Chiều hôm ấy, Duy và Nga cùng nhau dạo quanh hồ Hoàn Kiếm. Duy cho rằng đứng trước cảnh hồ đẹp, Nga sẽ dễ cảm động và chàng sẽ dễ có dịp ướm hỏi xem Nga có thuận làm vợ mình không. Duy yêu Nga một cách thành thực và giản dị. Chàng biết chắc rằng nếu ngỏ lời với Phương và Lan, thì hai bạn sẽ vui lòng nhận chàng làm rể ngay. Nhưng trước hết chàng muốn dò ý tứ Nga đã.

Chàng đã tưởng không lấy ai, không yêu ai, sống trọn đời với một nàng Mỹ thuật. Dần dần chàng thấy nàng Mỹ thuật cao quí quá và ích kỷ quá.

Khi ở trường mới ra, chàng hi vọng, nồng nàn, nhưng gặp sự thất vọng liền: không đủ tiền mua sơn để vẽ. Đừng nói tiền mua sơn vội, hãy nói tiền nuôi sống cái thân. Nàng Mỹ thuật như thầm bảo chàng: “Anh tưởng chiều được tôi, yêu được tôi dễ dàng lắm đấy!”

Kịp khi chàng kiếm được tiền, thì lại bận vào việc làm, không có thời giờ nhàn rỗi mà ngồi vẽ. Vả mấy người bạn thân của chàng đương thất nghiệp cần phải giúp, và chàng biết chắc rằng không thể đem mỹ thuật ra mà giúp được. Dùng mỹ thuật làm kế sinh nhai, chàng không nỡ, mà dù có muốn thế cũng không được: ở nước Nam chưa ai đã dám bỏ ra vài trăm bạc để mua một bức tranh.

Đi bên cạnh Nga, chàng lại loay hoay với những ý tưởng buồn rầu chán nản ấy. Và chàng nghĩ thầm: “Nga, nếu ta yêu Nga như yêu Mỹ thuật, thì hẳn dễ chiều chuộng hơn vì Nga cũng giản dị như ta, cũng có lòng tốt như ta”.

Sự ngộ nghĩnh đem Nga so sánh với nàng Mỹ thuật làm Duy phải bật cười. Nga quay lại hỏi:

- Bác cười gì thế?

- Tôi cười Nga, vì Nga cứ gọi tôi là bác.

- Cháu không hiểu bác định nói gì.

Nhìn vẻ mặt nghiêm trang của Nga, Duy thất vọng, định nói lảng sang chuyện khác, nhưng bối rối không tìm được câu gì.

May sao, giữa lúc ấy, chàng thoáng thấy Điển và Xuyến đương từ phố Hàng Khay theo ven hồ đi tới. Chàng liền trỏ bảo Nga. Chừng hai người kia cũng đã trông rõ chàng, vì họ vội quay ngoắt rẽ sang chỗ bán hoa. Thấy vậy Duy cười vui vẻ hỏi Nga:

- Nga có biết vì sao anh Điển lại lánh mặt như thế không?

Nga cũng cười đáp lại:

- Vì bác ấy đi chơi với bạn gái, nên không muốn gặp người quen chứ gì.

- Không phải.

- Vậy tại sao thế bác?

Duy im lặng, không muốn đem cái đời khốn khổ của Xuyến ra thuật lại cho Nga.

- Xuyến bị mẹ kế hành hạ, bỏ nhà trốn đi. Nàng đương lang thang ở các phố Hà Nội thì gặp một mụ “tú bà” đón về nuôi, rồi dỗ ngon dỗ ngọt dụ nàng ra làm đầu rượu. Gặp phong trào khiêu vũ và được một tình nhân dạy nhảy đủ các điệu, nàng bỏ nghề xướng ca đi làm gái nhảy. Từ đó, nàng dấn mãi thân vào cái đời mưa gió.

Rồi một hôm nàng gặp Điển, và hai người thành thực yêu nhau, nhưng Điển đương thất nghiệp không lấy gì bao nổi nàng được. Thành thử chung sống với Điển, nàng vẫn phải có nhiều tình nhân khác. Đi với bọn họ, nàng cho là làm tiền, và nàng cố giấu giếm không để cho Điển biết.

Nhưng một người trong bọn này bắt buộc nàng phải rời bỏ Điển ra để đến ở với người ấy. Đứng trước cái nghề đời, Xuyến đành phải vâng theo. Nhưng chỉ mấy tháng sau, khi đã bòn được vài ba trăm bạc, nàng lại bỏ về với Điển.

Như thế đã ba, bốn lần rồi. Điển không hề ngờ vực tới cái cử chỉ đê tiện của Xuyến. Mà Xuyến cũng hiểu rằng mình đê tiện, nhưng biết sao, nàng quá yêu Điển mà nàng không thể cách biệt lâu ngày được.

Có lẽ biết rằng Duy đã thấu rõ tình cảnh của mình, nên gặp chàng, Xuyến xấu hổ kéo Điển đi rẽ ra lối khác.

Thấy Nga nhắc lại câu hỏi, Duy thở dài đáp lại một cách bí mật:

- Thanh niên nước ta như đã quá nhiễm cái cảnh sinh hoạt lãng mạn của người Âu châu rồi. Họ ham mê sống cái đời phóng đãng. Lý tưởng của họ là lý tưởng của bọn “Bohémiens”.

Nga láu lỉnh cười:

- Cháu nhận thấy ít lâu nay bác đổi hẳn tính nết. Trước, bác có đạo đức thế đâu?

Duy nhìn Nga thở dài nói:

- Vì nay tôi yêu...

Nga tiếp luôn:

-... Yêu mỹ thuật. Thì bao giờ bác chẳng yêu mỹ thuật.

Duy nghiêm nét mặt bảo Nga:

- Giá Nga đừng gọi tôi là bác thì vẫn hơn. Tôi chả muốn làm bác Nga một tí nào. Tôi chỉ muốn...

Rồi chàng nhìn thẳng vào mắt Nga nói tiếp:

- Tôi hỏi câu này, Nga suy nghĩ cho chín rồi hãy trả lời tôi nhé? Nếu Nga không ưng thì cứ coi như là không có câu ấy.

Nga mỉm cười:

- Câu gì mà quan hệ thế, bác?

- Nga có ưng... làm vợ Duy không?

Nga không đáp. Nhưng cặp mắt nàng cảm động nhìn Duy đủ tỏ cho Duy hiểu rằng nàng đã nhận lời.

Từ đó, hai người yên lặng đi cạnh nhau, không ai dám cất tiếng hỏi nhau câu gì nữa, nhưng hai trái tim cùng hồi hộp đập mau.

Về đến nhà gặp Phương băn khoăn đứng đợi ở cửa. Giá những lúc khác thì Phương thoáng nhìn hai người tất hiểu ngay rằng đã xảy ra sự gì phi thường. Nhưng chàng đương có điều lo nghĩ nên chẳng để ý tới. Chàng buồn rầu bảo bạn:

- Anh Duy, tôi đợi anh về để cùng đến thăm anh Tiên.

Duy ngạc nhiên hỏi:

- Anh Tiên sao thế?

- Bệnh tê liệt của anh ấy lại phát, mà lần này hình như nặng lắm.

Phương thì thầm nói tiếp:

- “Đốc tờ” bảo riêng tôi rằng anh ấy mắc bệnh lao xương, khó lòng cứu được.

Hai người lo sợ nhìn nhau. Duy lắc đầu thở dài:

- Nếu anh ấy mệnh nào thì thật đáng tiếc, đáng buồn.

- Một người tốt như thế... Nhưng này, mấy hôm nay Điển nó đi biệt đâu mất ấy nhỉ? Tôi muốn cả ba chúng mình cùng đến thăm anh Tiên.

- Anh Điển ư? Tôi vừa gặp anh ấy đi chơi với Xuyến.

Phương chau mày tỏ ý khó chịu.