáp: "Dạ, thần cũng đâu có nghĩ thế, thưa điện hạ. Thật kỳ lạ làm sao khi nàng lại say mê cái gã Benedick mà bề ngoài lúc nào nàng cũng tỏ ra chán ghét." Claudio bồi thêm để khẳng định chắc nịch rằng Hero đã kể với chàng rằng Beatrice yêu Benedick đến mức nàng chắc chắn sẽ chết vì đau khổ nếu không thể khiến hắn đáp lại tình cảm; và Leonato lẫn Claudio đều tỏ ra đồng tình rằng điều đó là bất khả thi, bởi từ trước đến nay hắn vẫn luôn là kẻ hay chỉ trích mọi tiểu thư khuê nữ, và đặc biệt là ác cảm với Beatrice.

Vị hoàng tử ra điều lắng nghe tất cả những điều đó với niềm thương cảm sâu sắc dành cho Beatrice, rồi ông nói: "Thật tốt nếu Benedick biết được chuyện này." Claudio liền hỏi: "Để làm gì chứ? Hắn ta chỉ đem ra làm trò cười rồi càng hành hạ tội nghiệp tiểu thư ấy thêm thôi." Vị hoàng tử đáp: "Và giả sử hắn có làm thế đi nữa, thì treo cổ hắn cũng đáng lắm; bởi Beatrice là một tiểu thư vô cùng ngọt ngào, và cực kỳ khôn ngoan trong mọi chuyện, trừ việc trót đem lòng yêu Benedick." Đoạn, vị hoàng tử ra hiệu cho các bạn đồng hành bước đi, để lại một mình Benedick ngẩn ngơ suy ngẫm về những gì vừa lọt vào tai.

Benedick đã chăm chú lắng nghe cuộc trò chuyện ấy với sự tột cùng hồi hộp; và khi hay tin Beatrice yêu mình, hắn tự nhủ: "Có chuyện đó sao? Gió lại đổi chiều về góc ấy rồi à?" Và khi họ đã khuất dạng, hắn bắt đầu lý giải sự tình trong đầu: "Đây chắc chắn không phải trò bịp! Bọn họ tỏ ra vô cùng nghiêm túc, lại nghe sự thật từ chính miệng Hero, và có vẻ rất thương cảm cho nàng ấy. Yêu mình ư? Chà, thế thì phải đáp đền chứ! Ta chưa từng có ý định kết hôn. Nhưng khi ta tuyên bố sẽ chết trong cảnh độc thân, ta đâu có ngờ mình sống thọ đến mức lấy vợ. Người ta bảo tiểu thư ấy vừa nết na vừa xinh đẹp. Quả đúng là vậy. Lại khôn ngoan trong mọi thứ, ngoại trừ việc đem lòng yêu ta. Chà, điều đó cũng chẳng thể coi là minh chứng cho sự ngu ngốc của nàng được. Mà kìa, Beatrice đang đến. Thề có ngày hôm nay, nàng quả là một trang giai nhân. Ta bắt đầu thấy thoảng vài dấu hiệu tình yêu ở nàng rồi đấy." Beatrice lúc này tiến đến gần, cõi lòng đanh lại với giọng điệu chua ngoa quen thuộc: "Chẳng đặng đừng nên ta mới bị sai đến đây để gọi ngài vào ăn tối." Benedick, kẻ chưa bao giờ thấy mình nhỏ nhẹ với nàng đến thế, liền đáp lời: "Tiểu thư Beatrice xinh đẹp, ta xin đa tạ tấm lòng của nàng"; và khi Beatrice cất bước rời đi sau hai ba câu đay nghiến nữa, Benedick chợt nhận ra hình như ẩn giấu đằng sau những lời lẽ khó nghe ấy là một tấm chân tình, hắn bèn lẩm bẩm thành tiếng: "Nếu ta không rủ lòng thương nàng, ta đúng là đồ tiểu nhân. Nếu ta không yêu nàng, ta chẳng khác nào giống ngoại đạo. Ta phải đi xin bức chân dung của nàng mới được."

Khi chàng trai ấy đã sa vào chiếc lưới mà họ giăng sẵn, giờ đến lượt Hero sắm vai với Beatrice; và vì mục đích đó, nàng cho gọi Ursula và Margaret, hai nữ tỳ hầu cận bên mình, rồi dặn Margaret: "Margaret ngoan ngoãn hãy chạy ra phòng khách; ở đó cô sẽ gặp chị họ Beatrice đang chuyện trò cùng hoàng tử và Claudio. Hãy thì thầm vào tai chị ấy rằng ta và Ursula đang dạo bước trong vườn cây ăn quả, và chủ đề câu chuyện của chúng ta xoay quanh chính chị ấy. Bảo chị ấy lẻn vào cái chòi xanh xinh xắn kia, nơi những chùm kim ngân hoa được mặt trời sưởi ấm, giống như những kẻ ăn cháo đày bát, đang che khuất lối vào của ánh nắng." Cái chòi xanh mà Hero muốn Margaret dụ Beatrice đến chính là cái chòi từng chứng kiến Benedick chăm chú lắng nghe khi nãy.

Margaret quả quyết: "Ta cam đoan sẽ khiến chị ấy ra ngay tức khắc."

Hero bèn dẫn Ursula cùng dạo bước vào khu vườn, rồi bảo: "Nào Ursula, khi Beatrice đến, chúng ta sẽ đi dạo dọc theo lối đi này, và câu chuyện của chúng ta chỉ xoay quanh Benedick mà thôi. Khi ta nhắc đến tên chàng, phần cô là hãy hết lời ca ngợi chàng vượt qua cả những gì một nam nhân có thể xứng đáng nhận được. Ta sẽ trò chuyện với cô về việc Benedick đang say đắm Beatrice nhường nào. Bắt đầu đi thôi; vì kìa, hãy nhìn Beatrice đang len lỏi sát mặt đất như một chú chim chìa vôi để ngóng nghe cuộc trò chuyện của chúng ta." Thế là họ bắt đầu; Hero mở lời như thể đang đáp lại điều gì đó mà Ursula vừa nói: "Không đâu, Ursula thật đấy. Chị ấy quá ư kiêu kỳ; tâm tính chẳng khác nào loài chim hoang dã trên vách đá." Ursula liền phụ họa: "Nhưng cô có chắc là Benedick yêu Beatrice đến tận xương tủy không?" Hero đáp: "Vị hoàng tử và lãnh chúa Claudio đã nói thế, họ còn nài nỉ ta hãy thổ lộ điều đó cho chị ấy hay; nhưng ta đã khuyên họ rằng, nếu thực lòng yêu Benedick, đừng bao giờ để Beatrice biết chuyện này." Ursula đáp: "Chắc chắn rồi, để chị ấy biết tình cảm ấy chẳng phải hay ho gì, kẻo chị ấy lại đem ra làm trò cười." Hero tiếp lời: "À mà, nói thật nhé, từ trước tới nay ta chưa từng thấy một nam nhân nào, dù thông minh hay cao quý, trẻ trung hay tài hoa xuất chúng đến đâu, mà không bị chị ấy chê bai cho bằng hết." Ursula cảm thán: "Đúng thế, thói quen xoi mói ấy thật chẳng đáng khen chút nào." Hero đáp: "Chứ sao, nhưng có ai dám nói thẳng với chị ấy đâu? Nếu ta mở lời, chắc chị ấy sẽ mỉa mai ta đến độ biến thành mây khói mất." Ursula gạt đi: "Ôi! Cô đang oan cho chị họ mình rồi đấy; chị ấy không đến nỗi thiếu phán đoán đến mức chối từ một trang nam nhân hiếm có như ngài Benedick đâu." Hero khen ngợi: "Chàng có một tiếng tăm vô cùng lừng lẫy; quả thật, chàng là nam nhân số một ở đất Ý này, nếu luôn trừ người Claudio yêu quý của ta ra." Và giờ đây, khi Hero ra hiệu cho người hầu rằng đã đến lúc đổi chủ đề, Ursula liền hỏi: "Thế còn tiểu thư, khi nào thì đến lượt cô lên xe hoa?" Hero bèn kể rằng nàng sẽ cử hành hôn lễ với Claudio vào ngày mai, đồng thời rước nàng vào trong để ngắm nghía vài bộ xiêm y mới, bởi nàng muốn tham khảo ý kiến xem ngày mai mình nên mặc trang phục thế nào. Beatrice, người nãy giờ vẫn lắng nghe cuộc đối thoại ấy với một nỗi hồi hộp đến nghẹt thở, khi thấy họ rời đi liền thốt lên: "Tai ta đang bốc hỏa hay sao thế này? Chuyện này có thể là sự thật ư? Hỡi sự khinh miệt và ngạo mạn, hãy vĩnh biệt nhé! Hỡi niềm kiêu hãnh của thiếu nữ, xin từ giã! Hỡi Benedick, cứ tiếp tục yêu đi! Ta sẽ đáp đền ngài, dằn lòng thu phục trái tim hoang dã này vào bàn tay đầy âu yếm của ngài."

Ắt hẳn sẽ là một cảnh tượng thú vị khôn tả khi chứng kiến những kẻ từng coi nhau là kẻ thù nay chuyển hóa thành đôi uyên ương đắm đuối, và ngắm nhìn lần chạm mặt đầu tiên của họ sau khi sập bẫy trò đùa vui vẻ của vị hoàng tử hào hiệp. Thế nhưng, giờ đây người ta phải nghĩ đến một bước ngoặt đầy đau thương trong vận mệnh của Hero. Ngày mai, đáng lẽ ra là ngày vui thành hôn của nàng, lại mang đến nỗi sầu muộn cho trái tim Hero và người cha kính yêu Leonato.

Vị hoàng tử có một người em cùng cha khác mẹ, kẻ đã tòng quân theo ông đến Messina. Người em này (tên là Don John) là một kẻ u uất, bất mãn, luôn nung nấu trong đầu những âm mưu xảo quyệt. Hắn căm ghét vị hoàng tử là anh mình, căm ghét cả Claudio vì hắn là bạn của hoàng tử, và nung nấu ý định phá hoại cuộc hôn nhân giữa Claudio với Hero, đơn giản chỉ vì niềm vui bệnh hoạn là muốn nhìn thấy Claudio và hoàng tử phải đau khổ; bởi hắn thừa biết vị hoàng tử kỳ vọng vào mối lương duyên này chẳng kém gì bản thân Claudio. Để thực hiện mục đích đồi bại ấy, hắn sai khiến Borachio, một kẻ đốn mạt chẳng kém gì hắn, bằng cách hứa hẹn ban thưởng hậu hĩnh. Borachio này vốn đang tán tỉnh Margaret, nữ tỳ của Hero; và Don John, khi hay biết chuyện, liền xúi giục gã bắt Margaret hứa sẽ trò chuyện với hắn qua cửa sổ phòng chủ nhân vào đêm hôm đó, sau khi Hero đã chìm vào giấc ngủ, đồng thời bảo nàng mặc chiếc váy của Hero nhằm đánh lừa Claudio rằng đó chính là Hero – đó chính là cái đích mà hắn muốn đạt tới qua âm mưu đê tiện này.

Don John liền tìm gặp hoàng tử và Claudio, rỉ tai rằng Hero là một tiểu thư lẳng lơ, nửa đêm còn đứng ở cửa sổ phòng mình để trò chuyện với đàn ông. Số là đó là buổi tối ngay trước ngày cưới, và hắn ngỏ ý đưa họ đến tận nơi vào đêm ấy để tự tai nghe Hero trò chuyện với một gã đàn ông từ khung cửa sổ. Cả hai đồng ý đi theo hắn, và Claudio tuyên bố: "Nếu tối nay tôi tận mắt thấy bất kỳ lý do gì khiến tôi không thể cưới nàng, thì ngày mai, ngay giữa giáo đường nơi tôi định làm lễ thành hôn, tôi sẽ bêu riếu cho nàng nhục nhã." Vị hoàng tử cũng hưởng ứng: "Và vì ta từng giúp cậu chiếm được trái tim nàng, ta sẽ sát cánh cùng cậu để vùi dập nàng."

Khi Don John dẫn họ đến sát phòng của Hero vào đêm hôm đó, họ trông thấy Borachio đang đứng dưới cửa sổ, nhìn thấy Margaret ngó đầu ra từ khung cửa sổ của Hero và nghe nàng đang thủ thỉ với Borachio; và vì Margaret mặc bộ trang phục y hệt như những gì họ từng thấy Hero mặc, vị hoàng tử và Claudio đinh ninh rằng đó chính là tiểu thư Hero bằng xương bằng thịt.

Không gì sánh nổi cơn thịnh nộ của Claudio khi hắn phát hiện ra điều đó (mà hắn tưởng là sự thật). Toàn bộ tình yêu mà hắn dành cho nàng Hero ngây thơ bỗng chốc hóa thành mối hận thù sâu sắc, và hắn quyết định sẽ vạch mặt nàng ngay tại nhà thờ vào ngày mai như đã tuyên bố; vị hoàng tử cũng hoàn toàn đồng tình, cho rằng chẳng có hình phạt nào là quá cay nghiệt đối với một ả đàn ông hư hỏng dám trơ trẽn trò chuyện với đàn ông qua cửa sổ ngay trong đêm trước ngày bước lên xe hoa với vị lãnh chúa cao quý Claudio.

Ngày hôm sau, khi tất cả tụ họp để cử hành nghi lễ kết hôn, Claudio và Hero đang đứng trước vị linh mục, và vị linh mục (hay còn gọi là thầy tu) đang chuẩn bị xướng lên nghi thức thành hôn, thì Claudio với những lời lẽ hừng hực phẫn nộ đã lớn tiếng cáo buộc tội lỗi của nàng Hero vô tội. Nàng ngỡ ngàng trước những lời lẽ kỳ quái ấy, bèn cất giọng nhỏ nhẹ: "Chàng không khỏe ở đâu sao, sao lại nói những điều vô căn cứ thế này?"

Leonato bàng hoàng tột độ, quay sang vị hoàng tử: "Thưa điện hạ, sao ngài không lên tiếng?" Vị hoàng tử lạnh lùng đáp: "Ta phải nói gì đây? Ta thấy thật nhục nhã khi đã từng nhúng tay tác thành cho người bạn quý của mình với một ả đàn bà đốn mạt. Hỡi Leonato, xin lấy danh dự của ta mà thề rằng: chính ta, em trai ta và chàng Claudio đau khổ này đã tận mắt thấy, tận tai nghe nàng ta nửa đêm hôm qua trò chuyện với một gã đàn ông ngay bên cửa sổ phòng mình."

Benedick đứng sững người kinh ngạc trước những gì vừa nghe thấy, lẩm bẩm: "Cảnh này chẳng giống một đám cưới chút nào."

Nàng Hero với trái tim tan nát thốt lên: "Ôi lạy Chúa, đúng là oan uổng!" rồi ngã quỵ xuống ngất lịm, trông chẳng khác nào một cõi chết. Vị hoàng tử và Claudio bỏ rời nhà thờ mà chẳng màng xem Hero có tỉnh lại hay không, cũng chẳng buồn đếm xỉa đến nỗi thống khổ mà họ vừa giáng xuống đầu Leonato. Cơn giận dữ đã biến họ thành những kẻ nhẫn tâm đến thế là cùng.

Benedick ở lại, phụ giúp Beatrice vực Hero tỉnh lại sau cơn ngất xỉu, rồi hỏi: "Tiểu thư thế nào rồi?" Beatrice đau đớn cùng cực đáp: "Chết rồi, tôi nghĩ thế đấy," bởi nàng vô cùng yêu thương người chị họ của mình; và thấu hiểu bản tính nết na của Hero, nàng chẳng tin lấy một lời những kẻ kia vừa vu khống. Nỗi lòng người cha già tội nghiệp lại hoàn toàn trái ngược; ông tin sái cổ câu chuyện ô nhục của con gái mình, và thật thảm thương khi nghe tiếng khóc than của ông bên thi thể bất động, chỉ ước sao con bé đừng bao giờ mở mắt ra nữa.

Thế nhưng vị thầy tu già lại là một bậc thông thái, tinh tường thấu hiểu nhân thế. Ông đã chăm chú quan sát nét mặt vị tiểu thư khi nàng hứng chịu những lời buộc tội, nhận ra ngàn sắc thái thẹn thùng đỏ bừng trên gương mặt nàng, rồi lại thấy một sắc trắng tựa thiên thần xua đi những rạng hờn ấy; và trong ánh mắt nàng, ông đọc được một ngọn lửa bác bỏ hoàn toàn cái sai lầm mà vị hoàng tử đã gieo rắc nhằm bôi nhọ trinh tiết của nàng. Ông quay sang người cha đang chìm trong đau khổ mà rằng: "Cứ gọi ta là kẻ ngốc đi; đừng tin vào sự hiểu biết hay óc quan sát của ta; đừng tin vào tuổi tác, sự kính trọng hay chức sắc của ta nữa, nếu tiểu thư dịu dàng này không hề vô tội giữa oan khiên cay đắng này."

Khi Hero dần tỉnh lại sau cơn ngất lịm, vị thầy tu hỏi nàng: "Thưa tiểu thư, kẻ mà người ta buộc tội cô rốt cuộc là ai?" Hero đáp: "Chính những kẻ vu khổng mới rõ điều đó; còn thần nào có biết ai đâu." Đoạn nàng quay sang Leonato, nghẹn ngào: "Ôi thưa cha, nếu cha có thể chứng minh rằng con từng lai vãng với bất kỳ nam nhân nào vào những giờ giấc bất hợp pháp, hay tối qua con từng thốt lên nửa lời với bất cứ sinh linh nào, xin hãy từ con, căm hận con, tra tấn con đến chết đi."

Vị thầy tu từ tốn bảo: "Ắt hẳn có một sự hiểu lầm kỳ quặc nào đó ở vị hoàng tử và Claudio." Rồi ông hiến kế cho Leonato rằng hãy phao tin Hero đã chết; ông phân tích rằng cơn ngất lịm như chết mà họ vừa chứng kiến sẽ khiến thiên hạ dễ bề tin sái cổ vào cú sốc ấy; ông cũng khuyên Leonato hãy mặc tang phục, lập đài tưởng niệm cho nàng và tiến hành mọi nghi thức tang ma trọn vẹn. Leonato hoang mang: "Làm thế thì có ích gì chứ? Liệu việc này sẽ giải quyết được gì?" Vị thầy tu giải thích: "Tin đồn về cái chết của con bé sẽ biến sự phỉ báng thành niềm thương cảm: đó là chút ít mặt tốt; nhưng đó chưa phải là tất cả những gì ta kỳ vọng. Khi Claudio nghe tin nàng vì nghe những lời cay độc của hắn mà ngã xuống, hình bóng về sự sống của nàng sẽ ngọt ngào len lỏi vào tâm trí hắn. Khi ấy hắn sẽ ân hận tột cùng – nếu trong tim hắn từng lưu dấu tình yêu – và sẽ ước gì mình đừng thốt ra những lời vu khổng tàn nhẫn ấy, dẫu cho lúc đó hắn từng đinh ninh lời cáo buộc của mình là sự thật."

Benedick lúc này mới cất lời: "Thưa Leonato, hãy nghe theo lời khuyên của thầy tu; và dẫu ngài biết thần yêu quý vị hoàng tử và Claudio nhường nào, thần xin lấy danh dự mà thề sẽ tuyệt đối không hé lộ bí mật này với họ."

Leonato được thuyết phục liền xuôi theo, đoạn nghẹn ngào đáp: "Ta đau khổ đến mức một sợi chỉ mành cũng có thể dắt mũi được rồi." Vị thầy tu nhân hậu liền dìu Leonato và Hero đi để an ủi, vỗ về; chỉ còn lại Beatrice và Benedick ở lại một mình. Đó chính là cuộc gặp gỡ mà những người bạn – những kẻ từng đạo diễn trò hề ác ý nhắm vào họ – hằng mong chờ những tràng cười sảng khoái; thế nhưng giờ đây, chính những con người ấy lại đang chìm đắm trong đau khổ, và mọi ý niệm về sự vui vẻ dường như đã vĩnh viễn bay biến khỏi tâm trí họ.

Benedick là người phá vỡ sự im lặng trước: "Tiểu thư Beatrice, nàng cứ khóc mãi thế này ư?" Beatrice đáp: "Phải, và tôi sẽ còn khóc thêm một lúc nữa." Benedick bùi ngùi: "Nói thật lòng, ta tin rằng người chị họ xinh đẹp của nàng đã bị oan uổng." Beatrice nghẹn ngào: "Chà! Nếu có ai đó đứng ra rửa oan cho chị ấy, người đó sẽ nhận được từ tôi sự biết ơn sâu sắc biết nhường nào!" Benedick liền tiếp lời: "Liệu có cách nào để chứng minh tình bạn ấy không? Trên thế gian này ta chẳng yêu gì bằng nàng cả: điều đó có kỳ lạ lắm không?" Beatrice đáp: "Tôi cũng có thể nói rằng trên đời này tôi chẳng yêu thứ gì bằng ngài; thế nhưng xin đừng tin, mà ngả nghiêng thì tôi chẳng hề nói dối. Tôi chẳng thú nhận gì, cũng chẳng phủ nhận điều gì. Tôi chỉ đau lòng thay cho chị họ mình thôi." Benedick thề thốt: "Lấy thanh gươm này ra làm chứng, nàng yêu ta, và ta cũng xin khẳng định ta yêu nàng. Nào, hãy sai bảo ta làm bất cứ điều gì vì nàng đi." Beatrice lạnh lùng cất lời: "Hãy giết Claudio." Benedick giật mình: "Hả! Chẳng vì cả thế giới này đâu!" bởi hắn vốn yêu quý người bạn Claudio của mình, và vẫn đinh ninh rằng chàng ta đã bị lừa gạt. Beatrice phẫn nộ: "Claudio chẳng phải là một tên khốn nạn dám vu khổng, lăng mạ và làm nhục chị họ tôi sao? Ôi, giá mà tôi là đàn ông!" Benedick can ngăn: "Nghe ta nói đã, Beatrice!" Thế nhưng Beatrice chẳng buồn nghe bất kỳ lời biện hộ nào cho Claudio; nàng tiếp tục thúc giục Benedick phải trả thù cho nỗi nhục nhã của người chị họ: "Trò chuyện với đàn ông qua cửa sổ ư? Thật là một cái cớ hay ho! Nàng Hero dịu hiền! Nàng bị oan ức; nàng bị vu khổng; nàng bị hủy hoại cuộc đời. Ôi, giá mà tôi là đàn ông vì nghĩa khí với Claudio! Hoặc giả tôi có một người bạn nào đó chịu làm nam nhân vì tôi! Thế nhưng sự dũng cảm giờ đây đã tan biến hết thành những lời xã giao khách sáo. Tôi chẳng thể biến thành đàn ông chỉ bằng ước muốn, thế nên tôi đành mang thân phận đàn bà mà chết trong hận tủi thôi." Benedick dỗ dành: "Khoan đã, Beatrice ngoan ngoãn; thề có bàn tay này, ta yêu nàng." Beatrice bĩu môi: "Hãy dùng nó để bày tỏ tình yêu bằng cách khác đi, đừng thề thốt nhảm nhí thế." Benedick gặng hỏi: "Nàng có tin chắc từ tận đáy lòng rằng Claudio đã oan uổng Hero không?" Beatrice quả quyết: "Phải! Chắc chắn như việc tôi đang suy nghĩ hay có một linh hồn vậy." Benedick đáp gọn lỏn: "Đủ rồi. Ta nhận lời; ta sẽ thách đấu với hắn. Ta xin hôn lên bàn tay nàng và cáo lui. Thề có bàn tay này, Claudio sẽ phải trả một cái giá đắt! Hãy đợi tin tức từ ta rồi hãy phán xét con người ta. Giờ thì đi an ủi chị họ nàng đi."

Trong lúc Beatrice đang dùng những lời lẽ đầy sức nặng để khích lệ Benedick, thổi bùng bản tính hào hiệp của hắn bằng ngọn lửa căm phẫn nhằm lôi kéo hắn vào phe của Hero, sẵn sàng rút gươm thách thức cả người bạn tri kỷ Claudio, thì Leonato cũng đang thách thức vị hoàng tử cùng Claudio phải đền mạng cho nỗi bất hạnh của đứa con gái mà ông đinh ninh đã chết vì uất hận. Thế nhưng họ vốn kính trọng tuổi già và nỗi đau của ông, liền nhẹ giọng: "Xin đừng gây gổ với chúng tôi, thưa lão ông đáng kính." Ngay lúc đó, Benedick xuất hiện và cũng cất lời thách đấu Claudio phải dùng gươm giáo để trả giá cho tội ác hắn đã gây ra cho Hero; Claudio và hoàng tử nhìn nhau ngầm hiểu: "Chính Beatrice đã xúi giục hắn làm chuyện này." Dẫu vậy, Claudio ắt hẳn đã phải nhận lời thách đấu của Benedick, nếu như công lý của Thiên đường không kịp thời mang đến một minh chứng xác thực hơn cho sự trong trắng của Hero thay vì vận may rủi bấp bênh của một cuộc đấu kiếm.

Khi vị hoàng tử và Claudio vẫn đang bàn tán về lời thách đấu của Benedick, một vị quan tòa liền áp giải Borachio đến trước mặt hoàng tử như một tù nhân. Hóa ra Borachio đã bị người ta nghe lén khi đang khoe khoang với một kẻ tòng phạm về những trò phá hoại mà Don John sai hắn thực hiện.

Trước sự chứng kiến của Claudio, Borachio đã khai nhận toàn bộ sự thật với hoàng tử: rằng người mà hắn trò chuyện qua khung cửa sổ hôm ấy chính là Margaret khoác lên mình bộ trang phục của chủ nhân, khiến họ nhầm tưởng đó là tiểu thư Hero; và giờ đây, chẳng còn chút mảy may nghi ngờ nào sót lại trong tâm trí Claudio và hoàng tử về sự trong trắng của Hero. Nếu còn chút hoài nghi nào vương vấn, thì nó cũng đã bị thổi bay bởi cuộc trốn chạy của Don John – kẻ khi nhận ra mưu ác đã bại lộ liền cuống cuồng tẩu thoát khỏi Messina để tránh né cơn thịnh nộ chính đáng từ người anh trai.

Trái tim Claudio quặn thắt đau đớn khi nhận ra mình đã nhẫn tâm vu oan giá họa cho Hero – người mà hắn tưởng đã chết sau những lời tàn nhẫn của hắn; và hình bóng của người thương lại hiện về trong tâm trí hắn đúng với vẻ đẹp tinh khôi ngày nào khiến hắn đắm say từ cái nhìn đầu tiên. Khi vị hoàng tử hỏi rằng những điều vừa nghe có khác nào mũi dao đâm thủng tâm can, Claudio nghẹn ngào đáp rằng hắn cảm giác như vừa uống phải độc dược khi nghe Borachio thú tội.

Và chàng Claudio hối hận khẩn khoản cầu xin vị lão ông Leonato tha thứ cho tội lỗi gây ra đối với đứa con gái tội nghiệp; đồng thời hứa hẹn rằng bất kỳ hình phạt nào mà Leonato giáng xuống để trừng phạt lỗi lầm trót tin lời vu khổng đối với người vợ hứa hôn, vì tưởng nhớ nàng, hắn cũng xin nhẫn nhục chịu đựng.

Hình phạt mà Leonato bắt chàng phải gánh chịu là: vào sáng hôm sau, hãy kết hôn với một người chị họ của Hero – người mà ông tuyên bố hiện là người thừa kế duy nhất và có ngoại hình vô cùng giống Hero. Vì đã đưa ra lời thề thốt trang nghiêm với Leonato, Claudio cắn răng chấp thuận, tuyên bố sẽ cưới vị tiểu thư ẩn danh ấy dẫu cho nàng có là một người Ethiopia đi chăng nữa; thế nhưng cõi lòng hắn nặng trĩu u sầu, và hắn đã dành trọn đêm hôm ấy chìm trong nước mắt cùng niềm ân hận xót xa bên ngôi mộ mà Leonato vừa dựng lên cho Hero.

Khi bình minh ló dạng, vị hoàng tử hộ tống Claudio đến nhà thờ, nơi vị thầy tu nhân hậu, Leonato cùng cháu gái ông đã tề tựu đông đủ để cử hành nghi lễ tân hôn lần thứ hai. Leonato dắt người cô dâu hứa hẹn ra mắt Claudio; và nàng mang một chiếc mặt nạ để Claudio không thể nhận diện gương mặt. Claudio cất lời với bóng hồng sau lớp mặt nạ: "Hãy trao tay nàng cho ta trước mặt vị linh mục thánh thiện này; ta chính là phu quân của nàng, nếu nàng bằng lòng nên duyên." Người thiếu nữ ẩn danh ấy liền đáp: "Và khi còn sống, tôi chính là người vợ khác của ngài," đoạn nàng tháo chiếc mặt nạ xuống, để lộ dung nhan không phải ai xa lạ (cũng chẳng phải họ hàng gì như đã ngụy tạo), mà chính là ái nữ ruột thịt của Leonato – tiểu thư Hero bằng xương bằng thịt. Khỏi phải nói Claudio ngỡ ngàng và hạnh phúc đến nhường nào trước bất ngờ quá đỗi ngọt ngào ấy, bởi hắn từng đinh ninh nàng đã chết, khiến đôi mắt hắn tưởng như không dám tin vào hiện thực. Vị hoàng tử cũng bàng hoàng chẳng kém, thốt lên: "Chẳng phải đây là Hero, nàng Hero đã chết rồi cơ mà?" Leonato điềm tĩnh đáp: "Nàng đã chết, thưa điện hạ, nhưng là chết cùng với những lời phỉ báng nhắm vào nàng." Vị thầy tu hứa sẽ giải thích tường tận về phép màu hiện thực này sau khi nghi lễ hoàn tất, và đang định tiến hành thánh lễ kết hôn thì bị Benedick cất lời ngắt quãng, nài nỉ được làm lễ thành hôn cùng Beatrice ngay lúc ấy. Beatrice còn đôi chút ngượng ngùng chối đẩy, liền bị Benedick vạch trần tình ý mà hắn vô tình hay biết qua lời kể của Hero, khiến một màn giải bày vô cùng thú vị diễn ra. Họ vỡ lẽ ra rằng cả hai đã cùng sập chiếc bẫy lừa phỉnh về một mối tình vốn chưa từng tồn tại, để rồi vô tình trở thành tình nhân thực sự nhờ sức mạnh của một trò đùa quái ác. Thế nhưng thứ tình cảm được vun đắp từ một trò tiêu khiển tinh nghịch ấy nay đã lớn mạnh đến mức chẳng thể lay chuyển nổi bởi những lời giải thích nghiêm túc; và một khi Benedick đã quyết định lấy vợ, hắn chẳng màng đếm xỉa đến những lời ong tiếng ve ngoài xã hội nữa. Hắn tiếp tục duy trì trò đùa hóm hỉnh, thề thốt với Beatrice rằng hắn cưới nàng chẳng qua vì rủ lòng thương, và vì nghe tin nàng đang héo mòn vì tương tư; còn Beatrice cũng đanh thép cất lời rằng nàng chỉ chịu nhượng bộ sau khi bị nài nỉ hết mức, một phần cũng để cứu mạng hắn khi nghe tin hắn đang mắc bệnh lao phổi. Thế là cặp đôi ngổ ngáo ấy đã hòa giải và nên duyên vợ chồng ngay sau đám cưới của Claudio và Hero. Để khép lại trọn vẹn câu chuyện, tên Don John – kẻ chủ mưu đê tiện – cuối cùng đã bị tóm gọn trong lúc trốn chạy và bị giải về Messina; và đó quả là một sự trừng phạt thích đáng dành cho gã u uất, bất mãn ấy khi phải tận mắt chứng kiến niềm vui hoan hỉ cùng những bữa tiệc tưng bừng ngập tràn cung điện Messina nhờ sự phá sản của chính những âm mưu đen tối do hắn dựng lên.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.