Năm hôm sau, bà cửu Điệt tìm được tung tích người xưa. Quả thực, như lời thầy bói đã đoán, thân phụ của Tiên chết rồi, nếu ta có thể gọi là thân phụ, tình nhân của người mẹ có một ông chồng đứng trước mặt vợ chỉ biết nhai giấy vụn và cấu nát cuống chiếu.

Không còn ai, không còn vật gì, hoặc thư từ, hoặc kỷ niệm khác có thể chứng thực tình yêu của Si đối với Hồng. Cũng không biết sau khi Hồng bỏ chồng trốn biệt, Si có đi tìm kiếm không. Hình như Si giữ kín lòng thương mến không ngỏ cho ai hay.

Bà cửu Điệt chỉ được người ta kể cho nghe rằng chú Si lấy vợ, nhưng vợ và con, một đứa con gái, đã chết trước chú, và hiệu tạp hóa “Leung-fat-Fa” của chú, một hội đồng có toàn bạn thân của chú đứng trông coi để chờ khi nào tìm được con chú sẽ giao trả lại.

Hỏi con chú là ai, hiện ở bên Tàu hay ở bên Việt Nam, thì người ta trả lời vơ vẩn rằng chưa biết, nhưng hình như đã có chúc thư của chú Si nói rõ.

Bà cửu Điệt tất tả chạy lại hiệu “Leung-fat-Fa” ở phố Hàng Ngang và cố nhiên bọn làm công ở hiệu không hiểu một tí gì về tờ di chúc kia. Bà cửu xưng danh rồi nói tiếp:

- Tôi hiện nuôi con chú Si.

Một người trả lời:

- Pà lói cái gì? Không pết.

- Tôi chỉ cốt hỏi mộ chú Si ở đâu để tôi chạy, vì động mộ chú ấy nên con chú ấy ốm liệt.

- Ốm liệt à? Tồng mồ à? Vầy tến chú Pá ở phố Hàng Pòm mà hỏi. Cở hàng cân gạo cổ chú Pá số nhà pa...

Bà cửu Điệt thở dài rồi sang phố Hàng Buồm tìm đến nhà chú Bá, vừa đi vừa lẩm bẩm nói một mình:

- Dù phải lần mò khắp các phố Hà Nội cũng đành lòng. Quý hồ chạy được mộ chú Si!

Đến nơi, gặp một người ngồi ngất ngưởng trên đôn sứ tay cầm điếu thuốc bào, miệng ngậm đầu xe, nhưng không hút. Người ấy đương trông nom một bọn cu li khuân chuyển những bao gạo ra xe bò.

- Thưa, tôi hỏi chú Bá.

Người Tàu nói tiếng Việt Nam rất thạo đáp lại:

- Hồi chú Bá à? Tôi chính là chú Bá. Chính tôi là chú Bá. Pà hỏi gì?

- Thưa chú, tôi hỏi mộ chú Si để ở đâu?

- Hỏi mộ chú Si? Hỏi để làm gì?

- Hỏi để chạy.

- Sao lại chạy?

- Vì con chú Si ốm liệt, thầy bói nói động mồ.

Người Tàu tỏ vẻ hết kinh ngạc, đặt mạnh cái điếu thuốc bào xuống bàn, mồm há hốc, mắt trợn trừng đăm đăm nhìn bà cửu:

- Con chú Si? Con chú “Leung-fat-Fa”?

- Phải, con chú Si.

- Con chú Si ở đâu? Ở đâu?

- Ở với tôi, vì là con tôi.

Chú Bá mỉm cười:

- À! Thế đấy. Vậy lên đây, bà lên trên này.

Bà cửu Điệt theo lên gác, và nhớn nhác ngồi nghe vợ chồng chú Bá nói chuyện bằng tiếng Tàu với nhau một hồi lâu.

- Vậy ra bà là... bà là mẹ người con của chú Si?

Bà cửu bẽn lẽn xấu hổ, cúi mặt đáp:

- Phải.

Rồi chừng khó chịu, bà nói tiếp:

- Tôi chỉ hỏi chú có một điều là mộ chú Si để ở đâu, thế thôi. Việc gì chú phải tra khảo lục vấn mãi.

- Phải tra khảo chứ! Bà chưa biết, chú Si để lại cho con một cái gia tài lớn.

Bà cửu Điệt giật mình, cố nén sự sung sướng không cho biểu lộ ra nét mặt.

- Đây này, bà nghe chúc thư của chú Si.

Người ấy mở tủ sắt lấy ra một tờ giấy và đọc rồi dịch ra tiếng Việt Nam.

“Tôi có một đứa con với một người đàn bà Việt Nam. Đứa con ấy tôi không biết trai hay gái, vì người đàn bà có thai với tôi bỏ trốn mất. Danh dự người đàn bà không cho phép tôi kể rõ đầu đuôi câu chuyện ra đây. Nhưng có một điều tôi biết chắc, là người ấy có thai với tôi, vậy đứa con người ấy sinh ra hẳn là con tôi, dù nó là trai hay gái.

“Trước khi lấy người vợ xấu số, tôi đã tốn công tổn của đi tìm rõi người đàn bà Việt Nam kia mà tôi định cưới làm vợ. Nhưng, than ôi, tìm mãi chẳng thấy đâu. Tôi đồ rằng người ấy đi lấy chồng ở phương xa, hoặc chết rồi cũng chưa biết chừng.

“Dẫu sao tôi vẫn chắc, vẫn biết chắc rằng đứa con của tôi, không biết là trai hay gái, có lẽ là trai, còn sống trên đời này. Đã nhiều lần tôi gặp nó trong giấc mộng. Nó giống tôi lắm, cặp mắt cũng to, hai tay cũng dầy, nhất cái trán và cái miệng thì hệt trán và miệng tôi như đúc cùng một khuôn ra.

“Đứa con chưa biết chắc là trai hai gái ấy tức là đứa con một của tôi. Nó sẽ ăn thừa tự tôi. Tôi làm lụng vất vả trong gần ba mươi năm có được cái vốn vạn rưởi bạc và một hiệu tạp hóa. Cái gia tài nhỏ mọn ấy cố nhiên thuộc về quyền sở hữu của con tôi, dù nó là trai hay gái.

“Tôi không có họ hàng thân thích ở bên này, nhưng tôi có những người bạn rất tốt, rất trung thành, mà chắc tôi yêu hơn anh em ruột tôi, nếu tôi có anh em ruột.

“Vậy tôi giao hết cả gia tài của tôi cho một ban hội đồng bằng hữu có những người này: 1) Ông bà Ly-pak-Kong tức Bá Chín. 2) Ông bà Chen-kong-Koo. 3) Ông Kouang-hin-Shan. 4) Ông Wong-sui-Toung. 5) Ông bà Son-tong-Man. Trưởng bang sẽ là ông Ly-pak-Kong.

“Hội đồng sẽ dùng một phần mười số tiền gia tài của tôi đi tìm đứa con tôi, nếu đứa con tôi ấy không tự ý trở về. Nhưng muốn tránh dư luận không hay cho đứa con, và cho cả linh hồn tôi nữa, tôi không ưng các bạn tôi đăng tin mất con lên các nhật trình. Thực ra, cũng không phải là mất hay lạc con. Vả đăng như thế, sợ nhiều kẻ ham của đến nhận liều, và có lẽ chính con tôi sẽ chẳng được hưởng đồng nào. Vậy xin bạn tôi cứ yên lặng kín đáo, chịu khó mà tìm kiếm, dù lâu năm cũng chẳng sao.

“Khi tìm được đứa con tôi (hoặc nó tự ý trở về càng hay) hội đồng sẽ họp ở hiệu “Leung-fat-Fa” này mà xem xét cẩn thận để tránh mọi sự man trá. Đứa con tôi giống tôi như đúc, chỉ việc đem ảnh tôi ra so sánh với nó, sẽ thấy thực, sẽ thấy thực, hư tức khắc.

“Nhận đích nó là con tôi rồi, các bạn tôi sẽ giao hết gia tài của tôi cho nó. Nếu nó không biết tiếng Tàu thì dạy nó. Dạy nó cả cái chí thương mại của dân Quảng Đông ta. Dù nó đương làm việc gì mặc lòng, cũng bắt nó bỏ mà theo nghề thương mại và đứng trông coi lấy “Leung-fat-Fa”. Những người làm công thì cứ để y nguyên như cũ, nếu không ai phạm lỗi gì.

“Tôi rất tỉnh táo đọc chúc thư này cho bạn tôi là ông Ly-pak-Kong viết trước mặt bà Ly-pak-Kong, các ông bà Chen-kong-Koo, Sou-tong-Man và các ông Kouang-hing-Shan, Wong-sui-Toung tại gác hiệu “Leung-fat-Fa” ấy.

Ông Ly-pak-Kong đã đọc lại cho tôi nghe một lượt từ câu “tôi có một đứa con” đến câu “nguyên như cũ...” Tôi không muốn thêm, bớt một chữ nào nữa và ký tên in dấu mười ngón tay dưới đây.

Ngày... tháng... năm Dân quốc thứ 15.

“Leung-fat-Fa”

Nghe dứt tờ di chúc, bà cửu Điệt òa lên khóc:

- Ối chú Si ơi! Thì ra chú chết thật rồi.

Ly-pak-Kong đăm đăm nhìn người đàn bà Việt Nam rồi thong thả nói:

- Đừng khóc vội! Chưa chắc con bà đã thực là con chú “Leung-fat-Fa” tức Si.

Bà cửu Điệt vẫn nức nở:

- Một ngày là nghĩa, chú Si ơi! Chú chẳng sống để cùng mẹ con tôi sum họp, chú Si ơi!

Ly-pak-Kong lớn tiếng gắt:

- Đã bảo đừng khóc vội mà lại. Đã chắc đâu phải mà khóc.

Vợ Ly-pak-Kong cũng cau có nói tiếp:

- Cái gia tài mấy vạn chứ có phải nhỏ đâu! Khóc để lấy của thì ai khóc chẳng được?

Bà cửu Điệt nín bặt, căm tức nhìn vợ chồng Ly-pak-Kong, rồi chẳng kịp nghĩ ngợi xa gần, bà gắt lại:

- Các người tưởng tôi thiết cái gia tài ấy chăng? Tôi nghèo thực nhưng tôi không cần của, tôi chỉ cốt đến xin chạy mộ chú Si cho con chú ấy, cho con tôi khỏi bệnh mà thôi.

Ly mỉm cười đấu dịu:

- Việc gì mà bà vội thế? Chú Si là bạn thân của chúng tôi. Nếu quả thật con bà là con chú Si, thì nó cũng là cháu chúng tôi kia mà, chúng tôi sẽ săn sóc, chữa chạy cho nó lắm chứ. Nhưng bây giờ thì phải làm theo y như chúc thư của người quá cố. Nghĩa là điều thứ nhất, tám chúng tôi có tên trong chúc thư phải họp hội đồng ở gác hiệu Leung-fat-Fa. Tôi sẽ đạt giấy mời hội đồng đến họp ở đấy, hồi năm giờ chiều mai.

- Nhưng con tôi hiện đương ốm, đến ngay sao được?

Ly ngẫm nghĩ:

- Thế thì cũng hơi rầy! Chúng tôi không thể đến nhà bà để tra xét được, vì trong tờ di chúc nói họp hội đồng ở gác hiệu “Leung-fat-Fa”. Bây giờ chỉ còn một cách là khi nào con bà khỏi bệnh, bà đem nó đến.

Bà cửu gắt:

- Nhỡ nó chết rồi thì sao? Vì nếu không chạy mộ chú Si thì khó lòng nó sống được, thầy bói đã bảo thế.

Ly-pak-Kong thản nhiên:

- Không thể chạy mộ vội được. Vì nếu đứa con không phải là con chú Si, thì bệnh nó tất không có liên lạc gì với sự động mồ chú Si. Vậy điều cần nhất là xét xem đứa con ấy có thực phải con chú Si không đã.

Bà cửu Điệt chán nản đứng dậy, cầm khăn tay lau nước mắt, yên lặng quay đi, toan xuống thang gác. Ly vội gọi lại:

- Thong thả đã bà. Mời bà ngồi chơi, tôi bàn câu này.

Bà cửu lắc đầu, thở dài, lại ngồi xuống ghế.

- Thế này này: Trong chúc thư có khoản nói hội đồng có thể dùng một phần mười cái gia tài của chú Si để đi tìm kiếm con chú. Một phần mười ấy, tức ít ra cũng 3 nghìn bạc. Thế mà chúng tôi mới dùng hết có bẩy trăm năm mươi ba đồng. Vậy chúng tôi tạm cấp cho bà một trăm để bà chạy thuốc thang cho con bà.

Cặp mắt bà cửu lấp lánh chớp liền. Bà sung sướng quá. Đừng nói tiền thuốc thang nữa, hãy nói ngay tiền ăn, bà cũng đương lo chẳng biết sẽ xoay vào đâu. Ly nói tiếp:

- Khi nào con bà đỡ đau...

Ly chợt nghĩ ra một điều, ngửng lên hỏi:

- À! Con bà là trai hay gái?

- Con trai.

Vợ Ly cười bảo chồng:

- Ồ, con trai? Thế thì chú Si tiên tri thực, chú vẫn đoán chắc rằng con chú là con trai...

Ly ngắt lời vợ bảo bà cửu Điệt:

- Vậy bà đưa con trai bà đến gác hiệu “Leung-fat-Fa”. Hội đồng sẽ xét xem người con trai ấy có phải là con trai chú Si không. Nếu phải thì bà được tự do chạy mồ chạy mả, chẳng ai dám giữ.

Ly-pak-Kong đứng dậy mở tủ sắt lấy ra quyển sổ, viết một dòng chữ Nho, rồi đưa cho bà cửu, bảo ký xuống dưới.

- Nhưng tôi không biết chữ Nho.

- Ký quốc ngữ cũng được.

Bà cửu cầm bút lông ngẫm nghĩ.

- Những hàng chữ này nói những gì thế?

- Nói giao cho bà một trăm bạc để chạy thuốc thang cho người có lẽ là con trai chú Si.

Bà cửu chép miệng viết liều ba chữ ký ngòng ngoèo, rồi lĩnh trăm bạc vui vẻ xuống thang gác.

Bà bỏ tập giấy bạc vào túi áo cánh, cho vạt áo cánh vào trong quần thắt chặt dây lưng lại, như thế, quân ăn cắp sẽ không còn thể nào cắt được nữa. Rồi mỉm cười; bà gọi xe thuê về Ấp. Đã lâu lắm bà lại mới dám đi xe từ Hà Nội về Ấp.

Về đến nhà, bà cửu chạy thẳng vào chỗ con nằm, cố nén lòng sung sướng, ghé tai thì thầm:

- Anh Tiên ơi, anh sắp giàu có rồi.

Tiên nghiễm nhiên hỏi lại:

- Cái gì mà bí mật thế mẹ?

Bà cửu đem đầu đuôi công chuyện tìm tung tích chú Si kể lại một lượt cho con nghe. Không thấy con bình phẩm chêm một câu, bà hỏi:

- Thế nào?... Anh nghĩ sao?

Tiên cười đáp:

- Con nghĩ rằng con chắc chắn không phải là con ông phán Phan, có lẽ là con ông khách Si.

- Còn có lẽ gì nữa?

- Con nói có lẽ là vì đã chắc đâu con giống bố. Vâng, biết đâu khổ mặt con lại không khác hẳn khổ mặt giống chú Si, dù con là con chú ấy thực đi nữa. Rồi hội đồng sẽ họp tại hiệu Leung-fat-Fa để xem xét. Đã biết đâu hội đồng chịu cho lời khai của mẹ là đúng, chịu nhận thấy con có cặp mắt, có hai tai có cái miệng giống hệt cặp mắt, hai tai, cái miệng của chú Si.

- Anh quay ra tôi coi nào.

Bà cửu Điệt ngắm nghía con hồi lâu rồi gật đầu nói:

- Tôi trông anh phảng phất giống chú Si. Tuy ba mươi năm nay tôi không gặp chú ấy lần nào, nhưng tôi cũng thấy giống. Rõ tiếc quá biết thế lúc nãy xin một tấm ảnh của chú ấy để về so sánh trước đã...

Bà cửu cười, nói tiếp:

- Chẳng gì, hãy biết có trăm bạc chạy thuốc thang đã.

Tiên thở dài đáp:

- Nếu người ta không nhận mình là con chú Si thì phải trả tiền lại cho người ta chứ lấy thế sao tiện.

- Tiện lắm chứ. Món tiền ấy kê vào khoản tốn phí để đi tìm anh kia mà.

Tiên chữa:

- Để đi tìm con chú Si chứ. Vì đã chắc đâu con là con chú Si.

- Thôi anh nằm nghỉ. Tôi đi đong gạo và sắm sửa một vài thứ cần dùng. Anh đừng bảo chị ấy biết vội nhé. Việc này nên giữ bí mật lắm.

- Sao vậy mẹ?

- Vì nhỡ kẻ khác biết chuyện sẽ đến nhận chằng là con chú Si mất.

Tiên phá lên cười:

- Mà nhỡ đứa nhận chằng lại giống chú Si hơn con thì càng nguy lắm.

Bà cửu Điệt vui vẻ từ biệt con. Khi ra đến cửa bà còn quay lại dặn với:

- Anh phải chịu khó uống thuốc cho chóng có sức mà đến được phố Hàng Ngang nhé?

Tiên chỉ cười, không đáp.