Lòng tử tế của Tiên tỏ ra rằng Tiên là một người Tàu, người Tàu thuộc thời Xuân Thu Chiến Quốc hay Tiền Hán, Hậu Hán. Không phải lòng tử tế của bọn phi thường, nhưng lòng tử tế Tàu kia.
Đối với Phương, Tiên tự coi như người chịu ân sâu, đời đời không thể trả hết, và mấy trăm bạc Phương giúp chàng ngày xưa, chàng đặt ngang hàng với bát cơm của bà Phiếu Mẫu giúp Hàn Tín khi anh tể tướng còn hàn vi và đi câu cá kiếm ăn qua ngày.
Vì thế, hôm Phương đến Hà Nội, Tiên ra tận ga đón về nhà, đặt tiệc khoản đãi rất long trọng, rồi giữ lại cùng ở trong hiệu “Leung-fat-Fa”. Nhưng được một tuần lễ thì Phương nhận ra rằng chàng không quen ăn, ở lối Tàu, nhất là lại ăn ở chung đụng với ba người Khách làm công.
Chàng ngỏ lời xin đi thuê nhà riêng. Tiên liền trả trước chàng luôn 5 tháng lương, nghĩa là một trăm rưởi. Cái số lương ba chục, Tiên không thể tăng được nữa, vì nếu tăng cho Phương, tất cũng phải tăng cho ba người Tàu làm công.
Tiên đem câu chuyện khó nghĩ ra bàn với Phương, thì Phương vui lòng ngay. Chàng nói chàng hãy tạm sống với số lương ba chục để tìm dịp tốt hơn.
Chiều hôm ấy, với số trăm rưởi bạc trong ví. Phương đi lang thang tìm nhà, ngẫu nhiên gặp Duy. Duy liền lôi tuột bạn về nhà và bảo:
- Nhà tôi thuê cho anh rồi.
Phương đã biết rõ tính Duy, nên chẳng một hành vi nào của bạn, chàng cho là kỳ dị hết. Vì thế, ngắm cái nhà rộng thênh thang với năm căn phòng không đồ đạc, chàng chỉ mỉm cười hỏi một câu rất tự nhiên:
- Anh thuê bao nhiêu?
- Có bốn chục.
- Rẻ đấy. Nhưng ý chừng anh ở không hết muốn nhường lại cho tôi thuê bớt một nửa?
- Nhường gì, tôi mời anh đến ở chung với tôi cho vui, thế thôi. Hiện “Điển thầu khoán” cũng ở đây với tôi, tôi giao cho hắn làm “nội trợ” kể cũng khá.
Phương cười:
- Ý chừng anh mới phát tài, phải không?
- Ý thế.
- Bán được tranh?
Duy thở phào hơi thuốc lá đáp:
- Không. Bán tranh thì ra gì, tôi bán ô tô đấy chứ.
Rồi Duy thuật lại cho Phương nghe: Mấy tháng trước chàng gặp một bạn thân diện ô tô. Người bạn ngỏ ý muốn bán xe bằng một giá rẻ để tậu xe mới. Tức thì Duy nhận lời môi giới bán hộ, và ăn lãi được món tiền ba trăm bạc.
Duy đem cái tài môi giới của mình ra khoe với một người bạn khác làm công ở một hãng ô tô lớn. Người này khuyên ngay chàng nên đổi nghề và theo nghề bán ô tô quách, vừa có nhiều lợi, vừa được cái thú đi phiêu lưu trong thiên hạ để “thuyết” bọn giàu sang.
Duy cười ha hả tiếp luôn:
- Thì ra anh ạ, nó cho khoa hội họa của tôi là một nghề mà lại là một nghề ít lợi hơn nghề bán ô tô.
Phương cũng cười đáp:
- Vẫn cố nhiên! Vậy anh từ chối nghề bán ô tô.
- Không, tôi nhận lời mới chết chứ. Kể thì cũng thú thực, nhưng không có thời giờ vẽ tranh nữa.
- Vẽ làm quỉ gì vội. Để tôi mở trường dạy bọn giàu sang Việt Nam học chơi tranh, học những điều sơ lược về khoa mỹ thuật, học làm những nhà khuyến khích tài nghệ trong nước như ở bên Âu Mỹ đã, rồi lúc đó, anh hãy vẽ tranh bán cho họ. Bây giờ thì đừng hòng sống về hội họa.
Duy vỗ tay reo:
- Nếu thế thì chẳng bao giờ tôi sẽ mó tới cái bút và lọ sơn nữa, vì ít ra phải chờ hai, ba muơi năm nữa mới có người Việt Nam biết mua tranh. Nhưng hãy nói chuyện bán ô tô đã. Bây giờ lương tôi năm chục một tháng. Bán được ô tô ăn hoa hồng hai, ba chục một cái. Thành thử có tháng kiếm được trăm rưởi và sẽ hơn nữa cũng chưa biết chừng. Lãi bằng mấy vẽ tranh. Vì thế tôi mới dám thuê cái nhà này bốn chục đấy chứ. Ấy là tôi chưa kể số tiền kiếm được của Điển đấy. Hắn làm thầu khoán về nhà cửa, cầu cống. Giá có tiền thì đã thầu dược mấy việc rồi, nhưng chưa có tiền.
Phương cười hỏi:
- Cái ô tô của anh Điển vẫn còn đấy chứ?
- Còn. Để ở dưới garage. Nhưng xe ấy không mấy khi chúng tôi thèm dùng tới. Đi đâu đã có xe sở.
Hôm ấy, vợ chồng Phương và con gái đến ở chung nhà với hai người bạn cũ.
Và ngay bữa cơm chiều, Phương đứng lên nói mấy lời rất cảm động:
- Chúng ta đây toàn là người lịch lãm cả. Sự lịch lãm ấy ta mua khí đắt. Anh Điển và tôi có được nó đã tốn hàng vạn, hàng chục vạn. Còn anh Duy thì đã tiêu phí mất chín năm Mỹ thuật để bây giờ đi bán nổi cái ô tô. Công việc chúng ta hiện đương theo đuổi kể cũng to tát cả - mà công việc gì lại không to - Anh Duy thì phải dùng đủ ba tấc lưỡi mới bán lọt được chiếc ô tô, anh Điển thì phải có can đảm lắm mới tạm nhận vu vơ được rằng mình là một thầu khoán gia. Còn tôi, chẳng nói các anh cũng rõ, tôi hiện giữ một trọng trách trong một cửa hàng lớn: hiệu “Leung-fat-Fa”.
Duy phá lên cười, lắc đầu nói:
- Lèng phèng phèng.
Muốn bị mắng thế nào cũng mặc, Duy chỉ gọi “Leung-fat-Fa” là Lèng phèng phèng.
Điển chau mày lườm, và Phương mỉm cười nói tiếp:
- Cái nết xấu chung của chúng ta là sự nhẹ dạ. Ta không biết đứng đắn dù khi ta theo đuổi một công cuộc đứng đắn. Vì thế ta động làm một việc gì hơi to tát một tí là sự thất bại theo liền sau. Vậy từ nay ta nên...
Duy nói:
- Đứng đắn!
- Phải, nên đứng đắn, ngắm cuộc đời bằng con mắt lạc quan, nhưng nghiêm nghị. Muốn như thế chỉ có một cách, là làm việc. Khi nào ta có thích làm việc và biết làm việc là vui, thì đời ta mới có vẻ đứng đắn được.
Rồi Phương cắt đặt công việc mỗi người phải làm, bắt đầu ngay từ hôm sau. Nga giữ việc đi chợ làm bếp. Lan hãy tạm thêu, đan áo bán để chờ xoay ít vốn ra mở hàng sách. Ngoài công việc bán ô tô, nếu còn thừa thời giờ, Duy sẽ vẽ tranh. Còn Điển và Phương - tuy Phương bận bán hàng tạp hóa - sẽ cùng nhau theo đuổi công việc soạn văn, dịch sách, gửi đăng các tạp chí trước khi cho xuất bản.
Các công việc cắt đặt có vẻ nghiêm trọng lắm. Nhưng qua một tháng đầu, các hộp sơn của Duy vẫn đậy kín nắp. Và cái áo len của Lan chưa đan đến nách. Riêng về phần Điển và Phương thì vừa dịch vừa viết được rất nhiều. Nhưng tốn đã khá tiền cà phê thuốc lá để thức suốt bao đêm, mà tác phẩm của hai chàng vẫn chẳng báo chí nào chịu đăng.
Điển bảo Phương:
- Có lẽ họ sợ phải trả tiền. Kỳ sau ta thử biên thư nói rõ rằng ta biếu không họ xem. Họ đăng vài kỳ mà ta nổi tiếng, bấy giờ ta sẽ bắt chẹt.
Nhưng Điển và Phương vẫn không nổi tiếng. Và những bài gửi đăng cũng chưa thấy đăng.
- Để tôi đi do thám tình hình xem sao.
Mỉm cười, Phương bảo Điển:
- Nước này thì có lẽ đến phải các thêm tiền họ mới chịu đăng.
Chiếu hôm ấy, Điển đến tòa báo. Trong khi ngồi tiếp chuyện, chủ bút khuyến khích nhiều câu hởi lòng. Điển đưa mắt nhìn qua chồng giấy trên bàn; mấy cái phong bì của chàng gửi đến vẫn chưa bị xé. Thì ra thấy ngoài bì có hàng chữ “Bài đăng báo”, chủ bút không buồn mở thư xa xem nữa, sợ sẽ bị thất vọng vì bài lai cảo chẳng ra sao như mọi lần.
Buồn rầu, chán nản, Điển về thuật lại với Phương, Phương chỉ cười đáp:
- Nhân sinh hữu tài tất hữu dụng. Không lo. Ta cứ viết để đấy rồi in sách. Ai hơn ai, hậu thế sẽ biết.
- Thế nhưng giá bây giờ người ta biết ngay thì vẫn hơn.
Một hôm hai chàng đương phàn nàn về nỗi người đời không hiểu nghệ thuật của mình, thì Duy ở đâu về, dõng dạc nói:
- Hai anh không cần. Bài vở các anh cứ để đấy, sẽ có chỗ đăng.
Điển vui mừng hỏi:
- Anh tìm được... đăng ở đâu?
- Đăng trên báo.
- Vẫn biết, nhưng báo nào, báo gì mới được chứ?
Điển và Phương cho là Duy nói đùa, mỉm cười. Nhưng Duy rất trang nghiêm kể cho hai người nghe vì sao chàng đã đệ đơn xin ra báo:
- Tôi thấy hai anh băn khoăn về nỗi những tác phẩm của các anh đều hữu sinh vô dưỡng, và các anh đều là bực hữu tài vô dụng, nên tôi đã có chí mở báo từ lâu. Nhưng vẫn chưa gặp dịp tốt. Hôm nay nhân nói chuyện với chủ về việc bán ô tô, bỗng cái ý hay ho mở báo nẩy ngay ra trong óc tôi.
Phương mỉm cười ngờ vực:
- Dễ thường anh sẽ bán ô tô kiêm bán báo chăng?
- Không, anh không đứng đắn một tí nào cả, anh nhẹ dạ lắm. Để im tôi nói cho mà nghe. Sáng hôm nay, tôi ở Huế ra. Tôi đi đuổi mấy anh vừa trúng số để bán mấy cái ô tô. Nhưng không ăn thua. Chủ tôi hỏi: “Bons de commande?” Tôi đáp: “Tôi còn đang theo riết”. Lão ta cáu bảo tôi: “Tôi không cần theo gì cả, tôi chỉ cần giấy mua xe”. Tôi đã toan cáu lại mấy câu, những lại thôi. Thì chủ lại phàn nàn về một việc khác, việc đăng quảng cáo xe trên một tờ báo - lạ nữa, tờ báo ấy chính là báo anh gửi bài đăng - Gặp dịp trả thù, tôi bảo chủ chẳng nên đăng quảng cáo ở báo ấy, vì báo ấy rất ế. Tiện vui miệng, tôi nói đùa một câu: “Thì sao mình không xin xuất bản ngay một tờ báo để đăng quảng cáo chơi?” Thấy chủ lắng tai nghe, tôi giở tài làm báo ra khoe. Lúc bấy giờ hắn mới biết rằng mình xuất thân trường Mỹ thuật và đã vẽ cho nhiều tờ báo ở Hà thành, Sàigòn, Huế. Chủ nghe nói những tiền đăng quảng cáo cũng đủ trả tiền in, liền vui lòng bảo tôi thảo đơn xin ra báo, và hứa sẽ giúp tôi mỗi tháng hai trăm, giá tiền đăng quảng cáo các thứ ô tô.
Phương hỏi:
- Thế báo anh tên là gì?
- Ô tô.
Điển lăn ra cười:
- Trời ơi! Trên báo Ô tô của anh mà chúng tôi gửi đăng văn, đăng truyện dài, truyện ngắn, thì thánh cũng phải tức cười.
- Việc gì mà tức cười? Thế trên báo Nông lâm người ta đăng toàn truyện văn chương và truyện kiếm hiệp thì sao? Vả lại mai tôi mới nộp đơn xin ra báo. Nếu các anh không thích cái tên Ô tô, thì tôi sẽ đổi nó ra “Tự Động”. Không ai hiểu tự động là cái quỉ gì, thế là được rồi. Rồi trong bài phi lộ, ta sẽ nói lờ mờ máy câu cho độc giả hiểu lầm ra nghĩa tự do, tự lập gì đó. Thế là báo chạy như mớ tôm tươi ngay. Các anh tha hồ viết.
Phương và Điển vẫn tưởng đó là một câu truyện đùa bỡn. Nhưng hai chàng kinh ngạc xiết bao khi, một tuần lễ sau, cùng nhận được giấy gọi ra sở liêm phóng khai căn cước và lý lịch. Đến đây, Phương mới biết mình nghiễm nhiên trở nên chủ bút tờ báo “Tự Động”. Giá không có trong cái dấu ngoặc hàng chữ Pháp (Auto Revue), thì có lẽ chàng cũng quên bẵng nghĩa chữ “Tự Động”.
Rồi nhờ về thế lực và sự vận động của chủ hãng xe lớn, hai tháng sau, báo “Tự Động” được phép ra đời để “góp tiếng” với các bạn đồng nghiệp Nam, Trung, Bắc. Hai chữ “góp tiếng”, Duy chủ nhiệm báo “Tự Động” thích chí nhắc đi nhắc lại mãi. Phương cười bảo:
- “Tiếng” đây hẳn là tiếng còi điện, hay tiếng kèn “Bí bo, bí bo” hay tiếng tàu bay của cái xe anh Điển.
