Hai dòng họ lớn tại Verona là gia tộc Capulet giàu có và gia tộc Montague. Giữa hai gia tộc này vốn có một mối thù truyền kiếp, khoét sâu đến mức sự thù hằn gay gắt ấy lan rộng ra tận những người họ hàng xa nhất, đến cả những kẻ hầu người hạ của cả hai bên. Chuyện thường xảy ra là một gia nhân nhà Montague chạm mặt một gia nhân nhà Capulet, hoặc một người nhà Capulet vô tình đụng độ một người nhà Montague, lập tức những lời lẽ cay độc và đôi khi cả những cuộc đổ máu sẽ nổ ra. Những vụ ẩu đả từ những cuộc chạm trán tình cờ như vậy diễn ra như cơm bữa, làm hoen ố sự yên bình vốn có trên những con đường của Verona.
Lão lãnh chúa Capulet mở một bữa yến tiệc lớn, mời đến rất nhiều quý cô kiều diễm cùng các vị khách quý cao sang. Tất cả những tuyệt sắc giai nhân được ngưỡng mộ ở Verona đều có mặt, và mọi vị khách đều được chào đón nồng nhiệt miễn không phải người của gia tộc Montague. Tại bữa tiệc của nhà Capulet này, Rosaline – người mà Romeo, con trai của lão lãnh chúa Montague, đem lòng yêu mến – cũng hiện diện. Dù việc một người nhà Montague xuất hiện trong buổi tụ họp này chứa đựng đầy rẫy hiểm nguy, Benvolio, một người bạn của Romeo, vẫn thuyết phục vị công tử trẻ tuổi giả trang dưới lớp mặt nạ để đến dự. Cậu muốn Romeo có thể nhìn thấy bóng hồng Rosaline của mình, và khi trông thấy nàng, sẽ đem ra so sánh với những mỹ nhân trác tuyệt khác của Verona – những người mà theo lời Benvolio sẽ khiến chàng thấy con thiên nga của mình chẳng khác nào một con quạ. Romeo chẳng lấy gì làm tin tưởng những lời của Benvolio; thế nhưng, vì tình yêu dành cho Rosaline, chàng đã bị thuyết phục mà bước chân đi. Bởi Romeo là một người tình chân thành và nhiệt thành, một kẻ vì yêu mà mất ngủ, trốn tránh chốn đông người để được ở một mình, tâm trí chỉ hoài tưởng về Rosaline – người vốn hắt hủi chàng và chưa bao giờ đáp lại tình cảm ấy dù chỉ bằng một chút khách sáo hay ân cần nhỏ nhoi. Benvolio ao ước có thể chữa lành vết thương lòng cho người bạn của mình bằng cách cho cậu chiêm ngưỡng đủ mọi kiểu người và các giai nhân khác nhau. Thế là chàng thanh niên Romeo cùng Benvolio và người bạn Mercutio đã đeo mặt nạ đến bữa tiệc của nhà Capulet. Lão Capulet đón tiếp họ niềm nở, bảo rằng những vị khách quý nào không bị đau chân vì chai sun chắc chắn sẽ cùng nhảy múa với họ. Lão già ấy lòng dạ nhẹ tênh và vô cùng vui vẻ, bảo rằng thời trẻ mình cũng từng đeo mặt nạ và từng thì thầm những lời tình tứ bên tai một mỹ nhân. Rồi họ bắt đầu bước vào điệu nhảy, và Romeo đột ngột bị choáng ngợp bởi vẻ đẹp kiều diễm của một tiểu thư đang khiêu vũ ở đó. Nàng dường như khiến những ngọn đuốc phải hổ thẹn trước ánh sáng rực rỡ của mình, và sắc đẹp của nàng trong đêm tối giống như một viên ngọc quý được khéo léo cài lên trang sức của một người nô lệ da đen; một vẻ đẹp quá đỗi xa hoa để có thể ngắm nhìn thông thường, quá cao quý đối với cõi trần gian! Chàng tự nhủ, nàng tựa như một chú bồ câu trắng muốt giữa bầy quạ đen, rạng rỡ và kiêu sa biết bao khi ánh hào quang cùng nét đẹp hoàn mỹ của nàng vượt trội hoàn toàn so với những thiếu nữ xung quanh. Trong lúc chàng thốt lên những lời ngợi ca ấy, Tybalt, một người cháu của lãnh chúa Capulet, đã vô tình nghe thấy và nhận ra giọng nói của Romeo. Tybalt vốn có bản tính nóng nảy và sục sôi, không tài nào chịu nổi việc một kẻ thuộc gia tộc Montague lại dám đột nhập dưới lớp mặt nạ để chế giễu và miệt thị những nghi thức trang trọng của gia tộc họ. Hắn lôi đình giận dữ, nổi trận lôi đình và suýt nữa đã vung gươm chém chết chàng thanh niên Romeo. Nhưng người bác của hắn, lão lãnh chúa Capulet, đã ngăn cản không cho hắn gây chuyện vào lúc đó, một phần vì phép ứng xử với các khách quý, phần vì Romeo đã cư xử đúng mực như một trang nam nhi tuấn tú, và người đời ở Verona ai nấy đều ca tụng cậu là một thiếu niên đức độ, nề nếp. Tybalt dù buộc phải kìm nén sự tức giận trái với ý muốn của mình, nhưng vẫn thề rằng tên Montague đắt giá này sớm muộn gì cũng phải trả giá đắt cho sự xâm nhập hỗn láo của hắn.
Khi điệu nhảy kết thúc, Romeo dõi theo nơi tiểu thư đứng; nương nhờ lớp mặt nạ che đậy phần nào sự đường đột, chàng cả gan tiến đến cầm lấy bàn tay nàng một cách dịu dàng nhất. Chàng gọi đôi tay ấy là một đền thờ thánh thiện, và nếu bản thân có lỡ phạm thượng khi chạm vào, thì chàng chỉ là một người hành hương đỏ mặt, nguyện trao nụ hôn để chuộc tội. "Hỡi người hành hương ngoan đạo," nàng thiếu nữ đáp lời, "lòng thành kính của chàng tỏ ra quá đỗi lễ độ và phong nhã đấy thôi: các vị thánh có bàn tay để những người hành hương được phép chạm vào, chứ không phải để hôn." "Các vị thánh chẳng có đôi môi sao, và những người hành hương cũng vậy chứ?" Romeo hỏi. "Phải," thiếu nữ đáp, "đó là đôi môi mà họ phải dùng vào việc cầu nguyện." "Ồ, vậy thì, hỡi vị thánh thiêng liêng của lòng tôi," Romeo nói, "xin hãy lắng nghe lời cầu nguyện của tôi và rủ lòng chấp thuận, kẻo tôi phải chìm đắm trong tuyệt vọng." Bọn họ đang đắm chìm trong những lời ẩn dụ và ý vị tình yêu ngọt ngào như thế thì tiểu thư bị gọi đi gặp mẹ. Romeo liền gặng hỏi xem mẹ nàng là ai, và bàng hoàng phát hiện ra rằng thiếu nữ sở hữu vẻ đẹp vô song khiến chàng say đắm ấy chính là Juliet trẻ tuổi, con gái và là người thừa kế duy nhất của lãnh chúa Capulet – kẻ thù truyền kiếp của dòng họ Montague; rằng chàng đã vô tình trao gửi trái tim cho chính kẻ thù của mình. Điều này khiến chàng vô cùng bận lòng, nhưng chẳng thể nào dập tắt được ngọn lửa tình yêu trong chàng. Juliet cũng chẳng khá khẩm hơn chút nào về sự bình yên trong tâm hồn khi nàng hay tin người chàng trai mà mình vừa trò chuyện hồi lâu chính là Romeo thuộc gia tộc Montague. Nàng đã bị sét đánh bởi thứ tình cảm bồng bột và thiếu suy nghĩ tương tự dành cho Romeo, hệt như những gì chàng đã cảm nhận về nàng. Đối với nàng, đó là một mối tình kỳ lạ tựa như một điềm báo sinh tử, rằng nàng phải yêu thương chính kẻ thù của mình, và nỗi thống khổ của nàng lại bén rễ ngay tại nơi mà lẽ ra gia thế phải khiến nàng căm ghét nhất.
Khi đêm đã điểm nửa đêm, Romeo cùng các chiến hữu cáo lui; nhưng họ chẳng mấy chốc mà không thấy bóng dáng cậu đâu nữa. Không chịu nổi việc phải rời xa chốn có chứa đựng trái tim mình, Romeo đã vượt qua bức tường của khu vườn nằm phía sau dinh thự nhà Juliet. Chàng vừa đặt chân đến đây chưa lâu, đang miên man chìm đắm trong mối tình mới chớm, thì bỗng thấy Juliet xuất hiện ở cửa sổ tầng trên. Vẻ đẹp kiều diễm của nàng dường như bừng sáng xuyên qua khung cửa hệt như ánh mặt trời buổi bình minh; còn vầng trăng đang tỏa thứ ánh sáng nhợt nhạt trong khu vườn thì trong mắt Romeo lại có vẻ như đang héo hắt và xanh xao vì đau khổ trước ánh hào quang lấn át của vương dương mới nổi này. Nàng chống cằm lên bàn tay nhỏ nhắn, và chàng khao khát đến cuồng nhiệt ước gì mình là chiếc găng tay trên bàn tay ấy để được mơn trớn gò má nàng. Trong lúc ấy, tưởng rằng chỉ có một mình, Juliet bật ra một tiếng thở dài não nuột và thốt lên: "Trời ơi!" Romeo nghe thấy tiếng nói của nàng mà lòng ngập tràn hạnh phúc ngất ngây, liền khẽ khàng cất lời, vừa đủ để nàng không nghe thấy: "Ồ, xin hãy cất lời lần nữa, hỡi thiên thần rạng rỡ; bởi ở trên cao kia, trông nàng tựa như một sứ giả có cánh từ thiên đường khiến người phàm trần phải ngước nhìn đến sững sờ." Về phần Juliet, nàng hoàn toàn không hay biết có kẻ đang lén nghe, lòng đầy ắp thứ tình yêu mới mẻ mà cuộc phiêu lưu đêm nay vừa khai sinh, liền cất tiếng gọi tên người tình (kẻ mà nàng vẫninh đinh là đang vắng mặt): "Hỡi Romeo, Romeo!" nàng thốt lên, "tại sao chàng lại là Romeo? Xin hãy chối bỏ người cha và từ giã dòng họ ấy vì thiếp; hoặc nếu chàng không đành lòng, hãy chỉ là người tình được thề nguyện của thiếp, và thiếp sẽ không bao giờ mang họ Capulet nữa."
Nhận được nguồn động viên lớn lao ấy, Romeo rất muốn cất lời đáp lại, nhưng chàng lại khao khát được lắng nghe nhiều hơn nữa; và nàng thiếu nữ vẫn tiếp tục bài độc thoại nồng nàn của mình (với suy nghĩ rằng bản thân đang ở một mình), tiếp tục hờn trách Romeo vì cớ sao chàng lại là một Romeo, một kẻ mang họ Montague, đồng thời ước gì chàng có cái tên khác, hoặc từ bỏ cái họ đáng ghét kia đi, và để đổi lấy cái tên vốn chẳng phải là một phần bản chất của chàng ấy, chàng có thể lấy tất cả con người nàng. Nghe những lời đầy tình tứ ấy, Romeo không sao kiềm chế được nữa. Chàng tiếp nối cuộc trò chuyện như thể những lời nàng vừa thốt lên là dành riêng cho mình chứ không phải chỉ trong tưởng tượng, và bảo nàng hãy gọi mình là Tình Yêu, hoặc bất cứ cái tên nào khác nàng muốn, bởi chàng sẽ chẳng còn là Romeo nữa nếu cái tên đó làm nàng chói tai phiền muộn. Juliet hoảng hốt khi nghe thấy tiếng người vang lên trong khu vườn. Ban đầu, nàng chẳng tài nào nhận ra kẻ nào mà nhờ có sự bao bọc của màn đêm và bóng tối lại có thể vô tình khám phá ra bí mật thầm kín của mình. Nhưng khi chàng cất lời lần nữa, dẫu đôi tai nàng khi ấy còn chưa kịp thấm đẫm nổi một trăm từ thốt ra từ giọng nói ấy, thì thính giác của một người đang yêu vốn tinh tế nhường nào, nàng liền nhận ra ngay đó chính là chàng thanh niên Romeo. Nàng trách móc chàng vì sự liều lĩnh khi dám trèo tường đột nhập vào khu vườn, bởi nếu bất kỳ người họ hàng nào của nàng phát hiện ra chàng ở đây, điều đó sẽ mang lại cái chết cho chàng, một kẻ thuộc gia tộc Montague. Romeo đáp: "Ôi chao, hiểm họa từ đôi mắt nàng còn lớn hơn gấp hai mươi lần gươm giáo của họ. Nàng chỉ cần nhìn tôi với ánh mắt dịu dàng, hỡi tiểu thư, là tôi hoàn toàn miễn nhiễm trước sự thù hận của họ. Thà rằng cuộc đời tôi chấm dứt bởi lòng căm phúng của họ, còn hơn là kéo dài một sự tồn tại đáng ghét để sống mà không có tình yêu của nàng." Juliet hỏi: "Làm sao chàng lại đột nhập được vào nơi này, và ai đã chỉ đường cho chàng?" Romeo đáp: "Chính tình yêu đã dẫn lối cho tôi: tôi vốn chẳng phải là một tay hoa tiêu, nhưng dẫu cho nàng có ở cách xa tôi đến nhường nào, tít tận bờ bến xa xôi nhất được gột rửa bởi đại dương cùng tận, tôi cũng nguyện dấn thân vì món hàng trân quý ấy." Một nét thẹn thùng đỏ ứng lan tràn trên khuôn mặt Juliet, dù bóng đêm che khuất khiến Romeo không thể nhìn thấy, khi nàng nhận ra bí mật về tình yêu của mình đối với Romeo đã bị phơi bày dẫu nàng không hề có ý đó. Nàng rất muốn rút lại những lời vừa nói, nhưng điều đó là không thể; nàng cũng rất muốn giữ đúng khuôn phép, giữ khoảng cách với người tình hệt như thói quen của những thiếu nữ đoan trang – những người luôn biết cách cau mày, tỏ ra bướng bỉnh và cự tuyệt phảng phất vẻ lạnh lùng trước những lời tán tỉnh ban đầu, luôn đứng né ra xa và ra điều thờ ơ, lạnh nhạt ngay cả với người mình vô cùng yêu mến, cốt để các chàng trai không nghĩ rằng họ dễ dãi hoặc quá dễ bị chinh phục, bởi việc đạt được khó khăn sẽ làm tăng thêm giá trị của đối tượng. Thế nhưng, trong hoàn cảnh của nàng lúc này, chẳng còn chỗ cho sự từ chối, né tránh hay bất kỳ thứ nghệ thuật trì hoãn và kéo dài thời gian tán tỉnh thông thường nào nữa. Romeo đã được nghe chính tai nàng thổ lộ tình yêu khi nàng chẳng hề mảy may mơ tưởng rằng chàng đang ở sát bên. Thế nên, với một sự chân thành bộc trực mà hoàn cảnh trớ trêu đã tha thứ cho nàng, nàng xác nhận lại sự thật về những gì chàng vừa nghe được, và gọi chàng bằng cái tên thân thương "hàng xóm Montague" (tình yêu quả thực có thể làm ngọt ngào cả một cái tên cay đắng). Nàng khẩn khoản cầu xin chàng đừng vội gán cho sự dễ dãi của nàng tội danh nhẹ dạ hay kém cỏi, mà hãy đổ lỗi (nếu đó thực sự là lỗi lầm) cho sự tình cờ của đêm nay đã vô tình phơi bày những suy nghĩ thầm kín của nàng. Nàng còn nói thêm rằng, dẫu cách hành xử của nàng với chàng có phần thiếu thận trọng so với tiêu chuẩn mực thước của giới tính mình, thì nàng vẫn chứng tỏ mình là người chung thủy hơn nhiều kẻ mà sự cẩn trọng chỉ là vỏ bọc giả dối và đức hạnh chỉ là thứ mưu mô nhân tạo.
Romeo vừa định cất tiếng thề thốt trước trời cao rằng chẳng có gì xa lạ với tâm trí chàng hơn việc gán ghép dù chỉ một chút bóng tối bất kính cho một vị tiểu thư cao quý nhường ấy, thì nàng đã vội ngăn lại, nài nỉ chàng đừng thề thốt điều gì; bởi dẫu nàng vô cùng sung sướng vì có chàng, nhưng nàng chẳng hề vui mừng trước sự giao ước của đêm nay: mọi thứ quá vội vàng, quá thiếu cân nhắc và quá đột ngột. Nhưng khi chàng giục nàng trao đổi một lời thề nguyền tình yêu ngay trong đêm nay, nàng đáp rằng bản thân đã trao cho chàng từ trước khi chàng kịp ngỏ lời – ý nàng là khi chàng lén nghe thấy lời thổ lộ của nàng; dẫu vậy, nàng vẫn muốn rút lại những gì vừa ban phát để có niềm vui được trao đi một lần nữa, bởi lòng quảng đại của nàng vốn bao la như biển cả, và tình yêu của nàng cũng sâu thẳm nhường ấy. Cuộc trò chuyện đầy ắp tình yêu ấy bỗng bị cắt ngang bởi tiếng gọi của người vú nuôi, kẻ ngủ cùng phòng với Juliet và cho rằng đã đến lúc nàng phải lên giường đi ngủ, bởi trời đã gần sáng. Nhưng rồi nàng vội vã quay lại, thốt thêm ba bốn từ với Romeo, ngụ ý rằng nếu tình yêu của chàng thực sự quang minh chính đại và mục đích của chàng là hôn nhân, nàng sẽ phái một sứ giả đến gặp chàng vào ngày mai để định đoạt thời gian cử hành lễ cưới; khi ấy, nàng sẽ dâng toàn bộ gia tài dưới chân chàng và nguyện theo chân chàng đi khắp thế gian như một người chủ tể. Trong lúc họ đang chốt lại vấn đề này, Juliet liên tục bị vú nuôi gọi giật giọng, nàng cứ đi rồi lại quay về, đi rồi lại quay về thêm lần nữa, bởi nàng lưu luyến Romeo không muốn rời xa, hệt như một thiếu nữ lưu luyến chú chim cưng mà nàng vừa thả cho bay nhảy một chút khỏi tay rồi lại giật nhẹ sợi tơ hồng kéo nó về; và Romeo cũng chẳng nỡ rời xa nàng chút nào, bởi âm thanh ngọt ngào nhất đối với những kẻ đang yêu chính là tiếng trò chuyện của người kia vang lên trong đêm vắng. Nhưng cuối cùng họ cũng phải chia tay, cùng trao nhau lời chúc ngủ ngon và bình yên cho đêm ấy.
Trời vừa rạng sáng khi họ từ biệt nhau. Romeo, người vẫn còn đang đắm chìm trong những suy nghĩ về người tình cùng cuộc hội ngộ diễm phúc đến mức chẳng thể chợp mắt nổi, thay vì quay về nhà, lại rẽ hướng đến một tu viện gần đó để tìm cha linh mục Lawrence. Vị cha linh mục tốt bụng đã thức dậy làm lễ từ sớm, nhưng khi nhìn thấy chàng thanh niên Romeo lang thang ngoài đường sớm mai như vậy, ngài đã đoán ngay được rằng suốt đêm qua cậu chẳng hề đặt lưng lên giường, mà một cơn say tình ái tuổi trẻ nào đó đã khiến cậu thao thức không ngủ. Ngài đã đoán đúng khi quy nguyên nhân khiến Romeo mất ngủ là vì tình yêu, nhưng lại đoán sai đối tượng, bởi ngài cứ đinh ninh rằng mối tình với Rosaline đã giữ cậu thức suốt đêm. Thế nhưng, khi Romeo hé lộ về niềm đam mê mới dành cho Juliet và khẩn khoản nhờ vị tu viện trưởng giúp đỡ để tổ chức lễ cưới cho họ ngay trong ngày hôm đó, vị thánh nhân đã ngước mắt và giơ hai tay lên vẻ đầy kinh ngạc trước sự thay đổi đột ngột trong tình cảm của Romeo. Bởi ngài vốn là người tường tận mọi chuyện về tình yêu của Romeo dành cho Rosaline cùng những lời than van về sự hắt hủi của nàng; và ngài từng bảo rằng tình yêu của trai trẻ không thực sự nằm ở trái tim mà nằm ở đôi mắt. Nhưng Romeo đáp lại rằng chính ngài cũng từng nhiều lần quở trách cậu vì tội si mê Rosaline – người chẳng thèm yêu cậu lấy một lần, trong khi Juliet vừa yêu vừa được cậu đáp lại tình sâu nghĩa nặng. Nghe vậy, vị tu viện trưởng phần nào xuôi theo lý lẽ của cậu; và nghĩ rằng một cuộc hôn nhân giữa Juliet và Romeo rất có thể sẽ là phương thuốc màu nhiệm để hàn gắn vết nứt lâu đời giữa hai gia tộc Capulet và Montague – điều mà không ai đau xót hơn vị linh mục tốt bụng này, người vốn là bạn của cả hai bên gia đình và từng nhiều lần đứng ra làm trung gian hòa giải nhưng bất thành. Phân nửa vì toan tính chính trị, phân nửa vì sự cưng chiều dành cho chàng thanh niên Romeo – người mà ngài chẳng thể từ chối bất cứ điều gì, lão tu viện trưởng đã đồng ý ban phép cho đôi trẻ nên vợ nên chồng.
Bấy giờ Romeo quả thực vô cùng diễm phúc, và Juliet, người đã nắm rõ ý định của chàng qua vị sứ giả mà nàng phái đi theo đúng lời hứa, cũng không quên có mặt từ sớm tại tu viện của cha Lawrence. Tại đây, đôi tay họ đã được gắn kết trong hôn nhân thánh thiện; vị linh mục tốt bụng cầu xin ơn trên ban phúc cho hành động đó, và qua sự kết hợp giữa người con trai nhà Montague với người con gái nhà Capulet này, ngài mong sẽ vùi lấp đi mối thù muôn thuở cùng những cuộc tranh chấp kéo dài của hai dòng họ.
Lễ cưới hoàn tất, Juliet vội vã trở về nhà, nơi nàng kiên nhẫn chờ đợi màn đêm buông xuống – thời điểm mà Romeo đã hứa sẽ đến gặp nàng tại khu vườn nơi họ từng hội ngộ đêm qua. Khoảng thời gian chờ đợi ấy đối với nàng dài đằng đẵng hệt như đêm trước ngày hội lớn trong mắt một đứa trẻ háo hức, khi chúng đã có bộ quần áo mới tinh nhưng phải đợi đến sáng hôm sau mới được mặc lên người.
Cũng vào ngày hôm đó, vào khoảng ngọ trưa, những người bạn của Romeo là Benvolio và Mercutio khi đi dạo qua các con đường ở Verona thì chạm trán một nhóm người nhà Capulet do tên Tybalt hung hăng dẫn đầu. Đây chính là kẻ hung đồ Tybalt từng muốn gây sự đánh nhau với Romeo tại bữa tiệc của lão lãnh chúa Capulet. Nhìn thấy Mercutio, hắn sỗ sàng buộc tội cậu ta vì đã giao du với Romeo – một kẻ thuộc dòng họ Montague. Mercutio, kẻ mang trong mình dòng máu nóng bừng và sự hiếu chiến chẳng kém gì Tybalt, liền đáp trả lời buộc tội ấy bằng giọng điệu sắc sảo. Mặc cho Benvolio hết lời can ngăn để xoa dịu cơn thịnh nộ của họ, một cuộc ẩu đả chuẩn bị bùng nổ thì vừa lúc Romeo đi ngang qua nơi đó. Tên Tybalt hung hãn liền quay phắt khỏi Mercutio, hướng về phía Romeo và ném vào mặt cậu cái danh xưng miệt thị là "kẻ đê tiện" (villain). Romeo hơn ai hết là người muốn tránh một trận chiến với Tybalt, bởi hắn là họ hàng của Juliet và được nàng vô cùng yêu quý; hơn nữa, chàng thanh niên nhà Montague này vốn chưa từng lún sâu vào cuộc chiến gia tộc, bản tính lại ôn hòa, điềm đạm. Cái tên Capulet giờ đây, vốn là họ của người tình bé bỏng, đối với chàng giống như một thứ bùa chú làm dịu đi sự oán hận hơn là một khẩu hiệu kích động sự cuồng nộ. Thế nên chàng tìm cách nói lý lẽ với Tybalt, ôn tồn chào hắn bằng cái tên "hảo hữu Capulet", cứ như thể dẫu mang họ Montague, trong lòng chàng lại có một niềm vui thầm kín khi được thốt lên cái tên đó. Nhưng Tybalt, kẻ căm ghét mọi tên Montague hệt như căm ghét địa ngục, chẳng buồn nghe lấy một nhẽ phải nào mà rút ngay vũ khí ra. Về phần Mercutio, vì không hề biết đến ẩn ý sâu xa muốn giảng hòa với Tybalt của người bạn, lại nhìn nhận sự nhẫn nhịn hiện tại của Romeo như một thứ hành vi khuất phục hèn nhát đáng khinh, đã dùng biết bao lời lẽ khinh miệt để kích động Tybalt tiến hành cuộc quyết đấu với mình. Thế là Tybalt và Mercutio lao vào giao chiến cho đến khi Mercutio gục xuống, nhận nhát chém chí mạng trong lúc Romeo và Benvolio đang bất lực tìm cách can ngăn hai kẻ quyết đấu. Mercutio ngã xuống, Romeo không thể giữ được bình tĩnh nữa; chàng liền ném trả cái danh xưng đê tiện mà Tybalt vừa gán cho mình lúc trước, và họ lao vào chiến đấu cho đến khi Tybalt bị Romeo đâm chết. Cuộc hỗn chiến chết người này diễn ra ngay giữa lòng Verona vào giữa ban ngày, tin tức lan truyền nhanh chóng kéo theo một đám đông người dân tụ tập tới hiện trường, trong đó có cả hai vị lão lãnh chúa Capulet và Montague cùng phu nhân của họ. Chẳng bao lâu sau, chính vị hoàng tử cũng có mặt. Do có họ hàng với Mercutio – người vừa bị Tybalt sát hại – lại thêm việc sự bình yên trong vương triều thường xuyên bị quấy rầy bởi những vụ bạo loạn giữa phe Montague và Capulet, ngài đến nơi với quyết tâm áp dụng luật pháp nghiêm khắc nhất đối với bất cứ kẻ nào bị phát hiện là thủ phạm gây rối. Benvolio, nhân chứng sống của vụ ẩu đả, được hoàng tử lệnh phải thuật lại căn nguyên sự việc. Cậu đã kể lại một cách trung thực nhất có thể mà không gây hại cho Romeo, đồng thời tìm cách giảm nhẹ và bào chữa cho phần lỗi của những người bạn mình. Phu nhân Capulet, người vì đau thương tột cùng trước cái chết của người cháu Tybalt nên đã mất hết lý trí trong việc trả thù, khẩn khoản nài xin hoàng tử trừng phạt thật nghiêm khắc kẻ sát nhân và đừng mảy may chú ý đến lời trình bày của Benvolio, bởi cậu là bạn của Romeo lại mang họ Montague nên chắc chắn sẽ nói thiên vị. Cứ thế, bà lên án chính người con rể tương lai của mình, nhưng bà nào có hay biết rằng hắn chính là con rể và là người chồng hợp pháp của Juliet. Ở chiều ngược lại, người ta thấy phu nhân Montague đang tha thiết van xin cho mạng sống của đứa con trai, đưa ra những lý lẽ khá xác đáng rằng Romeo chẳng làm gì đáng tội khi tước đoạt mạng sống của Tybalt – kẻ vốn đã tự đoạn tuyệt đường sống theo luật pháp khi dám sát hại Mercutio. Hoàng tử, không mảy may lay động trước những lời kêu gào thống thiết của hai người phụ nữ, sau khi xem xét kỹ lưỡng các sự thật, đã tuyên án: theo đó, Romeo bị trục xuất khỏi Verona.
Đó là một tin dữ đối với Juliet trẻ tuổi, người chỉ mới làm cô dâu được vài tiếng đồng hồ, để rồi giờ đây qua phán quyết này lại như bị chia cắt vĩnh viễn! Khi tin tức đến tai nàng, thoạt đầu nàng chìm đớn đau trong cơn thịnh nộ đối với Romeo – kẻ đã sát hại người anh họ yêu dấu của nàng. Nàng gọi chàng là một tên bạo chúa kiều diễm, một ác quỷ khoác áo thiên thần, một chú bồ câu tham lam, một con cừu mang bản tính sói hoang, một trái tim rắn độc ẩn sau gương mặt nở hoa, cùng vô số những cái tên mâu thuẫn tương tự thể hiện cuộc giằng xé nội tâm giữa tình yêu và sự oán hận trong lòng nàng. Nhưng rồi cuối cùng tình yêu đã chiến thắng tất cả; những giọt nước mắt nàng rơi vì đau buồn khi Romeo giết anh họ lại hóa thành những giọt lệ vui mừng vì người chồng của nàng vẫn còn sống trong khi Tybalt mới là kẻ muốn hại chết chàng. Rồi những giọt nước mắt mới lại tuôn rơi, và lần này hoàn toàn là vì nỗi đau đớn trước việc Romeo bị lưu đày. Hai từ ấy đối với nàng còn khủng khiếp hơn cả cái chết của hàng vạn tên Tybalt.
Sau cuộc ẩu đả, Romeo đã tìm đến ẩn náu tại tu viện của cha Lawrence. Tại đây, lần đầu tiên chàng hay tin về bản án của hoàng tử – một hình phạt đối với chàng còn khủng khiếp hơn cả cái chết. Trong tâm trí chàng, chẳng có thế giới nào tồn tại ngoài những bức tường thành Verona, chẳng thể nào sống nổi nếu rời xa bóng hình Juliet. Thiên đường chính là nơi Juliet hiện diện, và mọi thứ ngoài kia chỉ là luyện ngục, tra tấn và địa ngục trần gian. Vị linh mục tốt bụng định dùng những lời an ủi của triết học để xoa dịu nỗi đau của chàng; nhưng chàng thanh niên cuồng loạn ấy chẳng chịu nghe lọt tai bất cứ điều gì. Hệt như một kẻ điên, chàng bứt tóc bứt tai, ngã vật ra sàn và tự ví mình là kẻ đang tự đo đạc huyệt mồ cho chính mình. Khỏi trạng thái thảm hại ấy, chàng được kéo về thực tại nhờ một bức thư từ người vợ yêu dấu, điều này giúp tinh thần cậu vực dậy đôi chút; và nhân cơ hội đó, vị linh mục nghiêm khắc quở trách sự yếu đuối thiếu nam nhi mà cậu vừa bày tỏ. Cậu đã giết Tybalt, nhưng chẳng lẽ cậu lại muốn tự sát, muốn giết chết cả người vợ hiền – người chỉ thực sự sống khi có cậu bên đời? Ngài bảo rằng vóc dáng tuấn tú của một trang nam nhi cũng chỉ là thứ hình nặn bằng sáp nếu thiếu đi lòng dũng cảm để giữ cho nó vững vàng. Luật pháp đã tỏ ra khoan dung với cậu biết bao khi thay vì tuyên án tử hình mà cậu đã phạm phải, miệng hoàng tử chỉ phán quyết một hình phạt lưu đày. Cậu đã giết Tybalt, nhưng nếu không làm vậy thì Tybalt đã giết cậu: đó dẫu sao cũng là một niềm may mắn. Juliet vẫn còn sống, và (vượt ngoài mọi hy vọng) đã trở thành người vợ thân yêu của cậu; ở điểm đó, cậu là kẻ hạnh phúc nhất trên đời. Tất cả những hồng ân ấy, qua cách phân tích của vị linh mục, đều bị Romeo hất hủi hệt như một đứa trẻ hư đốn, hờn dỗi. Và vị tu viện trưởng cảnh báo cậu rằng những kẻ buông xuôi trong tuyệt vọng sẽ chỉ chuốc lấy cái chết bi thảm. Đến khi Romeo đã bình tâm lại đôi chút, ngài khuyên cậu hãy mau chóng tìm đến gặp Juliet để lén lút từ biệt vào đêm nay, rồi từ đó lên đường thẳng tới Mantua. Cậu sẽ tạm trú ở nơi đó cho đến khi vị linh mục tìm được thời điểm thích hợp để công bố cuộc hôn nhân của họ – điều có thể trở thành nhịp cầu vui mừng hàn gắn hai gia tộc; và khi ấy, ngài tin chắc hoàng tử sẽ mềm lòng mà ân xá cho cậu, để cậu trở về với niềm vui lớn gấp hai mươi lần nỗi đau lúc ra đi. Romeo bị thuyết phục bởi những lời khuyên sáng suốt ấy của vị linh mục, bèn cáo từ để đi tìm người tình, dự định sẽ ở lại bên nàng đêm nay và đợi đến rạng sáng sẽ một mình lên đường tới Mantua; nơi mà vị linh mục tốt bụng hứa sẽ gửi thư liên lạc thường xuyên để cập nhật tình hình ở quê nhà.
Đêm đó Romeo đã ở bên người vợ yêu dấu, lén lút đột nhập vào phòng nàng từ khu vườn nơi chàng từng nghe nàng thổ lộ tình yêu vào đêm trước. Đó từng là một đêm ngập tràn niềm vui và sự ngây ngất trọn vẹn; nhưng những khoái lạc của đêm nay, cùng niềm hạnh phúc khi đôi uyên ương được đắm chìm trong vòng tay nhau, lại bị phủ một bóng đen u ám bởi viễn cảnh chia ly và những biến cố định mệnh của ngày hôm qua. Ánh bình minh đầy bất trắc dường như kéo đến quá nhanh, và khi Juliet nghe thấy tiếng chim chiền chiện hót chào ngày mới, nàng đã cố tự nhủ rằng đó là tiếng chim họa mi – loài chim chỉ cất tiếng hót vào ban đêm. Nhưng đó đích thực là tiếng chim chiền chiện, thứ âm thanh lạc điệu và khó chịu đối với nàng; còn những vệt sáng ban mai đằng đông thì hiển hiện rõ mười mươi rằng đã đến lúc đôi uyên ương phải từ biệt nhau. Romeo từ giã người vợ hiền với một cõi lòng nặng trĩu, hứa sẽ viết thư gửi cho nàng từ Mantua mỗi giờ trong ngày; và khi chàng trèo xuống từ cửa sổ phòng nàng, đứng dưới đất ngước nhìn lên với tâm trạng đầy dự cảm chẳng lành hệt như nàng, bóng hình chàng trong mắt Juliet trông giống như một tử thi nằm dưới đáy huyệt mộ. Cõi lòng Romeo lúc ấy cũng mang những linh cảm bất an tương tự; nhưng giờ đây cậu buộc phải mau chóng rời đi, bởi ở lại bên trong những bức tường thành Verona sau khi trời rạng sáng đồng nghĩa với cái chết.
Đây mới chỉ là khúc dạo đầu cho chuỗi bi kịch của đôi uyên ương bị thần chết và số phận trêu ngươi này. Romeo vừa rời đi chưa được mấy ngày thì lão lãnh chúa Capulet đã ngỏ ý gả Juliet cho một người khác. Người chồng mà lão chọn cho nàng, hoàn toàn không mờm mờm hay hay biết rằng nàng đã kết hôn từ trước, chính là bá tước Paris – một thanh niên hào hoa, quý phái và tuấn tú, hoàn toàn là một ý trung nhân xứng đáng với Juliet nếu như nàng chưa từng gặp Romeo.
Juliet vô cùng khiếp sợ và rơi vào cảnh tiến thoái lưỡng nan trước đề nghị của cha. Nàng viện lý do tuổi còn quá trẻ chưa phù hợp để kết hôn, tang lễ của Tybalt hãy còn nóng hổi khiến tinh thần nàng quá đỗi suy sụp để có thể đón nhận một người chồng với sắc diện vui tươi, và sẽ thật bất lịch sự biết bao nếu gia tộc Capulet tổ chức tiệc cưới khi những nghi thức tang ma của người thân hãy còn chưa ráo mực. Nàng viện dẫn mọi lý do để từ chối cuộc hôn nhân này, ngoại trừ lý do duy nhất đúng sự thật: đó là nàng đã kết hôn rồi. Nhưng lãnh chúa Capulet điếc đặc trước mọi lời biện hộ của nàng, lớn giọng độc đoán ra lệnh cho nàng phải chuẩn bị sẵn sàng, bởi vào thứ Năm tới nàng sẽ chính thức làm lễ thành hôn với Paris. Và vì lão đã tìm được cho nàng một người chồng giàu có, trẻ trung, quyền quý – mẫu người mà bất kỳ thiếu nữ kiêu kỳ nào ở Verona cũng có thể vui mừng đón nhận, lão không tài nào dung thứ việc nàng dùng cái vẻ thầm kín e thẹn giả tạo (như cách lão diễn giải sự từ chối của nàng) để ngáng đường vận may của chính mình.
Trong tình thế ngặt nghèo này, Juliet tìm đến vị linh mục thân thiết – người vẫn luôn là cố vấn cho nàng trong cơn hoạn nạn. Khi ngài hỏi xem nàng có đủ dũng khí để thực hiện một biện pháp tuyệt vọng hay không, và nàng đáp rằng thà đi vào mồ mã khi hãy còn sống chứ nhất quyết không chịu cưới Paris trong khi người chồng yêu dấu của mình vẫn còn sống, ngài liền vạch ra cho nàng một kế hoạch: hãy trở về nhà, tỏ vẻ tươi vui và đồng ý kết hôn với Paris theo ý nguyện của cha. Vào đêm hôm sau, tức là đêm trước ngày cưới, nàng hãy uống cạn dung dịch trong một chiếc lọ nhỏ mà ngài trao cho nàng. Hiệu quả của loại thuốc này là trong suốt bốn mươi hai tiếng đồng hồ sau khi uống, nàng sẽ rơi vào trạng thái lạnh ngắt và vô tri vô giác như người chết; để rồi khi chú rể đến đón nàng vào buổi sáng hôm đó, hắn sẽ chỉ nhìn thấy một cái xác không hồn. Sau đó, theo đúng phong tục của xứ sở ấy, nàng sẽ được đặt trần trên một chiếc cáng để đem chôn cất trong hầm mộ của gia tộc. Nếu nàng có thể vứt bỏ nỗi sợ hãi đàn bà và chấp nhận thử thách kinh hoàng này, thì đúng bốn mươi hai tiếng sau khi nuốt thứ chất lỏng ấy (đó là công hiệu chắc chắn của nó), nàng sẽ bừng tỉnh hệt như vừa choàng dậy từ một giấc chiêm bao. Và trước khi nàng kịp tỉnh giấc, ngài sẽ thông báo cho người chồng của nàng biết toàn bộ kế hoạch để chàng đến vào ban đêm và đưa nàng trốn tới Mantua. Tình yêu và nỗi sợ hãi phải kết hôn với Paris đã trao cho Juliet trẻ tuổi nguồn sức mạnh để dấn thân vào cuộc phiêu lưu kinh hoàng này; nàng đón lấy chiếc lọ nhỏ từ tay vị linh mục và hứa sẽ tuân thủ nghiêm ngặt mọi chỉ dẫn.
Rời khỏi tu viện, nàng gặp vị bá tước trẻ tuổi Paris, và với chút vẻ ngượng ngùng che đậy, nàng đã hứa sẽ trở thành cô dâu của hắn. Đây là một tin vui tột độ đối với lãnh chúa Capulet và phu nhân. Nó dường như thổi bùng lại sức trẻ vào thân hình già nua của lão lãnh chúa; và Juliet – người từng khiến lão nổi giận lôi đình vì dám từ chối bá tước – nay lại trở thành cục cưng bé bỏng của lão khi nàng hứa sẽ vâng lời. Mọi ngóc ngách trong nhà đều tất bật chuẩn bị cho đám cưới cận kề. Không một chút tiếc tiền của để tổ chức những buổi yến tiệc ăn mừng mà Verona chưa từng chứng kiến bao giờ.
Vào đêm thứ Tư, Juliet uống cạn thứ độc dược. Nàng không khỏi dấy lên bao mối nghi ngờ liệu vị linh mục, vì muốn tránh né lời trách cứ có thể giáng xuống đầu mình vì tội lén gả nàng cho Romeo, có đưa nhầm cho nàng độc dược thật hay không. Nhưng rồi ngài vốn nổi tiếng là một thánh nhân cơ mà! Lại thêm nỗi sợ nhỡ đâu nàng tỉnh giấc trước thời điểm Romeo kịp đến đón; liệu sự hoảng sợ từ không gian xung quanh – một hầm mộ chứa đầy xương cốt của dòng họ Capulet, nơi xác Tybalt đẫm máu đang phân hủy trong lớp vải liệm – có đủ sức khiến nàng mất trí hay không? Nghĩ đến đây, nàng lại nhớ đến những câu chuyện từng nghe về những hồn ma vất vưởng ám ảnh những nơi chôn cất thể xác họ. Nhưng rồi tình yêu dành cho Romeo và sự chán ghét tột cùng đối với Paris lại trỗi dậy mạnh mẽ, nàng dứt khoát nuốt trọn thứ nước ấy và chìm vào trạng thái bất tỉnh nhân sự.
Khi bá tước Paris đến từ sáng sớm cùng ban nhạc để đánh thức cô dâu của mình, thay vì một Juliet hằng mong ước, căn phòng của nàng lại bày ra một cảnh tượng ảm đạm của một cái xác không hồn. Ôi, cái chết đã bóp nghẹt mọi hy vọng của hắn biết bao! Sự hỗn loạn bao trùm khắp dinh thự! Tội nghiệp Paris, hắn khóc thương cho người cô dâu mà cái chết gớm ghiếc đã cướp đoạt mất, đã tước đoạt nàng khỏi vòng tay hắn ngay cả trước khi đôi tay họ kịp gắn kết vào nhau. Nhưng thảm thương hơn nữa là tiếng khóc than của hai lão lãnh chúa và phu nhân Capulet. Vốn chỉ có mỗi một mụn con gái yêu quý duy nhất để làm vui cửa vui nhà và nương tựa tuổi già, thì tử thần tàn nhẫn lại cướp mất nàng ngay trước tầm mắt của những bậc phụ huynh chu đáo này, khi họ đang đinh ninh sắp sửa thấy nàng bước lên một cuộc hôn nhân đầy triển vọng và lợi lộc. Giờ đây, tất cả những gì được chuẩn bị cho ngày hội hè đều bị đảo ngược mục đích để phục vụ cho một đám tang đen tối. Bữa tiệc cưới biến thành tiệc tang sầu thảm, những khúc ca mừng hôn lễ đổi thành những khúc điệu ai điếu não nề, nhạc cụ rộn rã thay bằng tiếng chuông tang sầu não, và những cánh hoa đáng lẽ được rải trên bước chân cô dâu giờ đây chỉ dùng để rải lên thi hài nàng. Giờ đây, thay vì một vị linh mục đứng ra làm lễ cưới, người ta lại cần đến một vị linh mục để chôn cất nàng; và nàng thực sự được đưa đến nhà thờ, không phải để thắp lên những hy vọng rạng rỡ cho người sống, mà để làm dày thêm con số ảm đạm của những kẻ đã khuất.
Tin dữ, thứ vốn luôn bay nhanh hơn tin lành, đã mang câu chuyện thảm khốc về cái chết của Juliet đến tai Romeo ở Mantua trước cả khi vị sứ giả được phái đi từ chỗ cha Lawrence kịp đặt chân tới. Sứ giả vốn mang tin rằng đó chỉ là một đám tang giả, chỉ là cái bóng và sự mô tả của cái chết, rằng người vợ yêu dấu của chàng chỉ nằm trong hầm mộ một thời gian ngắn để chờ đợi Romeo đến giải cứu nàng khỏi chốn giam cầm ảm đạm ấy. Ngay trước đó, Romeo vẫn đang vô cùng sung sướng và lòng dạ nhẹ tênh. Cậu đã mơ thấy trong đêm rằng mình đã chết (một giấc mơ kỳ lạ cho phép một kẻ đã chết được suy nghĩ), rằng người vợ yêu dấu đã tìm thấy thi hài cậu và truyền sự sống vào đôi môi cậu bằng những nụ hôn, khiến cậu sống lại và trở thành một vị hoàng đế! Và giờ đây khi sứ giả từ Verona tới, chàng đinh ninh rằng hắn đến để xác nhận một tin vui nào đó mà giấc mơ của chàng đã tiên tri. Nhưng khi trái ngược hoàn toàn với viễn cảnh ngọt ngào ấy hiện ra, khi hay tin vợ mình đã chết thật sự và những nụ hôn của chàng chẳng thể nào cứu sống được nàng nữa, cậu liền ra lệnh chuẩn bị ngựa, quyết định sẽ đến Verona ngay trong đêm để ngắm nhìn người vợ yêu trong nợm mộ. Và hệt như rủi ro luôn chực chờ len lỏi vào tâm trí những kẻ tuyệt vọng, chàng sực nhớ đến một lão dược sĩ nghèo khổ mà cửa tiệm ở Mantua chàng từng đi ngang qua trước đây. Nhìn vào vẻ ngoài nghèo túng, đói khát của lão, cùng cảnh tượng xác xơ của những chiếc hộp trống rỗng xếp trên những chiếc kệ dơ bẩn và những biểu hiện khốn cùng khác, khi ấy chàng từng thốt lên (có lẽ do một dự cảm mờ nhạt rằng cuộc đời đầy tai họa của mình rồi cũng sẽ đi đến một cái kết tuyệt vọng tương tự): "Nếu có ai đó cần đến độc dược – thứ mà luật pháp Mantua cấm bán dưới hình thức tử hình – thì ở đây có một kẻ khốn khổ sẵn sàng bán nó." Những lời nói đó giờ đây hiện về trong tâm trí, và chàng cất công đi tìm lão dược sĩ. Sau vài lần giả vờ do dự, trước những thỏi vàng mà sự đói nghèo không sao cưỡng lại được, lão đã bán cho Romeo một loại độc dược. Lão bảo rằng nếu uống nó, dẫu có sức mạnh của hai mươi người đàn ông, kẻ đó cũng sẽ nhanh chóng chầu trời.
Mang theo thứ độc dược ấy, chàng lên đường trở lại Verona với mong muốn được ngắm nhìn người vợ hiền lần cuối trong hầm mộ, dự định sau khi mãn nguyện ngắm nhìn sẽ uống thuốc độc và chôn cất ngay cạnh nàng. Chàng tới Verona vào lúc nửa đêm, tìm đến nghĩa trang nơi tọa lạc ngôi mộ cổ của dòng họ Capulet. Mang theo đèn, xà beng và dụng cụ cạy phá, chàng đang tiến hành phá vỡ lăng mộ thì bị một giọng nói chặn lại. Gọi chàng là "tên Montague đê tiện", giọng nói ấy ra lệnh cho chàng phải dừng ngay hành vi trái pháp luật lại. Đó chính là vị bá tước trẻ tuổi Paris. Hắn đến hầm mộ của Juliet vào thời điểm đêm hôm khuya khoắt ấy để rải hoa và khóc thương bên nấm mồ của người đáng lẽ đã trở thành vợ mình. Hắn chẳng hề hay biết mối liên hệ sâu sắc giữa Romeo và người đã khuất, nhưng vì biết chàng là người nhà Montague và (theo hắn nghĩ) là kẻ thù không đội trời chung với mọi thành viên gia tộc Capulet, hắn đinh ninh rằng chàng đột nhập ban đêm để làm những chuyện đồi bại nhục mạ thi hài người chết. Do đó, với giọng điệu giận dữ, hắn truyền lệnh cho chàng dừng tay; và với tư cách là một tội phạm bị luật pháp Verona kết án tử hình nếu bị phát hiện bên trong tường thành, hắn định bắt giữ Romeo. Romeo khuyên Paris hãy rời đi, cảnh báo hắn bằng cái số phận của Tybalt đang nằm chôn cất ở đó, xin đừng khiêu khích cơn giận của chàng hay chuốc thêm một tội lỗi nữa lên đầu bằng cách buộc chàng phải ra tay hạ sát hắn. Nhưng vị bá tước đầy kiêu hãnh đã phớt lờ lời cảnh cáo, xông vào tóm lấy chàng hệt như bắt một tên tội phạm. Romeo chống trả, và trong cuộc giao chiến, Paris đã ngã xuống. Khi Romeo dùng ngọn đèn soi sáng để xem kẻ mình vừa hạ sát là ai, hóa ra đó chính là Paris – người mà (như cậu đã hay biết trên đường từ Mantua) đáng lẽ phải kết hôn với Juliet – chàng đã nắm lấy bàn tay của người thanh niên xấu số ấy như một người bạn đồng hành trong bất hạnh. Chàng nói rằng sẽ chôn cất hắn trong một ngôi mộ khải hoàn, ý chỉ hầm mộ của Juliet mà chàng đang mở ra. Và kìa, người vợ của chàng đang nằm đó, một nhan sắc tuyệt mỹ mà cái chết chẳng có quyền năng làm thay đổi dù chỉ là một nét mặt hay sắc da; hoặc cứ như thể Thần Chết đang đắm chìm trong tình yêu, và con quái vật gầy gò đáng sợ ấy giữ nàng lại ở đó chỉ để ngắm nhìn thỏa thích. Bởi nàng vẫn nằm đó, tươi tắn và rạng ngời hệt như lúc chìm vào giấc ngủ sau khi uống thứ nước làm tê liệt ấy; và nằm ngay bên cạnh nàng là Tybalt trong lớp vải liệm đẫm máu. Nhìn thấy Tybalt, Romeo liền cất lời xin lỗi thi hài vô tri ấy, vì Juliet mà gọi hắn bằng tiếng "anh họ", đồng thời nói rằng mình sắp sửa làm một việc ơn nghĩa cho hắn bằng cách tống kẻ thù của hắn xuống suối vàng. Tại đây, Romeo đặt lên đôi môi vợ yêu nụ hôn vĩnh biệt; và tại đây, chàng rũ bỏ gánh nặng của những vì sao khắc nghiệt khỏi tấm thân mệt mỏi, nuốt trọn thứ độc dược mà lão dược sĩ đã bán cho. Tác dụng của nó thật sự chí mạng chứ không giống như thứ thuốc giả tạo mà Juliet từng uống – thứ thuốc mà hiệu quả nay đã gần cạn kiệt, và nàng sắp sửa tỉnh giấc để oán trách Romeo đã lỗi hẹn hoặc đến quá muộn.
Bởi giờ đây thời gian mà vị linh mục tiên lượng nàng tỉnh giấc đã đến. Về phần ngài, sau khi hay tin những bức thư gửi tới Mantua chưa bao giờ đến tay Romeo do sự chậm trễ đầy xui xẻo của người đưa thư, đã tự mình mang theo xẻng cuốc và lồng đèn đến để giải thoát cho Juliet khỏi nơi giam cầm. Nhưng ngài vô cùng kinh ngạc khi nhìn thấy một ngọn đèn vẫn đang cháy sáng bên trong lăng mộ nhà Capulet, thấy gươm giáo và vết máu vương vãi gần đó, cùng thi thể không còn hơi thở của Romeo và Paris nằm gục ngay bên cạnh lăng mộ.
Chưa kịp phỏng đoán hay mường tượng nổi những tai họa chết chóc này đã diễn ra thế nào thì Juliet bừng tỉnh khỏi cơn mê sảng. Nhận ra khung cảnh xung quanh và lý do bản thân có mặt ở đây, nàng cất tiếng gọi tên Romeo. Nhưng vị linh mục nghe thấy tiếng động liền giục nàng mau chóng rời khỏi chốn ngập tràn tử khí và giấc ngủ trái tự nhiên ấy, bởi một quyền năng lớn lao hơn họ có thể chống lại đã phá hỏng mọi dự tính của họ; và vì hoảng sợ trước tiếng người đang kéo đến, ngài đành bỏ chạy. Khi Juliet nhìn thấy chiếc chén độc được siết chặt trong bàn tay của người tình chung thủy, nàng đoán ngay rằng chất độc chính là nguyên nhân cướp đi sinh mạng chàng. Nàng liền với lấy tính toán nuốt lấy những giọt cặn còn sót lại nếu có, rồi hôn lên đôi môi hãy còn hơi ấm của chàng để tìm xem còn vương vấn chút độc dược nào không. Lúc ấy, nghe tiếng động người ta đang kéo đến gần hơn, nàng nhanh chóng rút chiếc dao găm dắt bên người, tự đâm vào ngực và kết liễu đời mình ngay bên cạnh người Romeo chân ái.
Lực lượng tuần tra lúc bấy giờ đã kéo đến hiện trường. Một tiểu đồng của bá tước Paris, kẻ từng chứng kiến cuộc quyết đấu giữa chủ nhân mình và Romeo, đã hô hoán báo động. Tiếng la hét lan truyền khắp những con đường ở Verona với những tiếng lẩm bẩm hỗn độn đầy hoảng hốt: "Paris kìa! Romeo kìa! Juliet kìa!" – theo những lời đồn thổi truyền tai chắp vá cho nhau – cho đến khi sự náo động kéo cả lãnh chúa Montague và lãnh chúa Capulet rời khỏi giường bệnh cùng hoàng tử đến để điều tra nguyên nhân vụ việc. Vị linh mục đã bị tuần đinh bắt giữ khi đang bước ra từ nghĩa trang trong trạng thái run lẩy bẩy, thở dài và khóc lóc đầy khả nghi. Khi một đám đông lớn đã tề tựu đông đúc bên lăng mộ nhà Capulet, hoàng tử yêu cầu vị linh mục phải tường thuật lại toàn bộ những gì ngài biết về chuỗi tai ương kỳ lạ và thảm khốc này.
Và ngay tại đó, trước sự chứng kiến của hai vị lão lãnh chúa Montague và Capulet, ngài đã kể lại một cách trung thực câu chuyện về tình yêu bi thảm của con cái họ, về vai trò của ngài trong việc vun vén cho cuộc hôn nhân của chúng với hy vọng chấm dứt mối thù kéo dài nhiều đời giữa hai gia tộc; rằng Romeo đang nằm chết kia chính là chồng của Juliet, và Juliet đang nằm chết kia chính là người vợ chung thủy của Romeo; rằng trước khi ngài kịp tìm thấy thời điểm thích hợp để công bố cuộc hôn nhân ấy, một đám cưới khác đã được lên kế hoạch cho Juliet – người để tránh tội danh tái giá đã uống thứ thuốc ngủ (theo lời khuyên của ngài) khiến ai nấy đều đinh ninh nàng đã chết; rằng trong khoảng thời gian đó ngài đã viết thư cho Romeo đến đưa nàng đi khi hiệu lực của thuốc tan, nhưng vì một sự cố bất hạnh nào đó của người đưa thư mà những bức thư ấy chưa bao giờ đến được tay Romeo. Xa hơn thế nữa thì vị linh mục không thể kể tiếp, và ngài cũng chẳng biết gì hơn ngoài việc khi chính mình đến để giải cứu Juliet khỏi chốn tử khí ấy thì phát hiện ra bá tước Paris và Romeo đã bỏ mình. Phần còn lại của diễn biến sự việc được bổ sung qua lời kể của người tiểu đồng – kẻ đã chứng kiến trận chiến giữa Paris và Romeo, cùng người gia nhân đi cùng Romeo từ Verona. Người này đã mang theo những bức thư mà vị ái tình chung thủy ấy giao phó để gửi cho cha mình trong trường hợp chẳng may bỏ mạng. Những lá thư đó đã xác thực hoàn toàn lời kể của vị linh mục: thừa nhận cuộc hôn nhân với Juliet, khẩn khoản xin sự tha thứ từ đấng sinh thành, thú nhận việc mua độc dược từ lão dược sĩ nghèo và mục đích đến lăng mộ để tự sát được chôn cất bên cạnh Juliet. Tất cả mọi tình tiết đều khớp với nhau hoàn toàn, minh oan cho vị linh mục khỏi bất kỳ sự liên đới nào trong những cái chết chồng chất này, ngoại trừ việc ngài chỉ là nguyên nhân ngoài ý muốn từ những toan tính dù xuất phát từ thiện chí nhưng quá ư tinh vi và rườm rà của chính mình.
Và vị hoàng tử, quay sang nhìn hai vị lão lãnh chúa Montague và Capulet, đã quở trách họ vì những mối thù hằn tàn bạo và phi lý, đồng thời chỉ cho họ thấy trừng phạt giáng xuống từ ơn trên đối với những tội ác ấy khủng khiếp đến nhường nào, khi Ngài đã tìm ra cách sử dụng chính tình yêu của những đứa con để trừng trị lòng căm hận phi tự nhiên của họ. Giờ đây, hai vị cựu thù ấy không còn là kẻ thù nữa, đã đồng nghiệp rũ bỏ mối thù truyền kiếp bên những nấm mồ của con cái mình. Lãnh chúa Capulet ngỏ ý muốn nắm lấy tay lãnh chúa Montague, gọi ông bằng tiếng "hiền huynh" như một sự thừa nhận về sự liên kết giữa hai gia tộc thông qua cuộc hôn nhân của đôi trẻ Capulet và Montague, đồng thời nói rằng cái bắt tay của lãnh chúa Montague (như một biểu tượng của sự hòa giải) chính là tất cả những gì ông đòi hỏi cho của hồi môn của con gái mình. Nhưng lãnh chúa Montague đáp rằng ông sẽ còn dâng hiến nhiều hơn thế, bởi ông sẽ cho đúc một bức tượng bằng vàng ròng tưởng niệm nàng. Chừng nào Verona còn giữ tên gọi của mình, sẽ chẳng có tác phẩm điêu khắc nào được ca tụng về độ tinh xảo và giá trị bằng bức tượng của nàng Juliet chân tình và chung thủy. Để đáp lễ, lãnh chúa Capulet cũng tuyên bố sẽ dựng một bức tượng khác vinh danh Romeo. Cứ thế, những vị lão lãnh chúa tội nghiệp ấy, khi mọi thứ đã quá muộn màng, mới bắt đầu đua tranh nhau trong những nghĩa cử hòa hợp tương trợ; trong khi trước đó, cơn giận dữ và mối thù hằn giữa họ sâu sắc đến mức chẳng có gì ngoài sự sụp đổ kinh hoàng của những đứa con (những vật tế thần tội nghiệp cho các cuộc tranh chấp và thù hận của họ) mới có thể tẩy sạch tận gốc rễ những hằn thù và đố kỵ ăn sâu bám rễ trong các gia tộc quý tộc ấy.