[VAI TRÒ]: Sebastian và người em gái tên là Viola, một đôi trai tài gái sắc đến từ Messaline, là một cặp song sinh. Một điều kỳ diệu ít ai sánh bằng là từ khi sinh ra, họ giống nhau như đúc, đến mức nếu không nhờ trang phục khác biệt thì đố ai phân biệt được họ. Cả hai chào đời cùng một giờ, và cũng trong một giờ ấy, cả hai đứng trước ranh giới tử sinh khi chiếc tàu chở họ gặp cơn hải nạn ngoài khơi bờ biển Illyria trong một chuyến hải trình chung. Con tàu chở họ đã đâm phải đá ngầm trong một trận cuồng phong dữ dội, và chỉ có một nhúm người trên tàu may mắn giữ được tính mạng. Viên thuyền trưởng cùng một vài thủy thủ sống sót đã chèo một chiếc thuyền nhỏ vào bờ, đưa được Viola đến nơi an toàn. Nơi đất liền ấy, than ôi, người thiếu phụ tội nghiệp chẳng những không mừng vì mình thoát nạn, lại đâm ra sầu khổ trước nỗi mất mát người anh trai. Thế nhưng, viên thuyền trưởng đã an ủi nàng bằng lời quả quyết rằng khi con tàu vỡ, ông đã thấy anh trai nàng bám chặt lấy một cột buồm chắc chắn, và chừng nào tầm mắt còn trông theo được qua khoảng cách xa xôi ấy, ông vẫn thấy chàng được sóng cả nâng niu dập dềnh trên mặt nước. Niềm hy vọng từ lời kể này đã vỗ về Viola phần nào, và giờ đây nàng phải trăn trở tìm chốn dung thân nơi xứ lạ quê người, cách xa quê hương muôn trùng. Nàng bèn hỏi viên thuyền trưởng xem ông có biết gì về xứ Illyria hay không. "Thưa tiểu thư, tôi rành lắm chứ, bởi quê tôi chỉ cách nơi này chưa đầy ba giờ đường đi," viên thuyền trưởng đáp. Viola liền hỏi ai đang cai trị nơi này. Viên thuyền trưởng cho biết Illyria do công tước Orsino cai quản – một vị quân vương cao quý cả về phẩm giá lẫn tâm hồn. Viola bèn nhắc lại rằng nàng từng nghe phụ thân nhắc đến Orsino, và khi ấy ngài hãy còn độc thân. "Và bây giờ ngài vẫn vậy," viên thuyền trưởng tiếp lời; "hoặc giả mới đây thôi, bởi chỉ mới cách đây một tháng, tôi rời khỏi nơi này và khi ấy người ta vẫn bàn tán xôn xao rằng – ngài biết đấy, dân chúng thường hay thì thầm về những việc đại sự của người trên – rằng Orsino đang cầu hôn tiểu thư Olivia xinh đẹp, một trinh nữ nết na, con gái của một vị bá tước đã qua đời cách đây mười hai tháng, để lại Olivia cho người anh trai bảo bọc, nhưng chẳng bao lâu sau vị huynh trưởng ấy cũng qua đời. Vì thương nhớ người anh quý giá này, người ta đồn rằng nàng đã thề đoạn tuyệt với bóng dáng và sự góp mặt của đàn ông." Bản thân Viola đang chìm đắm trong nỗi đau đớn khôn cùng vì mất anh, liền thầm ước được sống cùng vị tiểu thư đang sầu muộn khôn nguôi vì tiếc thương huynh trưởng ấy. Nàng ngỏ ý hỏi viên thuyền trưởng liệu ông có thể dẫn dắt mình diện kiến Olivia hay không, vì nàng nguyện lòng hầu hạ vị tiểu thư này. Nhưng ông đáp rằng việc ấy khó thành, bởi từ khi anh trai qua đời, tiểu thư Olivia không chịu tiếp bất kỳ ai bước chân vào dinh thự, thậm chí cả vị công tước cũng không ngoại lệ. Khi ấy, Viola liền nảy sinh một kế sách khác trong đầu: đó là giả dạng nam nhân để làm tiểu đồng phục vụ công tước Orsino. Thật là một ý tưởng kỳ lạ đối với một thiếu nữ khi khoác lên mình trang phục nam nhi và mạo nhận là một cậu thiếu niên; thế nhưng, hoàn cảnh bơ vơ, không tấc sắt che chở của Viola – một cô gái tuổi đương thì với nhan sắc tuyệt trần, lại ở nơi đất khách quê người một mình – chính là lời biện hộ duy nhất cho nàng.
Nhận thấy cung cách đường hoàng cùng lòng quan tâm chân thành của viên thuyền trưởng đối với sự bình an của mình, nàng đã tin tưởng trao phó dự định ấy cho ông, và ông cũng sẵn lòng giúp đỡ. Viola đưa tiền cho ông, dặn dò ông sắm sửa cho mình bộ y phục phù hợp, yêu cầu may y phục có màu sắc và kiểu dáng y hệt như những bộ đồ mà người anh trai Sebastian của nàng thường mặc. Khi đã khoác lên mình bộ dạng nam nhi ấy, trông nàng giống hệt anh trai đến nỗi đã xảy ra không ít tình huống nhầm lẫn bi hài vì người ta cứ đinh ninh hai người là một; bởi như sau này sẽ rõ, Sebastian cũng đã thoát nạn.
Người bạn tốt bụng của Viola, sau khi biến hóa vị tiểu thư kiều diễm này thành một nam nhi tuấn tú, nhờ có chút ít thế lực chốn triều đình, đã đưa nàng ra mắt công tước Orsino dưới cái tên giả là Cesario. Vị công tước vô cùng ưng ý trước sự tháo vát cùng dáng vẻ tao nhã của chàng thanh niên khôi ngô này, liền thu nhận Cesario làm một trong những tiểu đồng – đúng như chức vị mà Viola hằng mong muốn. Nàng hoàn thành xuất sắc các bổn phận ở cương vị mới, thể hiện sự kính cẩn tuân lệnh cùng lòng trung thành gắn bó với chủ nhân đến mức chẳng mấy chốc đã trở thành người hầu cận được ngài sủng ái nhất. Orsino đã thổ lộ toàn bộ câu chuyện tình yêu của mình với tiểu thư Olivia cho Cesario nghe. Ngài kể cho Cesario nghe về cuộc tình dài dằng dặc nhưng bất thành của ngài với một người phụ nữ đã lạnh lùng cự tuyệt mọi sự săn sóc, rẻ rúng thân phận ngài và nhất quyết không chịu để ngài diện kiến. Vì tình yêu dành cho người đẹp đã đối xử tàn nhẫn với mình ấy, vị công tước cao quý Orsino đã từ bỏ mọi trò tiêu khiển ngoài đồng nội cùng các môn thể thao nam tính mà ngài từng say mê, để chôn vùi thời gian trong sự lười biếng vô vị, đắm mình trong những âm thanh ủy mị của khúc nhạc du dương, những giai điệu dịu ngọt và các bản tình ca nồng nàn. Lơ là cả hội nhóm của các bậc hiền triết và quý tộc uyên bác mà ngài từng giao du, giờ đây ngài kè kè trò chuyện cùng trẻ Cesario suốt cả ngày. Các vị đại thần trang trọng chắc hẳn đều nghĩ rằng Cesario chẳng phải là người bầu bạn xứng đáng chút nào cho bậc chủ nhân từng vô cùng cao quý của họ – vị đại công tước Orsino.
Làm người giữ bí mật cho các vị công tước trẻ tuổi tuấn tú quả là một chuyện đầy hiểm nguy; điều này chẳng mấy chốc đã khiến Viola phải nếm trải niềm đau đớn, bởi mọi tâm sự mà Orsino trút vào tai nàng về nỗi niềm đau khổ vì Olivia, nàng chợt nhận ra mình cũng đang gánh chịu trọn vẹn vì yêu chính ngài. Nàng không khỏi ngạc nhiên xiết kể khi thấy Olivia lại có thể dửng dưng đến thế trước vị chúa tể kiêu hùng không ai bì kịp của nàng – một người mà nàng đinh ninh rằng bất cứ ai ngắm nhìn cũng phải dâng trào niềm thán phục sâu sắc. Nàng bèn rụt rè bóng gió với Orsino rằng thật đáng tiếc khi ngài lại đi say đắm một giai nhân mù lòa trước những phẩm chất đáng quý của ngài; và nàng cất lời: "Thưa chúa công, nếu có một tiểu thư đem lòng yêu ngài sâu đậm như cách ngài hướng về Olivia (và biết đâu trên đời thực sự có một người như thế), giả sử ngài không thể hồi đáp tình cảm ấy, liệu ngài có thẳng thắn từ chối nàng không, và chẳng lẽ nàng ấy không đành lòng chấp nhận câu trả lời đó sao?" Nhưng Orsino kiên quyết không chấp nhận lý lẽ ấy, vì ngài phủ nhận chuyện một người phụ nữ có thể yêu sâu sắc đến mức như ngài. Ngài cho rằng trái tim phụ nữ chẳng đủ lớn để chứa đựng ngần ấy tình yêu, thế nên việc so sánh tình cảm của bất kỳ tiểu thư nào dành cho ngài với tình yêu ngài hướng về Olivia là hoàn toàn khập khiễng. Dẫu Viola hết mực kính trọng quan điểm của công tước, nàng vẫn không thể kìm lòng mà nghĩ rằng điều đó không hẳn đã đúng, bởi nàng tin chắc trái tim mình chứa chan tình yêu chẳng kém gì tấm lòng của Orsino; và nàng cất lời: "A, nhưng thần thưa ngài, thần biết rõ điều ấy." "Ngươi biết gì hở Cesario?" Orsino hỏi. "Thần biết quá rõ," Viola đáp, "tình yêu mà phụ nữ dâng hiến cho nam nhân sâu sắc nhường nào. Trái tim họ cũng chung thủy chẳng kém gì chúng ta. Phụ thân thần từng có một người con gái đem lòng yêu một nam nhân, cũng như thần đây, giả sử là phận nữ nhi, hẳn cũng sẽ yêu chúa công tha thiết." "Và câu chuyện của nàng ấy ra sao?" Orsino hỏi. "Thưa ngài, đó chỉ là một tờ giấy trắng," Viola đáp: "nàng chưa từng thỏ thẻ lời yêu, mà để sự giấu giếm gặm nhấm đôi gò má hồng thắm tựa đóa damask như loài sâu mọt trong nụ hoa. Nàng héo mòn trong tâm tưởng, mang nỗi u sầu úa vàng xanh xao, ngồi lặng lẽ tựa bức tượng Nữ thần Kiên nhẫn, mỉm cười với nỗi đau thương." Vị công tước gặng hỏi liệu tiểu thư ấy có phải đã chết vì tình hay không, nhưng trước câu hỏi này, Viola chỉ đưa ra câu trả lời lảng tránh; có lẽ vì nàng chỉ đang bịa ra câu chuyện ấy để mượn lời cất lên nỗi lòng yêu thầm cùng niềm bi thương lặng lẽ mà nàng đang gánh chịu vì Orsino.
Giữa lúc hai người đang trò chuyện, một vị quý tộc mà công tước phái đến gặp Olivia bước vào và bẩm rằng: "Tâu chúa công, thần đã không được phép tấu trình trực tiếp trước tiểu thư, nhưng qua lời thị nữ, nàng đã gửi lại câu trả lời này cho ngài: Cho đến bảy năm đằng đẵng nữa, ngay cả bầu trời này cũng đừng hòng trông thấy dung nhan nàng; nàng sẽ cất bước trong lớp khăn che mặt hệt như một nữ tu, lấy nước mắt tưới đẫm phòng khuê để tưởng niệm nỗi buồn đau khôn nguôi vì người anh trai đã khuất." Nghe vậy, vị công tước liền thốt lên: "Ồ, một trái tim được tôi luyện tinh tế nhường ấy, sẵn sàng dâng trọn món nợ tình yêu cho người huynh trưởng đã mất, thì khi mũi tên vàng óng chạm đến trái tim, nàng sẽ yêu tha thiết biết nhường nào!" Rồi ngài quay sang bảo Viola: "Cesario, ngươi biết rõ ta đã thổ lộ mọi bí mật trong lòng cho ngươi nghe; thế nên, hỡi cậu thiếu niên ngoan ngoãn, hãy đến dinh thự của Olivia. Đừng chịu khuất phục trước lời từ chối; hãy đứng trước cửa nhà nàng, tuyên bố rằng đôi chân ngươi sẽ bám rễ ở đó cho đến khi nào được nàng tiếp kiến." "Thưa chúa công, giả sử thần được diện kiến nàng, thì sẽ ra sao?" Viola hỏi. "Ồ, khi ấy," Orsino đáp, "hãy bày tỏ ngọn lửa tình của ta với nàng. Hãy kể lể thật dài về tấm lòng son sắt của ta. Ngươi diễn tả những nỗi niềm đau khổ thay ta là hợp ơn hơn cả, vì nàng sẽ chăm chú lắng nghe ngươi hơn là một kẻ mang diện mạo già dặn trang nghiêm."
Thế là Viola lên đường; dẫu trong lòng chẳng mấy đành lòng khi phải nhận sứ mệnh này, bởi nàng phải đi thuyết phục một tiểu thư trở thành hiền thê của người mà chính nàng hằng mong ước được kết duyên. Thế nhưng, đã nhận gánh vác việc đời, nàng vẫn hoàn thành trọn vẹn với tất cả sự tận tâm. Chẳng mấy chốc, Olivia đã hay tin có một chàng trai đang đứng tì trước cửa, khăng khăng đòi vào yết kiến. "Thần đã bảo cậu ta rằng tiểu thư đang lâm bệnh: cậu ta đáp rằng mình biết rõ điều ấy, thế nên mới lặn lội đến đây để hội kiến người. Thần bảo cậu ta rằng tiểu thư đang nghỉ ngơi: cậu ta có vẻ như đã đoán trước được cả điều đó, và nói rằng vì thế lại càng phải gặp bằng được người. Thưa tiểu thư, phải ăn nói sao đây với cậu ta? Hắn có vẻ như đã trui rèn để miễn nhiễm với mọi lời từ chối, và quyết gặp cho kỳ được người, dẫu người có ưng thuận hay không." Tò mò muốn biết vị sứ giả hách dịch này là ai, Olivia liền hạ lệnh cho phép cậu ta bước vào; nàng choàng chiếc khăn voan che kín mặt và tự nhủ sẽ lắng nghe sứ điệp của Orsino thêm một lần nữa, đinh ninh rằng vì sự nài nỉ kịch liệt này, chắc chắn người phái đến không ai khác ngoài vị công tước. Bước vào trong, Viola cố vóc dáng nam nhi nhất có thể, bắt chước giọng điệu chốn vương giả hoa mỹ của các tiểu đồng nhà quyền quý để cất lời với vị tiểu thư đang che mặt: "Hỡi bậc giai nhân rực rỡ, kiều diễm và không ai sánh bằng, xin ngài vui lòng cho biết có phải ngài là nữ chủ nhân của dinh thự này chăng; bởi thần sẽ rất tiếc nuối nếu cất lời phung phí với một người không phải gia chủ; ngoài việc những lời này đã được chắp bút vô cùng tinh xảo, thần còn phải tốn không ít công sức mới học thuộc lòng được đấy." "Ngươi từ đâu tới thế, hỡi chàng trai?" Olivia hỏi. "Thần chẳng thể nói gì hơn những gì mình đã dày công ghi nhớ," Viola đáp; "và câu hỏi đó nằm ngoài kịch bản của thần rồi." "Ngươi là kép hát đấy phờ?" Olivia hỏi. "Thưa không," Viola đáp; "nhưng thần lại chẳng phải là con người thật sự mà mình đang sắm vai" – ngụ ý rằng bản thân nàng là phận nữ nhi nhưng đang mạo nhận là nam nhân. Nàng lại cất lời hỏi Olivia xem có đúng là nữ chủ nhân của dinh thự này không. Olivia xác nhận chính là mình; bấy giờ, Viola vì tò mò muốn chiêm ngưỡng dung nhan của tình địch hơn là vội vã truyền đạt thông điệp của chủ nhân, liền cất lời: "Thưa phu nhân khả ái, xin hãy cho thần được ngắm nhìn khuôn mặt người." Trước thỉnh cầu có phần mạnh bạo ấy, Olivia chẳng hề tỏ ra ngần ngại; bởi vị giai nhân kiêu kỳ mà công tước Orsino đã đem lòng yêu đắm đuối suốt bao lâu nay trong vô vọng, ngay từ cái nhìn đầu tiên đã sinh lòng ái mộ với cậu tiểu đồng giả dạng, chính là chàng Cesario khiêm nhường.
Khi Viola ngỏ ý muốn ngắm nhìn khuôn mặt nàng, Olivia liền cất lời: "Ngươi có chiếu chỉ nào từ chỗ chúa công và chủ nhân của ngươi để đến thương lượng với khuôn mặt ta chăng?" Rồi quên bẵng đi quyết định che mặt suốt bảy năm đằng đẵng, nàng vén tấm khăn voan lên và bảo: "Nhưng ta sẽ vén bức màn này để bày tỏ bức tranh. Trông có đẹp mắt hay không?" Viola đáp: "Đó quả là một vẻ đẹp pha trộn tuyệt mỹ; sắc đỏ và trắng trên đôi gò má người thực sự do chính bàn tay khéo léo của Mẹ Thiên Nhiên tô vẽ nên. Người quả là vị tiểu thư tàn nhẫn nhất trần đời nếu cứ đày đọa những nét kiều diễm ấy xuống mồ, mà chẳng để lại cho trần gian một bản sao nào." "Ồ chàng trai ơi," Olivia đáp lại, "ta chẳng đến nỗi tàn nhẫn thế đâu. Trần gian có thể lập một bản kiểm kê nhurek sắc của ta đây. Đơn cử như: mục thứ nhất, hai chiếc môi, độ đỏ vừa phải; mục thứ hai, hai con mắt màu xám, có cả mi mắt hẳn hoi; một chiếc cổ; một chiếc cằm; cứ thế mà tiếp tục. Có phải ngươi được phái đến đây để ca tụng ta chăng?" Viola đáp lời: "Thần thấy rõ bản chất của người: người quá đỗi kiêu kỳ, nhưng quả thực rất xinh đẹp. Chúa công và chủ nhân của thần yêu người thiết tha. Ồ, một tình yêu dường ấy xứng đáng được đền đáp xứng đáng, dẫu cho người có được vương miện ngự trị trên ngai vàng của nữ hoàng sắc đẹp đi chăng nữa; bởi Orsino yêu người bằng cả sự sùng kính lẫn những giọt nước mắt, bằng những tiếng thở dài tựa sấm truyền tình yêu, và những nỗi niềm thổn thức rực lửa." "Chúa công của ngươi thừa hiểu tâm ý ta," Olivia nói. "Ta chẳng thể yêu ngài; dẫu vậy ta tin chắc ngài là người đức hạnh; ta biết ngài cao quý, thuộc dòng dõi vương tôn, với tuổi trẻ trong trắng ngời ngời. Mọi lời ca tụng đều khẳng định ngài uyên bác, nhã nhặn và can trường; thế nhưng ta không sao yêu ngài nổi, lẽ ra ngài nên nhận câu trả lời từ lâu lắm rồi." "Nếu thần yêu người như cách chủ nhân của thần hằng yêu," Viola cất lời, "thần sẽ dựng lên một túp lều liễu trước cổng nhà người, cất tiếng gọi tên người, viết những khúc sonnet than trách về Olivia và ngâm nga chúng giữa đêm khuya thanh vắng; tên người sẽ ngân vang khắp các sườn đồi, và thần sẽ bắt Tiếng Vọng – mụ hàng xóm lắm điều của bầu gió – phải cất lời kêu gào cái tên Olivia. Ồ, người sẽ chẳng thể nào chợp mắt nổi giữa đất trời, mà sẽ phải chạnh lòng thương xót cho thần." "Ngươi có thể làm được nhiều điều đấy chứ," Olivia đáp: "thân thế gia thế của ngươi ra sao?" Viola đáp: "Hoàn cảnh của thần có phần khiêm nhường hơn cơ nghiệp, nhưng gia thế của thần rất đàng hoàng. Thần là một trang nam nhi." Bấy giờ Olivia mới miễn cưỡng tiễn Viola ra về, miệng dặn với theo: "Hãy về gặp chủ nhân của ngươi và nhắn rằng ta không thể yêu ngài ấy. Đừng để ngài sai người đến nữa, trừ phi chính ngươi lại ghé qua để tường thuật xem ngài đón nhận điều đó ra sao." Thế rồi Viola bước đi, không quên cất lời chào từ biệt vị tiểu thư bằng danh xưng Giai nhân Tàn nhẫn. Khi nàng đi rồi, Olivia cứ lặp đi lặp lại những từ ngữ ấy trong đầu: Hoàn cảnh của thần có phần khiêm nhường hơn cơ nghiệp, nhưng gia thế của thần rất đàng hoàng. Thần là một trang nam nhi. Và nàng cất lời khẳng định lớn tiếng: "Ta dám thề chàng chính là như thế; giọng nói, khuôn mặt, chân tay, cử chỉ lẫn khí chất đều minh chứng rõ mồn một chàng là một trang nam nhi." Rồi nàng lại thầm ước gì Cesario chính là vị công tước; nhận ra thứ tình cảm đã bén rễ sâu cay trong tâm hồn mình, nàng tự trách bản thân vì đã trót đem lòng yêu một cách quá đỗi vội vã. Thế nhưng, những lời tự trách dịu dàng mà người ta tự gán cho lỗi lầm của chính mình vốn chẳng thể cắm rễ sâu bền; chẳng mấy chốc, vị nữ quý tộc cao quý Olivia đã phớt lờ cả khoảng cách chênh lệch giữa gia thế của nàng với cậu tiểu đồng bề ngoài, lẫn sự đoan trang vốn là nét ngọc ngà cao quý nhất của phận nữ nhi, để rồi quyết định quay sang săn đón tình cảm của chàng tiểu đồng Cesario. Nàng phái một người hầu đuổi theo anh, mang theo một chiếc nhẫn kim cương với cái cớ rằng chàng đã để quên nó lại chỗ nàng như một món quà từ Orsino. Nàng hy vọng bằng cách khéo léo tặng lại chiếc nhẫn ấy cho Cesario, nàng sẽ ngầm phát đi tín hiệu về tâm tư của mình; và quả thực, hành động ấy đã khiến Viola phải hoài nghi. Biết chắc Orsino chẳng hề gửi chiếc nhẫn nào qua tay mình, nàng bắt đầu nhớ lại ánh mắt và thái độ tràn ngập vẻ ái mộ của Olivia, và lập tức đoán ra rằng người tình trong mộng của chủ nhân đã đem lòng yêu mình. "Than ôi," nàng tự nhủ, "cô tiểu thư tội nghiệp ấy yêu một giấc mơ còn hơn. Hóa trang quả thực là một tội ác, bởi nó đã khiến Olivia phải trút những tiếng thở dài vô vọng vì ta, hệt như ta đang mòn mỏi vì Orsino vậy."
Viola trở về cung điện của Orsino, thuật lại cho chủ nhân nghe về kết cục thảm hại của cuộc thương lượng, đồng thời chuyển tải lời dặn dò của Olivia rằng vị công tước đừng nên làm phiền nàng thêm nữa. Thế nhưng, vị công tước vẫn ngoan cố nuôi hy vọng rằng chàng Cesario dịu dàng rồi sẽ có ngày thuyết phục được nàng rủ lòng thương xót, thế nên ngài lại sai cậu ngày mai tiếp tục đến đó. Trong lúc chờ đợi khoảng thời gian tẻ nhạt trôi qua, ngài bawas lệnh cất lên khúc ca mà ngài yêu thích, rồi lẩm bẩm: "Cesario ngoan của ta, tối qua khi nghe khúc ca ấy, ta có cảm giác nó vỗ về nỗi niềm đau khổ trong ta biết bao. Hãy lắng nghe cho kỹ nhé Cesario, đây là một khúc ca cổ kính và mộc mạc. Mấy mệ xe chỉ và mấy cô thợ đan khi ngồi sưởi nắng bên hiên, hay những thiếu nữ dệt chỉ bằng thoi xương thường hay ngân nga khúc ca này. Nó ngớ ngẩn làm sao, nhưng ta lại vô cùng yêu thích, bởi nó kể về sự trong trắng ngây thơ của tình yêu thuở xa xưa."
Mau đến đây, mau đến đây, hỡi Tử thần
Và đặt ta nằm nghỉ trong lớp tùng bách buồn tênh;
Hãy bay đi, hãy bay đi, hỡi hơi thở cuối cùng,
Ta ngã xuống bởi nhát dao của một giai nhân tàn nhẫn.
Chiếc khăn tang trắng cắm đầy cành thủy tùng, ôi hãy chuẩn bị đi!
Chẳng một ai chung thủy chia sẻ phần vĩnh biệt của ta.
Chẳng một đóa hoa, chẳng một đóa hoa tươi thắm nào
Được rắc lên cỗ quan tài đen tối của ta:
Chẳng một người bạn, chẳng một người bạn nào ghé thăm
Xác thân tội nghiệp của ta, nơi những khúc xương sẽ bị vùi dập
Để cứu chuộc ngàn vạn tiếng thở dài, hãy đặt ta nằm xuống chốn nào
Nơi những kẻ si tình sầu muộn chẳng khi nào tốt bụng ghé qua nấm mồ để khóc thương!
Viola không quên ghi khắc từng lời trong khúc ca cổ kính ấy – thứ âm điệu mộc mạc chân thật phác họa trọn vẹn niềm đớn đau của một mối tình đơn phương, và nét mặt nàng đã phơi bày nỗi thấu cảm sâu sắc trước những gì khúc ca gửi gắm. Vẻ u sầu trên nét mặt nàng đã lọt vào mắt Orsino, khiến ngài cất lời: "Ta lấy tính mạng ra để đảm bảo, Cesario ạ, dẫu ngươi còn quá trẻ, ánh mắt kia hẳn đã từng ngắm nhìn một gương mặt mà nó yêu thương: có phải thế không hỡi cậu trai?" "Thưa chúa công, xin phép ngài cho thần được thưa là có một chút ạ," Viola đáp. "Và đó là người phụ nữ thế nào, ở độ tuổi bao nhiêu?" Orsino gặng hỏi. "Thưa ngài, bằng tuổi và có làn da ngăm giống ngài đấy ạ," Viola đáp. Câu trả lời ấy khiến vị công tước bật cười khi nghe chàng trai trẻ tuổi kiều diễm này lại đem lòng yêu một người phụ nữ lớn tuổi hơn mình rất nhiều, lại còn sở hữu làn da ngăm đen nam tính; nhưng sâu thẳm trong lòng, Viola ngầm ám chỉ Orsino, chứ chẳng phải một người phụ nữ nào có nét tương đồng như thế.
Trong lần viếng thăm thứ hai đến chỗ Olivia, Viola chẳng gặp chút khó khăn nào để bước vào trong. Bọn gia nhân tinh tường thừa sức nhận ra khi nào các nữ chủ nhân của chúng mê mẩn trò chuyện cùng những sứ giả trẻ tuổi tuấn tử; thế là vừa thấy Viola đặt chân đến, cánh cổng lớn lập tức bật mở toang, và tiểu đồng của công tước được đón tiếp vào tận tư phòng của Olivia với thái độ kính cẩn vô cùng. Khi Viola thưa với Olivia rằng nàng quay lại đây để tiếp tục nài nỉ thay cho chủ nhân, vị tiểu thư liền đáp: "Ta đã dặn ngươi tuyệt đối đừng bao giờ nhắc đến hắn nữa; thế nhưng nếu ngươi chịu nhận một thỉnh cầu khác, ta thà lắng nghe ngươi cất lời van xin còn hơn là thưởng thức thứ âm nhạc cất lên từ các tầng trời." Đó quả là những lời lẽ bộc bạch hết sức rõ ràng, nhưng chẳng mấy chốc Olivia còn tự thổ lộ rạch ròi hơn thế nữa khi công khai bày tỏ tình yêu của mình. Nhận thấy vẻ kinh hãi lẫn bối rối hằn lên trên gương mặt Viola, nàng liền thưa: "Ồ, ngay cả sự hững hờ cũng trở nên kiều diễm biết bao trong nét khinh miệt và giận hờn trên đôi môi ấy! Hỡi Cesario, nhân danh những đóa hồng mùa xuân, nhân danh sự trinh bạch, danh dự và chân lý, ta yêu ngươi sâu đậm đến mức bất chấp sự kiêu kỳ của ngươi, ta chẳng còn chút lý trí hay khôn ngoan nào để che giấu nỗi niềm ái mộ này nữa." Mặc cho nàng tiểu thư tha thiết nài nỉ, Viola vẫn vội vã chuồn khỏi căn phòng, buông lời đe dọa sẽ không bao giờ bén mảng đến để van xin tình yêu cho Orsino nữa; và lời đáp duy nhất nàng dành cho những lời nồng nàn của Olivia chính là tuyên bố kiên quyết Sẽ không bao giờ đem lòng yêu bất kỳ người phụ nữ nào.
Viola vừa rời khỏi chỗ vị tiểu thư thì lập tức vướng vào một cuộc thách đấu thể hiện lòng dũng cảm. Một quý tộc – kẻ từng bị Olivia cự tuyệt – sau khi hay tin vị tiểu thư đã dành sự sủng ái đặc biệt cho sứ giả của công tước, liền gửi chiến thư thách đấu tay đôi. Viola tội nghiệp biết tính sao đây, dẫu khoác lên mình vẻ bề ngoài của một đấng nam nhi, trái tim nàng vẫn hoàn toàn là của một người phụ nữ thực thụ, và nàng vô cùng khiếp sợ khi phải tận mắt nhìn thấy thanh gươm của chính mình?
Khi thấy đối thủ đáng gờm đang rầm rập tiến về phía mình với thanh gươm tuốt trần, nàng bắt đầu nghĩ đến chuyện thú nhận thân phận nữ nhi của mình. Thế nhưng, nàng lập tức được giải cứu khỏi nỗi kinh hoàng cùng sự hổ thẹn của màn vạch trần ấy nhờ một người lạ mặt đang đi ngang qua. Hắn ta tiến thẳng về phía họ, và như thể đã quen thân từ lâu đời hay là tri kỷ gắn bó nhất của nàng, cất lời với kẻ thách đấu: "Nếu vị tiểu thư trẻ tuổi này có điều gì mạo phạm, ta xin gánh chịu trọn vẹn lỗi lầm thay cậu ấy; và nếu các ngươi dám mạo phạm cậu ấy, vì nghĩa khí của cậu ấy, ta sẵn sàng khiêu chiến với tất cả các ngươi." Chưa kịp để Viola cất lời cảm tạ vì ơn cứu giá hay gặng hỏi lý do của sự can thiệp tốt bụng ấy, người bạn mới quen của nàng đã vướng phải một kẻ thù khiến lòng dũng cảm của hắn chẳng thể phát huy chút tác dụng nào; bởi đúng lúc ấy, toán lính tuần tra triều đình ập tới, bắt giam người lạ mặt theo lệnh của công tước để trả giá cho một tội ác hắn từng gây ra từ nhiều năm trước. Hắn quay sang nói với Viola: "Đây là cái giá phải trả cho việc đi tìm ngươi đấy," rồi chìa tay đòi nàng đưa cho chiếc túi tiền, vừa nói: "Giờ đây cảnh ngộ ngặt nghèo buộc ta phải đòi lại túi tiền của mình, và ta đau đớn vì những gì không thể làm cho ngươi biết mấy, còn hơn cả hoạn nạn đang giáng xuống đầu ta. Ngươi đứng sững ra vì ngạc nhiên đấy à, nhưng hãy bình tĩnh lại." Những lời nói ấy thực sự khiến Viola chấn động tâm can, nàng một mực thanh minh rằng mình hoàn toàn không quen biết hắn, chưa từng nhận bất kỳ chiếc túi tiền nào từ tay hắn; thế nhưng để đáp lại lòng tốt mà hắn vừa thể hiện, nàng vẫn nhã ý biếu hắn một khoản tiền nhỏ, coi như toàn bộ gia tài mình đang nắm giữ. Bấy giờ, người lạ mặt mới cất lên những lời cay đắng, mắng mỏ nàng là kẻ vong ân bội nghĩa, bạc tình bạc nghĩa. Hắn thốt lên: "Chính cậu thiếu niên mà ngươi đang thấy trước mặt này đã được ta cứu vớt khỏi hàm cá mập tử thần, và chỉ vì riêng cậu ta, ta mới bất chấp hiểm nguy đặt chân đến xứ Illyria này, để rồi rước họa vào thân." Nhưng lũ lính canh chẳng màng mỏ gì đến việc lắng nghe những lời than van của tên tù nhân, chúng xách cổ hắn lôi đi, cãi lại rằng: "Việc đó thì liên quan gì đến chúng tao?" Và trong lúc bị lôi đi, hắn vẫn cố rướn cổ gọi Viola bằng cái tên Sebastian, nhiếc móc kẻ mạo nhận Sebastian là kẻ vô ơn bội nghĩa đành đoạn chối bỏ ân nhân chừng nào tai còn nghe thấy. Khi nghe người ta gọi mình là Sebastian, dẫu người lạ mặt đã bị kéo đi quá vội vã khiến nàng chẳng kịp cất lời minh bạch, Viola vẫn láng loáng suy đoán rằng bí ẩn oái oăm này có lẽ bắt nguồn từ việc nàng bị nhầm lẫn với người anh trai sinh đôi; và nàng bắt đầu nhen nhóm niềm hy vọng rằng chính là người anh trai mà người đàn ông này tuyên bố đã cứu mạng. Và thực tế đúng là như vậy. Người lạ mặt có tên Antonio ấy vốn là một thuyền trưởng tàu biển. Ông từng vớt Sebastian lên con tàu của mình khi chàng ta đang trôi dạt trên chiếc cột buồm trong cơn bão, kiệt quệ gần như sắp chết lả. Antonio đã đem lòng quý mến Sebastian sâu sắc đến mức quyết định đồng hành cùng chàng đi bất cứ nơi đâu; và khi chàng thanh niên ngỏ ý muốn tò mò tham quan triều đình của Orsino, Antonio thà đến Illyria cùng chàng chứ nhất quyết không chịu chia tay, dù thừa biết nếu bị nhận diện ở nơi này, tính mạng ông sẽ ngàn cân treo sợi tóc vì trong một trận hải chiến trước đây, ông từng đánh trọng thương người cháu gọi công tước Orsino bằng cậu. Đó chính là tội danh khiến ông bị bắt giam ngày hôm nay.
Antonio và Sebastian chỉ vừa đặt chân lên bờ vỏn vẹn vài tiếng trước thời điểm Antonio chạm trán Viola. Ông đã trao chiếc túi tiền của mình cho Sebastian, dặn dò chàng cứ thoải mái sử dụng nếu trông thấy món đồ nào muốn mua, đồng thời bảo rằng ông sẽ chờ ở quán trọ trong lúc Sebastian đi ngoạn cảnh thị trấn. Thế nhưng, vì Sebastian mãi chẳng quay lại đúng hẹn, Antonio đành mạo hiểm bước ra ngoài để tìm kiếm; và vì Viola ăn mặc y hệt lại có khuôn mặt giống hệt người anh trai như đúc, Antonio đã rút gươm ra (như ông đinh ninh) để bảo vệ cậu thiếu niên mình từng cứu mạng. Thế nên, khi Sebastian (theo tưởng tượng của ông) chối bay chối biến và từ chối trả lại chiếc túi tiền của chính mình, bảo sao ông không giận tím mặt mà kết tội chàng vong ân bội nghĩa.
Sau khi Antonio bị dẫn đi, vì sợ lại vướng vào một lời thách đấu nào khác, Viola vội vã lủi thủi chuồn về nhà thật nhanh hết mức có thể. Nàng vừa rời đi chẳng bao lâu thì đối thủ của nàng lại tưởng nhầm rằng nàng đã quay trở lại; nhưng thực chất đó chính là người anh trai Sebastian, người vừa tình cờ đặt chân đến chốn này. Chàng ta liền cất lời: "Này anh bạn, cuối cùng ta cũng tìm ra ngươi để tính sổ rồi chứ gì? Nhận lấy món quà này đi," rồi giáng cho hắn một cú trời giáng. Sebastian vốn chẳng phải kẻ nhát gan; chàng lập tức tung đòn đáp trả ra trò và tuốt gươm thủ thế.
Đúng lúc ấy, một vị tiểu thư đã bước ra can thiệp cuộc quyết đấu này, không ai khác chính là Olivia. Hiểu lầm Sebastian thành Cesario, nàng vội vã mời chàng bước vào dinh thự, miệng không ngớt bày tỏ niềm xót xa trước màn tập kích thô lỗ mà chàng vừa phải gánh chịu. Dẫu Sebastian ngạc nhiên vô cùng trước sự niềm nở của vị tiểu thư chẳng kém gì sự thô lỗ của kẻ thù vô danh kia, chàng vẫn vui vẻ bước theo nàng vào nhà. Olivia sung sướng khôn tả khi thấy Cesario (theo cách nàng đinh ninh) nay đã trở nên thấu cảm hơn trước những tình cảm của nàng; bởi dù những đường nét trên gương mặt y hệt như cũ, hoàn toàn chẳng còn bóng dáng của sự khinh miệt hay giận hờn từng khiến nàng phải cất lời phàn nàn trong lần tỏ tình trước.
Sebastian chẳng hề tỏ ra phàn nân trước sự cưng chiều mà vị tiểu thư trút lên người mình. Chàng có vẻ đón nhận nó một cách rất cởi mở, dẫu trong lòng vẫn không khỏi tự hỏi cơ sự nào lại dẫn đến nông nỗi này, thậm chí còn nghiêng về giả thuyết rằng có lẽ tinh thần của Olivia có vấn đề. Thế nhưng, khi nhận ra nàng là nữ chủ nhân của một cơ ngơi lộng lẫy, quán xuyến mọi việc trong nhà vô cùng ngăn nắp cẩn trọng và chứng tỏ mình là người minh mẫn trong mọi chuyện ngoại trừ cơn say tình đột ngột dành cho chàng, Sebastian hoàn toàn tán thành màn săn đón này. Nhận thấy Cesario đang vô cùng hứng khởi và sợ rằng chàng sẽ đổi ý, Olivia bèn đề xuất rằng vì trong nhà đang sẵn có một vị linh mục, chi bằng họ tiến hành hôn lễ ngay tức khắc. Sebastian vui vẻ gạt đầu đồng ý với đề xuất ấy; và ngay khi nghi thức kết hôn vừa hoàn tất, chàng rời khỏi chỗ người vợ mới cưới trong chốc lát với dự định đi tìm người bạn Antonio để thông báo tin vui vận may bất ngờ vừa gập đến. Giữa lúc ấy, Orsino ghé thăm dinh thự của Olivia; và vừa lúc ngài đặt chân đến trước cổng nhà nàng, toán lính tuần tra cũng áp giải tên tù nhân Antonio đến trước mặt vị công tước. Viola đang đứng cạnh chủ nhân của mình là Orsino; và khi Antonio nhìn thấy Viola – người mà ông vẫn đinh ninh là Sebastian – liền tâu với công tước về cách thức ông đã cứu vớt thiếu niên này khỏi hiểm cảnh trùng dương. Sau khi thuật lại tường tận mọi ân huệ mà ông từng dành cho Sebastian, ông kết thúc lời khiếu nại bằng lời tố cáo rằng suốt ba tháng trời đằng đẵng cả ngày lẫn đêm, kẻ vô ơn bội nghĩa này luôn kè kè bên cạnh ông. Thế nhưng, đúng lúc ấy vị tiểu thư Olivia bước ra khỏi tư phòng, khiến công tước chẳng thể tiếp tục lắng nghe câu chuyện của Antonio nữa. Ngài lên tiếng: "Nữ bá tước của ta đây rồi: quả thực thiên đường đang bước đi trên mặt gian! Còn ngươi, đồ khốn kiếp, những lời ngươi thốt ra chỉ là sảng tưởng. Cậu thiếu niên này đã túc trực hầu hạ bên cạnh ta suốt ba tháng nay rồi!" Rồi ngài ra lệnh kéo Antonio sang một bên. Thế nhưng, vị nữ bá tước tựa thiên thần của Orsino chẳng mấy chốc lại khiến vị công tước có cớ để khép Cesario vào tội vong ân bội nghĩa chẳng kém gì Antonio, bởi mọi lời lẽ mà ngài nghe được từ miệng Olivia thốt ra đều là những lời yêu thương trìu mến dành cho Cesario. Khi nhận ra tiểu đồng của mình đã leo lên được vị trí cao ngất ngưởng trong sự sủng ái của Olivia, ngài liền lôi những lời đe dọa đáng sợ nhất của công lý ra để dằn mặt cậu; và trước khi quay lưng bước đi, ngài ra lệnh cho Viola đi theo mình, miệng hậm hực: "Theo ta, hỡi cậu trai. Tâm trí ta đã chín muồi cho những hành động trừng phạt rồi." Dẫu trong cơn cuồng nộ ghen tuông, ngài có vẻ sắp định đoạt cái chết ngay tức khắc cho Viola, tình yêu dành cho ngài vẫn khiến Viola chẳng còn biết sợ là gì, và nàng tuyên bố sẵn sàng hoan hỉ đón nhận cái chết để mang lại sự bình yên cho chủ nhân. Nhưng Olivia đời nào chịu mất đi người chồng của mình, liền cất giọng gào lên: "Cesario của tôi định đi đâu thế?" Viola đáp lại: "Đi theo người mà thần yêu quý hơn cả sinh mạng." Mặc cho thế, Olivia vẫn ngăn cản bước chân họ bằng cách dõng dạc tuyên bố rằng Cesario chính là phu quân hợp pháp của nàng, đồng thời sai người triệu hồi vị linh mục đến. Vị tu sĩ bèn đứng ra xác nhận rằng chưa đầy hai tiếng đồng hồ trôi qua kể từ khoảnh khắc ông làm lễ thành hôn cho tiểu thư Olivia và chàng thanh niên này. Mặc cho Viola một mực khăng khăng phủ nhận chuyện mình kết hôn với Olivia, lời chứng của vị tiểu thư và linh mục đã khiến Orsino đinh ninh rằng tiểu đồng của ngài đã cướp mất báu vật mà ngài trân quý hơn cả sinh mạng. Đinh ninh rằng mọi chuyện đã an bài chẳng thể vãn hồi, ngài đang cất lời vĩnh biệt người tình bội bạc cùng tên giả dối trẻ tuổi là chồng nàng – cách ngài gọi Viola, đồng thời cảnh cáo nàng tuyệt đối đừng bao giờ bén mảng xuất hiện trước mặt ngài nữa – thì bỗng nhiên (như thể một phép màu xuất hiện!) một Cesario khác bất ngờ bước vào, cất tiếng gọi Olivia là vợ. Cesario mới xuất hiện này chính là Sebastian, người chồng đích thực của Olivia; và khi cơn kinh ngạc vì tận mắt chứng kiến hai con người mang y hệt một khuôn mặt, một giọng nói cùng một bộ y phục dần lắng xuống, cặp huynh muội bắt đầu gặng hỏi lẫn nhau. Viola khó lòng tin nổi anh trai mình vẫn còn sống, trong khi Sebastian chẳng tài nào lý giải nổi vì sao người em gái vốn bị đinh ninh là đã chết đuối nay lại xuất hiện trong bộ dạng nam nhi. Chẳng chần chừ lâu, Viola liền thừa nhận thân phận thực sự của mình chính là Viola, người em gái núp dưới vỏ bọc giả dạng ấy.
Khi mọi sự hiểu lầm phát sinh từ sự giống nhau đến độ cực đoan giữa cặp song sinh này được sáng tỏ, họ không khỏi bật cười trước sai lầm thú vị của tiểu thư Olivia khi trót đem lòng yêu một người phụ nữ; và bản thân Olivia cũng chẳng hề tỏ ra buồn phiền trước sự đổi chéo này khi phát hiện ra mình đã kết hôn với người anh trai thay vì cô em gái.
Mọi hy vọng của Orsino đã chấm dứt vĩnh viễn sau cuộc hôn nhân này của Olivia, và cùng với những tia hy vọng ấy, thứ tình yêu vô vọng của ngài cũng tan thành mây khói. Giờ đây, mọi tâm trí của ngài đều đổ dồn về biến cố kỳ diệu khi cậu tiểu đồng cưng Cesario bỗng chốc hóa thân thành một thiếu nữ kiều diễm. Ngài đăm đăm ngắm nhìn Viola với ánh mắt dò xét, sực nhớ lại bản thân từng thấy Cesario khôi ngô nhường nào, và đi đến kết luận rằng nàng sẽ vô cùng xinh đẹp khi khoác lên mình xiêm y phụ nữ. Rồi ngài bỗng nhớ lại biết bao lần nàng từng khẳng định đem lòng yêu ngài – những lời tuyên bố thoạt đầu ngài chỉ đinh ninh đó là bổn phận kính cẩn của một bề tôi trung thành, nhưng giờ đây ngài chợt hiểu ẩn ý sâu xa đằng sau đó. Hàng loạt những câu nói ví von ngọt ngào từng là những ẩn đố khó giải đối với ngài bỗng ùa về trong tâm trí; và ngay khi xâu chuỗi lại toàn bộ những điều ấy, Orsino quả quyết đưa ra quyết định rước Viola về làm vợ. Ngài cất lời với nàng (dù miệng vẫn quen thói gọi nàng là Cesario và cậu trai): "Hỡi cậu trai, ngươi từng thưa với ta hàng ngàn lần rằng ngươi sẽ chẳng bao giờ đem lòng yêu một người phụ nữ nào khác ngoài ta, và để đền đáp lại sự phục vụ trung thành vượt xa cả xuất thân nuôi nấng đài hắc dịu dàng của ngươi, cùng quãng thời gian dài đằng đẵng gọi ta là chúa công, giờ đây ngươi sẽ trở thành nữ chúa của chủ nhân mình, và là vị nữ công tước đích thực của Orsino."
Nhận thấy Orsino đang trao gửi trái tim mà nàng từng lạnh lùng cự tuyệt vào tay Viola, Olivia liền ngỏ lời mời họ bước vào dinh thự, đồng thời đề nghị vị linh mục nhân hậu – người từng làm lễ kết hôn cho nàng và Sebastian vào buổi sáng – tiếp tục chủ trì nghi thức ấy cho Orsino và Viola vào phần còn lại trong ngày. Thế là cặp song sinh trai tài gái sắc đã cùng nhau nên duyên vợ chồng trong cùng một ngày. Cơn bão dữ cùng vụ tai nạn đắm tàu từng chia cắt họ hóa ra lại chính là nhân duyên đưa đẩy họ bước tới đỉnh vinh quang của vận mệnh. Viola trở thành hiền thê của Orsino, vị công tước xứ Illyria, còn Sebastian bước lên ngôi vị phu quân của nữ bá tước quyền quý giàu có – tiểu thư Olivia.