Nga ngửa mặt đăm đăm nhìn trời gọi cha:
- Cậu ạ, hình như có tàu bay.
Phương ở trong nhà đi ra, trí còn đương theo đuổi nghĩ đến những công cuộc thất bại.
- Cậu có nghe thấy không?
- Nghe thấy cái gì?
- Tiếng máy bay.
- Máy bay?
- Vâng đấy.
Phương lắng tai. Tiếng nổ dòn và đều, một lúc một gần. Rồi ba tiếng trống đánh liền nhau. Phương mỉm cười:
- À, ô tô.
Mỗi khi xe ô tô vào tới đầu làng Lũng Thượng, bất cứ ô tô mới hay cũ, sang hay hèn, của người Âu hay của người Nam, miễn là ô tô, đều có ba tiếng trống báo hiệu như thế.
Buổi đầu, Phương đã phải tức cười về cái tục quí phái ấy.
Sau Phương lại đồ rằng làng có nhiều người nấu rượu lâu thuế, nên lập ra cái lệ giả dạng kính cẩn để báo tin cho anh em biết mà giấu bã hay men rượu đi, nếu không đem được đến chỗ ruộng công mà vứt. Vì ngoài hai cái ô tô của Rạng và ông hàn Nghị, thường thường chàng chỉ thấy xe sở đoan là hay về làng.
Những điều đoán phỏng của Phương đền sai cả. Cái lệ đánh trống báo ô tô ở làng Lũng Thượng có từ ngày xảy ra việc sau đây:
Một buổi mùa đông vào quãng gần Tết nguyên đán, trong khi người làng Lũng Thượng mải còn dẹp nhà cửa, lau chùi đồ thờ, bàn thờ để ăn Tết, thì một cái ô tô xình xịch về đỗ ngay trước đình. Hai thằng bé con cởi trần nhảy từ trên mình trâu xuống reo mừng sấn lại xem xe. Nhưng bị mấy cái bạt tai long óc của người tài xế, chúng ôm đầu vừa khóc, vừa chạy, vừa nói hỗn.
Tức thì có tiếng quát tháo gọi lý trưởng ầm ĩ, hách dịch…
Từ đó ông lý đặt ra cái lệ đánh trống báo ô tô. Bất cứ ô tô nào về làng, hễ cứ là ô tô thì phu tuần canh điếm đầu làng phải đánh trống báo hiệu, để ông lý chạy ra đình nghênh tiếp...
- Thưa cậu, hay ô tô của các ông khách đấy?
Phương đang nghĩ đến sự vô lý, sự cầu kỳ, sự kiêu hãnh của ba tiếng trống báo hiệu, nên quên bẵng rằng có bạn đi ô tô nhà về chơi. Nghe con gái nhắc, chàng mới chợt nhớ ra:
- Ừ, nổ dữ dội thế, thì chỉ có thể là ô tô của thằng Điển!
- Bác Điển mới sắm ô tô đấy à, cậu?
Phương mỉm cười:
- Sắm siếc gì! Đâu bạn gạt nợ đấy. Cậu chưa trông thấy cái ô tô ấy, nhưng nghe tiếng nổ của nó cũng có thể đoán biết được hình thù nó dữ tợn đến đâu.
- Bác Điển mà có người nợ kia à, cậu?
- Con không biết đấy, chứ ngày xưa bác ấy giàu lắm. Vì thế mới thừa tiền cho một người bạn vay năm trăm bạc. Nay quẫn bách quá đến đòi nợ bạn, thì bạn cũng túng, liền gạt cho cái ô tô cũ nát. Hôm nọ cậu xem thư của bác ấy thuật chuyện mới có ô tô một cách bất ngờ mà cậu buồn cười.
Giữa lúc ấy, ô tô đưa bọn Ngạc vượt qua cổng vào trong sân gạch, đậu sát trong vườn hoa. Phương chạy ra vui cười:
- Đó, Nga, máy bay của mày kia!
Xuyến điềm nhiên ngả đầu tự giới thiệu:
- Nguyễn thị Xuyến, khoa khiêu vũ.
Thấy Phương tỏ vẻ không mặn mà với cô tình nhân của mình, Ngạc vội nói:
- Ấy, vì trong giấy mời của anh có biên “trào phục và khiêu vũ”. Tôi sợ ở nhà quê hiếm nữ kỵ sĩ...
- Ồ! Thế thì hay quá nhỉ! Vậy mời các anh vào.
Duy đã chạy lại ngắm kiểu nhà từ bao giờ và luôn miệng tấm tắc khen ngợi. Rồi chàng đưa mọi người đi xem từng cái bẩy, từng cái đấu, từng cái và, và giảng cho nghe một bài mỹ thuật về khoa chạm trổ của ta. Chàng chợt để ý đến những bức tranh sơn, liền hỏi Phương:
- Sao tranh có giá trị thế kia mà anh treo chẳng ra hàng lối gì cả?
- Ấy, tranh của các nhà mỹ thuật chân chính cả đấy. Tôi mua ngày còn ở trên đồn điền.
- Nghĩa là ngày anh còn giàu có. Anh cũng khá đấy, có con mắt mỹ thuật đấy!
- Hôm thừa phát lại làm biên bản, tôi thấy họ không thèm lưu ý đến những vật này, mà có lẽ họ cho là vô giá trị, nên tôi đem được về đây treo cho...
Duy cướp lời:
- Vô giá trị! Bọn sét-ty thì còn biết cái gì có giá trị, cái gì không có giá trị nữa.
Điển lạnh lùng:
- Phải, tranh vẽ nhem nhuốc thế kia thì quý sao bằng một cái tủ gụ.
- Hãy nói tủ lim thôi.
- Tủ gỗ tạp cũng nên.
Duy bắc ghế đứng với bức tranh sơn, định để treo ra chỗ khác. Nhưng tranh vừa bỏ xuống thì ở tường bức bàn hiện ra một lỗ hổng lớn.
Mọi người phá lên cười:
- Ồ! ý kiến hay nhỉ! Dùng tranh để che gỗ mọt.
Phương chữa thẹn:
- Ấy cháu nó treo tạm. Tôi đã kịp nghĩ đến trang hoàng, bài trí gì đâu.
Lúc bấy giờ có tiếng cười nói ở sân:
- Tiệc cơ đấy à, anh cả?
Ai nấy quay nhìn ra: Một người bé nhỏ, yếu đuối, tuổi trạc ba mươi, âu phục rất lịch sự, tươi cười bước vào. Phương giới thiệu. Đó là Rạng, em vợ chàng. Rạng hỏi:
- Nó chưa đem máy hát của em sang?
- Chưa, cậu ạ.
- Thế thì thôi! Có lẽ nó đi đòi ở nhà ông giáo Thìn chưa về. Các cháu, con anh Hàn đâu?
Rạng cốt hỏi câu ấy để bảo cho các bạn của Phương biết rằng Phương ở nhờ từ đường nhà vợ. Nhưng Phương không lưu ý đến sự nhỏ nhen ấy, thản nhiên đáp lại:
- Chưa chúng nó đã nghỉ đâu. Vả có về thì cũng ở bên nhà tây kia.
Chàng cười vui vẻ nói tiếp:
- Còn nhà thờ này riêng tôi chiếm đoạt. Cậu coi, hai buồng bên kia trước kín mít ở sao được, bây giờ tôi đã trổ cửa sổ, sáng sủa lắm.
Rạng cố lấy giọng tự nhiên:
- Chữa thế cũng tốn lắm đấy nhỉ?
- Tốn gì! Chỉ hết tất cả có vài trăm.
Rạng mát mẻ:
- Anh sẵn tiền thực. Chúng tôi cần tiêu một món độ vài chục cũng ngần ngại, chứ đừng nói vài trăm.
Phương chẳng chịu được nữa:
- Cái đó là tùy tính từng người. Cậu khác, tôi khác chứ! Tối đã tiêu hàng vạn, có khi hàng chục vạn.
Rạng mỉm cười, yên lặng.
- Nhưng kìa, mời cậu ngồi, sao đứng mãi thế? Các anh xơi nước đi chứ.
Rạng bứt rứt khó chịu, vừa ngồi xuống đã đứng lên hỏi:
- Chị có nhà đấy chứ... thưa anh?
- Có, chị đương làm cơm.
- Vậy em xin xuống nhà chào chị.
Dứt lời, Rạng đi thẳng.
Điển, Duy va Ngạc đưa mắt nhìn nhau, ngượng ngùng, khó chịu, vì đoán thấy sự bất bình giữa ông anh rể với ông em vợ.
